Strasburg, 11 lipca 2006 r.

Szanowny Panie,

W dniu 16 lutego 2005 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w związku z odmową Komisji Europejskiej udzielenia Panu dostępu do jej drugiego wniosku w sprawie DS291-3 zespołu orzekającego WTO.

W dniu 22 marca 2005 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 15 lipca 2005 r. Przekazałem go Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, które przesłał Pan w dniu 11 października 2005 r.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Skarga dotyczy odmowy udostępnienia przez Komisję dokumentu („drugi wniosek”) związanego z procedurą rozstrzygania sporów przed zespołem orzekającym Organu Rozstrzygania Sporów Światowej Organizacji Handlu. Zespół ten zajmował się sporem między Wspólnotą Europejską a Stanami Zjednoczonymi i innymi stronami (WT/DS 291, 292, 293).

Druga uwaga zawierała „strategię obrony i argumenty stanowiska Komisji w tej szczególnie delikatnej kwestii”, tj. spór dotyczący handlu organizmami zmodyfikowanymi genetycznie („GMO”). Spór ten powstał w wyniku skargi Stanów Zjednoczonych i innych państw w związku z podejściem Wspólnoty Europejskiej do komercjalizacji biotechnologii (GMO). Skarżący podkreślił, że sprawa wzbudziła duże zainteresowanie opinii publicznej.

Skarżący pierwotnie zwrócił się do Komisji o dostęp do swojego drugiego pisma w sierpniu 2004 r. Komisja poinformowała skarżącego, że nie może otrzymać jego kopii, i stwierdziła, że normalną praktyką jest publikowanie takich dokumentów dopiero na drugim etapie postępowania wyjaśniającego przed zespołem orzekającym (data drugiego spotkania była wówczas nieznana). Druga rozprawa została następnie ustalona na dni 21–22 lutego 2005 r.

W dniu 4 sierpnia 2004 r. skarżący złożył formalny wniosek o dostęp do drugiego wniosku. Komisja odpowiedziała w dniu 20 sierpnia, stwierdzając, że ze względu na letnie wakacje potrzebuje dodatkowych 15 dni na udzielenie odpowiedzi.

W piśmie z dnia 16 września 2004 r. Komisja oparła się na art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (1) ("rozporządzenie 1049/2001"), aby odmówić skarżącemu dostępu do dokumentu (instytucje odmawiają dostępu do dokumentu ", jeżeli ujawnienie go naruszyłoby ochronę: [...] postępowania sądowe i porady prawne”.

W dniu 29 września 2004 r. skarżący złożył ponowny wniosek do Sekretarza Generalnego. W dniu 27 października skarżący otrzymał odpowiedź, w której stwierdzono, że Komisja potrzebuje dodatkowych 15 dni na właściwe rozpatrzenie wniosku. Sekretarz Generalny przesłał skarżącemu pismo z dnia 19 listopada 2004 r. potwierdzające pierwotną odmowę dostępu ze strony Komisji.

Sekretarz generalny ponownie oparł się na przepisach art. 4 ust. 2 tiret drugie, wskazując, że postępowanie przed zespołem orzekającym WTO może być "zrównane z"postępowaniem sądowym. Sekretarz generalny stwierdził, że nie ma "nadrzędnego interesu publicznego" w ujawnieniu.

Skarżący argumentował w swojej skardze (i), że art. 4 ust. 2 tiret drugie nie ma zastosowania do sporów przed zespołami orzekającymi Organu Rozstrzygania Sporów WTO (nie są to postępowania sądowe); (ii) że, bez uszczerbku dla powyższego, ujawnienie żądanego dokumentu nie naruszyłoby ochrony tego postępowania; (iii) że, bez uszczerbku dla powyższego, istnieje nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem. Dokładniej rzecz ujmując, skarżący przedstawił w skrócie następujące argumenty i punkty:

