Strasburg, 12 grudnia 2005 r.

Szanowny Panie,

W dniu 2 listopada 2004 r. przesłał mi Pan pismo, w którym poinformował mnie Pan, że pragnie odnowić wcześniejszą skargę przeciwko Komisji Europejskiej (skarga 2847/2004/AS), która została przeze mnie odrzucona w październiku 2004 r. Twierdził Pan zasadniczo, że Komisja nie rozpatrzyła prawidłowo Pańskiej skargi przeciwko Niemcom w związku z naruszeniem Pańskiego prawa do swobodnego przemieszczania się. Pańskie pismo z dnia 2 listopada 2004 r. zostało zarejestrowane jako nowa skarga (skarga 3317/2004/GG).

W dniu 16 listopada 2004 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji Europejskiej.

Faksem wysłanym w dniu 19 listopada 2004 r. poinformował mnie Pan, że chciałby Pan, aby Pańska skarga była traktowana jako poufna. W dniu 24 listopada 2004 r. poinformowałem o tym Komisję. Kopia Pańskiego faksu z dnia 19 listopada 2004 r. została przekazana Komisji dnia 13 grudnia 2004 r.

Komisja przekazała mi francuską wersję swojej opinii w dniu 16 lutego 2005 r. Tłumaczenie na język niemiecki zostało mi przekazane w dniu 2 marca 2005 r.

W dniu 28 lutego 2005 r. zwróciłem się do Komisji o dostarczenie mi dalszych informacji w odniesieniu do tej sprawy. Został Pan o tym poinformowany pismem z dnia 2 marca 2005 r. Wraz z tym pismem przekazałem Panu kopię opinii Komisji.

W dniu 9 kwietnia 2005 r. przedstawił mi Pan swoje uwagi.

W dniu 1 czerwca 2005 r. Komisja odpowiedziała na moje wezwanie do udzielenia dodatkowych informacji. Przekazałem Panu tę odpowiedź w dniu 3 czerwca 2005 r. z prośbą o przedstawienie uwag, zarówno w odniesieniu do tej odpowiedzi, jak i do opinii Komisji. Przesłał Pan uwagi w dniu 7 czerwca 2005 r.

W dniu 29 czerwca 2005 r. skierowałem do Komisji projekt zalecenia.

W dniu 10 listopada 2005 r. Komisja przesłała szczegółową opinię na temat tego projektu zalecenia. Przekazałem go Panu w dniu 11 listopada 2005 r. wraz z zaproszeniem do zgłaszania uwag, które przesłał Pan w dniu 22 listopada 2005 r.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

Aby uniknąć nieporozumień, należy przypomnieć, że Traktat WE upoważnia Rzecznika Praw Obywatelskich do badania ewentualnych przypadków niewłaściwego administrowania wyłącznie w działaniach instytucji i organów Wspólnoty. Statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wyraźnie stanowi, że żadne działanie jakiegokolwiek innego organu lub osoby nie może być przedmiotem skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie Pańskiej skargi zostały zatem ukierunkowane na zbadanie, czy w działaniach Komisji doszło do niewłaściwego administrowania.

WNIOSEK

Fakty

Skarżący jest obywatelem niemieckim. Niemieckie organy podatkowe uważają, że skarżący jest im winien 358 000 EUR. Twierdzenie to, zakwestionowane przez skarżącego, wydaje się być oparte na opinii niemieckich organów podatkowych, zgodnie z którą niektóre aktywa należące do skarżącego, ale mające siedzibę za granicą, powinny podlegać niemieckiemu opodatkowaniu.

W listopadzie 2003 r. miasto, w którym mieszka skarżący, nakazało mu wydanie paszportu ze względu na to, że prawdopodobnie wyjedzie za granicę, aby uniknąć konieczności spłaty wyżej wymienionego długu. Miasto postanowiło również, że ważność dowodu osobistego skarżącego („Personalausweis”) zostanie ograniczona do Niemiec. W rezultacie skarżący nie mógł zgodnie z prawem opuścić terytorium Republiki Federalnej Niemiec.

