Strasburg, 20 listopada 2007 r.

Szanowna Pani!

W dniu 13 lipca 2005 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich dotyczącą procedury przetargowej na zawarcie umów ramowych o tłumaczenie tekstów prawnych z niektórych języków urzędowych Unii Europejskiej na język węgierski (numer referencyjny oferty: 2005/S 31-029437).

W dniu 12 września 2005 r. przekazałem skargę prezesowi Trybunału. W dniu 14 września 2005 r. przesłał Pan e-mail z informacją, że jeżeli tłumaczenie decyzji Rzecznika Praw Obywatelskich na język węgierski będzie wymagało czasu, zaakceptuje Pan również jej tłumaczenie na język niemiecki lub angielski. Trybunał przesłał swoją opinię w dniu 5 grudnia 2005 r. Przekazałem go Panu wraz z zaproszeniem do zgłaszania uwag, które przesłał Pan w dniu 16 lutego 2006 r.

W dniu 15 marca 2006 r. wysłałem do Trybunału pismo z dalszymi zapytaniami i poinformowałem Pana w piśmie z tego samego dnia. W dniu 21 marca 2006 r. przesłała Pani e-mail, w którym oświadczyła Pani, że zaakceptuje Pani dodatkową opinię Trybunału bez tłumaczenia na język węgierski. W dniu 4 lipca 2006 r. Trybunał przesłał francuską wersję opinii dodatkowej, a w dniu 11 lipca 2006 r. jej tłumaczenie na język węgierski. Przesłałem Panu tłumaczenie opinii dodatkowej wraz z prośbą o przedstawienie dodatkowych uwag, jeśli Pan sobie tego życzy, do dnia 30 września 2006 r. Nie otrzymano od Pana żadnych dodatkowych uwag.

W dniu 20 grudnia 2006 r. wysłałem do Trybunału kolejne pismo z dalszymi zapytaniami i poinformowałem Pana w piśmie z tego samego dnia. W dniu 13 lutego 2007 r. Trybunał przesłał francuską wersję swojej drugiej opinii dodatkowej, a w dniu 27 lutego 2007 r. – jej tłumaczenie na język węgierski. Przesłałem Panu tłumaczenie drugiej opinii dodatkowej z prośbą o przedstawienie dodatkowych uwag, jeśli Pan sobie tego życzy, do dnia 30 kwietnia 2007 r. Nie otrzymano od Pana żadnych dodatkowych uwag.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Według skarżącego istotne fakty są, w skrócie, następujące:

Skarżący uczestniczył w postępowaniu o udzielenie zamówienia na zawarcie umów ramowych dotyczących tłumaczenia tekstów prawnych z niektórych języków urzędowych Unii Europejskiej na język węgierski (numer referencyjny oferty: 2005/S 31-029437), organizowanym przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. Dokumentacja dotycząca pierwszej rundy przetargu została opublikowana w języku węgierskim, a skarżąca należycie złożyła wniosek. Dokumentacja dotycząca drugiej rundy została jednak opublikowana wyłącznie w języku angielskim. Skarżący, który ubiegał się o stanowisko tłumacza niemiecko-węgierskiego, nie był w stanie w pełni zrozumieć instrukcji w języku angielskim dotyczących sposobu rozpatrywania wniosku po pierwszej rundzie. Popełniła błąd proceduralny i została wykluczona z przetargu. Zaproszenie do składania ofert wymagało, aby „oferta została złożona w zapieczętowanej kopercie umieszczonej w drugiej zapieczętowanej kopercie”. Wniosek skarżącej został odrzucony przez Trybunał ze względu na fakt, że nie spełniła ona tego wymogu.

W dniu 2 lipca 2005 r., po wykluczeniu z przetargu, skarżąca zwróciła się do Wydziału Tłumaczeń Węgierskich Sądu w celu zakwestionowania decyzji o wykluczeniu jej z przetargu. W odpowiedzi z dnia 4 lipca 2005 r. kierownik wydziału tłumaczeń węgierskojęzycznych wskazała, że wniosek skarżącej został odrzucony, ponieważ nie był zgodny z instrukcjami zawartymi w zaproszeniu do składania ofert. Kierownik wydziału wyjaśnił również, że w formalnej korespondencji Trybunału językiem urzędowym jest język angielski i francuski.

W dniu 13 lipca 2005 r. skarżący złożył niniejszą skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich.

W skardze skarżąca twierdziła, że Sąd naruszył zasadę równego traktowania kandydatów, ponieważ nie poinformował jej w języku węgierskim o wymogach drugiej rundy przetargu.