(1) Brak postępowania sądowego

Artykuł 4 ust. 2 tiret drugie ma zastosowanie wyłącznie do "postępowania sądowego". W tej sprawie nie ma postępowania sądowego. Przedmiotowe postępowanie dotyczy sporu między kilkoma członkami WTO przed zespołem orzekającym WTO. Zespół orzekający nie jest sądem, ponieważ:

1. składowi orzekającemu nie przewodniczą sędziowie, ale „składający się z dobrze wykwalifikowanych osób rządowych lub pozarządowych, w tym osób, które służyły lub przedstawiły sprawę składowi orzekającemu, służyły jako przedstawiciel członka lub umawiającej się strony GATT 1947 lub jako przedstawiciel w Radzie lub Komitecie jakiejkolwiek umowy wymienionej lub poprzedzającej ją umowy, lub w Sekretariacie, nauczały lub publikowały na temat międzynarodowego prawa handlowego lub polityki handlowej, lub służyły jako wysoki rangą urzędnik ds. polityki handlowej członka”(2);
2. w przeciwieństwie do postępowań sądowych sprawozdanie zespołu orzekającego jest etapem przejściowym w procesie, o którym ostatecznie decyduje Organ Rozstrzygania Sporów składający się z polityków z państw członkowskich WTO, a nie z prawników;
3. w przeciwieństwie do sądu, strony przed zespołem orzekającym WTO odgrywają wiodącą rolę w wyborze członków zespołu orzekającego; podstawową zasadą sądów jest to, że strony nie uczestniczą w wyborze sędziów.
4. wszyscy członkowie WTO mają prawo sprzeciwić się sprawozdaniu zespołu orzekającego; w sądzie żadna osoba nie ma prawa sprzeciwić się ustaleniom sądu, z wyjątkiem osób uczestniczących w postępowaniu; nawet wtedy takie prawo jest ograniczone do prawa do odwołania;
5. strony mają prawo do składania oświadczeń w odpowiedzi na wstępny projekt sprawozdania zespołu orzekającego (3); taka procedura nie jest porównywalna z procedurami jakiegokolwiek sądu.

Ponadto należy podkreślić, że sekretarz generalny nie twierdził, że zespół orzekający jest sądem jako takim, ale że „procedurę rozstrzygania sporów należy utożsamiać z postępowaniem sądowym w rozumieniu art. 4 ust. 2”. Nie podano rzeczywistego powodu takiej wykładni, która jest oczywiście błędna.

Rozporządzenie 1049/2001 przyznaje ważne prawa podstawowe obywatelom Unii Europejskiej, a wszelkie ograniczenia tych praw należy interpretować w sposób ścisły i proporcjonalny. Sekretarzowi generalnemu się to nie udało.

(2) Czy ujawnienie „podważyłoby ochronę postępowania przed zespołem orzekającym WTO”?

Nawet jeśli powyższe argumenty zostaną uznane za bezpodstawne, a procedury zespołu orzekającego WTO zostaną uznane za „postępowanie sądowe” w ramach rozporządzenia 1049/2001, ujawnienie drugiego wniosku nie „podważy ochrony tych „postępowań sądowych”.

(3) Nadrzędny interes publiczny

Nawet jeśli powyższe argumenty zostałyby uznane za bezzasadne, jest to przypadek, w którym za ujawnieniem przemawia nadrzędny interes publiczny i w związku z tym dokument powinien zostać ujawniony. Prawdopodobnie nie ma innego większego „nadrzędnego interesu publicznego” niż bezpieczeństwo ludzi i środowiska i ważne jest, aby wszystkie fakty były udostępniane zarówno społeczeństwu, jak i państwom członkowskim.

Podsumowując, skarżący twierdził w swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich, że Komisja naruszyła rozporządzenie 1049/2001, odmawiając udzielenia dostępu do swojego drugiego oświadczenia w sprawie zespołu orzekającego WTO DS291-3.