Skarżący wniósł odwołanie administracyjne od tej decyzji.

W dniu 30 marca 2004 r. skarżący zwrócił się do Komisji Europejskiej w celu złożenia skargi dotyczącej naruszenia jego prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy art. 18 Traktatu WE. Skarżący stwierdził, że z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości wynika, iż wszelkie przepisy krajowe ograniczające przepływ transgraniczny są zakazane. W tym kontekście skarżący odniósł się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-415/93 Bosman (1). Stwierdził ponadto, że w jego przypadku nie zostały spełnione warunki dotyczące jakichkolwiek ograniczeń ze względu na porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne lub zdrowie publiczne.

W dniu 6 maja 2004 r. Komisja potwierdziła otrzymanie tego pisma i zwróciła się do skarżącego o przedstawienie dalszych informacji. W odpowiedzi na kolejne pismo skierowane do niej przez skarżącego w dniu 18 maja 2004 r., pismem z dnia 3 czerwca 2004 r. Komisja zwróciła się do skarżącego o przedłożenie kopii jego odwołania administracyjnego. Skarżący przekazał te informacje.

W dniu 16 czerwca 2004 r. Komisja wskazała, że rozumie, iż niemiecki sąd uznał skarżącego za winnego popełnienia przestępstw podatkowych. Komisja poinformowała skarżącego, że jego sprawa nie wchodzi w zakres stosowania prawa wspólnotowego, biorąc pod uwagę brak elementu transgranicznego. W tym kontekście Komisja odniosła się do spraw połączonych C-64/96 i C-65/96 Uecker i Jacquet (2). Komisja wskazała również, odnosząc się do sprawy 180/83 Moser (3), że czysto hipotetyczna perspektywa pracy w innym państwie członkowskim nie wykazuje związku, który byłby wystarczająco bliski, aby uzasadnić zastosowanie przepisów dotyczących swobodnego przepływu.

W odpowiedzi z dnia 23 czerwca 2004 r. skarżący wyjaśnił, że nie został uznany za winnego przestępstw podatkowych przez sąd niemiecki, ale że jego prawo do przemieszczania się zostało ograniczone decyzją organu administracyjnego. Skarżący stwierdził, że podstawą tej decyzji był fakt, że posiadał aktywa za granicą. Zdaniem skarżącego posiadanie rachunku depozytowego papierów wartościowych za granicą było chronione przepisami Traktatu WE dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału. Skarżący podkreślił również, że naruszenie jego prawa do swobodnego przemieszczania się było rzeczywiste, biorąc pod uwagę, że chciał przejąć od swojego pracodawcy zadanie opieki nad klientami mieszkającymi za granicą oraz że zarezerwował wyjazd wakacyjny do innego kraju, który musiał odwołać ze względu na decyzję podjętą przez miasto, w którym mieszkał. Stwierdził ponadto, że decyzja ta stanowi środek nieproporcjonalny. W swoim piśmie skarżący odniósł się do wyroków Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-18/95 Terhoeve (4) i w sprawie C-357/98 Yiadom (5).

W odpowiedzi z dnia 20 lipca 2004 r. Komisja wskazała, że skarżący wydaje się opierać przede wszystkim na europejskiej konwencji praw człowieka i na prawie wspólnotowym. Komisja stwierdziła ponadto, że sprawa skarżącego znalazła się na zaawansowanym etapie przed niemieckimi sądami. Zdaniem Komisji nie było jednak jasne, czy odwołanie się do sądów krajowych miało skutek zawieszający. Komisja stwierdziła ponadto, że skarżący może zwrócić się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w odniesieniu do europejskiej konwencji praw człowieka oraz że jedynie Europejski Trybunał Sprawiedliwości może wyjaśnić wykładnię prawa wspólnotowego w odpowiedzi na wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zgodnie z art. 234 Traktatu WE. Zdaniem Komisji nie było zatem możliwe dojście do ostatecznego wniosku w tej sprawie na podstawie dotychczas dostępnych informacji.

