Strasburg, 6 października 2005 r.

Szanowny Panie,

W dniu 9 lipca 2004 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Komisji Europejskiej w związku z domniemanym opóźnieniem w zakończeniu konkursu otwartego i jego pewnymi konsekwencjami.

Ponieważ Rzecznik otrzymał kilka podobnych skarg dotyczących szeregu konkursów (COM/A/1/02, COM/A/2/02, COM/A/3/02 i COM/A/9/01), postanowił wszcząć wspólne dochodzenie w tej sprawie.

W dniu 27 lipca 2004 r. przekazałem Pani skargę przewodniczącemu Komisji. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 17 grudnia 2004 r. Przekazałem go Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, które przesłał Pan w dniu 27 lutego 2005 r.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Według skarżącego istotne fakty są, w skrócie, następujące:

Rozpatrywane konkursy zostały ogłoszone w 2001 r. i 2002 r., a ogłoszenia o konkursach wskazywały, że zostaną ukończone w ciągu około jednego roku, a wynikające z nich listy rezerwowe wygasną z końcem 2003 r. Jednak większość konkursów trwała znacznie dłużej. Na przykład ostateczne zgłoszenie laureatów konkursu COM/A/3/02 zostało dokonane pismem z dnia 21 kwietnia 2004 r. To opóźnienie w ukończeniu konkursów spowodowało, że wielu laureatów zostało zatrudnionych na znacznie mniej korzystnych warunkach przewidzianych w przepisach przejściowych zawartych w art. 12 załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego, który wszedł w życie w dniu 1 maja 2004 r.

Pierwotne ogłoszenia o konkursie zawierały następujący komunikat wskazujący, że laureaci mogą podlegać nowemu regulaminowi pracowniczemu:

„Komisja formalnie przekazała Radzie wniosek dotyczący zmiany regulaminu pracowniczego. Wniosek ten zawiera między innymi nowy system kariery zawodowej. Zwycięscy kandydaci biorący udział w tym konkursie mogliby zatem otrzymać ofertę zatrudnienia na podstawie nowego regulaminu pracowniczego, jeżeli zostałby on przyjęty przez Radę.”

Nota w żaden sposób nie wskazywała jednak na dużą różnicę w zaszeregowaniu i perspektywach zawodowych między osobami zatrudnionymi przed wejściem w życie nowego regulaminu pracowniczego i załącznika XIII do niego oraz po ich wejściu w życie. Nie jest to zgodne z zasadą uzasadnionych oczekiwań. Stosowanie środków przejściowych określonych w art. 12 załącznika XIII stanowi ponadto naruszenie art. 31 ust. 1 regulaminu pracowniczego.

Ponadto notatka była błędna, ponieważ w rzeczywistości nowy regulamin pracowniczy nie miał zastosowania do rozpatrywanych konkursów, które zamiast tego podlegały klauzuli wyjątkowej zawartej w załączniku. W nocie należało wyjaśnić, że laureaci nie zostaną zatrudnieni na podstawie nowego regulaminu pracowniczego, lecz na podstawie specjalnej klauzuli zawartej w załączniku.

Kandydaci nie zostali później powiadomieni o dużym wpływie środków przejściowych określonych w art. 12 załącznika XIII na osoby zatrudnione po dniu 1 maja 2004 r. Jedynymi przekazanymi informacjami było pismo do laureatów, w którym wskazano ich nową grupę zaszeregowania w ramach środków przejściowych. Pisma te nie zawierały żadnych informacji na temat faktycznej różnicy między nowymi grupami zaszeregowania a grupami wskazanymi w ogłoszeniach o konkursach. Informacje te nie zostały nawet przekazane właściwym służbom Komisji, które wystąpiły z wnioskiem o udział w konkursach. Gdyby warunki przyszłego regulaminu pracowniczego były niepewne, Komisja nie powinna była wszczynać procedur rekrutacyjnych, dopóki warunki te nie byłyby jasne. Jeżeli warunki okazały się dla Komisji zaskoczeniem podczas przeprowadzania konkursów, Komisja powinna była niezwłocznie poinformować o tym wszystkich kandydatów. Ponadto zwycięscy kandydaci zostali niewłaściwie poinformowani o tym, czy powołanie przed dniem 1 maja 2004 r. będzie możliwe. Kandydaci wewnętrzni zgłaszali swoje kandydatury w pośpiechu przed dniem 1 maja 2004 r. Innym podano rozbieżne informacje o tym, że przed dniem 1 maja 2004 r. nie będzie żadnych nominacji z list laureatów; że do dnia 1 maja 2004 r. można było zatrudnić tylko niektóre rodzaje kandydatów wewnętrznych; lub że tylko kandydaci zewnętrzni mogą zostać zatrudnieni przed dniem 1 maja 2004 r.

Ponadto wszystkie konkursy opublikowane w dniu 25 lipca 2002 r. (COM/A/1/02, COM/A/2/02 i COM/A/3/02) zostały ukończone w różnych terminach, co dało kandydatom z niektórych konkursów większe możliwości zatrudnienia na podstawie starego regulaminu pracowniczego, a następnie przeniesienia do nowego regulaminu pracowniczego w znacznie wyższych grupach zaszeregowania niż te oferowane kandydatom zatrudnionym na podstawie nowego regulaminu pracowniczego. Oznaczało to również, że niektórzy kandydaci, którzy pomyślnie przeszli konkurs A8, który wymagał jedynie trzyletniego dyplomu ukończenia studiów wyższych, zostali zatrudnieni przed dniem 1 maja 2004 r. na wyższym poziomie niż laureaci konkursu A6/A7, którzy zostali zatrudnieni po dniu 1 maja 2004 r. Opóźnienie w ukończeniu konkursów sprawiło, że sytuacja nierównego traktowania kandydatów stała się jeszcze bardziej prawdopodobna. Można mieć wątpliwości, czy Komisja nie opóźniła tego procesu w celu rekrutacji osób głównie na podstawie nowego regulaminu pracowniczego. W takim przypadku Komisja nie powinna była wszczynać procedur rekrutacyjnych, dopóki nowy regulamin pracowniczy nie został upubliczniony.

Opóźnienie w ukończeniu konkursów, a w konsekwencji stosowanie środków przejściowych, również rodzi problemy związane z dyskryminacją ze względu na wiek. Większość konkursów, o których mowa, została opublikowana jako pierwsza po zniesieniu ograniczeń wiekowych. Przyciągnęły one zatem dużą liczbę starszych i bardziej doświadczonych kandydatów, dla których odpowiednie były pierwotne grupy zaszeregowania określone w ogłoszeniach o konkursach. Oferowane obecnie młodsze grupy zaszeregowania nie są odpowiednie dla tych kandydatów, co powoduje nieodwracalne pogorszenie perspektyw zawodowych.

Wreszcie stosowanie środków przejściowych dyskryminuje potencjalnych kandydatów, którzy zostali wykluczeni z udziału w przedmiotowych konkursach ze względu na brak doświadczenia zawodowego. Potencjalni kandydaci kwalifikowaliby się do uczestnictwa na podstawie nowych grup zaszeregowania przewidzianych w art. 12 załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego.

Poszkodowani kandydaci, wspierani przez związki zawodowe (Alliance confédérale des syndicats libres), wystosowali w dniu 18 maja 2004 r. pismo do G. Kinnocka, w którym wyjaśnili sytuację i zwrócili się o podjęcie działań naprawczych. Nie otrzymały one jednak żadnej odpowiedzi.

W niniejszej skardze skarżący przedstawił dodatkowy argument, że opóźnienie w ukończeniu konkursów doprowadziło również do znacznej niekorzystnej sytuacji dla laureatów w znalezieniu stanowiska ze względu na konieczność powołania przez Komisję pracowników z dziesięciu nowych państw członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r.

Zarzuty wspólne dla wszystkich skarg dotyczą tego, że rozpatrywanie przez Komisję przedmiotowych konkursów doprowadziło do:

1. nieuzasadnione opóźnienie w ukończeniu konkursów;
2. brak przejrzystości wynikający z nieprzekazywania kandydatom informacji o skutkach środków przejściowych określonych w art. 12 załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego;
3. brak wiedzy służb Komisji na temat wpływu środków przejściowych;
4. wprowadzanie laureatów w błąd co do możliwości powołania przed dniem 1 maja 2004 r.;
5. Nierówne traktowanie laureatów zatrudnionych przed dniem 1 maja 2004 r. i po tej dacie, w tym:

5a. dyskryminacja ze względu na wiek;

6. Dyskryminacja potencjalnych kandydatów, którzy zostali wykluczeni z udziału w konkursach ze względu na brak doświadczenia zawodowego: tacy kandydaci kwalifikowaliby się do udziału na podstawie nowych grup zaszeregowania, o których mowa w art. 12 załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego; oraz
7. Brak odpowiedzi na wspólną i indywidualną korespondencję skarżących w tej sprawie.

W niniejszej skardze skarżący podnosi dodatkowy zarzut, że opóźnienie w ukończeniu konkursów doprowadziło do niekorzystnej sytuacji dla laureatów ze względu na konieczność wyznaczenia przez Komisję pracowników z 10 nowych państw członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r.

Powszechne twierdzenia są takie, że:

1. Wszyscy laureaci z list opublikowanych przed dniem 1 maja 2004 r. powinni zostać powołani w grupach zaszeregowania odpowiadających grupom zaszeregowania zamieszczonym w pierwotnych ogłoszeniach o konkursie, a komisja ds. zaszeregowania powinna mieć możliwość uwzględniania kwalifikacji i doświadczenia, uzyskując tym samym równoważność poziomu zatrudnienia i perspektyw rozwoju kariery dla wszystkich laureatów, niezależnie od tego, czy zostali oni powołani przed dniem 1 maja 2004 r. czy po tej dacie; oraz
2. Kandydaci biorący udział w trwających konkursach, które były ogłaszane przy użyciu starego systemu zaszeregowania, powinni być w pełni poinformowani o konsekwencjach środków przejściowych przewidzianych w nowym regulaminie pracowniczym.

