Szanowny Panie C.,
W dniu 14 marca 1997 r. złożył Pan skargę do Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Wiedniu dotyczącą granicy wieku w konkursie organizowanym przez Radę Unii Europejskiej. Przedstawicielstwo w Austrii przekazało Pana skargę Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich w dniu 2 kwietnia 1997 r.
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał szereg skarg od niezadowolonych obywateli Unii, którzy skarżyli się na ograniczenia wiekowe. W związku z tym w dniu 14 lipca 1997 r. podjąłem decyzję o wszczęciu dochodzenia z własnej inicjatywy 626/97/BB w sprawie stosowania ograniczeń wiekowych przy rekrutacji do instytucji europejskich.
W dniu 24 lipca 1997 r. poinformowałem Sekretarza Generalnego Rady o Pańskiej skardze, ponieważ wszcząłem już dochodzenie z własnej inicjatywy w tej sprawie. Rada przesłała swoją opinię dotyczącą mojego dochodzenia z własnej inicjatywy w dniu 12 maja 1998 r., a ja przekazałem ją Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, jeśli Pan sobie tego życzy. W dniu 22 maja 1998 r. otrzymałem Pańskie uwagi dotyczące opinii Rady. W dniu 4 listopada 1998 r. zakończyłem dochodzenie z własnej inicjatywy.
Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

W swojej skardze skarżący wyjaśnił, że przeczytał w gazecie, że Rada rekrutuje administratorów. Ogłoszenie o konkursie wymagało, aby skarżące urodziły się po dniu 31 grudnia 1960 r. Zdaniem skarżącego w rzeczywistości dyskryminowało to potencjalnych wnioskodawców.
Napisał do sekretarza generalnego Rady i do przewodniczącego Santera, wskazując, że decyzja o zastosowaniu ograniczeń wiekowych musiała zostać źle przemyślana, zwłaszcza w okresie, w którym Europa stoi w obliczu wysokiego bezrobocia, w szczególności wśród dobrze wykwalifikowanych kandydatów w wieku powyżej czterdziestu lat. Zwrócił się do Rady o zajęcie stanowiska w sprawie przedstawionego przez niego wyżej twierdzenia. Ponadto zwrócił się do Rady o podjęcie decyzji o rezygnacji z wszelkiej dyskryminacji ze względu na wiek i opublikowanie nowego „neutralnego pod względem wieku” ogłoszenia o konkursie.

WNIOSEK

Opinia Rady z własnej inicjatywy w sprawie stosowania ograniczeń wiekowych
W dniu 2 marca 1998 r. Rada Unii Europejskiej przesłała swoje uwagi, które można streścić w następujący sposób:

Instytucjom przysługuje nie tylko swoboda w wyborze najwłaściwszych sposobów zaspokojenia ich potrzeb kadrowych, ale również szeroki zakres uznania w określaniu wymogów konkursu.

Wiek nie figuruje wśród kryteriów, na podstawie których jakiekolwiek rozróżnienie dokonane w momencie zatrudnienia jest zakazane przez regulamin pracowniczy.

Zgodnie z art. 1 lit. g) załącznika III do regulaminu pracowniczego jednym z warunków, które w stosownym przypadku mogą zostać zgodnie z prawem określone przez organ powołujący, jest granica wieku.

Pozostaje zbadać, czy regulamin pracowniczy jest w tym względzie zgodny z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego, w szczególności z poszanowaniem praw podstawowych gwarantowanych przez europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisaną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., a także z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego wynikającymi z tradycji konstytucyjnych wspólnych państwom członkowskim.

Rada odnotowała, że traktat z Amsterdamu jeszcze nie wszedł w życie.

Na początku lat 90. zbadano kwestię, czy wiek powinien odgrywać jakąkolwiek rolę jako kryterium wyboru. Po odnotowaniu niepożądanych konsekwencji dla instytucji zniesienia wszystkich ograniczeń wiekowych, takich jak osiągnięcie wieku emerytalnego przez laureatów, granica wieku została ustalona na 50 lat dla całej serii konkursów.

Po 1995 r. dokonano ustaleń dotyczących wspólnej organizacji konkursów i zharmonizowanych warunków dostępu do nich, które obejmowały ustalenie granicy wieku 35 lat dla kandydatów na stanowiska w początkowych grupach zaszeregowania, z uwzględnieniem problemów związanych z bezrobociem młodych ludzi mieszkających w Unii Europejskiej.