W odpowiedzi z dnia 1 sierpnia 2004 r. skarżący powtórzył swoje stanowisko. Podkreślił również, że do tej pory organ administracyjny wydał jedynie decyzję, że sprawa nie została jeszcze przedłożona sądowi i że jego odwołanie administracyjne nie miało skutku zawieszającego. Skarżący zwrócił się zatem do Komisji o wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Niemcom.

W dniu 18 września 2004 r. Komisja odpowiedziała na to pismo. Komisja potwierdziła swoją opinię, że art. 18 Traktatu WE nie ma zastosowania w obecnych okolicznościach. Zdaniem Komisji fakt, że skarżący był „potencjalnym” odbiorcą usług, które miały być świadczone w innych państwach członkowskich, nie miał wpływu na ten wniosek. Komisja podkreśliła, że jak dotąd tylko jeden rzecznik generalny odniósł się do "potencjalnych turystów wspólnotowych", ale Trybunał Sprawiedliwości nie zastosował się do tej opinii. Wskazał ponadto, że Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł w dwóch podobnych sprawach w 2003 r. i zasugerował, że skarżący może zwrócić się do tego sądu. Komisja zasugerowała również, aby skarżący mógł zwrócić się pisemnie do Centrum Praw Człowieka ONZ w Genewie.

Skarga 2847/2004/AS

W dniu 4 października 2004 r. skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich (skarga 2847/2004/AS), twierdząc, że Komisja naruszyła jego prawo do swobodnego przemieszczania się. Skarżący twierdził, że zarezerwował dwie podróże do krajów europejskich, których nie był w stanie odbyć ze względu na decyzję miasta, w którym mieszkał. W swoim piśmie skarżący odniósł się między innymi do sprawy C-107/90 Masgio (6). Biorąc pod uwagę, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających (i że nie wskazał numeru telefonu, który umożliwiłby kontakt z biurem Rzecznika), skarga ta została odrzucona w dniu 27 października 2004 r. na podstawie art. 195 Traktatu WE, ponieważ wydawało się, że nie ma wystarczających podstaw do wszczęcia dochodzenia.

W przedmiocie niniejszego zarzutu

Pismem z dnia 1 listopada 2004 r., przesłanym faksem w dniu 2 listopada 2004 r., skarżący przekazał Rzecznikowi kopie swojej korespondencji z Komisją. Pismo to zostało zarejestrowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich jako nowa skarga (skarga 3317/2004/GG – poufna). W skardze tej skarżący zasadniczo twierdził, że Komisja nie rozpatrzyła prawidłowo jego skargi przeciwko Niemcom w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

WNIOSEK

Opinia Komisji

W swojej opinii Komisja przedstawiła następujące uwagi.

W dniu 30 marca 2004 r. skarżący zwrócił się do Komisji o wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Niemcom. Zgodnie z komunikatem Komisji do Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie stosunków ze skarżącym w związku z naruszeniami prawa wspólnotowego (7) ("komunikat"), pismo to zostało zarejestrowane jako skarga (nr ref. 2004/4462). Skarżący został o tym poinformowany w dniu 27 maja 2004 r.

W dniach 16 czerwca i 18 września 2004 r. Komisja poinformowała skarżącego o swojej opinii, że jego sytuacja ma charakter czysto wewnętrzny i że w związku z tym art. 18 Traktatu WE nie ma zastosowania. Komisja poinformowała również skarżącego o możliwości zwrócenia się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka lub Centrum Praw Człowieka ONZ w Genewie.