WNIOSEK

Opinia Komisji

W swoich opiniach Komisja przedstawia w skrócie następujące uwagi:

Kontekst

Do dnia 30 kwietnia 2004 r. laureaci konkursów rekrutacyjnych organizowanych przez instytucje byli zatrudniani zgodnie z przepisami obowiązującymi przed wejściem w życie nowego regulaminu pracowniczego w drodze zmian w rozporządzeniu Rady 723/04 (1). Oznaczało to, że laureaci zostali zatrudnieni w jednym z przedziałów kariery (odpowiadających podstawowym stanowiskom), przy czym każdy przedział kariery zawierał jedną lub więcej grup zaszeregowania.

W systemie obowiązującym przed dniem 30 kwietnia 2004 r. zaszeregowanie w momencie rozpoczęcia służby zostało określone w art. 31 (zaszeregowanie do jednej z grup zaszeregowania w ramach grupy zaszeregowania) i art. 32 (dodatkowy staż pracy) regulaminu pracowniczego. Klasyfikacja związana zarówno z grupą zaszeregowania (niższy lub wyższy przedział kariery), jak i stopniem (1, 2 lub 3).

Nowy regulamin pracowniczy spowodował istotną zmianę w procesie rekrutacji pracowników. Wraz z przyjęciem liniowej zasady kariery zawodowej pojęcie grup zaszeregowania związanych z pojęciem stanowisk podstawowych zniknęło. Konkursy dotyczą obecnie konkretnych grup zaszeregowania i nierozstrzygnięta pozostaje jedynie kwestia dodatkowego stażu pracy (maksymalnie do stopnia 2).

W chwili wejścia w życie nowego regulaminu pracowniczego w dniu 1 maja 2004 r. nadal istniały znaczące listy rezerwowe laureatów sporządzone w ramach dawnej struktury kariery zawodowej. Rada opracowała przepisy przejściowe w ramach załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego, określające w art. 12 załącznika XIII procedury rekrutacji i zaszeregowania tych laureatów po wejściu w życie nowego regulaminu pracowniczego.

Powszechne zarzuty
Rzekomo nieuzasadnione opóźnienie w ukończeniu konkursów

Informacje zawarte w ogłoszeniach o konkursach, że procedury potrwają około 12 miesięcy, w zależności od liczby kandydatów, miały jedynie charakter orientacyjny. Biorąc pod uwagę, że czas trwania konkursu otwartego zależy w dużej mierze od liczby kandydatów, nie jest możliwe podanie bardziej precyzyjnych informacji w momencie publikacji ogłoszenia o konkursie. Czas trwania 12 miesięcy odpowiada średniej długości konkursu.

Prawie 19 000 kandydatów zgłosiło się do konkursów COM/A/1/02, COM/A/2/02 i COM/A/3/02, które zostały opublikowane w dniu 25 lipca 2002 r. Termin składania wniosków upłynął dnia 27 września 2002 r. Testy wstępne odbyły się w dniu 21 marca 2003 r. Po przeanalizowaniu wyników tych testów wybrani kandydaci zdali egzaminy pisemne w dniu 11 lipca 2003 r. w odniesieniu do konkursów COM/A/1/02 i COM/A/2/02 oraz w dniu 12 września 2003 r. w odniesieniu do konkursu COM/A/3/02. Egzaminy ustne odbyły się między listopadem 2003 r. a lutym 2004 r. w przypadku konkursów COM/A/1/02 i COM/A/2/02 oraz między styczniem a początkiem kwietnia 2004 r. w przypadku konkursów COM/A/3/02. Biorąc pod uwagę dość dużą liczbę zgłoszeń, okres między testami wstępnymi a zakończeniem testów ustnych – od 11 do 13 miesięcy – wydaje się całkowicie rozsądny. Należy również zauważyć, że średnia 12 miesięcy w przypadku konkursu organizowanego przez Komisję i EPSO jest mniejsza niż w przypadku konkursów organizowanych w przeszłości przez inne instytucje europejskie.

Komisja nie zamierzała celowo spowalniać przebiegu przedmiotowych konkursów. Aby spełnić, w ściśle określonych terminach, wymagania służb i potrzeby instytucji, trzeba było jednocześnie przygotować i zorganizować dużą liczbę konkursów otwartych, w tym konkursów publikowanych w kontekście rozszerzenia. Potrzeby wyrażone przez departamenty w różnych instytucjach nie pozwalają na zablokowanie lub spowolnienie procedury naboru.

Rzekomy brak przejrzystości

Ogłoszenia o konkursach COM/A/1/02, COM/A/2/02 i COM/A/3/02 zawierały notatkę informacyjną dla wszystkich kandydatów, którzy chcą zgłosić swoją kandydaturę, dotyczącą wniosku w sprawie zmiany regulaminu pracowniczego. W komunikacie wyjaśniono, że laureatom można zaproponować zatrudnienie na podstawie przepisów nowego regulaminu pracowniczego.

Ogłoszenia o konkursach, o których mowa, zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym w dniu 25 lipca 2002 r. Nowy regulamin pracowniczy został zatwierdzony przez Radę w dniu 22 marca 2004 r. i wszedł w życie w dniu 1 maja 2004 r. W chwili publikacji spornych ogłoszeń o konkursach oraz biorąc pod uwagę trwający proces reformy regulaminu pracowniczego, Komisja mogła jedynie przedstawić informacje zawarte w nocie.

W odniesieniu do argumentów skarżących, że Komisja nie poinformowała laureatów o konsekwencjach nowego regulaminu pracowniczego lub że informacje zostały opóźnione, Komisja wskazuje, że Rada przyjęła zmiany do regulaminu pracowniczego w dniu 22 marca 2004 r. Zmiany te zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym w dniu 27 kwietnia 2004 r. Ponadto art. 12 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego jest jednym z artykułów omawianych przez Radę aż do zakończenia tego procesu. Wydziały ds. rekrutacji nie miały innego wyjścia, jak tylko poczekać na ostateczne przyjęcie nowego regulaminu pracowniczego, który byłby wiążący z prawnego punktu widzenia. W tym okresie nie można było zatem przesądzać o wpływie przepisów przejściowych i udzielać laureatom dokładnych informacji.

Komisja twierdzi jednak, że wszyscy laureaci konkursów, w których listy rezerwowe były ważne do dnia 31 grudnia 2003 r. i w których Komisja przedłużyła termin, w tym COM/A/9/01, otrzymali osobiste pismo od Dyrekcji Generalnej ds. Personelu i Administracji (DG ADMIN) zawierające następujące ostrzeżenie:

„Komisja formalnie przedłożyła Radzie wniosek dotyczący zmiany regulaminu pracowniczego. Pragnę zwrócić Pana uwagę na fakt, że ta zmiana regulaminu pracowniczego obejmuje między innymi nowy system kariery zawodowej, który zmieniłby warunki i poziom rekrutacji w instytucjach.

Obecnie przewiduje się, że zmiana ta wejdzie w życie z dniem 1 maja 2004 r. Należy zatem wiedzieć, że oczekuje się, iż każda osoba rozpoczynająca służbę w instytucjach od tej daty wejścia w życie zostanie automatycznie zatrudniona na podstawie przepisów nowego regulaminu pracowniczego.

Pragnę poinformować, że z wnioskiem Komisji można zapoznać się na stronie internetowej Komisji pod adresem: http://ec.europa.eu/reform/index_en.htm. Art. 11 załącznika XIII do wniosku zawiera tabelę korelacji między karierą zawodową w ramach obecnych konkursów a grupami zaszeregowania przy rekrutacji po wejściu w życie zmienionego regulaminu pracowniczego.

Rozumieją Państwo, że obecnie, bez podjęcia formalnej decyzji, nie jesteśmy w stanie udzielić dalszych informacji laureatom, którzy mogliby objąć stanowiska w instytucjach po dacie wejścia w życie niniejszej zmiany regulaminu pracowniczego.”

Komisja zwraca również uwagę, że każde pismo z ofertą skierowane do wybranego kandydata po przyjęciu nowego regulaminu pracowniczego stanowiło:

„Ponadto w odpowiedzi na pismo z ofertą wysłane do Pana w dniu ... informuję, że w dniu 22 marca 2004 r. Rada formalnie przyjęła zmianę regulaminu pracowniczego zaproponowaną przez Komisję i zgodnie z planem nowe przepisy wejdą w życie w dniu 1 maja 2004 r. Te nowe przepisy, które obejmują również nowy system kariery zawodowej, będą miały zastosowanie do wszystkich osób rozpoczynających służbę od dnia 1 maja 2004 r.

Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie internetowej http://ec.europa.eu/reform/index_en.htm. Artykuł 12 załącznika XIII określa związek między grupami zaszeregowania w ramach konkursu a nowymi grupami zaszeregowania w ramach naboru od dnia 1 maja 2004 r.

W związku z tym, ponieważ rozpoczynasz służbę w dniu ..., jako laureat konkursu zawodowego ..., zostaniesz zatrudniony w nowej grupie zaszeregowania ..*.., stopień 1 (klasyfikacja tymczasowa). Wynagrodzenie podstawowe brutto odpowiadające tej grupie zaszeregowania wynosi ... EUR. Nowy regulamin pracowniczy przewiduje, że stopień 2 może zostać przyznany w celu uwzględnienia doświadczenia zawodowego rekruta, a ostateczna grupa zaszeregowania zostanie ustalona tak szybko, jak to możliwe.”