Skarżący twierdził, że w przyszłości wszystkie uwagi Komisji w sporach w ramach WTO powinny, wobec braku wyraźnych nadrzędnych powodów, zostać opublikowane w tym samym czasie, w którym zostaną złożone do zespołu orzekającego WTO.

WNIOSEK

Opinia Komisji

Podsumowując, Komisja przedstawiła następujące uwagi dotyczące skargi:

Zastosowanie wyjątku dotyczącego ochrony postępowania sądowego

Drugie pismo, do którego odniósł się skarżący, zostało sporządzone przez Komisję wyłącznie na potrzeby konkretnej sprawy dotyczącej rozstrzygania sporów i zawierało strategię obrony oraz stanowisko Wspólnoty w szczególnie delikatnych kwestiach, takich jak aktualna sytuacja w zakresie procedur zgłaszania określonych GMO. Komisja uznała, że procedurę rozstrzygania sporów WTO należy zrównać z postępowaniem sądowym w rozumieniu art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001.

Skarżący kwestionuje w pierwszej kolejności argument, zgodnie z którym postępowanie przed zespołem orzekającym WTO można porównać do postępowania sądowego w rozumieniu art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001. W ten sposób stara się odróżnić postępowanie przed zespołem orzekającym WTO od postępowania sądowego, badając pewne szczególne cechy postępowania przed zespołem orzekającym. Podejście to jest błędne, ponieważ nie uznaje się w nim, że podstawowa funkcja postępowania w składzie orzekającym jest dokładnie taka sama jak funkcja postępowania sądowego - to znaczy jest to oparty na zasadach proces orzekania przez osoby trzecie, którego wyniki muszą być respektowane przez strony.

W każdym razie wszystkie argumenty skarżącego są bezzasadne z następujących powodów (4):

Składający petycję twierdzi, że w skład zespołu orzekającego wchodzą dobrze wykwalifikowane osoby rządowe lub pozarządowe, a nie sędziowie (por. art. 8 Uzgodnienia w sprawie zasad i procedur regulujących rozstrzyganie sporów (5), „DSU”). Komisja nie widzi powodu, dla którego ta cecha postępowania przed zespołem orzekającym miałaby uniemożliwiać ich zrównanie z postępowaniem sądowym. W każdym razie poszczególni członkowie panelu, podobnie jak wszyscy międzynarodowi arbitrzy, są wybierani na podstawie ich niezależności i kwalifikacji. Ponadto członkowie zespołu orzekającego powinni rozstrzygać zawisłą przed nimi sprawę na podstawie prawa (w tym przypadku prawa porozumień WTO, por. art. 8 ust. 2 uzgodnienia).

Wbrew temu, co twierdzi skarżący, strony sporu nie odgrywają dominującej roli w wyborze panelistów. Jeżeli Sekretariat Organu Rozstrzygania Sporów zaproponuje stronom nominacje do zespołu orzekającego, strony nie mogą sprzeciwiać się nominacjom, chyba że z ważnych powodów (art. 8.6 Uzgodnienia w sprawie zasad i procedur regulujących rozstrzyganie sporów).