Pismem z dnia 27 września 2004 r. skarżący skarżył się na stanowisko służb Komisji. Komisja nie odpowiedziała na to pismo ze względu na to, że nie zawierało ono żadnych nowych elementów w porównaniu z poprzednimi pismami skarżącego i że w związku z tym można je było uznać za powtarzalne (zob. sekcja „Udzielanie odpowiedzi na pytania” kodeksu dobrego postępowania administracyjnego Komisji).

W dniu 9 grudnia 2004 r. służby Komisji odpowiedzialne za tę sprawę zwróciły się do Sekretariatu Generalnego Komisji o zamknięcie sprawy.

W międzyczasie władze niemieckie poinformowały Komisję, że ograniczenia nałożone na skarżącego nadal mają zastosowanie i że od dnia 17 grudnia 2004 r. sprawa jest zawisła przed Regierungspräsidium Badenii-Wirtembergii, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania administracyjnego skarżącego. Ten ostatni poinformował ponadto Komisję, że skarżący nie zwrócił się do właściwego sądu administracyjnego o zastosowanie środków tymczasowych, jak mógł to uczynić.

Służby Komisji zrobiły wszystko, co w ich mocy, aby odpowiedzieć na pytania skarżącego i pomóc mu w znalezieniu środków zaradczych poza prawem wspólnotowym. Wyjaśnili jednak skarżącemu, że jego sytuacja nie jest objęta prawem wspólnotowym. Jeżeli chodzi o skargę skarżącego w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, przestrzegano wymogów proceduralnych dotyczących stosunków ze skarżącymi.

Dalsze zapytania

Po dokładnym rozważeniu opinii Komisji okazało się, że konieczne są dalsze dochodzenia.

W przedmiocie wniosku o udzielenie dodatkowych informacji

W związku z tym w dniu 28 lutego 2005 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o przedstawienie uwag na temat sposobu, w jaki zastosowała się ona w niniejszej sprawie do gwarancji proceduralnych przewidzianych w pkt 10 komunikatu (8). Punkt 10 niniejszego komunikatu stanowi, że Komisja (1) powiadamia skarżącego z wyprzedzeniem o zamiarze zamknięcia sprawy oraz (2) wzywa skarżącego do przedstawienia uwag w terminie czterech tygodni.

Odpowiedź Komisji

W odpowiedzi na ten wniosek o udzielenie dodatkowych informacji Komisja wskazała, że w przedmiotowej sprawie zastosowano procedurę uproszczoną zgodnie z pkt 11 komunikatu. Komisja wyraziła ubolewanie z powodu faktu, że nie wysłano żadnego formalnego pisma informującego skarżącego o zamiarze zamknięcia sprawy przez Komisję, jak przewidziano w pkt 10 komunikatu.

Uwagi skarżącego

Skarżący przedstawił dwa zestawy uwag: pierwszy po otrzymaniu kopii opinii Komisji, a drugi po zapoznaniu się z odpowiedzią Komisji na wniosek o udzielenie dalszych informacji. Treść drugiego pisma skarżącego jest jednak praktycznie identyczna z treścią pierwszego pisma.

W swoich uwagach skarżący przedstawił następujące uwagi:

Odwołanie wniesione w dniu 4 grudnia 2003 r. nie zostało jeszcze rozpatrzone. Czas trwania postępowania w przedmiocie tego odwołania administracyjnego również stanowił naruszenie prawa do swobodnego przemieszczania się.

Decyzja podjęta przez miasto, w którym mieszkał, naruszała art. 18 i 39 traktatu WE, ponieważ uniemożliwiała mu opuszczenie Niemiec. To ograniczenie w przemieszczaniu się nie było uzasadnione względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego (art. 39 ust. 3 Traktatu WE). Nie można powoływać się na względy podatkowe w celu uzasadnienia ograniczeń prawa do swobodnego przemieszczania się. Decyzja o konfiskacie paszportu miała na celu uniemożliwienie mu pracy za granicą, ponieważ egzekucja roszczeń podatkowych w kraju była łatwiejsza niż w innych państwach. Jednakże te względy celowości administracyjnej również nie mogą uzasadniać ograniczenia prawa do swobodnego przemieszczania się.