Skarżący twierdził, że:

1. w swoich procedurach przetargowych Trybunał Sprawiedliwości powinien publikować formalne wymogi przetargowe albo w językach ojczystych wszystkich wnioskodawców, albo w językach, do których zatrudniani są tłumacze; oraz że
   
2. albo jej oferta powinna zostać oceniona, albo powinna mieć możliwość przedstawienia nowej oferty.

WNIOSEK

Opinia Trybunału

W swojej opinii Trybunał przedstawił w skrócie następujące uwagi:

Oferta skarżącego została odrzucona ze względu na fakt, że nie został spełniony formalny wymóg przetargowy przewidziany w art. 143 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (1) ("rozporządzenie 2342/2002"), zgodnie z którym "oferty należy składać w zapieczętowanej kopercie umieszczonej w drugiej zapieczętowanej kopercie". Kopia oferty skarżącego została znaleziona przy otwieraniu pierwszej koperty, w związku z czym nie zachowano tajemnicy oferty. Druga zapieczętowana koperta, w której znajdowały się również dokumenty, prawdopodobnie kolejna kopia oferty, nie została otwarta.

Rozporządzenie 2342/2002, do którego w kilku przypadkach odnosi się zaproszenie do składania ofert, zostało opublikowane we wszystkich językach urzędowych Wspólnoty Europejskiej, w szczególności w języku węgierskim, i jest dostępne w Internecie. Skarżący miał zatem dostęp do formalnych wymogów przetargowych mających zastosowanie do wszystkich postępowań o udzielenie zamówienia publicznego we wszystkich językach urzędowych.

Ze względów finansowych i administracyjnych zaproszenia do składania ofert, zawierające specyfikację istotnych warunków zamówienia i wszystkie wymogi formalne, były jednak dostępne wyłącznie w języku angielskim i francuskim. Ponieważ skarżąca stwierdziła w swoim życiorysie, że jej znajomość języka angielskiego jest na poziomie średnio zaawansowanym, dokumenty te zostały jej przesłane w języku angielskim.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach skarżąca podtrzymała skargę i przedstawiła w skrócie następujące uwagi:

Chociaż po długich poszukiwaniach w Internecie znalazła tekst rozporządzenia 2342/2002, nie mogła zrozumieć, dlaczego wymogi formalne dotyczące przetargu niezależnego są regulowane rozporządzeniem finansowym mającym zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich. Ponadto dwuipółstronicowe „Zaproszenie do składania ofert w kontekście negocjowanego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego”, które Trybunał przesłał jej w dniu 10 maja 2005 r., w ogóle nie odnosiło się do rozporządzenia 2342/2002. Chociaż „Zaproszenie do składania ofert”, które Trybunał przesłał jej również w dniu 10 maja 2005 r., zawierało odniesienia do rozporządzenia, odniesienia w pkt 3.3.2 (Tłumaczenie testów) i w pkt 5.5 (Dane osobowe) odnosiły się odpowiednio do art. 133 i 146. Jednakże pkt 3.4 (Przedłożenie) nie odnosił się do rozporządzenia 2342/2002.

Skarżący wyraził opinię, że aby uniknąć nieporozumień wśród kandydatów, Wydział Tłumaczeń Węgierskich Trybunału powinien był przetłumaczyć na język węgierski „Zaproszenie do składania ofert w kontekście negocjacyjnego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego”, które liczyło zaledwie dwie i pół strony.

Dalsze dochodzenia Pierwszy
wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o wydanie opinii uzupełniającej oraz o udzielenie dalszych informacji

Po dokładnym rozważeniu opinii Trybunału okazało się, że Trybunał nie odniósł się do jednego z twierdzeń skarżącego. Rzecznik wystosował zatem pismo do Trybunału w dniu 15 marca 2006 r., zwracając się do niego o wydanie opinii na temat pierwszego zarzutu skarżącego, a mianowicie, że w procedurach przetargowych Trybunał powinien opublikować formalne wymogi przetargowe albo w językach ojczystych wszystkich wnioskodawców, albo w językach, do których zatrudniani są tłumacze.