Skarżący twierdzi ponadto w sposób dorozumiany, że sprawozdania zespołu orzekającego nie są wiążące, ponieważ wszyscy członkowie WTO mają prawo sprzeciwić się sprawozdaniu zespołu orzekającego. W tym względzie należy wyjaśnić, że procedura rozstrzygania sporów została w znacznym stopniu zreformowana na mocy porozumienia z Marrakeszu z 1994 r. ustanawiającego WTO. Zgodnie z nową procedurą przewidzianą w art. 16 uzgodnienia posłowie mogą wprawdzie zgłaszać zastrzeżenia, ale nie stanowi to przeszkody w przyjęciu sprawozdania zespołu orzekającego. Sprawozdanie zespołu orzekającego jest automatycznie przyjmowane 60 dni po jego opublikowaniu, chyba że Organ Rozstrzygania Sporów zdecyduje w drodze konsensusu o nieprzyjęciu sprawozdania lub strona sporu odwoła się od ustaleń zespołu orzekającego. W związku z tym ogólną zasadą jest automatyczne przyjęcie sprawozdania zespołu orzekającego, które powinno być niezwłocznie przestrzegane (art. 21 uzgodnienia). Po przyjęciu sprawozdania zespołu orzekającego zainteresowanemu Członkowi przysługuje rozsądny termin na wdrożenie zaleceń (art. 21 ust. 3 lit. b) uzgodnienia). Jeżeli poseł nie może zastosować się do przepisów w tym terminie, może zaoferować rekompensatę lub stanąć w obliczu zawieszenia koncesji (art. 22 ust. 1 uzgodnienia). Europejski Trybunał Sprawiedliwości i Sąd Pierwszej Instancji zawsze traktowały sprawozdania zespołu orzekającego i Organu Apelacyjnego przyjęte przez Organ Rozstrzygania Sporów jako wiążące dla Wspólnoty i jej instytucji. Przyznały jednak również, że instytucje mają duży margines swobody we wdrażaniu orzeczeń i zaleceń zawartych w sprawozdaniach zespołu orzekającego, między innymi w drodze negocjacji z innymi stronami postępowania (por. sprawa T-19/01 Chiquita przeciwko Komisji, wyrok z dnia 3 lutego 2005 r., dotychczas nieopublikowany, oraz sprawa C-377/02, wyrok z dnia 1 marca 2005 r., dotychczas nieopublikowany).

Krótko mówiąc, procedury rozstrzygania sporów WTO nie różnią się zasadniczo od innych międzynarodowych procedur rozstrzygania sporów, czy to arbitrażowych, czy czysto sądowych. Podobnie jak sądy krajowe lub wspólnotowe, są one niezależnymi postępowaniami ugodowymi prowadzonymi przez strony trzecie, które są nadzorowane przez osoby posiadające pewną wiedzę zarówno w zakresie prawa, jak i przedmiotu sporu, opierają się na zastosowaniu określonego zbioru przepisów i prowadzą do decyzji, które co do zasady muszą być wykonywane przez strony, które mają znaczną swobodę i swobodę wyboru środków wykonawczych. Integralność postępowań w ramach międzynarodowych mechanizmów rozstrzygania sporów oraz wolność od wpływów zewnętrznych, z którymi strony powinny być w stanie przygotować swoje pisemne stanowisko, zasługują co najmniej na taką samą ochronę, jaką zwykle zapewnia się krajowym lub wspólnotowym procedurom na mocy art. 4 ust. 2 rozporządzenia 1049/2001.

Ujawnienie naruszyłoby ochronę postępowania

Zgodnie z ogólną zasadą prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości strony mają prawo do obrony swoich interesów przed wpływami zewnętrznymi. Z zasady tej można wywnioskować, że udostępnianie dokumentów innym stronom postępowania sądowego należy odróżnić od podawania do wiadomości publicznej na podstawie rozporządzenia 1049/2001.

Brak nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem

Skarżący twierdzi, że uzyskanie dostępu do drugiego wniosku ma istotne znaczenie publiczne, ponieważ Komisja rzekomo dążyła do promowania akceptacji społecznej GMO. Chociaż dostęp do informacji o produktach, które mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego i środowiska, dowodzi istnienia interesu publicznego, w drugim przedłożeniu nie wykazano, że interes publiczny przeważałby nad potrzebą zabezpieczenia zdolności Komisji do obrony interesów Wspólnoty przed zespołem orzekającym WTO. Ponadto Komisja należycie uwzględnia interes publiczny przemawiający za ujawnieniem informacji w sprawach dotyczących GMO, ponieważ opublikowała swoje uwagi bezpośrednio po przesłuchaniu. W ten sposób społeczeństwo jest informowane o postępach w procedurze rozstrzygania sporów. W związku z tym skarżący nie wykazał istnienia interesu publicznego, który przeważałby nad interesem ogólnym polegającym na ochronie w tym czasie toczącego się postępowania przed zespołem orzekającym WTO.