W związku z powyższym nieścisłe jest stwierdzenie, że w przekazywanych laureatom przez Komisję informacjach dotyczących wpływu środków przejściowych określonych w art. 12 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego brakowało przejrzystości.

W odpowiedzi na argument niektórych skarżących, zgodnie z którym Komisja powinna była wstrzymać się od organizowania konkursów do czasu przyjęcia nowego regulaminu pracowniczego, Komisja stwierdza, że cel reformy wewnętrznej, w tym w szczególności zmiana regulaminu pracowniczego, był jednym z priorytetów przewodniczącego Prodiego. Cel ten został ogłoszony na początku jego kadencji we wrześniu 1999 r. Oczywiste jest, że interes służby nie pozwalał Komisji na powstrzymanie się od organizowania konkursów w latach 1999–2004.

Domniemany brak świadomości w służbach własnych Komisji

Komisja twierdzi, że nie przedstawiono żadnych dowodów na poparcie zarzutu braku wiedzy na temat wpływu środków przejściowych w służbach własnych Komisji. Wręcz przeciwnie, Komisja uważa, że przekazała swoim pracownikom pełne informacje. Ogólnie rzecz biorąc, przebieg procesu reformy regulaminu pracowniczego był przedmiotem trwającej operacji informacyjnej skierowanej do wszystkich pracowników instytucji i ogółu społeczeństwa. Informacje te udostępniono przede wszystkim w intranecie Komisji i w internecie (http://europa.eu) na stale aktualizowanych stronach internetowych. W omawianym okresie pracownikom Komisji rozdano również wiele publikacji.

Szczególny nacisk położono na sieć kierowników ds. zasobów ludzkich w dyrekcjach generalnych i departamentach, którzy spotykali się regularnie, byli konsultowani i informowani na ten temat. Ich pozycja jako pośrednika w działach operacyjnych umożliwiła im przekazywanie informacji tym ostatnim oraz laureatom, którzy często piszą do nich bezpośrednio w poszukiwaniu wolnych miejsc pracy.

Domniemane dezinformacje dla laureatów

Komisja twierdzi, że nie przedstawiono żadnych dowodów na poparcie twierdzenia, że laureaci zostali niewłaściwie poinformowani o możliwościach zatrudnienia przed dniem 1 maja 2004 r.

Zadaniem DG ADMIN, a w szczególności osób odpowiedzialnych za rekrutację urzędników i pracowników zatrudnionych na czas określony, jest jak najszybsze i najskuteczniejsze zaspokojenie potrzeb kadrowych instytucji w celu zapewnienia ciągłości pracy zgodnie z zasobami budżetowymi i w granicach określonych w planie zatrudnienia. Jest to zatem ciągły proces, któremu przyświeca stała potrzeba obsadzenia wakujących stanowisk, zarówno dodatkowych, jak i wynikających z odejścia urzędników.

Poniższe dane liczbowe pokazują, że Komisja z pewnością nie spowolniła rekrutacji w omawianym okresie. Dane statystyczne odnoszą się do okresu między styczniem 2003 r. (dzień, w którym można uznać, że listy rezerwowe z fali konkursów w 2001 r. zaczęły być przedmiotem znaczącego naboru) a dniem 30 kwietnia 2004 r. (tuż przed wejściem w życie nowego regulaminu pracowniczego). W tym okresie Komisja zatrudniła 1 563 osoby w kategorii A, 545 w kategorii B i 601 w kategorii C. Biorąc pod uwagę możliwości planu zatrudnienia, bardzo trudno byłoby w kategoriach B i C, jeśli nie niemożliwe w kategorii A, zatrudnić więcej osób w tym okresie, o czym świadczy liczba wolnych stanowisk (2) w dniu 1 kwietnia 2004 r.: 4 w kategorii A/LA, 173 w kategorii B i 76 w kategorii C. Ponadto całkowita liczba nieobsadzonych stanowisk (3) zmniejszyła się w omawianym okresie z 459 do 253, głównie ze względu na redukcję z 283 do 4 w kategorii A/LA. Błędne jest również twierdzenie, że Komisja sztucznie obsadzała stanowiska stałe pracownikami zatrudnionymi na czas określony. Liczba członków personelu tymczasowego typu 2b jest stała w kategoriach A i C (odpowiednio 269 i 270 w dniu 1 stycznia 2003 r. i 265 i 290 w dniu 1 kwietnia 2004 r.) i powoli wzrasta w kategorii B (169 w dniu 1 stycznia 2003 r. i 232 w dniu 1 kwietnia 2004 r.).

Nieprawidłowe jest również stwierdzenie, że Komisja opóźniła rekrutację z list rezerwowych konkursów, których dotyczyła skarga. Komisja przedstawia wykresy zawierające dane statystyczne dotyczące korzystania z tych list rezerwowych. Komisja twierdzi, że wykresy te mają nie tylko charakterystyczny kształt „krzywej logistycznej”, ale również wskazują na niewielką nadwyżkę w rekrutacji przed wejściem w życie nowego regulaminu pracowniczego. Ogólnie rzecz biorąc, miesięczne statystyki rekrutacyjne z list 15 państw członkowskich (EUR-15) za okres 2003/2004 wykazują podobną tendencję. Statystyki te, przedstawione również w formie wykresów, potwierdzają, że mianowanie nowych urzędników odbywa się w dużej mierze zgodnie z krzywą pokazującą liczbę wakujących stanowisk. Również w tym przypadku sytuacja jest sprzeczna z tym, co twierdzą skarżący, przy wysokim poziomie zatrudnienia przed dniem 1 maja 2004 r.

W związku z powyższym Komisja twierdzi, że należy odrzucić wszelkie zarzuty, zgodnie z którymi dział rekrutacji dostarczył informacji, że tylko kandydaci wewnętrzni mogli zostać zatrudnieni przed dniem 1 maja 2004 r. Zatrudniono również wielu laureatów spoza instytucji. W okresie od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. Komisja zatrudniła 863 A/LA, 354 B i 306 C. Jeżeli liczby te zostaną skorygowane poprzez usunięcie rekrutacji personelu tymczasowego w ramach budżetu na badania, „rzeczywista” rekrutacja wynosi 222 A/LA, 103 B i 125 C. Liczba kandydatów wewnętrznych wynosiła jedynie 38 A, 44 B i 15 C. Innymi słowy, liczba rekrutacji zewnętrznych w tym okresie wynosi 178 A, 52 B i 107 C. Z pewnością można zauważyć, że odsetek kandydatów wewnętrznych do kandydatów zewnętrznych jest dość wysoki, głównie w kategorii B. Odzwierciedla to jednak dobrze znane zjawisko. Oczywiste jest, że wśród laureatów danego konkursu osoby już zatrudnione przez instytucję są zatrudniane średnio szybciej niż kandydaci zewnętrzni. Fakt ten jest związany z interesem służby, ponieważ kandydaci wewnętrzni stają się bardziej operacyjni, a zatem są bardziej poszukiwani przez dyrekcje generalne. Nie jest to zjawisko nowe i z pewnością nie jest związane ze zmianą regulaminu pracowniczego.

Rzekoma nierówność traktowania

Od dnia 1 maja 2004 r. Komisja nie miała innego wyboru, jak tylko zastosować obowiązujący nowy regulamin pracowniczy, w tym regulamin dotyczący grupy zaszeregowania do celów rekrutacji. Stosowanie innych przepisów byłoby całkowicie nielegalne. O ile prawdą jest, że laureaci tego samego konkursu zostali zatrudnieni na różnych warunkach w zależności od tego, czy mianowanie miało miejsce przed dniem 1 maja 2004 r., czy po tej dacie, o tyle to, co skarżący uważają za nierówne traktowanie, wynika w rzeczywistości jedynie z dwóch odrębnych kontekstów prawnych i obiektywnych. Ponadto różnica w warunkach zatrudnienia nie ogranicza się do grupy zaszeregowania, lecz dotyczy wielu aspektów objętych regulaminem pracowniczym.

Kandydat, który pomyślnie przejdzie konkurs otwarty i zostanie wpisany na listę rezerwową, nie ma prawa zostać zatrudniony. Instytucja nie jest zobowiązana do zatrudniania tych kandydatów. Z kolei oni również mogą swobodnie odrzucić jakąkolwiek ofertę zatrudnienia ze strony instytucji. Lista rezerwowa określa jedynie kwalifikowalność do rekrutacji.

Ponadto art. 5 załącznika III („Konkursy”) zarówno do starego, jak i do nowego regulaminu pracowniczego stanowi, że „[p]o zakończeniu prac komisja konkursowa sporządza listę odpowiednich kandydatów, o której mowa w art. 30 regulaminu pracowniczego; w miarę możliwości wykaz zawiera co najmniej dwa razy więcej nazwisk niż liczba stanowisk do obsadzenia” (podkreślenie w oryginale). Przepis ten wskazuje zatem, że (i) istnieje duże prawdopodobieństwo, że liczba stanowisk nie będzie wystarczająca, aby zatrudnić wszystkich kandydatów na danej liście rezerwowej przed wygaśnięciem tej listy; oraz (ii) uwzględnia się również możliwość, że niektórzy kandydaci z listy rezerwowej nie będą już chcieli wstępować do instytucji.