W świetle opinii Trybunału i uwag skarżącego okazało się również, że konieczne są dalsze informacje, aby umożliwić Rzecznikowi Praw Obywatelskich rozpatrzenie skargi. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Trybunału o:

1. wyjaśnić, czy od wnioskodawców wymagana jest uprzednia znajomość języka angielskiego lub francuskiego;
   
2. określa „finansowe i administracyjne” powody, do których odniósł się w swojej opinii z dnia 5 grudnia 2005 r.;
   
3. wyjaśnić, co by zrobił w przypadku wnioskodawcy, który nie opanowałby języka angielskiego ani francuskiego; oraz do
   
4. wyjaśnienie, dlaczego dokumentacja przetargowa nie zawierała żadnego konkretnego odniesienia do art. 143 ust. 3 rozporządzenia 2342/2002.

Odpowiedź Trybunału

W odpowiedzi z dnia 5 lipca 2006 r. Trybunał przedstawił w skrócie następujące uwagi:

W odniesieniu do pierwszego zarzutu skarżącego Sąd wskazał, że dokumenty zawarte w zaproszeniu do składania ofert nigdy nie są publikowane, lecz są przesyłane bezpośrednio wybranym wnioskodawcom. Tę samą praktykę zastosowano w przypadku skarżącego.

W odniesieniu do wymaganych języków Trybunał zauważył na wstępie, że docelowym kręgiem odbiorców nie są tłumacze w ogólności, lecz prawnicy lingwiści znający kilka języków i gruntowną znajomość prawa wspólnotowego, i podkreślił, że elementy te są szczególnie istotne w niniejszej sprawie.

Sąd stwierdził, że uprzednia znajomość języka angielskiego lub francuskiego nie była wymagana od skarżących. Po dokonaniu wyboru najlepszych kandydatów dokumenty dotyczące zaproszenia do składania ofert zostały wysłane do każdego ze skarżących w języku przez niego wskazanym. W niniejszej sprawie skarżąca wskazała swoją znajomość języka angielskiego. Ponadto art. 2 ust. 1 wzoru umowy ramowej, który stanowił część zaproszenia do składania ofert, przewidywał, że korespondencja między Trybunałem a wykonawcami będzie prowadzona w języku angielskim lub francuskim.

W odniesieniu do powodów „finansowych i administracyjnych” Trybunał wyjaśnił, że ze względu na dostępne mu zasoby i konieczność wykorzystania ich w najbardziej odpowiedni sposób, jego decyzje dotyczące tłumaczeń a) zaproszeń do składania ofert, b) umów ramowych oraz c) korespondencji i innych dokumentów związanych z ofertą musiały opierać się na rzeczywistych potrzebach, przy jednoczesnym uwzględnieniu okoliczności i wiedzy kandydatów. W tym kontekście Trybunał wskazał, że wszczął co najmniej jedną procedurę przetargową na zawarcie umów ramowych o tłumaczenie tekstów prawnych dla każdego z dwudziestu działów językowych. Koordynacja była zatem konieczna, ponieważ Trybunał nie dysponuje wystarczającą liczbą pracowników do tłumaczenia na wszystkie języki urzędowe Unii Europejskiej na tym szczeblu centralnym. W związku z tym w miarę możliwości Trybunał ogranicza liczbę języków, tak aby właściwy personel mógł rozpatrywać zapytania dotyczące procedur przetargowych i rozumieć treść ewentualnej korespondencji. Z tego też powodu art. 2 ust. 1 wzoru umowy ramowej przewidywał komunikację w języku angielskim lub francuskim.

Trybunał stwierdził, że nigdy nie spotkał się z sytuacją, w której wielojęzyczny prawnik lingwista, który złożył ofertę, nie opanowałby ani języka angielskiego, ani francuskiego. Było to zatem pytanie hipotetyczne, z którym Trybunał nigdy wcześniej nie miał do czynienia.

Trybunał stwierdził również, że brak konkretnego odesłania do art. 143 ust. 3 rozporządzenia 2342/2002 można wyjaśnić odniesieniem do docelowego kręgu odbiorców. Przedmiotowy przetarg był otwarty wyłącznie dla adwokatów. Poza tym, że w dokumentach dotyczących zaproszenia do składania ofert powtórzono dosłownie treść art. 143 i określone w nim wymogi, wielokrotnie wyraźnie cytowano również rozporządzenie. Zdaniem Trybunału mógł on racjonalnie oczekiwać, że w razie wątpliwości co do wykładni określonych wymogów wyspecjalizowani wolni adwokaci sprawdzą mające zastosowanie przepisy, a w szczególności przepisy przywołane w dokumentach dotyczących zaproszenia do składania ofert. W tym względzie Sąd wskazał, że w tego rodzaju postępowaniach przetargowych mniej niż 6 % osób zaproszonych do złożenia oferty przedstawiło nieprawidłową ofertę, która w związku z tym musiała zostać odrzucona na podstawie art. 143 ust. 3. W większości przypadków nieprawidłowość ofert wynikała z niedotrzymania terminów.