Publikacja uwag przedłożonych panelom WTO

Jak już wskazano powyżej, Komisja prowadzi politykę ujawniania swoich uwag panelom WTO i w ciągu ostatnich lat zazwyczaj robiła to natychmiast po przesłuchaniu. Komisja uważa, że wyjątki od prawa dostępu mogą uniemożliwić ujawnienie tych uwag przed przesłuchaniem. W związku z tym wnioski o udzielenie dostępu są oceniane indywidualnie dla każdego przypadku w celu podjęcia decyzji, czy możliwe jest opublikowanie uwag przed przesłuchaniami. Komisja uważa, że jeżeli nie po pierwszej rozprawie, to w każdym razie po drugiej rozprawie powody odmowy przedstawienia uwag przestają mieć zastosowanie.

Powyższa praktyka jest w pełni zgodna z rozporządzeniem 1049/2001. Uwagi są bowiem udostępniane bezpośrednio, gdy tylko okaże się, że nie mają zastosowania żadne wyjątki od prawa dostępu. Jest to zgodne z art. 4 ust. 7 i art. 12 rozporządzenia.

Uwagi skarżącego

Opinia Komisji została przekazana skarżącemu, który podtrzymał skargę. Skarżący dodał następujące argumenty i informacje:

Komisja stara się nadać terminowi „sąd” szeroką wykładnię poprzez odniesienie do pojęcia „postępowania sądowego” jako „procesu opartego na przepisach, w ramach którego strony muszą respektować wyniki postępowania”. Komisja twierdzi, że postępowanie przed zespołem orzekającym WTO można zrównać z postępowaniem sądowym.

Jest to jednak nie do przyjęcia szeroka interpretacja tego pojęcia, a zatem całkowicie sprzeczna z wymogiem ścisłej i proporcjonalnej wykładni wyjątków przewidzianych w rozporządzeniu 1049/2001.

Podczas opracowywania rozporządzenia 1049/2001 przedstawiono formalne propozycje rozszerzenia wyjątku dotyczącego „postępowań sądowych” na „postępowania sądowe” (np. w opinii Komisji Prawnej Rynku Wewnętrznego (6)). Takie zalecenia nie zostały przyjęte i utrzymano węższy termin „postępowanie sądowe”. Obecnie Komisja nie może dążyć do obejścia wyraźnego zamiaru prawodawcy wspólnotowego, przypisując temu pojęciu niedopuszczalnie szerokie znaczenie.

Powszechnie przyjmuje się, że procedury rozstrzygania sporów nie są postępowaniami sądowymi i że termin „sądy” nie obejmuje trybunałów lub organów rozstrzygających spory, które sprawują jurysdykcję nad osobami jedynie na podstawie dobrowolnego poddania się ich jurysdykcji (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie). W związku z tym arbitrzy, zespoły rozstrzygające spory, komitety klubów i tym podobne, mimo że mogą być trybunałami pełniącymi funkcje sądownicze, nie są "sądami".

Ponadto interesujące jest, aby sama WTO unikała jakiegokolwiek opisu Organu Rozstrzygania Sporów jako "sądu", stwierdzając na przykład, że "chociaż większość procedury przypomina sąd lub trybunał, preferowanym rozwiązaniem jest, aby zainteresowane kraje omówiły swoje problemy i same rozstrzygnęły spór"(www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/disp1_e.htm).

