Skarżący przesłał Komisji Europejskiej hiperłącza do dwóch filmów wideo dostępnych online, argumentując, że udowodniły one, że beneficjent funduszy UE był zaangażowany w nielegalną adopcję dziecka. Komisja poinformowała skarżącego, że gdyby chciał on podjąć działania w tej sprawie, mógłby rozważyć zwrócenie się do Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF). Skarżący zwrócił się następnie do Rzecznika Praw Obywatelskich, wyrażając obawę, że Komisja Europejska zasugerowała, aby skontaktował się z OLAF-em zamiast badać domniemane niewłaściwe wykorzystanie funduszy UE i zgłaszać je samemu OLAF-owi.

Rzecznik Praw Obywatelskich zainteresował się tą sprawą. Stwierdziła ona, że co do zasady nieprzekazanie OLAF-owi informacji sugerujących ewentualne poważne naruszenia interesów finansowych Unii może stanowić niewłaściwe administrowanie. Rzecznik Praw Obywatelskich przyznał jednak, że zdarzają się przypadki, w których obowiązek przekazywania pewnych informacji – nawet jeśli dotyczy to tematu tak ważnego jak domniemane niewłaściwe wykorzystanie funduszy UE – odpowiednim służbom może nie zawsze mieć zastosowanie. Może tak być na przykład w przypadku, gdy dana osoba po prostu podnosi pewne słowo kluczowe lub kwestię w celu podjęcia działań następczych, nie dostarczając jednocześnie bardziej konkretnych informacji leżących u podstaw jej obaw. Ponadto sugestia Komisji skierowana do skarżącego, aby skontaktował się bezpośrednio z OLAF-em, nie uniemożliwiła skarżącemu dalszego prowadzenia sprawy z OLAF-em.

W związku z tym Rzecznik zamknęła sprawę, stwierdzając, że nie doszło do niewłaściwego administrowania.  

Okoliczności powstania skargi

1. W listopadzie 2016 r. skarżący zwrócił uwagę Komisji Europejskiej na sprawę dotyczącą domniemanego niewłaściwego wykorzystania funduszy UE we Włoszech, w której uczestniczyła organizacja działająca w dziedzinie ochrony dzieci. W związku z tym przesłał hiperłącza do dwóch filmów dostępnych online.

2. Następnego dnia Komisja odpowiedziała, że jeżeli skarżący wiedział o nieuczciwym wykorzystaniu funduszy UE lub składał skargi w tej sprawie, mógł w trybie pilnym zwrócić się bezpośrednio do Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i zgłosić to.

3. Później, w lutym 2017 r., Komisja poinformowała skarżącego, że ze względu na powtarzający się charakter jego zarzutów wobec Komisji dotyczących adopcji międzynarodowych zastrzegła sobie prawo do zaprzestania korespondencji z nim.

W przedmiocie dochodzenia

4. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie skargi, w której Komisja Europejska skierowała skarżącego do OLAF-u, zamiast badać domniemane niewłaściwe wykorzystanie funduszy UE i zgłaszać je samemu OLAF-owi.

5. W trakcie dochodzenia Rzecznik rozpatrzył informacje zawarte w skardze. Przeprowadziła ona w szczególności dogłębną analizę korespondencji, która miała miejsce między Komisją a skarżącym.

Obawa, że Komisja Europejska skierowała skarżącego do OLAF-u zamiast badać domniemane niewłaściwe wykorzystanie funduszy UE i zgłaszać je samemu OLAF-owi

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

6. Oceniając, czy doszło do niewłaściwego administrowania ze strony instytucji lub organu UE w kontekście złożonej do niej skargi, Rzecznik często stosuje Europejski kodeks dobrego postępowania administracyjnego [1] jako punkt odniesienia.