Dodatkowe uwagi skarżącego

Nie otrzymano żadnych dodatkowych uwag od skarżącego.

Drugi wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o udzielenie dalszych informacji

Po dokładnym rozważeniu dodatkowej opinii Trybunału okazało się, że konieczne są dodatkowe informacje, aby umożliwić Rzecznikowi Praw Obywatelskich rozpatrzenie skargi. W swojej dodatkowej opinii Sąd stwierdził, że uprzednia znajomość języka angielskiego lub francuskiego nie była wymagana od skarżących i okazało się, że w ogłoszeniu o zamówieniu (pierwsza runda przetargu) nie było żadnego odniesienia, które wskazywałoby, że dokumenty z drugiej rundy przetargu będą dostępne wyłącznie w języku angielskim lub francuskim. W piśmie z dnia 20 grudnia 2006 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się zatem do Trybunału o:

1. określa podstawę prawną swojej decyzji o udostępnieniu dokumentów z drugiej rundy przetargu wyłącznie w języku angielskim lub francuskim; oraz do
   
2. wyjaśnił, dlaczego musiał ograniczyć liczbę języków używanych w drugiej rundzie przetargu, jeżeli mógł zająć się dokumentami pierwszej rundy przetargu we wszystkich językach urzędowych.

Odpowiedź Trybunału

W odpowiedzi z dnia 13 lutego 2007 r. Trybunał przedstawił w skrócie następujące uwagi:

W pierwszej kolejności Trybunał odniósł się do oświadczeń zawartych w jego wcześniejszych opiniach, w szczególności do charakteru rozpatrywanego postępowania przetargowego, które składało się z dwóch etapów, oraz do docelowego kręgu odbiorców, którym byli prawnicy lingwiści znający kilka języków. Trybunał wyjaśnił, że procedury przetargowe instytucji wspólnotowych muszą być zgodne z dwiema podstawowymi zasadami: i) zasadę należytego zarządzania finansami, przewidzianą w art. 274 Traktatu WE oraz w art. 3 i 27 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (2); oraz (ii) zasady równego traktowania i niedyskryminacji. Trybunał dodał, że z tych dwóch podstawowych zasad wynika szereg innych zasad i przepisów, w szczególności zasady konkurencji, przejrzystości i proporcjonalności. Stosując te zasady i przepisy, należy znaleźć sprawiedliwą równowagę.

Jeśli chodzi o podstawę prawną decyzji o udostępnieniu dokumentów z drugiej rundy przetargu wyłącznie w języku angielskim lub francuskim, Sąd podniósł, co następuje. Ogłoszenie o zamówieniu ma na celu powiadomienie potencjalnie zainteresowanych wykonawców o zamiarze złożenia oferty przez instytucje zamawiające (art. 118 rozporządzenia 2342/2002). W niniejszej sprawie przedmiotowa umowa o świadczenie usług była objęta art. 119 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2342/2002. Niniejszy artykuł nie wymaga publikacji ogłoszenia o zamówieniu, lecz odpowiedniego ogłoszenia publicznego, które zapewnia przetarg konkurencyjny i bezstronność postępowania o udzielenie zamówienia. Ani ogłoszenie o zamówieniu, ani odpowiednie ogłoszenie publiczne nie mają na celu poinformowania potencjalnie zainteresowanych wykonawców o cechach zaproszenia do składania ofert.

Odpowiednie ogłoszenie o zamówieniu, udostępnione we wszystkich językach urzędowych, umożliwiło każdemu wykonawcy, w sposób niedyskryminacyjny, określenie przedmiotu oferty i docelowego kręgu odbiorców, a mianowicie prawników lingwistów znających kilka języków. W związku z powyższym i po przeanalizowaniu życiorysów wybranych kandydatów, na podstawie których okazało się, że wszyscy kandydaci opanowali język angielski lub francuski, instytucja zamawiająca postanowiła, zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami i proporcjonalności, ograniczyć wersje językowe dokumentów drugiej rundy do języka angielskiego i francuskiego. Niemniej jednak, w przypadku gdy wykonawca nie był w stanie zrozumieć dokumentów w tych dwóch językach, mająca zastosowanie procedura negocjacyjna umożliwiła instytucji zamawiającej przedstawienie, na zwykły wniosek i z poszanowaniem zasad procedur przetargowych, dodatkowej wersji językowej. Procedura ta szanuje zarówno interesy zainteresowanych podmiotów gospodarczych, jak i europejskich podatników.