W tym kontekście skarżący odniósł się do szeregu innych wyroków Trybunału Sprawiedliwości.

PROJEKT ZALECENIA RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH

Projekt zalecenia

W dniu 29 czerwca 2005 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Komisji, zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, następujący projekt zalecenia (9):

Komisja powinna ponownie rozpatrzyć skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego złożoną do niej przez skarżącego.

Projekt zalecenia opierał się na następujących przesłankach:

1 Uwagi wstępne

1.1 Skarżący jest obywatelem niemieckim. Niemieckie organy podatkowe uważają, że skarżący jest im winien 358 000 EUR. W listopadzie 2003 r. miasto, w którym mieszka skarżący, nakazało skarżącemu wydanie paszportu ze względu na to, że prawdopodobnie wyjedzie za granicę, aby uniknąć konieczności spłaty wyżej wymienionego długu. Miasto postanowiło również, że ważność dowodu osobistego skarżącego („Personalausweis”) zostanie ograniczona do Niemiec. W rezultacie skarżący nie mógł zgodnie z prawem opuścić terytorium Republiki Federalnej Niemiec. Skarżący wniósł odwołanie administracyjne od tej decyzji.

W dniu 30 marca 2004 r. skarżący zwrócił się do Komisji Europejskiej w celu złożenia skargi dotyczącej naruszenia jego prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy art. 18 Traktatu WE. Skarżący stwierdził, że z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości wynika, iż wszelkie przepisy krajowe nakładające ograniczenia na obieg transgraniczny są zakazane. Stwierdził ponadto, że w jego przypadku nie zostały spełnione warunki dotyczące jakichkolwiek ograniczeń ze względu na porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne lub zdrowie publiczne. W późniejszej korespondencji z Komisją skarżący podniósł, że posiada aktywa za granicą, że chce przejąć od swojego pracodawcy zadanie opieki nad klientami mieszkającymi w innych państwach członkowskich oraz że zarezerwował dwa wyjazdy wakacyjne do innych państw członkowskich, które musiał odwołać ze względu na decyzję podjętą przez miasto, w którym mieszkał.

W dniu 27 maja 2004 r. skarżący został poinformowany, że jego pismo zostało zarejestrowane jako skarga (nr ref. 2004/4462).

W dwóch pismach odpowiednio z dnia 16 czerwca i 18 września 2004 r. Komisja poinformowała skarżącego o swojej opinii, że jego skarga dotyczy sytuacji czysto wewnętrznej w Niemczech i że w związku z tym art. 18 Traktatu WE nie ma zastosowania. Komisja poinformowała ponadto skarżącego o możliwości zwrócenia się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka lub Centrum Praw Człowieka ONZ w Genewie.

W skardze złożonej do Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 2 listopada 2004 r. skarżący twierdził, że Komisja nie rozpatrzyła prawidłowo jego skargi przeciwko Niemcom w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

1.2 W swoich uwagach z kwietnia 2005 r. dotyczących opinii Komisji skarżący wskazał, że odwołanie administracyjne wniesione w dniu 4 grudnia 2003 r. nie zostało jeszcze rozpatrzone. Zdaniem skarżącego czas trwania postępowania dotyczącego tego odwołania administracyjnego również stanowił naruszenie prawa do swobodnego przemieszczania się.

1.3 Należy zauważyć, że niniejsze dochodzenie dotyczy kwestii, czy Komisja prawidłowo rozpatrzyła skargę o naruszenie, którą skarżący złożył do niej w dniu 30 marca 2004 r. Ponieważ wydaje się, że wyżej wymieniony argument (przedstawiony w pkt 1.2) nie został przedłożony Komisji w ramach skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, nie może on zostać uwzględniony w niniejszym dochodzeniu.