7. Kodeks Europejski wyraźnie stanowi, że jeżeli pismo lub skarga do instytucji UE jest kierowana lub przekazywana służbom, które nie są uprawnione do jej rozpatrywania, służby te muszą zapewnić niezwłoczne przekazanie akt odpowiednim służbom, które są uprawnione do ich rozpatrywania.[2] Obowiązujące obecnie rozporządzenie w sprawie OLAF [3] stanowi, że instytucje UE niezwłocznie przekazują OLAF-owi wszelkie informacje dotyczące ewentualnych przypadków nadużyć finansowych, korupcji lub wszelkich innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii.[4] Komisja nie zakwestionowała faktu, że zgłoszona jej sprawa może rzeczywiście dotyczyć niewłaściwego wykorzystania funduszy UE.

8. W związku z tym oczywiste jest, że nieprzekazanie OLAF-owi informacji sugerujących istnienie poważnego naruszenia interesów finansowych Unii w celu podjęcia dalszych działań następczych może co do zasady stanowić niewłaściwe administrowanie. 

9. W tym konkretnym przypadku ważne jest jednak rozważenie ogólnego kontekstu leżącego u jego podstaw. Skarżący jest bardzo aktywny w dziedzinie ochrony dzieci i w przeszłości często kontaktował się w tej sprawie z Komisją Europejską. Rzecznik zdaje sobie sprawę, że nie zawsze zgadza się z Komisją. Skarżący w przeszłości składał do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wiele skarg dotyczących kwestii związanych z ochroną dzieci [5].

10. Z dokumentacji przedłożonej przez skarżącego wynika, że Komisja podjęła decyzję o zaprzestaniu korespondowania z nim. Dojście do wniosku co do racjonalności tej decyzji nie wchodzi w zakres niniejszej sprawy. Rzecznik Praw Obywatelskich przyznaje jednak, że zdarzają się przypadki, w których obowiązek przekazywania przez instytucje lub organy UE pewnych informacji – nawet jeśli dotyczą one tematu tak ważnego jak domniemane niewłaściwe wykorzystanie funduszy UE – odpowiednim służbom może nie zawsze mieć zastosowanie. Może tak być na przykład w przypadku, gdy dana osoba po prostu podnosi określone słowo kluczowe lub kwestię w celu podjęcia działań następczych, nie dostarczając jednocześnie bardziej konkretnych informacji leżących u podstaw jej zarzutu.

11. Ponadto OLAF jest organem UE wyspecjalizowanym w prowadzeniu dochodzeń w sprawie nadużyć finansowych, korupcji i wszelkich innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii Europejskiej [6]. Oczywiste jest zatem, że to OLAF, a nie Komisja, jest bez wątpienia organem najwłaściwszym do zbadania skargi przedstawionej przez skarżącego. Sugestia Komisji, aby skarżący skontaktował się bezpośrednio z OLAF-em, nie uniemożliwia mu dalszego prowadzenia sprawy, jeśli sobie tego życzy.

12. W związku z tym Rzecznik stwierdza, że w tej sprawie nie doszło do niewłaściwego administrowania.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

Sugerując, aby skarżący skontaktował się z OLAF-em zamiast badać domniemane niewłaściwe wykorzystanie funduszy UE i zgłaszać je samemu OLAF-owi, Komisja Europejska nie popełniła w tej sprawie niewłaściwego administrowania.

Skarżący i Komisja Europejska zostaną poinformowani o tej decyzji.

Strasburg, 14 czerwca 2017 r.,

Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich

[1] https://www.ombudsman.europa.eu/pl/resources/code.faces#/page/1

[2] Zobacz w szczególności art. 15 ust. 1 wspomnianego kodeksu.

[3] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999, Dz.U. L 248, s. 1.

[4] Zob. art. 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie OLAF.

[5] Od 2013 r. skarżący złożył dwanaście skarg do Rzecznika Praw Obywatelskich. Większość z nich została odrzucona jako niedopuszczalna lub pozbawiona podstaw do wszczęcia dochodzenia i w związku z tym nie doprowadziła do wszczęcia dochodzenia. 

[6] Zobacz w szczególności art. 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie OLAF.