W tym względzie stanowisko Komisji dotyczące praw stron sporu przy wyborze członków zespołu orzekającego jest błędne. WTO stwierdza na swojej stronie internetowej, że "w przeciwieństwie do zwykłego trybunału, członkowie panelu są zwykle wybierani w porozumieniu z krajami będącymi przedmiotem sporu. Tylko wtedy, gdy obie strony nie mogą się na to zgodzić, dyrektor generalny mianuje ich"(strona internetowa, o której mowa powyżej). Słowo „przekonujące” w art. 8.6 uzgodnienia (na którym oparła się Komisja) zostało zinterpretowane w tak szeroki sposób, że członkowie zespołu orzekającego odgrywają w praktyce pierwszoplanową rolę w wyborze zespołu orzekającego w sposób niespotykany w prawdziwym postępowaniu sądowym.

Komisja podnosi, że postępowanie przed organem ds. rozstrzygania sporów zasługuje co najmniej na taką samą ochronę, jaka jest zwykle przyznawana postępowaniu krajowemu lub wspólnotowemu na podstawie art. 4 ust. 2 rozporządzenia 1049/2001. Jeśli chodzi o politykę, to rzeczywiście jest to dyskusyjne. Jednakże z prawnego punktu widzenia takie postępowanie po prostu nie jest objęte taką samą ochroną jak postępowanie sądowe.

DECYZJA

1 Domniemane naruszenie rozporządzenia 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów

1.1 Skarżący, działając w imieniu organizacji pozarządowej, zwrócił się do Komisji Europejskiej z wnioskiem o dostęp do jej drugiego wniosku do panelu Światowej Organizacji Handlu ("WTO"). W ponownym wniosku Komisja odrzuciła wniosek na podstawie art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (7) ("rozporządzenie 1049/2001"), który stanowi, że:

„Instytucje odmawiają dostępu do dokumentu, jeżeli ujawnienie go naruszyłoby ochronę:

(...)

postępowanie sądowe (...)”.

Komisja argumentowała, że „procedurę rozstrzygania sporów WTO należy utożsamiać z postępowaniem sądowym” w rozumieniu art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001.

W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący twierdził, że odrzucenie przez Komisję jego ponownego wniosku było sprzeczne z rozporządzeniem 1049/2001. Twierdził on w szczególności, że rozporządzenie 1049/2001 nie przewiduje żadnego wyjątku w odniesieniu do procedur lub postępowań, które można by zrównać z postępowaniem sądowym, o którym mowa w art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia. Podniósł on również szczegółowo, że postępowania przed panelami WTO w żadnym wypadku nie mogą być "wspomagane" lub w inny sposób uważane za stanowiące "postępowanie sądowe" w rozumieniu powyższego przepisu.

1.2 W swojej opinii w sprawie skargi Komisja zasadniczo podtrzymała odrzucenie ponownego wniosku skarżącego.

1.3 W swoich uwagach dotyczących opinii Komisji skarżący podtrzymał swoją skargę. Wskazał w szczególności, że przy opracowywaniu rozporządzenia 1049/2001 przedstawiono formalne propozycje rozszerzenia wyjątku dotyczącego "postępowań sądowych" na "postępowania sądowe" (np. w opinii Komisji Prawnej Rynku Wewnętrznego (8)), ale takie zalecenia nie zostały przyjęte. Komisja nie mogła zatem dążyć do obejścia wyraźnego zamiaru prawodawcy, przypisując pojęciu "postępowania sądowego" niedopuszczalnie szerokie znaczenie. Skarżący dodał, że ogólnie przyjmuje się, iż procedury rozstrzygania sporów nie są postępowaniami sądowymi i że sądy nie obejmują organów rozstrzygających spory, które sprawują jurysdykcję nad osobami jedynie na podstawie dobrowolnego poddania się ich jurysdykcji.