W odniesieniu do ograniczenia liczby języków używanych w drugiej rundzie przetargu Sąd stwierdził, co następuje. Jak stwierdzono powyżej, na pierwszym etapie postępowania o udzielenie zamówienia publikacja dokumentacji przetargowej we wszystkich językach urzędowych jest istotna dla zagwarantowania w jak najszerszym zakresie dostępu do rynku w sposób niedyskryminacyjny i w pełni przejrzysty. Dokumentacją przetargową jest ogłoszenie o zamówieniu sporządzone na podstawie wzoru umowy dostępnego na stronie internetowej OPOCE (3) lub równoważnego dokumentu i niektórych pism. Na pierwszym etapie procedury przetargowej zasada należytego zarządzania finansami i zasada proporcjonalności nie mogą uzasadniać ograniczenia używanych języków.

Na drugim etapie postępowania o udzielenie zamówienia dokumenty przetargowe są jednak znacznie obszerniejsze. Zawierają one zaproszenie do składania ofert, specyfikację istotnych warunków zamówienia oraz wzór umowy. Na tym etapie zasada należytego zarządzania finansami i zasada proporcjonalności mogłyby racjonalnie uzasadniać ograniczenie liczby używanych języków. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę fakt, że każdy wybrany kandydat wskazał znajomość języka angielskiego lub francuskiego, względy administracyjne i finansowe racjonalnie uzasadniały ograniczenie języków używanych do tych dwóch języków, zastrzegając jednocześnie dla kandydatów możliwość zwrócenia się o inne wersje językowe.

DECYZJA

1 W przedmiocie rzekomego naruszenia zasady równego traktowania

1.1 Skarżący uczestniczył w zorganizowanym przez Trybunał Sprawiedliwości przetargu na zawarcie umów ramowych na tłumaczenie tekstów prawnych z niektórych języków urzędowych Unii Europejskiej na język węgierski (numer referencyjny oferty: 2005/S 31-029437). Po przejściu pierwszego etapu postępowania skarżąca otrzymała dokumenty drugiego etapu, sporządzone w języku angielskim, zapraszające ją do złożenia oferty. W związku z tym złożyła ofertę, która została odrzucona przez Trybunał, ponieważ nie spełniono wymogu, zgodnie z którym „oferta musi zostać złożona w zapieczętowanej kopercie umieszczonej w drugiej zapieczętowanej kopercie”. Wymóg ten został zawarty w wysłanym do niej zaproszeniu do składania ofert. W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżąca twierdziła, że Sąd naruszył zasadę równego traktowania kandydatów, ponieważ nie poinformował jej w języku węgierskim o wymogach drugiej rundy przetargu. W swoich opiniach Trybunał odrzucił ten zarzut.

1.2 Po uwzględnieniu argumentów przedstawionych przez skarżącego i Trybunał w kontekście niniejszego dochodzenia oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, Rzecznik zauważa, co następuje.

Odpowiednie ogłoszenie o zamówieniu na zawarcie umów ramowych dotyczących tłumaczenia tekstów prawnych z niektórych języków urzędowych Unii Europejskiej na język węgierski (numer referencyjny: 2005/S 31-029437) (zwany dalej „ogłoszeniem o zamówieniu”) został opublikowany w dniu 2 lutego 2005 r. na stronie internetowej Trybunału. Stanowiła ona część serii ogłoszeń o zamówieniu dotyczących zawierania umów ramowych o tłumaczenie tekstów prawnych dla niektórych kombinacji językowych. Każde takie ogłoszenie o zamówieniu zawierało link elektroniczny na stronie internetowej Tenders Electronic Daily (4), który zawierał pełny tekst danego ogłoszenia o zamówieniu i był dostępny we wszystkich 21 językach urzędowych Unii Europejskiej, w tym w języku węgierskim w rozpatrywanej sprawie. Na stronie internetowej Trybunału wskazano, że wnioskodawcy muszą przesłać na adres wskazany w ogłoszeniu o zamówieniu obowiązkowy formularz rejestracyjny („wniosek o dopuszczenie do udziału”), który jest dostępny do pobrania na stronie internetowej Trybunału, wraz z innymi dokumentami i dowodami. Formularz rejestracyjny musiał być wypełniony w języku docelowym kandydata, którym w przypadku skarżącego był język węgierski.

