Sprawa dotyczyła nieudzielenia przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) merytorycznej odpowiedzi na skargę administracyjną dotyczącą zarzutów nękania i nieprawidłowości zgłoszonych przez funkcjonariusza stałej służby kategorii 2.

Skarżący złożył skargę administracyjną do Fronteksu w marcu 2023 r. Frontex odpowiedział, że wbrew wcześniejszym informacjom, które przekazał skarżącemu, nie ma on prawa do złożenia takiej skargi. W związku z tym nie otrzymałby merytorycznej odpowiedzi. W toku dochodzenia prowadzonego przez Rzecznik Frontex stwierdził jednak, że do listopada 2024 r. udzieli skarżącemu ogólnej merytorycznej odpowiedzi. Frontex udzielił tej odpowiedzi skarżącemu dopiero w grudniu 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że niespójne informacje przekazane skarżącemu oraz rażące opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na skargę stanowią niewłaściwe administrowanie. Rzecznik nie uznał jednak za konieczne wydania zalecenia, biorąc pod uwagę, że Frontex udzielił skarżącemu merytorycznej odpowiedzi.

Ponadto dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich wykazało brak skutecznego mechanizmu składania skarg i dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy kategorii 2, np. w sytuacjach molestowania we Fronteksie. Rzecznik stwierdziła, że jest to kwestia systemowa, która również stanowi przypadek niewłaściwego administrowania.

Rzecznik zalecił zarządowi Fronteksu wprowadzenie skutecznego mechanizmu składania skarg i dochodzenia roszczeń w ramach zbliżającego się przeglądu ram prawnych dla urzędników kategorii 2.

W ramach tego dochodzenia z własnej inicjatywy oceniono, w jaki sposób Komisja Europejska zamierza zagwarantować poszanowanie praw człowieka w kontekście protokołu ustaleń między UE a Tunezją. Wyrażono obawy co do charakteru protokołu ustaleń w ogóle, a w szczególności co do wsparcia inicjatyw w zakresie kontroli granic, zwłaszcza w świetle głęboko niepokojących sprawozdań dotyczących sposobu, w jaki władze tunezyjskie radzą sobie z migrantami.

Rzecznik była szczególnie zaniepokojona brakiem uprzedniej oceny wpływu na prawa człowieka, w szczególności w odniesieniu do filaru protokołu ustaleń dotyczącego migracji i mobilności oraz projektów, które mają zostać objęte tym filarem. Ponieważ ten filar protokołu ustaleń ma wyraźnie na celu ograniczenie nielegalnej migracji do UE i zniechęcenie do niej poprzez lepszą kontrolę migracji przez władze tunezyjskie, realizacja projektów realizujących ten cel ma w oczywisty sposób wymiar praw człowieka. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o udzielenie odpowiedzi na szereg pytań dotyczących tego, w jaki sposób zamierza monitorować wpływ działań prowadzonych na podstawie protokołu ustaleń na prawa człowieka oraz jakie środki przewidział i zaplanował, w tym w odniesieniu do ewentualnego zawieszenia finansowania UE, w przypadku stwierdzenia naruszeń praw człowieka.

Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że pomimo wielokrotnych twierdzeń Komisji, że nie ma potrzeby przeprowadzania uprzedniej oceny skutków dla praw człowieka, przed podpisaniem protokołu ustaleń faktycznie zakończyła ona proces zarządzania ryzykiem w Tunezji.

W ramach tego działania, które – jak stwierdziła Komisja – prowadzi ze wszystkimi krajami partnerskimi UE, które mogą otrzymać wsparcie budżetowe UE, uwzględniono kryteria podobne do kryteriów stosowanych w standardowej ocenie sytuacji w zakresie praw człowieka. Oceniają one m.in. stan praw człowieka, demokracji, praworządności, bezpieczeństwa i konfliktów w danym kraju partnerskim. Komisja nie podzieliła się jednak tymi informacjami proaktywnie, w tym w swojej odpowiedzi na inicjatywę strategiczną Rzecznika w tej sprawie.

Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił sugestie dotyczące sposobu rozwiązania tego problemu. Biorąc pod uwagę zakres zidentyfikowanego ryzyka, zasugerowała również, aby Komisja opracowała konkretne kryteria ewentualnego zawieszenia finansowanych przez UE umów dotyczących zarządzania migracjami, w przypadku gdy znajdzie dowody łamania praw człowieka podczas realizacji projektów. W tym kontekście Rzecznik zasugerowała, aby Komisja zachęcała swoich partnerów wykonawczych do ustanowienia mechanizmów składania skarg dla osób fizycznych w celu zgłaszania domniemanych naruszeń ich praw człowieka podczas realizacji projektów/programów finansowanych przez UE w Tunezji. Biorąc pod uwagę ostatnie doniesienia o poważnych problemach w terenie, nabrało to jeszcze większego znaczenia.

Sprawa dotyczyła sposobu, w jaki Komisja Europejska zapewnia przestrzeganie praw podstawowych w kontekście funduszy UE przyznanych Grecji na zarządzanie granicami. Skarżący, kilka organizacji pozarządowych, wyrazili obawy, że Komisja nie monitorowała i nie oceniała skutecznie działań w zakresie zarządzania granicami finansowanych przez UE w kontekście utrzymujących się zarzutów poważnych naruszeń praw człowieka przez władze greckie.

W dochodzeniu określono obszary, którymi Komisja powinna się zająć, aby poprawić sposób monitorowania i zapewniania przestrzegania praw podstawowych w tej dziedzinie. Ponieważ jednak Komisja oczekuje obecnie na sprawozdanie końcowe władz greckich w jednym z indywidualnych przypadków domniemanych naruszeń praw podstawowych podniesionych w tym dochodzeniu, a także oceni teraz wydatki Grecji w ramach odpowiedniego programu, Rzecznik zamknęła sprawę, stwierdzając, że dalsze dochodzenia nie były uzasadnione. Przedstawiła jednak Komisji pewne sugestie dotyczące rozwiązania problemów stwierdzonych w toku dochodzenia.

W szczególności Rzecznik wezwał Komisję do wprowadzenia wytycznych dotyczących oceny przestrzegania praw podstawowych w trakcie realizacji programu, w szczególności w odniesieniu do powiązanego „warunku podstawowego” dostępu do funduszy. W ramach tych wytycznych Komisja powinna ustanowić kryteria pozwalające określić, w jakich okolicznościach wstrzyma lub zawiesi fundusze UE w przypadku nieprzestrzegania praw podstawowych i związanego z nimi warunku finansowania, oraz opublikować te kryteria. W swojej ocenie wiarygodnych skarg dotyczących naruszeń praw podstawowych oraz ogólnego programu greckiego Komisja powinna rozważyć, czy Grecja nadal spełnia warunek dotyczący praw podstawowych związany z przedmiotowymi funduszami. Rzecznik przedstawiła również sugestie dotyczące przejrzystości procesu monitorowania i środków mających na celu zwiększenie zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego.

 

Sprawa dotyczyła decyzji Europejskiego Urzędu Doboru Kadr (EPSO) o oddaleniu skargi związanej z problemami technicznymi napotkanymi przez kandydata podczas testu zdalnego w kontekście procedury naboru pracowników UE zorganizowanej przez EPSO. Skarżący zakwestionował decyzję EPSO o oddaleniu skargi ze względu na to, że skarżący nie poruszył tej kwestii podczas testów.

Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że doszło do niewłaściwego administrowania w sposobie rozpatrywania skargi przez EPSO. W szczególności EPSO powinno było należycie uwzględnić informacje, do których miało dostęp i które potwierdziły fakty przedstawione przez skarżącego, oraz rozpatrzyć skargę. Niedopełnienie tego obowiązku stanowiło niewłaściwe administrowanie.

Aby rozwiązać ten problem, Rzecznik zasugerował, aby EPSO nawiązało dialog ze skarżącym w celu znalezienia odpowiedniego i sprawiedliwego rozwiązania, takiego jak zaoferowanie skarżącemu możliwości ponownego przystąpienia do testów.