Jeśli chodzi o ostatnie konkursy dotyczące nowych państw członkowskich, limity wiekowe ustalono na 55 i 45 lat, aby uwzględnić doświadczenie wymagane na takich stanowiskach.

Niedawno ogłoszone ogłoszenia o konkursach przewidują w niektórych przypadkach możliwość przedłużenia limitu wiekowego o maksymalnie sześć lat.

Przepisy regulujące granice wieku nie są ustanawiane mechanicznie, lecz różnią się w zależności od charakteru potrzeb służby, zgodnie z wymogami art. 27 regulaminu pracowniczego, i pozwalają na rozróżnienie kandydatów w celu uwzględnienia ich sytuacji.

Sekretariat Generalny Rady uznał, że stosowanie ograniczeń wiekowych na podstawie stanowisk obsadzanych przez laureatów konkursu – zgodnie z regulaminem pracowniczym, w szczególności art. 1 lit. g) załącznika III – wraz z możliwością przedłużenia w celu uwzględnienia szczególnych sytuacji, nie jest środkiem „dyskryminacyjnym” w rozumieniu nadanym temu pojęciu przez Europejski Trybunał Praw Człowieka i Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich.

Do wiadomości Sekretariat Generalny dodał, że jest obecnie w trakcie omawiania wniosku dotyczącego zmiany regulaminu pracowniczego w odniesieniu do równego traktowania (1).

Uwagi skarżącego
W swoich uwagach skarżący podtrzymał skargę skierowaną do Rzecznika Praw Obywatelskich. Stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem Rady. Jego zdaniem nadal utrzymuje się dyskryminacja ze względu na wiek, a Rada wydaje się nie być skłonna nic z tym zrobić.