Zdaniem Komisji wynika z tego, że i) pomyślne przeprowadzenie konkursu otwartego i wpisanie na listę rezerwową nie daje ani prawa do zatrudnienia, ani obowiązku zatrudnienia przez instytucję; oraz ii) kandydaci, którzy nie zostali zatrudnieni po wygaśnięciu listy rezerwowej, na której figurują ich nazwiska, nie będą już kwalifikować się do rekrutacji na podstawie danego konkursu otwartego. W praktyce może się zdarzyć i zdarza, że niektórzy kandydaci z listy rezerwowej, która wygasa, nie zostali zatrudnieni, podczas gdy inni zostali zatrudnieni. W niniejszej sprawie ci pierwsi nie mogą zasadnie twierdzić, że byli dyskryminowani lub że doszło do naruszenia zasady uzasadnionych oczekiwań.

Rzekoma dyskryminacja ze względu na wiek

Zdaniem skarżących starsi kandydaci są dyskryminowani, ponieważ zgodnie ze starym regulaminem pracowniczym mieli zostać zatrudnieni w wyższej grupie zaszeregowania, a zatem bardziej ucierpieli w związku z nowym regulaminem pracowniczym.

Komisja podnosi, że jak wskazano powyżej, w żadnym wypadku nie może ona odstąpić od przepisów art. 12 załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego. Ponadto zarzut ten opiera się na błędnej hipotezie, zgodnie z którą w starym systemie rekrutacja do wyższej grupy zaszeregowania była przeznaczona dla starszych laureatów. W rzeczywistości w starym systemie wiek nie był brany pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o zaszeregowaniu do wyższej grupy zaszeregowania. Jeśli chodzi o długość doświadczenia zawodowego, która jest jedynie bardzo pośrednio związana z wiekiem, była ona tylko jednym z kilku kumulatywnych kryteriów branych pod uwagę przy zaszeregowaniu do wyższej grupy zaszeregowania, przy czym pozostałe to charakter i znaczenie kształcenia akademickiego, znaczenie doświadczenia zawodowego i niedobór doświadczenia zawodowego kandydata na rynku pracy.

Rzekoma dyskryminacja potencjalnych kandydatów

Komisja ma trudności ze zrozumieniem przedmiotowego zarzutu. Uważa, że nie jest jasne, w jaki sposób domniemane uprzedzenia wobec potencjalnych kandydatów, którzy są mniej wykwalifikowani niż skarżący, mogłyby negatywnie wpłynąć na skarżących.

Domniemany brak odpowiedzi na korespondencję skarżących

Z informacji posiadanych przez służby DG ADMIN wynika, że na skierowane do niej wnioski udzielono indywidualnych odpowiedzi w formie, w jakiej je otrzymano (pismem, pocztą elektroniczną, telefonicznie).

Dodatkowy zarzut rzekomej
niekorzystnej sytuacji ze względu na konieczność rekrutacji z nowych państw członkowskich

Według Komisji przystąpienie 10 nowych państw członkowskich (10 EUR) nie wpłynęło na rekrutację obywateli z 15 starych państw członkowskich (15 EUR). Obywatele 10 EUR są zatrudniani z dodatkowego budżetu przeznaczonego na ten cel, podczas gdy obywatele 15 EUR są zatrudniani na podstawie wakatów spowodowanych rotacją personelu.

Wspólne roszczenia
Rekrutacja do grup zaszeregowania odpowiadających grupom zaszeregowania podanym w ogłoszeniach o konkursach

Komisja podnosi, że na podstawie nowego regulaminu pracowniczego instytucje nie mogą z prawnego punktu widzenia zatrudniać laureatów w żadnej innej grupie zaszeregowania niż ta przewidziana w art. 12 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego. Zgodnie z przepisami załącznika XIII poziom (grupa zaszeregowania) rekrutacji zależy od daty powołania.

Informacje dla kandydatów biorących udział w trwających konkursach

Zdaniem Komisji każde ogłoszenie o konkursie opublikowane od dnia 25 lipca 2002 r. zawiera notatkę skierowaną do kandydatów, informującą ich o ewentualnych konsekwencjach propozycji zmiany regulaminu pracowniczego dla laureatów. Procedura ta wydaje się być najwłaściwszym sposobem informowania kandydatów. W odniesieniu do wszystkich konkursów otwartych opublikowanych przed dniem 25 lipca 2002 r., tj. w odniesieniu do wszystkich ogłoszeń niezawierających informacji dotyczących wniosku w sprawie zmiany regulaminu pracowniczego, laureaci otrzymali od Komisji indywidualne pismo w tej sprawie.

Uwagi skarżących

Nie wszyscy skarżący przedstawili uwagi do opinii Komisji, a niektórzy z nich przedstawili jedynie krótkie uwagi. Pewna liczba skarżących przedłożyła jednak dokument zawierający wspólne uwagi. Ponieważ uwagi zbiorowe były najbardziej szczegółowe i obejmowały również treść krótszych uwag zgłoszonych przez niektórych skarżących, Rzecznik oprze wszystkie decyzje objęte wspólnym dochodzeniem na następującym podsumowaniu uwag zbiorowych:

Uwagi ogólne

Komisja działa tak, jakby jej mandat polegał wyłącznie na stosowaniu obowiązującego regulaminu pracowniczego i jakby była instytucją inną niż ta, która zmieniła regulamin pracowniczy. Skarżący są jednak zdania, że Komisja ma moralny obowiązek nieproponowania dyskryminujących przepisów. Obowiązkiem Komisji jest dopilnowanie, by jej wnioski dotyczące nowych przepisów przedstawiane Radzie nie powodowały dyskryminacyjnego traktowania kandydatów znajdujących się na listach rezerwowych do celów rekrutacji. Stwierdzając w swojej opinii, że Rada opracowała przepisy przejściowe, podczas gdy w rzeczywistości Komisja zaproponowała Radzie te same przepisy, Komisja stara się ukryć fakt, że jest winna niewłaściwego administrowania.

Skarżący twierdzą, że obecnie składają skargi za pośrednictwem dostępnych im kanałów, co ostatecznie oznacza postawienie Komisji przed sądami wspólnotowymi, powodując ogromne nakłady pracy dla Komisji. Skarżący zastanawiają się zatem, czy nie warto byłoby znaleźć rozwiązania tej kwestii na tym wcześniejszym etapie postępowania.

Skarżący zwracają ponadto uwagę, że skarżą się jako uczestnicy konkursów rekrutacyjnych, a nie jako pracownicy Komisji, oraz że skarżą się głównie na nierówne traktowanie i dyskryminację.

Uwagi szczegółowe dotyczące opinii Komisji
Rzekomo nieuzasadnione opóźnienie w ukończeniu konkursów

Według skarżących opóźnienie jest faktem: Okres od września 2002 r. (termin składania wniosków) do kwietnia 2004 r. (publikacja list rezerwowych) wynosi 20 miesięcy, a nie 13, a szkody wyrządzone przez to opóźnienie uczestnikom przedmiotowych konkursów nie mogą być uzasadnione.

Każdego roku Komisja ogłasza setki zaproszeń do składania wniosków, przetargów i konkursów, takich jak programy 6PR, Leonardo i Socrates. Żadna inna służba Komisji nie może uzasadniać opóźnień na podstawie procesu decyzyjnego Komisji lub wysokiego poziomu uczestnictwa. Wszystkie służby Komisji muszą sporządzać wiarygodne prognozy i wdrażać skuteczne planowanie.

Konkursy tego rodzaju były organizowane od wielu lat, co powinno było umożliwić Komisji dokładne przewidzenie liczby uczestników testów preselekcyjnych. Liczba uczestników kolejnych etapów konkursów została określona w ogłoszeniach o konkursach i w związku z tym była znana Komisji od samego początku. Nie można zatem racjonalnie twierdzić, że liczba uczestników na późniejszych etapach konkursów przyczyniła się do opóźnienia. Liczba uczestników na każdym etapie konkursów była zatem niezależna od „wysokiego poziomu uczestnictwa”. Liczba uczestników mogła spowodować jedynie opóźnienie w pierwszej fazie konkursów, tj. w testach wstępnych. Testy te zostały jednak poprawione elektronicznie, a zatem korekta powinna być szybka niezależnie od liczby uczestników.

W opinii Komisji nie wyjaśniono, dlaczego czas trwania przedmiotowych konkursów był niemal dwukrotnie dłuższy niż średni czas ich ukończenia.

Opóźnienie poważnie zdewaluowało potencjalną grupę zaszeregowania kandydatów, niepotrzebnie wydłużyło okres niepewności, w którym inne opcje zawodowe zostały zawieszone lub zostały utracone, a także zwiększyło stres związany z koniecznością studiowania przez dłuższy czas, aby zachować świeżość wiedzy. Skarżący czują się zatem dyskryminowani w stosunku do uczestników innych konkursów, którzy przestrzegali oczekiwanych ram czasowych określonych w ogłoszeniach o konkursach.

Rzekomy brak przejrzystości

Zdaniem skarżących opinia Komisji zawiera sprzeczne stwierdzenia. Z jednej strony Komisja twierdzi, że wszystkie istotne informacje były dostępne na stronie internetowej Europa. Z drugiej strony wskazuje, że pełne implikacje nowego systemu klasyfikacji były znane dopiero w dniu 22 marca 2004 r. Skarżący twierdzą, że pierwotny wniosek był znany podczas dyskusji w Radzie i Parlamencie znacznie wcześniej. Stanowisko Węgier wobec art. 2 i 11 załącznika XIII datowane jest na dzień 8 stycznia 2004 r. W związku z tym Komisja mogła wskazać kandydatom możliwe implikacje omawianych wniosków już w tym czasie, a nawet wcześniej, zwłaszcza że Komisja, posiadając inicjatywę ustawodawczą, wiedziała o możliwych implikacjach na wczesnym etapie. Pierwszy wniosek Komisji skierowany do Rady i Parlamentu został złożony przed egzaminami pisemnymi, tj. osiem miesięcy przed przekazaniem kandydatom jakichkolwiek konkretnych informacji. Nawet jeśli wynik wniosków nie był ostateczny, Komisja powinna była ostrzec kandydatów o możliwych konsekwencjach, biorąc pod uwagę poważne konsekwencje. Gdyby dewaluacja grup zaszeregowania została wyjaśniona, wielu kandydatów zdecydowałoby się wycofać z przedmiotowych procedur rekrutacyjnych, aby poświęcić swoje wysiłki innym możliwościom zawodowym.