Rzecznik zauważa ponadto, jak zauważył również Trybunał w swoich opiniach, że ogłoszenie o zamówieniu zawierało pewne odniesienia do rozporządzenia 2342/2002. Rzecznik pragnie jednak podkreślić, że odniesienia te odnosiły się wyłącznie do wymaganych środków dowodowych dotyczących „sytuacji prawnej”, „zdolności ekonomicznej i finansowej” oraz „zdolności technicznych” kandydatów (5). Nie było żadnego konkretnego odniesienia do art. 143 rozporządzenia 2342/2002 (6), który przewidywał składanie ofert w zapieczętowanych kopertach. Nie było też ogólnego odniesienia do warunków dopuszczalności określonych w tym rozporządzeniu. Ponadto żaden przepis nie dotyczył języka(-ów), w którym(-ych) miały zostać sporządzone zaproszenia do składania ofert i przesłane kandydatom w ramach drugiej rundy postępowania przetargowego.

Skarżąca złożyła (w języku węgierskim) wniosek o zawarcie umów ramowych na tłumaczenie tekstów prawnych z języka niemieckiego na język węgierski (część nr 3). Jej wniosek przeszedł pierwszy etap procedury przetargowej, a następnie w dniu 10 maja 2005 r. otrzymała (i) „Zaproszenie do składania ofert w ramach negocjacyjnego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego”; (ii) „zaproszenie do składania ofert”; (iii) „Wzorcowa umowa ramowa”. Rzecznik zauważa, że dokumenty te zostały przesłane wszystkim wnioskodawcom w języku angielskim lub francuskim, a w przypadku skarżącego w języku angielskim. W dniu 1 lipca 2005 r. Trybunał odrzucił wniosek skarżącego, ponieważ nie spełniono wymogu, zgodnie z którym „oferta musi zostać złożona w zapieczętowanej kopercie umieszczonej w drugiej zapieczętowanej kopercie”. Rzecznik zauważa również, że zarzut skarżącego dotyczący naruszenia zasady równego traktowania odnosi się do drugiej rundy procedury przetargowej.

1.3 Rzecznik zauważa również, że zasada równego traktowania oferentów jest ogólną zasadą prawa wspólnotowego (7). Zgodnie z tą zasadą oferenci muszą być równi przy formułowaniu swoich ofert (8). Może tak nie być w przypadku, gdy zaproszenie do składania ofert skierowane do konkretnych osób jest napisane w języku, który nie jest opanowany w takim samym stopniu przez wszystkie z nich. Zasada niedyskryminacji nie zostałaby jednak naruszona, gdyby takie samo traktowanie konkurencyjnych (potencjalnych) oferentów, znajdujących się w zasadniczo odmiennej sytuacji ze względu na stopień znajomości języka zaproszenia, było obiektywnie uzasadnione. W tym kontekście szczególnie ważne są informacje udostępniane potencjalnym oferentom przez instytucję zamawiającą w odniesieniu do interpretacji i stosowania (i) kryteriów dopuszczalności oraz (ii) przepisów prawa wspólnotowego, które można racjonalnie uznać za mające wpływ na stosowanie tych kryteriów. Takie informacje mogą mieć wpływ na przygotowanie i formułowanie ofert (9) i mają istotne znaczenie dla istotnego interesu Wspólnoty, jakim jest umożliwienie potencjalnym oferentom konkurowania na równych warunkach.

1.4 Rzecznik zauważa, że Trybunał przedstawił następujące wyjaśnienia na poparcie swojej praktyki wysyłania kandydatom zaproszeń do składania ofert w języku angielskim lub francuskim. Procedury przetargowe instytucji wspólnotowych podlegają (i) zasadzie należytego zarządzania finansami; oraz (ii) zasady równego traktowania i niedyskryminacji. Stosując te zasady i przepisy, należy znaleźć sprawiedliwą równowagę. Odpowiednie ogłoszenie o zamówieniu, udostępnione we wszystkich językach urzędowych, umożliwiło każdemu wykonawcy, w sposób niedyskryminacyjny, określenie przedmiotu oferty i docelowego kręgu odbiorców, a mianowicie prawników lingwistów znających kilka języków. Na pierwszym etapie procedury przetargowej publikacja dokumentacji przetargowej we wszystkich językach urzędowych miała na celu zagwarantowanie w jak najszerszym zakresie dostępu do rynku w sposób niedyskryminacyjny i w pełni przejrzysty. Na tym etapie zasada należytego zarządzania finansami i zasada proporcjonalności nie mogły uzasadniać ograniczenia używanych języków. W drugim etapie dokumenty przetargowe były jednak znacznie obszerniejsze. Zawierały one zaproszenie do składania ofert, specyfikację istotnych warunków zamówienia oraz wzór umowy. Na tym etapie zasada należytego zarządzania finansami i zasada proporcjonalności mogłyby racjonalnie uzasadniać ograniczenie liczby używanych języków. Sąd, po zbadaniu życiorysów wybranych kandydatów, na podstawie których okazało się, że wszyscy kandydaci opanowali język angielski lub francuski (10), postanowił, zgodnie z powyższymi zasadami, ograniczyć wersje językowe dokumentów drugiej tury do języka angielskiego i francuskiego. Ponadto w przypadku gdy wykonawca nie był w stanie zrozumieć dokumentów w tych dwóch językach, mająca zastosowanie procedura negocjacyjna umożliwiła instytucji zamawiającej przedstawienie, na zwykły wniosek i z poszanowaniem zasad procedur przetargowych, dodatkowej wersji językowej.