1.4 Rzecznik zauważa, że Komisja odrzuciła ponowny wniosek skarżącego na podstawie argumentu, że "procedurę rozstrzygania sporów WTO należy utożsamiać z postępowaniem sądowym"w rozumieniu art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001. Ten argument dotyczący "asymilacji" został przedstawiony w odpowiedzi Komisji na ponowny wniosek skarżącego, jak również w jej opinii w sprawie niniejszej skargi. Komisja nie twierdziła, że zespół orzekający WTO jest „sądem” ani że postępowanie przed zespołem orzekającym WTO stanowi postępowanie przed sądem.

1.5 W świetle powyższego należy w pierwszej kolejności ocenić, czy art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001 zawiera wyjątek dotyczący procedur rozstrzygania sporów, który można zrównać z postępowaniem sądowym. W tym względzie Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów wspólnotowych wyjątki od publicznego dostępu muszą być interpretowane i stosowane ściśle, tak aby nie udaremnić stosowania ogólnej zasady dostępu zapisanej w rozporządzeniu 1049/2001 (9). Uznanie, że „postępowanie sądowe” na podstawie art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001 obejmuje również procedury rozstrzygania sporów, które można zrównać z postępowaniem sądowym, wiąże się z szeroką interpretacją tego przepisu rozporządzenia. Taka szeroka wykładnia nie jest zgodna z wskazaną powyżej zasadą ścisłej wykładni i ścisłego stosowania. Ponadto Komisja w żaden sposób nie wykazała, że zgodnie z intencją prawodawcy wspólnotowego wyrażenie "postępowanie sądowe" w art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001 należy rozumieć jako odnoszące się również do innych procedur rozstrzygania sporów. W świetle powyższego Rzecznik jest zdania, że odrzucenie przez Komisję ponownego wniosku skarżącego na tej podstawie, że „procedurę rozstrzygania sporów WTO należy utożsamiać z postępowaniem sądowym” w rozumieniu art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001, nie jest zasadne, a zatem stanowi przypadek niewłaściwego administrowania.

1.6 Na podstawie powyższego ustalenia Rzecznik uważa, że nie należy rozpatrywać pozostałych argumentów przedstawionych przez skarżącego na poparcie jego twierdzenia, że jego ponowny wniosek został odrzucony z naruszeniem rozporządzenia 1049/2001. Ponadto, biorąc pod uwagę, że dokument został następnie ujawniony, Rzecznik nie uważa za właściwe dążenie do polubownego rozstrzygnięcia sprawy, ale przedstawi poniżej uwagę krytyczną zgodnie z art. 6 i 7 przepisów wykonawczych Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (10).

2 Twierdzenie, że oświadczenia Komisji powinny w przyszłości zostać podane do wiadomości publicznej w momencie ich złożenia do zespołu orzekającego WTO

2.1 Skarżący twierdził, że w przyszłości wszystkie uwagi Komisji w sporach w ramach WTO powinny, wobec braku wyraźnych nadrzędnych powodów, być publikowane w tym samym czasie, w którym zostaną złożone do zespołu orzekającego WTO.

2.2 Rzecznik zwraca uwagę, że obecne dochodzenie koncentrowało się na tym, czy Komisja niesłusznie odrzuciła ponowny wniosek skarżącego na mocy rozporządzenia 1049/2001. Kwestia ta została omówiona w pkt 1 powyżej. Ustalenie Rzecznika zawarte w pkt 1.5, które dotyczy zasadności uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie oznacza jednak samo w sobie, że Komisja byłaby ogólnie zobowiązana do opublikowania lub ujawnienia w inny sposób stronom trzecim swoich uwag w sporach WTO na etapie postępowania, o którym wspomina skarżący. Rzecznik nie może wykluczyć, że odrzucenie przez Komisję przyszłych wniosków o dostęp do takich dokumentów na etapie wskazanym przez skarżącego może być ważne i odpowiednio oparte na jednym z wyjątków określonych w art. 4 rozporządzenia 1049/2001. Ponadto Rzecznik nie może wykluczyć, że na podstawie analogicznych rozważań można skutecznie odmówić udzielenia osobom trzecim informacji na temat treści takich dokumentów na etapie postępowania sugerowanym przez skarżącego. Ponadto należy zauważyć, że skarżący nie sprecyzował znaczenia i zakresu wyrażenia „wyraźne i nadrzędne interesy” użytego przy formułowaniu swojego wniosku, w szczególności w odniesieniu do wyjątków przewidzianych w art. 4 rozporządzenia 1049/2001.