Samo podanie w ogłoszeniach o konkursach informacji o tym, że laureaci mogą otrzymać ofertę zatrudnienia na podstawie nowego regulaminu pracowniczego, było niewystarczające, ponieważ informacje te nie były wystarczająco konkretne. Należy również zauważyć, że niektóre ogłoszenia o konkursach opublikowane w 2001 i 2002 r. nie zawierały żadnego odniesienia do proponowanej nowej struktury klasyfikacji.

Domniemany brak świadomości w służbach własnych Komisji

Skarżący twierdzą, że fakt, iż służby Komisji były świadome wejścia w życie nowego regulaminu pracowniczego, nie jest tym samym, co świadomość skutków art. 12 załącznika XIII.

Strony internetowe, do których odniosła się Komisja, nadal odwoływały się do starego systemu klasyfikacji znacznie po dniu 1 maja 2004 r. Nawet w dniu 14 lutego 2005 r. sekcja intranetowa Komisji „Jaka będzie moja ocena?” odnosi się do starego systemu. Skarżący twierdzą, że mogą przedstawić dowody wielu przypadków, w których kandydaci pytali podczas rozmów kwalifikacyjnych o ich potencjalną grupę zaszeregowania w momencie rekrutacji oraz że zostali poinformowani o starym systemie zaszeregowania. Kilku kandydatów otrzymało oferty wskazujące, że rozpoczną od najniższej grupy zaszeregowania, a następnie przekwalifikują się za pośrednictwem komisji oceniającej. Po zatrudnieniu po 1 maja 2004 r. powiedziano im, że nie jest to już prawdą. W dniu 29 kwietnia 2004 r. jeden z kandydatów otrzymał zaproszenie na badanie lekarskie, w którym wspomniano o komisji oceniającej, chociaż było oczywiste, że kandydat nie zostanie zatrudniony przed dniem 1 maja 2004 r. Stanowi to rozstrzygający dowód na brak świadomości nawet w DG ADMIN Komisji.

Domniemane dezinformacje dla laureatów

Skarżący twierdzą, że Komisja podaje jedynie informacje na temat liczby pracowników zatrudnionych przed majem 2004 r., ale nie wyjaśnia, ilu z zatrudnionych osób zdało zakwestionowane konkursy. Zdaniem skarżących wysoki odsetek laureatów konkursów, na które złożono skargę, pracował już w instytucjach UE. Niektórzy z nich pracowali w instytucjach przez kilka lat, ale nie na tyle długo, aby umożliwić im udział w konkursach wewnętrznych. Uzasadnienie rozporządzenia mówi: „W końcu przewidziano umowy przejściowe umożliwiające stopniowe stosowanie nowych środków i zasad oraz gwarantujące ustanowione prawa”. Wiele z tych osób, które już pracują w Komisji, mogło zostać zatrudnionych w krótkim czasie, bez konieczności poddawania się badaniu lekarskiemu. Komisja nie zastosowała się jednak do zalecenia Rady i Parlamentu. W rezultacie osoby już pracujące w instytucjach UE były dyskryminowane, ponieważ straciły do pięciu stopni w swojej grupie zaszeregowania. Skarżący chcieliby, aby Rzecznik Praw Obywatelskich przeanalizował proces rekrutacji niektórych osób już pracujących w instytucjach, który miał miejsce przed dniem 1 maja 2004 r. i dotyczył „pilnych procedur”, aby sprawdzić, czy działom rekrutacyjnym lub konkretnym kandydatom udzielono uprzywilejowanych informacji. Według skarżących istnieją e-maile i protokoły ze spotkań wskazujące, że możliwe było zatrudnienie niektórych kategorii kandydatów przed dniem 1 maja 2004 r., ale nie innych. DG ADMIN poinformowała działy zasobów ludzkich w dniu 23 marca 2004 r., że laureaci, którzy byli już pracownikami zatrudnionymi na czas określony, mogą zostać zatrudnieni przed dniem 1 maja 2004 r., ale nie mogą zostać zatrudnieni żadne inne kategorie pracowników, takie jak pracownicy pomocniczy.

Rzekoma nierówność traktowania

Skarżący w pełni rozumieją, że wybrani kandydaci nie uzyskują automatycznie prawa do zatrudnienia. Powinny one jednak móc oczekiwać, że zostaną zatrudnione na tym samym poziomie co inni laureaci tego samego konkursu.

W opinii (1/2004, Dz.U. L 124 z 27.4.2004) Trybunał Obrachunkowy zwrócił uwagę na możliwą dyskryminację nowych pracowników w ramach przepisów przejściowych dotyczących zaszeregowania: „W odniesieniu do zmienionego wniosku Komisji, w formie, w jakiej został on przekazany, Trybunał zauważa, że przejście na zmieniony regulamin pracowniczy spowoduje dyskryminujące nieprawidłowości dotyczące rekrutacji i zaszeregowania nowych pracowników. Komisja powinna zaproponować sposoby rozwiązania tego rodzaju problemów”. Skarżący twierdzą, że główną rolą Komisji jest działanie w charakterze inicjatora legislacyjnego, i są rozczarowani, że Komisja świadomie przedstawiła Radzie i Parlamentowi wniosek mający na celu skuteczne obniżenie oceny wszystkich trwających konkursów, co w szczególności stało w sprzeczności z art. 31 nowego regulaminu pracowniczego. Skarżący są zatem dyskryminowani w stosunku do uczestników innych konkursów, w których przypadku Komisja przestrzegała stopni zatrudnienia określonych w ogłoszeniach o konkursach.

Okoliczność, że Komisja zatrudniła pewną liczbę osób w dniu 30 kwietnia 2004 r., podczas gdy zwykle zatrudnia ona jedynie pracowników pierwszego lub szesnastego dnia miesiąca, świadczy o dyskryminujących skutkach reformy regulaminu pracowniczego.

Rzekoma dyskryminacja ze względu na wiek

Zdaniem skarżących nie ma dowodów na to, że Komisja ostrzegła Radę lub Parlament o potencjalnie dyskryminujących skutkach art. 12 załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego, w szczególności w świetle faktu, że przedmiotowe konkursy były jednymi z pierwszych organizowanych od czasu zniesienia ograniczeń wiekowych. Obowiązkiem Komisji jako inicjatora legislacyjnego było ostrzeganie przed tymi potencjalnie negatywnymi skutkami. Niewykonanie tego obowiązku sprawiło, że zniesienie ograniczeń wiekowych stało się symbolicznym gestem bez skutku, szydząc z instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich, która dążyła do zniesienia. Artykuł 12 załącznika XIII oznacza, że Komisja jest skłonna zatrudnić osoby w każdym wieku, ale osoby te będą traktowane tak, jakby miały 28 lat. Długość, znaczenie, poziom i jakość doświadczenia zawodowego w żadnym wypadku nie mogą być oddzielone od wieku.

Rzekoma dyskryminacja potencjalnych kandydatów

Zdaniem niektórych skarżących ich poczucie sprawiedliwości jest obrażane przez udział w konkursach prowadzących do rekrutacji na stanowiska odpowiednie dla osób o niższych kwalifikacjach. Wielu młodszych kandydatów, którzy zostali odrzuceni w procesie selekcji, mogło zostać powołanych na ostatecznie oferowane stanowiska. Tysiące milczących obywateli europejskich powinno czuć się dyskryminowanych, jeśli zdają sobie sprawę z szansy, którą stracili. Skarżący chcieliby złożyć skargę w ich imieniu.

Domniemany brak odpowiedzi na korespondencję skarżących

Skarżący twierdzą, że mogą dostarczyć Rzecznikowi dokumenty potwierdzające wiele przypadków, w których kandydaci zadawali pytania Komisji i albo w ogóle nie otrzymali odpowiedzi, albo odpowiedzi były nieodpowiednie i spóźnione.

Roszczenia Rekrutacja
do grup zaszeregowania odpowiadających grupom zaszeregowania podanym w ogłoszeniach o konkursach

Skarżący rozumieją usprawiedliwienie Komisji, że stosuje ona jedynie prawo. Skarżący kwestionują jednak wykładnię prawa. Skarżący nie rozumieją, w jaki sposób Komisja może powoływać się na obowiązek określony w art. 12 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego, a jednocześnie ignoruje obowiązek stosowania art. 31 tego regulaminu. Artykuł 31 nie został unieważniony przez załącznik XIII, a zatem nadal ma zastosowanie do zainteresowanych kandydatów. Art. 31 znajduje się w głównej części rozporządzeń i w związku z tym ma wyższą wartość prawną niż przepis zawarty w załączniku. W art. 12 załącznika XIII określono procedurę administracyjną dotyczącą niektórych konkursów, tj. że uczestnicy niektórych konkursów są rekrutowani w określony sposób. Podstawową zasadą jest jednak art. 31. Regulamin pracowniczy określa nowe grupy zaszeregowania jako „zmianę nazwiska”. Nowy regulamin pracowniczy oznacza zatem jedynie zmianę nazwiska, a nie nowe grupy zaszeregowania. Aby zachować zgodność z art. 31, skarżący uważają, że z prawnego punktu widzenia nie jest możliwe zatrudnienie zainteresowanych laureatów innych niż pod nową nazwą grupy zaszeregowania w grupie funkcyjnej określonej w odpowiednim ogłoszeniu o konkursie.