2 Rzekomy brak właściwego rozpatrzenia skargi o naruszenie
przepisów

2.1 Skarżący twierdził, że Komisja nie rozpatrzyła prawidłowo jego skargi o naruszenie przeciwko Niemcom.

2.2 W swojej opinii Komisja zasadniczo stwierdziła, że prawidłowo rozpatrzyła tę sprawę. Komisja uznała ponadto, że wymogi proceduralne dotyczące stosunków ze skarżącymi zostały spełnione. Zauważyła również, że w dniu 9 grudnia 2004 r. służby Komisji odpowiedzialne za tę sprawę zwróciły się do Sekretariatu Generalnego Komisji o zamknięcie sprawy.

2.3 Jeśli chodzi o aspekty proceduralne, należy przede wszystkim zauważyć, że komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie stosunków ze skarżącym w związku z naruszeniami prawa wspólnotowego (10) ("komunikat") przewiduje pewne gwarancje proceduralne w odniesieniu do skarg w sprawie naruszenia składanych do Komisji. Punkt 10 niniejszego komunikatu stanowi, że Komisja (1) powiadamia skarżącego z wyprzedzeniem o zamiarze zamknięcia sprawy oraz (2) wzywa skarżącego do przedstawienia uwag w terminie czterech tygodni. W odpowiedzi na pytanie, które skierował do niej Rzecznik Praw Obywatelskich, Komisja przyznała, że nie spełniła tych wymogów, i wyraziła ubolewanie z powodu tego uchybienia. Komisja wyjaśniła, że w niniejszej sprawie zastosowała procedurę uproszczoną zgodnie z pkt 11 komunikatu. Należy jednak zauważyć, że ostatni akapit pkt 11 stanowi, że jeżeli „Komisja zamierza skorzystać z tej procedury, poinformuje o tym skarżącego zgodnie z procedurą opisaną w pkt 10”. Rzecznik stwierdza zatem, że Komisja nie zastosowała się do gwarancji proceduralnych określonych w pkt 10 swojego komunikatu. Stanowi to przypadek niewłaściwego administrowania.

Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że wydaje się, iż decyzja Komisji o zamknięciu sprawy dotyczącej skargi skarżącego w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego została podjęta po tym, jak Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę Komisji na niniejszą skargę. Nieprzestrzeganie przez Komisję jej własnego komunikatu jest zatem tym bardziej zaskakujące.

2.4 Jeśli chodzi o istotę sprawy, Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że Komisja słusznie wskazuje, iż przepisy Traktatu WE dotyczące swobodnego przepływu nie mają zastosowania do sytuacji czysto wewnętrznych, nieobejmujących żadnych elementów transgranicznych (11). Należy jednak zauważyć, że art. 18 Traktatu WE stanowi, że każdy obywatel UE „ma prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w niniejszym Traktacie oraz w środkach przyjętych w celu jego wykonania”. Prawo to z konieczności obejmuje zobowiązanie państw członkowskich do umożliwienia swoim obywatelom opuszczenia ich terytorium w celu skorzystania z tej swobody. Rzecznik zauważa jednak, że sam cel środków przyjętych przez właściwy organ niemiecki polegał na uniemożliwieniu skarżącemu opuszczenia Niemiec. Ponadto należy zauważyć, że skarżący wyjaśnił, iż chce udać się do innych państw członkowskich w celach zawodowych i turystycznych. Biorąc pod uwagę szerokie brzmienie art. 18 Traktatu WE, Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że przepis ten chroni również prawo obywateli UE do udania się do innych państw członkowskich w celu spędzenia tam wakacji.