W związku z powyższym Rzecznik uważa, że dalsze rozpatrywanie wniosku skarżącego w celu przyjęcia zasady takiej jak sugerowana przez skarżącego nie byłoby ani właściwe, ani uzasadnione.

2.3 W świetle powyższego Rzecznik nie uważa za konieczne ani uzasadnione dalszego badania wyżej wymienionego zarzutu.

3 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi należy poczynić następującą uwagę krytyczną:

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów wspólnotowych wyjątki od publicznego dostępu powinny być interpretowane i stosowane w sposób ścisły, tak aby nie naruszać stosowania ogólnej zasady dostępu ustanowionej w rozporządzeniu 1049/2001(11). Uznanie, że „postępowanie sądowe” na podstawie art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001 obejmuje również postępowania ugodowe, które można zrównać z postępowaniem sądowym, wiąże się z szeroką interpretacją tego przepisu rozporządzenia. Taka szeroka wykładnia nie jest zgodna z wskazaną powyżej zasadą ścisłej wykładni i ścisłego stosowania. Ponadto Komisja w żaden sposób nie wykazała, że zgodnie z intencją prawodawcy wspólnotowego termin „postępowanie sądowe” w art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001 należy rozumieć jako odnoszący się również do innych „procedur rozstrzygania sporów”. W świetle powyższego Rzecznik jest zdania, że odrzucenie przez Komisję ponownego wniosku skarżącego na tej podstawie, że „procedurę rozstrzygania sporów WTO należy utożsamiać z postępowaniem sądowym” w rozumieniu art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001, nie było zasadne, a zatem stanowiło przypadek niewłaściwego administrowania.

Przewodnicząca Komisji zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Dz.U. L 145, s. 43.

(2) Art. 8 ust. 1 Uzgodnienie w sprawie zasad i procedur regulujących rozstrzyganie sporów (http://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/legal_e.htm, załącznik 2).

(3) Artykuł 16, Uzgodnienie w sprawie zasad i procedur regulujących rozstrzyganie sporów, cytowany powyżej.

(4) Rzecznik zauważa, że w swojej opinii Komisja stwierdza, że „krytyka [skarżącego] dotycząca postępowań panelowych jest bezpodstawna [...]”. Rzecznik zwraca uwagę, że skarżący poczynił pewne uwagi na poparcie swojego argumentu, zgodnie z którym przedmiotowy dokument był jawny. Nie skrytykował on postępowania panelowego WTO.

(5) http://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/legal_e.htm (zob. „Załącznik 2 Uzgodnienie w sprawie rozstrzygania sporów”).

(6) Sprawozdanie w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, 27 października 2000 r., COM(2000) (30 - C5-0057/2000-2000/0032/COD), s. 93.

(7) Dz.U. L 145, s. 43.

(8) Sprawozdanie w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, 27 października 2000 r., COM(2000) (30 - C5-0057/2000-2000/0032/COD), s. 93.

(9) Zob. np. wyrok z dnia 26 kwietnia 2005 r. w sprawach połączonych T-110/03, T-150/03 i T-405/03 Sison przeciwko Radzie, dotychczas nieopublikowany, pkt 45.

(10) http://www.ombudsman.europa.eu/lbasis/en/provis.htm

(11) Zob. sprawy połączone T-110/03, T-150/03 i T-405/03 Sison przeciwko Radzie, wyrok z dnia 26 kwietnia 2005 r., dotychczas nieopublikowany, pkt 45.