Komisja ma obowiązek unikać sprzeczności prawnych, takich jak ta wynikająca z art. 31 i 12 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego. Komisja powinna była zapewnić, aby a) art. 12 załącznika XIII przewidywał bezpośrednie przełożenie grup zaszeregowania ze starego na nowy system; b) w ogóle nie zaproponowano art. 12 załącznika XIII; c) stosuje art. 31; lub, ewentualnie, że pierwotny harmonogram przedmiotowych konkursów był przestrzegany. W każdym razie, zgodnie z regulaminem pracowniczym, należy stosować najkorzystniejszą zasadę.

Niektórzy skarżący sugerują, że Rzecznik Praw Obywatelskich powinien zaproponować Komisji zmianę regulaminu pracowniczego.

Informacje dla kandydatów biorących udział w trwających konkursach

Skarżący uważają, że notatka w ogłoszeniach o konkursie nie jest wystarczająca. Przedmiotowa notatka zwraca uwagę kandydatów jedynie na wniosek dotyczący zmiany regulaminu pracowniczego, który jest dokumentem liczącym 300 stron. W nocie nie informuje się odpowiednio kandydatów o możliwych konsekwencjach zmiany.

DECYZJA

1 Kontekst

1.1 Rzecznik przypomina, że sprawy dotyczące personelu wspólnotowego, których dotyczą niniejsze skargi, są regulowane regulaminem pracowniczym. Regulamin pracowniczy został zmieniony w dniu 1 maja 2004 r. rozporządzeniem Rady 723/04 (4), co miało wpływ zarówno na dotychczasowy, jak i nowo zatrudniony personel. Jeśli chodzi o pracowników zatrudnionych po dniu 1 maja 2004 r., początkowe warunki zatrudnienia - takie jak na przykład płace i emerytury - stały się znacznie mniej korzystne, podczas gdy prawa istniejącego personelu zostały zachowane, przynajmniej w pewnym stopniu. Nierówne traktowanie obecnych i nowych pracowników stanowi zatem nieodłączną część systemu nowego regulaminu pracowniczego. Nierówność ta jest głównym powodem do niepokoju leżącym u podstaw skarg kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich. Głównym pytaniem, które pojawia się w tej sytuacji, jest to, czy nierówne traktowanie zawarte w systemie nowego regulaminu pracowniczego jest obiektywnie uzasadnione w świetle zgodnego z prawem celu.

1.2 Rzecznik przypomina w tym względzie, że jedynie Trybunał Sprawiedliwości jest uprawniony do unieważnienia aktów takich jak rozporządzenie Rady 723/04, na mocy którego zmieniono regulamin pracowniczy (5). Ponadto Rzecznik dowiedział się o toczących się postępowaniach sądowych przed sądami wspólnotowymi, w których skarżący podnieśli zarzut niezgodności z prawem, w szczególności w odniesieniu do art. 12 załącznika XIII do zmienionego regulaminu pracowniczego, na poparcie swoich żądań dotyczących warunków zatrudnienia (6).

1.3 Biorąc pod uwagę fakt, że sprawa jest rozpatrywana przez sądy wspólnotowe, Rzecznik uważa, że nie byłoby ani użyteczne, ani właściwe, aby badał on ewentualną niezgodność z prawem nierównego traktowania spowodowanego zmianami w regulaminie pracowniczym. Pozostałe kwestie poruszone w skargach zostaną jednak omówione poniżej.

2 Rzekomo nieuzasadnione opóźnienie w ukończeniu konkursów

2.1 Skarga dotyczy rzekomego opóźnienia Komisji w zakończeniu konkursu otwartego i jego pewnych konsekwencji. Ponieważ Rzecznik otrzymał kilka podobnych skarg dotyczących szeregu konkursów, postanowił przeprowadzić wspólne dochodzenie w tej sprawie.

2.2 Według skarżących przedmiotowe konkursy zostały ogłoszone w 2002 r., a ogłoszenia o konkursach wskazywały, że zostaną ukończone w ciągu około jednego roku, a wynikające z nich listy rezerwowe wygasną z końcem 2003 r. Jednak większość konkursów trwała znacznie dłużej. Można mieć wątpliwości, czy Komisja nie opóźniła tego procesu w celu rekrutacji osób głównie na podstawie nowego regulaminu pracowniczego. Skarżący twierdzą, że postępowanie Komisji w sprawie konkursów wiązało się z nieuzasadnionym opóźnieniem w ich zakończeniu.

2.3 Komisja twierdzi, że informacje zawarte w ogłoszeniach o konkursach, że procedury potrwają około 12 miesięcy, miały jedynie charakter orientacyjny. Biorąc pod uwagę, że czas trwania konkursu otwartego w dużej mierze zależy od liczby kandydatów, nie jest możliwe podanie bardziej precyzyjnych informacji w momencie publikacji ogłoszenia o konkursie. Czas trwania 12 miesięcy odpowiada średniej długości konkursu. Prawie 19 000 kandydatów zgłosiło się do konkursów COM/A/1/02, COM/A/2/02 i COM/A/3/02, które zostały opublikowane w dniu 25 lipca 2002 r. Termin składania wniosków upłynął dnia 27 września 2002 r. Testy wstępne odbyły się w dniu 21 marca 2003 r. Po przeanalizowaniu wyników tych testów wybrani kandydaci zdali egzaminy pisemne w dniu 11 lipca 2003 r. w odniesieniu do konkursów COM/A/1/02 i COM/A/2/02 oraz w dniu 12 września 2003 r. w odniesieniu do konkursu COM/A/3/02. Egzaminy ustne odbyły się między listopadem 2003 r. a lutym 2004 r. w przypadku konkursów COM/A/1/02 i COM/A/2/02 oraz między styczniem a początkiem kwietnia 2004 r. w przypadku konkursów COM/A/3/02. Biorąc pod uwagę dość dużą liczbę zgłoszeń, okres między testami wstępnymi a zakończeniem testów ustnych – od 11 do 13 miesięcy – wydaje się całkowicie rozsądny. Komisja nie zamierzała celowo spowalniać przebiegu przedmiotowych konkursów, co nie jest możliwe, biorąc pod uwagę potrzeby wyrażone przez służby.

2.4 W swoich uwagach skarżący twierdzą, że okres od września 2002 r. (termin składania wniosków) do kwietnia 2004 r. (publikacja list rezerwowych) wynosi 20 miesięcy, a nie 13. Komisja nie może uzasadniać opóźnień wysokim poziomem uczestnictwa. Komisja powinna być w stanie dokładnie przewidzieć liczbę uczestników testów preselekcyjnych. Liczba uczestników na kolejnych etapach konkursów została określona w ogłoszeniach o konkursach, w związku z czym była znana Komisji od samego początku i była niezależna od „wysokiego poziomu uczestnictwa”. Liczba uczestników mogła spowodować jedynie opóźnienie w pierwszej fazie konkursów, tj. w testach wstępnych. Testy te zostały jednak poprawione elektronicznie, a zatem korekta powinna być szybka, niezależnie od liczby uczestników.

2.5 Rzecznik zgadza się z analizą skarżących, że liczba kandydatów, którzy wezmą udział w etapach następujących po testach wstępnych, była znana od samego początku i w związku z tym była niezależna od wysokiego poziomu uczestnictwa. Rzecznik zauważa jednak, że najdłuższe okresy między poszczególnymi etapami przedmiotowych konkursów to okresy między terminem składania zgłoszeń a testami wstępnymi (około 6 miesięcy) oraz między testami wstępnymi i testami pisemnymi (odpowiednio około 4 i 6 miesięcy), na które może mieć wpływ liczba uczestników.

2.6 Rzecznik zwraca również uwagę na argument skarżących, że Komisja nie może uzasadniać opóźnień wysokim poziomem uczestnictwa. W związku z tym Rzecznik uważa, że w przypadku wyzwania związanego ze zwiększonym obciążeniem pracą instytucje muszą rzeczywiście dołożyć wszelkich starań, aby poradzić sobie z tą sytuacją. Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina, że zasady dobrej administracji wymagają od instytucji podjęcia działań w rozsądnym terminie i bez zwłoki (7).

2.7 Rzecznik zauważa ponadto, że w ogłoszeniach o konkursach COM/A/1/02, COM/A/2/02 i COM/A/3/02 w części D.3 zatytułowanej "Przybliżony harmonogram" poinformowano kandydatów, że "procedury konkursowe trwają około 12 miesięcy, w zależności od liczby kandydatów"(8).

2.8 Ukończenie przedmiotowych konkursów trwało bowiem znacznie dłużej niż 12 miesięcy. Rzecznik nie znalazł jednak żadnych dowodów na to, że Komisja celowo opóźniła przedmiotowe konkursy lub że nie podjęła odpowiednich wysiłków w celu rozwiązania problemu zwiększonego obciążenia pracą. Ponadto Rzecznik uważa, że brzmienie sekcji D.3, która odnosi się do przybliżonego harmonogramu, nie stwarza uzasadnionych oczekiwań dla kandydatów, że konkursy powinny zostać ukończone w ciągu 12 miesięcy.

Rzecznik uważa jednak, że gdy Komisja zdała sobie sprawę, że procedury konkursowe potrwają dłużej niż „około 12 miesięcy” podanych w ogłoszeniach o konkursie jako oszacowanie prawdopodobnego czasu trwania procesu, dobrą administracją byłoby dostarczenie kandydatom aktualnych informacji na temat harmonogramu. Ponieważ jednak skarżący nie przedstawili żadnych zarzutów w tym zakresie, Rzecznik nie będzie prowadził dalszych działań w tej sprawie.

2.9 W związku z powyższym Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania przez Komisję w odniesieniu do tego aspektu skargi.