Ponadto należy zauważyć, że w piśmie do Komisji z dnia 23 czerwca 2004 r. skarżący stwierdził, że zarezerwował wycieczkę wakacyjną, którą następnie musiał odwołać ze względu na środki podjęte przez władze niemieckie. W piśmie do Komisji z dnia 4 października 2004 r. skarżący odniósł się do dwóch podróży, które musiał odwołać, jednej w czerwcu 2004 r. i jednej w sierpniu/wrześniu 2004 r. W piśmie skierowanym do Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 19 listopada 2004 r. (przekazanym Komisji) skarżący wskazał, że podróże te doprowadziłyby go odpowiednio do Węgier i Austrii. W świetle tych wskazówek Rzecznik uważa, że trudno jest twierdzić, że zamiar skarżącego skorzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się był hipotetyczny. W każdym razie należy zauważyć, że z pism Komisji nie wynika, że Komisja kiedykolwiek rozpatrzyła te uwagi.

2.5 W tych okolicznościach Rzecznik uważa, że Komisja nie rozpatrzyła należycie skargi skarżącego w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego również w odniesieniu do istoty tej skargi. Stanowi to kolejny przypadek niewłaściwego administrowania.

2.6 Aby uniknąć wątpliwości, należy zauważyć, że powyższe rozważania dotyczą jedynie kwestii, czy sprawa skarżącego może być objęta wspólnotowymi przepisami dotyczącymi swobodnego przepływu. Gdyby na to pytanie (po odpowiednim zbadaniu argumentów skarżącego) Komisja miała udzielić odpowiedzi twierdzącej, istniejące wówczas ograniczenie prawa do swobodnego przemieszczania się mogłoby być nadal uzasadnione, biorąc pod uwagę „ograniczenia i warunki ustanowione w niniejszym Traktacie oraz w środkach przyjętych w celu jego wykonania”. Wreszcie należy również przypomnieć, że w przypadku gdy Komisja dojdzie do wniosku o istnieniu naruszenia, dysponuje ona swobodą uznania co do wszczęcia lub niewszczynania postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

Szczegółowa opinia Komisji

W swojej szczegółowej opinii Komisja wskazała, że w świetle nowych argumentów przedstawionych przez skarżącego w piśmie do Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 7 czerwca 2005 r. jest gotowa zarejestrować to pismo jako nową skargę. Komisja dodała, że jej służby skontaktują się ze skarżącym w celu uzyskania jego formalnej zgody na proponowane podejście. Ta nowa skarga zostanie rozpatrzona na podstawie art. 18 Traktatu WE, w szczególności w odniesieniu do proporcjonalności środków podejmowanych przez władze krajowe. Komisja wyraziła nadzieję, że dzięki temu będzie w stanie zająć się kwestiami poruszonymi w projekcie zalecenia.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach skarżący stwierdził, że dochodzenie, które ma przeprowadzić Komisja, powinno uwzględniać fakt, że jego odwołanie administracyjne wniesione w dniu 20 listopada 2003 r. nie zostało jeszcze rozpatrzone przez władze niemieckie oraz że należy zbadać zarówno art. 18, jak i art. 39 Traktatu WE. Skarżący zwrócił się również o uwzględnienie wszystkich jego uwag, w tym odniesień do orzecznictwa sądów wspólnotowych oraz komentarzy dotyczących prawa do swobodnego przepływu.

DECYZJA

1 Rzekomy brak właściwego rozpatrzenia skargi o naruszenie
przepisów

1.1 Skarżący jest obywatelem niemieckim. Niemieckie organy podatkowe uważają, że skarżący jest im winien 358 000 EUR. W listopadzie 2003 r. miasto, w którym mieszka skarżący, nakazało skarżącemu wydanie paszportu ze względu na to, że prawdopodobnie wyjedzie za granicę, aby uniknąć konieczności spłaty wyżej wymienionego długu. Miasto postanowiło również, że ważność dowodu osobistego skarżącego („Personalausweis”) zostanie ograniczona do Niemiec. W rezultacie skarżący nie mógł zgodnie z prawem opuścić terytorium Republiki Federalnej Niemiec. Skarżący wniósł odwołanie administracyjne od tej decyzji.