DECYZJA

1. Dochodzenie z własnej inicjatywy 626/97/BB w sprawie stosowania ograniczeń wiekowych przy rekrutacji do instytucji wspólnotowych
1.1 Decyzja Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 14 lipca 1997 r. o wszczęciu dochodzenia z własnej inicjatywy 626/97/BB w sprawie stosowania ograniczeń wiekowych przy rekrutacji do instytucji europejskich była uzasadniona znaczną liczbą skarg, w tym skargami skarżącego. Na podstawie art. 138e Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich jest uprawniony do prowadzenia dochodzenia w sprawie możliwego niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji i organów Wspólnoty.
1.2 Przed wszczęciem dochodzenia z własnej inicjatywy Rzecznik przeprowadził badanie porównawcze dotyczące stosowania ograniczeń wiekowych w różnych państwach członkowskich. Badania te wykazały, że obecnie nie istnieje wspólna zasada prawna ani konstytucyjna zezwalająca na dyskryminację ze względu na wiek w sektorze publicznym lub zakazująca takiej dyskryminacji. Państwa członkowskie stosują granicę wieku, która na ogół przekracza 35 lat. W niektórych państwach członkowskich widoczna była jednak tendencja do zakazywania ograniczeń wiekowych jako dyskryminujących.
1.3 Dochodzenie z własnej inicjatywy Rzecznika Praw Obywatelskich oraz jego dochodzenia w sprawie skarg indywidualnych wykazały, że limity wiekowe stosowane przez instytucje wspólnotowe wahają się od 35, 40 i 45 do 55 lat. Przyczyny ich stosowania zostały wyjaśnione na przykład w odniesieniu do zrównoważonego zarządzania w strukturze kariery zawodowej, równowagi geograficznej, dobrego stosunku między pracownikami płci męskiej i żeńskiej, rosnących wraz z wiekiem problemów z dostosowaniem się do wielokulturowego i wielojęzycznego środowiska, możliwości zmniejszania mobilności wraz z wiekiem, bezrobocia młodych ludzi oraz możliwości ograniczenia liczby kandydatów.
1.4 Jeśli chodzi o przepisy dotyczące praw człowieka w zakresie niedyskryminacji, dochodzenie z własnej inicjatywy wykazało, że nie można wykluczyć, iż zakres stosowania europejskiej konwencji praw człowieka może obejmować również dyskryminację ze względu na wiek w przypadkach, w których nie ma obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia takiej dyskryminacji.
1.5 Rzecznik stwierdził, że wiek należy uznać za możliwą przyczynę dyskryminacji. Jeśli chodzi o Unię Europejską, zostało to szczególnie wyjaśnione w traktacie amsterdamskim, w związku z czym konieczność zwalczania dyskryminacji ze względu na wiek zakończy się dopiero jego wejściem w życie.
1.6 W oparciu o własne dochodzenie Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że każdy obywatel Unii powinien mieć możliwość poszukiwania zatrudnienia w administracji Unii Europejskiej. Jeżeli zostanie uznane za właściwe ograniczenie tej możliwości, należy to przeprowadzić z wystarczającym uzasadnieniem, unikając w procedurach rekrutacji wszelkich elementów, które mogłyby zostać uznane za dyskryminujące lub arbitralne.
2. Podstawa prawna stosowania limitów wiekowych
2.1 Rzecznik rozumie, że na podstawie art. 1 ust. 1 lit. g) załącznika III do regulaminu pracowniczego Rada Unii Europejskiej i inne instytucje wspólnotowe mogą określić limit wiekowy w ogłoszeniach o konkursie. Rzecznik jest jednak zdania, że obecna praktyka w instytucjach wspólnotowych polegająca na ustalaniu różnych granic wieku z różnych powodów i bez wystarczającego uzasadnienia nie może być uznana za prawidłowe stosowanie granic wieku.
2.2 Dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich wydają się wskazywać, że instytucje wspólnotowe mogłyby przewidzieć ustalenie jednej wspólnej granicy wieku z odpowiednim uzasadnieniem i wystarczającym uzasadnieniem.
3. Zasada polityki polegająca na rezygnacji z ograniczeń wiekowych
3.1 Dnia 20 października 1997 r. Parlament Europejski podjął decyzję o podwyższeniu granicy wieku do 45 lat w przypadku zbliżających się konkursów na grupy zaszeregowania początkowego z przeglądem po dwóch latach na podstawie sprawozdania, które służby personalne mają przedłożyć sekretarzowi generalnemu Parlamentu.
3.2 Ponadto w dniu 21 stycznia 1998 r. Komisja Europejska podjęła decyzję o zniesieniu ograniczeń wiekowych w swojej polityce rekrutacyjnej. W swoich uwagach do dochodzenia Rzecznika z własnej inicjatywy Komisja uznała, że konieczne jest wprowadzenie w życie jej decyzji w porozumieniu z innymi instytucjami oraz że w międzyczasie Komisja zastosuje ograniczenie wiekowe do 45 lat.
3.3 Jeżeli instytucje wspólnotowe nie są w stanie zrezygnować ze stosowania ograniczeń wiekowych, lepiej byłoby sprecyzować odpowiednie przepisy regulaminu pracowniczego, aby zagwarantować, że ograniczenia wiekowe nie będą stosowane w sposób dyskryminujący lub arbitralny.
3.4 W związku z powyższym Rzecznik uznaje, że rzeczywiście istnieje potrzeba wspólnego porozumienia międzyinstytucjonalnego. Na podstawie dochodzeń prowadzonych przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z własnej inicjatywy oraz biorąc pod uwagę zapowiedź Komisji Europejskiej dotyczącą zasady polityki polegającej na zaprzestaniu stosowania ograniczeń wiekowych wraz z ewentualnym porozumieniem międzyinstytucjonalnym, Rzecznik nie znalazł podstaw do kontynuowania dochodzenia z własnej inicjatywy w sprawie stosowania ograniczeń wiekowych.
Dochodzenie
Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi nie ujawniło przypadku niewłaściwego administrowania przez Radę Unii Europejskiej, w związku z czym postanowił on zamknąć sprawę.

DODATKOWE UWAGI

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji Europejskiej o informowanie go o działaniach podjętych w celu uzyskania takiego wspólnego porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie zniesienia ograniczeń wiekowych.
Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej również zostanie poinformowany o tej decyzji.
Z poważaniem
Jacob SÖDERMAN

---

(1) Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady (Euratom, EWWiS, EWG) zmieniającego regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich w odniesieniu do równego traktowania, COM(96) 77 wersja ostateczna z 4.3.1996.