3 Rzekomy brak przejrzystości

3.1 Według skarżących pierwotne ogłoszenia o konkursach zawierały notatkę wskazującą, że laureaci mogą podlegać nowemu regulaminowi pracowniczemu. Nota w żaden sposób nie wskazywała jednak na dużą różnicę w zaszeregowaniu i perspektywach zawodowych między osobami zatrudnionymi przed wejściem w życie nowego regulaminu pracowniczego i załącznika XIII do niego oraz po ich wejściu w życie. Nie jest to zgodne z zasadą uzasadnionych oczekiwań. Ponadto notatka była błędna, ponieważ nowy regulamin pracowniczy nie miał zastosowania do rozpatrywanych konkursów, które były regulowane klauzulą wyjątkową zawartą w załączniku. W nocie należało wyjaśnić, że laureaci nie zostaną zatrudnieni na podstawie nowego regulaminu pracowniczego, lecz na podstawie specjalnej klauzuli zawartej w załączniku. Kandydaci nie zostali później powiadomieni o dużym wpływie środków przejściowych określonych w art. 12 załącznika XIII na osoby zatrudnione po dniu 1 maja 2004 r. Jedynymi przekazanymi informacjami było pismo do laureatów, w którym wskazano ich nową grupę zaszeregowania w ramach środków przejściowych. Pisma te nie zawierały żadnych informacji na temat faktycznej różnicy między nowymi grupami zaszeregowania a grupami wskazanymi w ogłoszeniach o konkursach. Skarżący twierdzą, że prowadzenie przez Komisję przedmiotowych konkursów wiązało się z brakiem przejrzystości wynikającym z nieprzekazywania kandydatom informacji o skutkach środków przejściowych określonych w art. 12 załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego.

3.2 Komisja podnosi, że biorąc pod uwagę postępy w reformie regulaminu pracowniczego, nie mogła ona uczynić nic więcej w momencie publikacji spornych ogłoszeń o konkursach, niż dostarczyć informacji zawartych w nocie. Komisja przypomina, że Rada przyjęła zmiany do regulaminu pracowniczego w dniu 22 marca 2004 r. oraz że art. 12 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego jest jednym z artykułów omawianych przez Radę aż do zakończenia tego procesu. Wydziały ds. rekrutacji nie miały innego wyjścia, jak tylko poczekać na ostateczne przyjęcie nowego regulaminu pracowniczego, który byłby wiążący z prawnego punktu widzenia. W tym okresie nie można było zatem przesądzać o wpływie przepisów przejściowych i udzielać laureatom dokładnych informacji. Wszyscy laureaci konkursów, w których listy rezerwowe były ważne do dnia 31 grudnia 2003 r. i w których Komisja przedłużyła termin - w tym COM/A/9/01 - otrzymali osobiste pismo zawierające ostrzeżenie, że proponowana zmiana regulaminu pracowniczego spowoduje wprowadzenie nowego systemu kariery, który zmieni warunki i poziom rekrutacji w instytucjach. W piśmie tym poinformowano również kandydatów o stronie internetowej, na której można było zapoznać się z wnioskiem Komisji, wskazując, że art. 11 załącznika XIII zawiera tabelę wskazującą związek między starą strukturą kariery zawodowej a grupami zaszeregowania do celów rekrutacji po wejściu w życie zmiany regulaminu pracowniczego.

3.3 Skarżący twierdzą w swoich uwagach, że pierwotny wniosek był znany podczas dyskusji w Radzie i Parlamencie znacznie wcześniej niż w dniu 22 marca 2004 r., tym bardziej że Komisja jest organem posiadającym inicjatywę legislacyjną. Nawet gdyby wynik wniosków nie był ostateczny, Komisja mogłaby wskazać kandydatom możliwe implikacje wniosków. Samo podanie w ogłoszeniach o konkursach informacji o tym, że laureaci mogą otrzymać ofertę zatrudnienia na podstawie nowego regulaminu pracowniczego, było niewystarczające, ponieważ informacje te nie były wystarczająco konkretne. Należy również zauważyć, że niektóre ogłoszenia o konkursach opublikowane w 2001 i 2002 r. nie zawierały żadnego odniesienia do proponowanej nowej struktury klasyfikacji.

3.4 Rzecznik zauważa przede wszystkim, że konkurs COM/A/9/01 został opublikowany w dniu 28 sierpnia 2001 r., na długo przed wnioskiem Komisji dotyczącym rozporządzenia zmieniającego regulamin pracowniczy (9) z dnia 24 kwietnia 2002 r. Rzecznik uważa zatem za uzasadniony fakt, że ogłoszenie o konkursie w dokumencie COM/A/9/01 nie zawierało noty informującej kandydatów o ewentualnym nowym regulaminie pracowniczym.

3.5 Rzecznik przypomina, że konkursy COM/A/1/02, COM/A/2/02 i COM/A/3/02 zostały opublikowane w dniu 25 lipca 2002 r., tj. po przedłożeniu przez Komisję wniosku dotyczącego rozporządzenia zmieniającego regulamin pracowniczy. W odniesieniu do argumentu skarżących, że nota w tych ogłoszeniach o konkursach nie zawierała wystarczająco jasnych informacji na temat zbliżającej się zmiany zaszeregowania, Rzecznik zauważa, że w tamtym czasie wniosek Komisji przewidywał jedynie, w art. 11 załącznika XIII, że „korespondencja między publikowaną grupą zaszeregowania a grupą zaszeregowania jest ustalana za wspólnym porozumieniem między instytucjami, po konsultacji z Komitetem ds. Regulaminu Pracowniczego”. Ponadto w odniesieniu do argumentu skarżących, że w nocie brakowało informacji na temat zmiany „perspektyw kariery”, Rzecznik uważa, że skarżący nie wyjaśnili, jakiego rodzaju informacje dotyczące perspektyw kariery ich zdaniem powinny były zostać dostarczone. Rzecznik jest zdania, że takie perspektywy zależą od wielu aspektów, a nie tylko od grupy zaszeregowania do celów rekrutacji. W związku z powyższym Rzecznik uważa za zasadne wyjaśnienie Komisji, że w momencie publikacji przedmiotowych ogłoszeń o konkursie nie było możliwe dostarczenie większej ilości informacji, niż w rzeczywistości zawarto w nocie.

3.6 W odniesieniu do argumentu skarżących, że notatka była błędna, ponieważ nowy regulamin pracowniczy w rzeczywistości nie miał zastosowania do przedmiotowych konkursów, które zamiast tego były regulowane klauzulą wyjątkową zawartą w załączniku, Rzecznik uważa, że załączniki stanowią część regulaminu pracowniczego.

3.7 Pozostaje zatem zająć się argumentami skarżących, że kandydaci nie zostali nawet później poinformowani o dużym wpływie środków przejściowych określonych w art. 12 załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego i że nawet jeśli wynik wniosków nie był ostateczny, Komisja mogła wskazać kandydatom ich możliwe implikacje.

3.8 Rzecznik zauważa, że skarżący nie wydają się kwestionować faktu wysłania im pisma, do którego odniosła się Komisja, informującego ich o proponowanej zmianie regulaminu pracowniczego. Skarżący nie wydają się również twierdzić, że pismo to zostało wysłane z opóźnieniem. Wydaje się zatem, że głównym problemem skarżących jest to, że kandydaci nie zostali poinformowani o skutkach i implikacjach nowego regulaminu pracowniczego.

3.9 Rzecznik zgadza się ze skarżącymi, że nowy regulamin pracowniczy rzeczywiście miał istotny wpływ na perspektywy zawodowe i warunki pracy. W związku z tym Rzecznik uważa, że na Komisji spoczywał obowiązek ostrzegania osób, na które zmiany w tym zakresie mogą mieć wpływ, oraz dostarczenia możliwie najjaśniejszych informacji w tej sprawie. Rzecznik zauważa, że wydaje się, iż w piśmie Komisji wyjaśniono kandydatom, że proponowana zmiana regulaminu pracowniczego doprowadziłaby do powstania nowego systemu kariery, który zmieniłby warunki i poziom rekrutacji. W piśmie wyraźnie odniesiono się do (ówczesnego) art. 11 załącznika XIII do proponowanego regulaminu pracowniczego i podano adres strony internetowej, na której można zapoznać się z tym artykułem. W piśmie wyjaśniono, że art. 11 załącznika XIII zawierał „tabelę korelacji między karierą zawodową w ramach obecnych konkursów a grupami zaszeregowania do celów rekrutacji po wejściu w życie zmienionego regulaminu pracowniczego”(10).

3.10 Rzecznik zauważa, że zapoznając się z załącznikiem XIII, kandydaci nie tylko dowiedzą się o proponowanych grupach zaszeregowania, w których zostaną zatrudnieni po wejściu w życie nowego regulaminu pracowniczego, ale także znajdą informacje na temat proponowanych nowych grup zaszeregowania dla osób już pracujących jako urzędnicy w instytucjach, a także tabele przedstawiające proponowane miesięczne wynagrodzenie podstawowe dla proponowanych nowych grup zaszeregowania.

3.11 Rzecznik przypomina ponadto, że ostateczna wersja załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego różni się od zmienionego wniosku Komisji z dnia 18 listopada 2003 r., podobnie jak zmieniony wniosek Komisji z dnia 18 listopada 2003 r. różni się od pierwotnego wniosku Komisji z dnia 24 kwietnia 2002 r. Rzecznik uważa ponadto, że tego, co skarżący nazywają „implikacjami” wniosków dotyczących nowego regulaminu pracowniczego, nie można uznać za zwykłą zmianę wynagrodzenia podstawowego.