1.5 Biorąc pod uwagę powyższe, Rzecznik uważa, że Trybunał przedstawił racjonalne i obiektywne uzasadnienie wyżej wymienionej decyzji. W odniesieniu do argumentu Trybunału, zgodnie z którym kandydat może zażądać tłumaczenia odnośnych dokumentów przetargowych na inny język, Rzecznik Praw Obywatelskich poczyni kolejną uwagę poniżej.

1.6 W kontekście niniejszego dochodzenia oraz w odniesieniu do poziomu znajomości języka angielskiego, w którym zostały sporządzone dokumenty z drugiej rundy przetargu, Rzecznik zauważa ponadto, co następuje. Skarżąca nie argumentowała w konkretny sposób ani nie wykazała, że znajdowała się w znacznie innej (mniej korzystnej) sytuacji w porównaniu z innymi oferentami, którzy złożyli wniosek o taką samą kombinację językową języka niemieckiego i węgierskiego i z którymi konkurowała. Nie przedstawiła ona również konkretnych, należycie uzasadnionych argumentów, zgodnie z którymi taka odmienna sytuacja byłaby powodem, dla którego jej oferta nie spełniała wymogu dopuszczalności, o którym mowa w pkt 1.1 niniejszej decyzji, podczas gdy oferty konkurencyjnych oferentów spełniały ten warunek.

Rzecznik zauważa również, że skarżąca złożyła swoją ofertę bez żadnych zastrzeżeń lub bez skargi do Trybunału na fakt, że nie była w stanie w pełni zrozumieć zaproszenia do składania ofert, które otrzymała w języku angielskim. W rzeczywistości dopiero po odrzuceniu przez Sąd jej oferty ze względu na to, że nie była ona zgodna z wyżej wymienionym wymogiem dotyczącym oferty, zwróciła się ona do Trybunału z pytaniem o język wysłanego do niej zaproszenia do składania ofert. W związku z tym Rzecznik uważa, że staranny kandydat, który ma uzasadnione wątpliwości co do swojej zdolności do wystarczającego zrozumienia warunków zaproszenia do składania ofert, napisany w języku, którego nie w pełni zna, i który uważa, że z tego powodu naruszana jest zasada sprawiedliwego i równego traktowania kandydatów, zwykle protestowałby w tej sprawie przed złożeniem swojej oferty do odpowiedniej instytucji wspólnotowej. Wydaje się, że skarżący nie postąpił w ten sposób.

1.7 W związku z powyższym Rzecznik stwierdza, że zarzut skarżącego nie został uzasadniony. W związku z tym Rzecznik nie stwierdza żadnego odpowiedniego przypadku niewłaściwego administrowania.

2 W przedmiocie żądania, aby Sąd opublikował formalne wymogi przetargowe albo w językach ojczystych wszystkich kandydatów, albo w językach, do których zatrudniani są tłumacze

2.1 Skarżący twierdzi, że w swoich procedurach przetargowych Trybunał powinien publikować formalne wymogi przetargowe albo w językach ojczystych wszystkich wnioskodawców, albo w językach, do których zatrudniani są tłumacze.