W dniu 30 marca 2004 r. skarżący, obywatel Niemiec, zwrócił się do Komisji Europejskiej w celu złożenia skargi dotyczącej naruszenia jego prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy art. 18 Traktatu WE.

W skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich złożonej w listopadzie 2004 r. skarżący twierdził, że Komisja nie rozpatrzyła prawidłowo jego skargi przeciwko Niemcom w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

1.2 W swojej opinii Komisja zasadniczo stwierdziła, że prawidłowo rozpatrzyła tę sprawę.

1.3 W dniu 29 czerwca 2005 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Komisji projekt zalecenia, w którym zasugerował, aby Komisja ponownie rozpatrzyła skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego złożoną przez skarżącego.

1.4 W swojej szczegółowej opinii na temat tego projektu zalecenia Komisja wskazała, że w świetle nowych argumentów przedstawionych przez skarżącego w piśmie do Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 7 czerwca 2005 r. jest gotowa zarejestrować to pismo jako nową skargę. Ta nowa skarga zostanie rozpatrzona na podstawie art. 18 Traktatu WE, w szczególności w odniesieniu do proporcjonalności środków podejmowanych przez władze krajowe. Komisja wyraziła nadzieję, że dzięki temu będzie w stanie zająć się kwestiami poruszonymi w projekcie zalecenia.

1.5 W swoich uwagach skarżący stwierdził, że dochodzenie, które ma przeprowadzić Komisja, powinno uwzględniać fakt, że jego odwołanie administracyjne wniesione w dniu 20 listopada 2003 r. nie zostało jeszcze rozpatrzone przez władze niemieckie oraz że należy zbadać zarówno art. 18, jak i art. 39 Traktatu WE. Skarżący zwrócił się również o uwzględnienie wszystkich jego uwag, w tym odniesień do orzecznictwa sądów wspólnotowych oraz komentarzy dotyczących prawa do swobodnego przepływu.

2 Wnioski

W związku z powyższym Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że Komisja przyjęła jego projekt zalecenia i że środki podjęte w celu jego wdrożenia są zadowalające.

Rzecznik zauważa, że w swoich uwagach dotyczących szczegółowej opinii Komisji skarżący zwrócił się do Komisji o uwzględnienie pewnych kwestii w nowym dochodzeniu. Biorąc pod uwagę, że większość tych kwestii została już poruszona w piśmie skarżącego z dnia 7 czerwca 2005 r., które Komisja proponuje zarejestrować jako nową skargę, Rzecznik uważa, że Komisja w każdym razie rozważy te kwestie. Kopia uwag skarżącego zostanie jednak przekazana Komisji w celu uniknięcia ewentualnych nieporozumień w tym zakresie.

W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Sprawa C-415/93 Bosman, Rec. 1995, s. I-4921.

(2) Sprawy połączone C-64/96 i C-65/96 Uecker i Jacquet, Rec. 1997, s. I-3171.

(3) Sprawa 180/83 Moser przeciwko Land Baden-Württemberg, Rec. 1984, s. 2539.

(4) Sprawa C-18/95 Terhoeve, Rec. 1999, s. I-345.

(5) Sprawa C-357/98 Yiadom, Rec. 2000, s. I-9265.

(6) Sprawa C-107/90 Masgio, Rec. 1991, s. I-1119.

(7) COM(2002) 141 wersja ostateczna, Dz.U. C 244, s. 5.

(8) COM(2002) 141 wersja ostateczna, Dz.U. C 244, s. 5.

(9) Projekt zalecenia jest dostępny na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich (http://www.ombudsman.europa.eu).

(10) COM(2002) 141 wersja ostateczna, Dz.U. C 244, s. 5.

(11) Oprócz przypadków cytowanych przez Komisję zob. Wölker/Grill, komentarz do art. 39, pkt 11-13, w: von der Groeben/Schwarze (red.), Kommentar zum Vertrag über die Europäische Union und zur Gründung der Europäischen Gemeinschaft, wydanie szóste, Baden-Baden 2003.