2.2 W tym względzie Sąd podkreślił, że dokumenty przetargowe, czyli dokumenty drugiego etapu przetargu, nigdy nie są publikowane, lecz są przesyłane bezpośrednio wybranym kandydatom. Ponieważ Trybunał nie dysponuje wystarczającą liczbą pracowników do tłumaczenia na wszystkie języki urzędowe Unii, w miarę możliwości, zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, ogranicza on liczbę języków. W ten sposób odpowiedzialny personel może rozpatrywać zapytania dotyczące procedur przetargowych i rozumieć treść ewentualnej korespondencji. Ze względu na te niezbędne ograniczenia dokumenty drugiego etapu były dostępne w języku angielskim i francuskim. Trybunał dodał również, że nigdy nie spotkał się z sytuacją, w której wielojęzyczny prawnik lingwista, który złożył ofertę, nie opanował ani języka angielskiego, ani francuskiego. Ponadto powyższe ograniczenie językowe jest również powodem, dla którego art. 2 ust. 1 wzoru umowy ramowej wyraźnie przewiduje, że komunikacja między Trybunałem a wykonawcami będzie prowadzona w języku angielskim lub francuskim.

2.3 Biorąc pod uwagę powyższe uwagi poczynione przez Trybunał i jego ustalenia w punktach 1.4 - 1.7 powyżej, Rzecznik nie zgadza się z twierdzeniem skarżącego.

3 Twierdzenie, że oferta skarżącego powinna zostać oceniona lub że powinien on mieć możliwość przedstawienia nowej oferty

3.1 Skarżący twierdzi, że jego oferta powinna zostać oceniona lub powinna mieć możliwość przedstawienia nowej oferty. Trybunał odrzucił ten zarzut.

3.2 Po stwierdzeniu zawartym w pkt 1.7 powyżej Rzecznik nie zgadza się z tym twierdzeniem.

4 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Trybunał nie dopuścił się niewłaściwego administrowania w związku z zarzutem skarżącego. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

O decyzji tej zostanie również poinformowany prezes Trybunału.

Dalsza uwaga

Trybunał wyjaśnił, że mająca zastosowanie procedura negocjacyjna umożliwiła instytucji zamawiającej przedstawienie, na zwykły wniosek i z poszanowaniem zasad postępowania przetargowego, dodatkowej wersji językowej zaproszeń do składania ofert wysłanych do kandydatów w ramach drugiej rundy rozpatrywanego postępowania przetargowego. Wydaje się jednak, że ani w odpowiednim ogłoszeniu o zamówieniu, ani w wyżej wymienionych zaproszeniach do składania ofert nie było wyraźnego odniesienia do takiej możliwości. Rzecznik uważa, że umieszczenie takiego odniesienia w podobnych dokumentach wydanych w kontekście procedur przetargowych byłoby dobrą praktyką administracyjną Trybunału. Trybunał jest zatem proszony o podjęcie odpowiednich działań w tym zakresie.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Dz.U. L 357, s. 41.

(2) Dz.U. L 48, s. 1.

(3) Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich.

(4) Niniejszy dokument stanowi suplement do Dziennika Urzędowego (http://ted.europa.eu).

(5) Dokładniej rzecz ujmując, ogłoszenie o zamówieniu (zob. pkt III.2.1.1); III.2.1.2) i III.2.1.3)) odniósł się do art. 135, 136 i 137 rozporządzenia 2342/2002.

(6) Art. 143 ust. 3 rozporządzenia stanowi, że „[w] celu zachowania tajemnicy (...) zaproszenie do składania ofert musi zawierać następujący przepis: Oferty należy składać w zapieczętowanej kopercie umieszczonej w drugiej zapieczętowanej kopercie. Na kopercie wewnętrznej, oprócz nazwy departamentu, do którego jest adresowana, wskazanej w zaproszeniu do składania ofert, należy umieścić słowa „Zaproszenie do składania ofert – nie otwierać za pośrednictwem poczty”. Jeśli używane są koperty samoprzylepne, muszą być one zaklejone taśmą samoprzylepną, a nadawca musi podpisać się na tej taśmie.”

(7) Zob. sprawa C-57/01 Makedoniko Metro, Rec. 2003, s. I-1091, pkt 69.

(8) Zob. np. sprawa C-448/01 Evn i Wienstrom, Rec. 2003, s. I-14558, pkt 47.

Zasada niedyskryminacji wymaga między innymi, aby różne sytuacje nie były traktowane w ten sam sposób, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione (zob. na przykład wyrok z dnia 11 lipca 2006 r. w sprawie C-344/04 International Air Transport Association, Zb.Orz. s. I-403, pkt 95).

(9) Por. wyrok z 2005 r. w sprawie C-331/04 ATI EAC, Zb.Orz. s. I-10109, pkt 24, 28 i 29.

(10) Skarżąca wskazała w swoim wniosku pośrednią znajomość języka angielskiego.