3.12 W związku z powyższym Rzecznik uważa, że wydaje się, iż kandydaci otrzymali wystarczające informacje umożliwiające im zapoznanie się z odpowiednimi źródłami informacji w celu dokonania oceny możliwych konsekwencji dla nich samych wniosków dotyczących nowego regulaminu pracowniczego, które były przedmiotem dyskusji w ramach procedury ustawodawczej. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa ponadto za uzasadnioną decyzję Komisji o nieprzekazywaniu bardziej szczegółowych informacji na temat prawdopodobnych skutków dla nowych pracowników, biorąc pod uwagę, że ostateczna wersja nowych przepisów nie mogła być znana przed zakończeniem procedury ustawodawczej. W związku z tym Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania przez Komisję w odniesieniu do tego aspektu skargi.

4 Rzekomy brak świadomości w służbach własnych Komisji

4.1 Skarżący twierdzą, że postępowanie Komisji w sprawie przedmiotowych konkursów wiązało się z brakiem wiedzy służb Komisji na temat wpływu środków przejściowych.

4.2 Komisja uważa, że przekazała swoim pracownikom pełne informacje. Proces reformy regulaminu pracowniczego był przedmiotem trwającej operacji informacyjnej skierowanej do wszystkich pracowników instytucji. Informacje zostały przekazane w Internecie i w Internecie, a wiele publikacji zostało rozesłanych do pracowników w całym przedmiotowym okresie. Szczególny nacisk położono na sieć kierowników ds. zasobów ludzkich w dyrekcjach generalnych i departamentach.

4.3 Skarżący twierdzą, że fakt, iż służby Komisji były świadome wejścia w życie nowego regulaminu pracowniczego, nie jest tym samym, co świadomość skutków art. 12 załącznika XIII. Strony internetowe, do których odniosła się Komisja, nadal odwoływały się do starego systemu klasyfikacji znacznie po dniu 1 maja 2004 r. Skarżący twierdzą, że mogą przedstawić dowody wielu przypadków, w których kandydatom przekazano wprowadzające w błąd informacje na temat obowiązujących przepisów. Takie przypadki stanowią rozstrzygający dowód na brak świadomości nawet w Komisji.

4.4 Rzecznik zgadza się ze skarżącymi, że świadomość faktu, iż nowy regulamin pracowniczy miał wkrótce wejść w życie, to nie to samo, co świadomość szczegółowych skutków nowego regulaminu pracowniczego. Rzecznik uważa jednak, że z dowodów przedstawionych przez Komisję wynika, iż podjęła ona rzeczywisty i proporcjonalny wysiłek, aby ostrzec pracowników o znaczeniu zmian w regulaminie pracowniczym i poinformować ich o istocie tych zmian, ponieważ ostateczna wersja nowych przepisów nie mogła być znana przed zakończeniem procedury ustawodawczej. Rzecznik jest świadomy, na podstawie doświadczeń członków swoich służb, że nie wszystkie informacje w intranecie Komisji (którego części są dostępne dla wszystkich pracowników UE) zostały natychmiast zaktualizowane w dniu 1 maja 2004 r. Okoliczność ta nie zmienia jednak jego ogólnego stwierdzenia, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego aspektu skargi.

5 Domniemane dezinformacje dla laureatów

5.1 Zdaniem skarżących, przed dniem 1 maja 2004 r. zgłoszenia niektórych kandydatów wewnętrznych zostały rozpatrzone w pośpiechu. Innym podano rozbieżne informacje o tym, że przed dniem 1 maja 2004 r. nie będzie żadnych nominacji z list laureatów; że do dnia 1 maja 2004 r. można było zatrudnić tylko niektóre rodzaje kandydatów wewnętrznych; lub że tylko kandydaci zewnętrzni mogą zostać zatrudnieni przed dniem 1 maja 2004 r. Skarżący twierdzą, że postępowanie Komisji w sprawie konkursów wprowadzało laureatów w błąd co do możliwości powołania ich przed dniem 1 maja 2004 r.

5.2 Komisja twierdzi, że zadaniem osób odpowiedzialnych za rekrutację urzędników i pracowników tymczasowych jest jak najszybsze i jak najskuteczniejsze zaspokojenie potrzeb kadrowych instytucji w celu zapewnienia ciągłości pracy zgodnie z zasobami budżetowymi i w granicach określonych w planie zatrudnienia. Komisja przedstawia dane liczbowe, które jej zdaniem świadczą o tym, że z pewnością nie spowolniła rekrutacji w rozpatrywanym okresie. Komisja przedstawia również dane statystyczne dotyczące korzystania z przedmiotowych list rezerwowych, argumentując, że statystyki te wykazują niewielką nadwyżkę w rekrutacji przed wejściem w życie nowego regulaminu pracowniczego, ponieważ wiele z zatrudnionych osób nie jest kandydatami wewnętrznymi. Zdaniem Komisji podważa to argument, zgodnie z którym dział rekrutacji dostarczył informacji, że tylko kandydaci wewnętrzni mogli zostać zatrudnieni przed dniem 1 maja 2004 r.

5.3 Skarżący twierdzą w swoich uwagach, że Komisja podaje jedynie informacje na temat liczby pracowników zatrudnionych przed majem 2004 r., ale nie wyjaśnia, ilu z zatrudnionych osób zdało zakwestionowane konkursy.

5.4 Rzecznik zauważa, że Komisja przedstawiła dane statystyczne wskazujące, że rekrutacja miała miejsce z list rezerwowych każdego z konkursów, o które skarżono się zarówno przed, jak i po 1 maja 2004 r. (z wyjątkiem listy rezerwowej COM/A/3/02, która została opublikowana 18 maja 2004 r.). Mimo że Komisja nie przedstawiła żadnych danych liczbowych wskazujących, że odsetek kandydatów zatrudnionych w tych konkursach to kandydaci wewnętrzni, tj. osoby już pracujące w instytucjach, Rzecznik nie otrzymał żadnych dowodów sugerujących, że kandydaci wewnętrzni z tych konkursów zostali zatrudnieni albo przed dniem 1 maja 2004 r., albo dopiero po tym dniu.

5.5 Rzecznik zdaje sobie sprawę, że powyższe fakty nie stanowią rozstrzygającego dowodu w odniesieniu do jakichkolwiek informacji, które Komisja mogła przekazać kandydatom, dotyczących możliwości zatrudnienia przed dniem 1 maja 2004 r. lub po tej dacie. Wobec braku konkretnych dowodów wskazujących na to, że Komisja wprowadziła laureatów w błąd, Rzecznik uważa jednak, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego aspektu skargi.

5.6 Rzecznik zauważa, że w swoich uwagach skarżący zwracają się do Rzecznika o przeanalizowanie procesu rekrutacji niektórych osób już pracujących w instytucjach, który miał miejsce przed dniem 1 maja 2004 r. i dotyczył "pilnych procedur", w celu sprawdzenia, czy działom rekrutacyjnym lub konkretnym kandydatom udzielono uprzywilejowanych informacji. Według skarżących istnieją e-maile i protokoły ze spotkań rzekomo wskazujące, że możliwe było zatrudnienie niektórych kategorii kandydatów przed dniem 1 maja 2004 r., ale nie innych.

5.7 Rzecznik nie ma jasności co do tego, jakie "uprzywilejowane informacje" skarżący chcieliby mu przekazać ani jakie zarzuty niewłaściwego administrowania chcieliby w tym względzie przedstawić. Skarżący mogliby jednak rozważyć złożenie nowej skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich, upewniając się, że jasno wyjaśnią, co uważają za przypadek niewłaściwego administrowania, i przedstawią dowody na poparcie swojego zarzutu.

6 Rzekoma nierówność traktowania i dyskryminacja ze względu na wiek

6.1 Skarżący twierdzą, że ponieważ wszystkie konkursy opublikowane w dniu 25 lipca 2002 r. (COM/A/1/02, COM/A/2/02 i COM/A/3/02) zostały ukończone w różnych terminach, w rezultacie kandydaci z niektórych konkursów mieli większe możliwości zatrudnienia na podstawie starego regulaminu pracowniczego, a następnie przeniesienia do nowego regulaminu pracowniczego w znacznie wyższych grupach zaszeregowania niż kandydaci zatrudnieni na podstawie nowego regulaminu pracowniczego. Oznaczało to również, że niektórzy kandydaci, którzy pomyślnie przeszli konkurs A8, zostali zatrudnieni przed dniem 1 maja 2004 r. na wyższym poziomie niż laureaci konkursu A6/A7, którzy zostali zatrudnieni po dniu 1 maja 2004 r. Opóźnienie w ukończeniu konkursów, a w konsekwencji stosowanie środków przejściowych, również rodzi problemy związane z dyskryminacją ze względu na wiek. Większość konkursów, o których mowa, została opublikowana jako pierwsza po zniesieniu ograniczeń wiekowych. Przyciągnęły one zatem dużą liczbę starszych i bardziej doświadczonych kandydatów, dla których odpowiednie były pierwotne grupy zaszeregowania określone w ogłoszeniach o konkursach. Mniejsze grupy zaszeregowania oferowane po wejściu w życie nowego regulaminu pracowniczego nie są odpowiednie dla tych kandydatów i powodują nieodwracalne pogorszenie perspektyw zawodowych. Skarżący twierdzą, że prowadzenie przez Komisję przedmiotowych konkursów oznaczało nierówne traktowanie laureatów zatrudnionych przed dniem 1 maja 2004 r. i po tej dacie, w tym dyskryminację ze względu na wiek.

6.2 Komisja podnosi, że począwszy od dnia 1 maja 2004 r. nie miała innego wyboru, jak tylko zastosować obowiązujący nowy regulamin pracowniczy, w tym regulamin dotyczący grupy zaszeregowania do celów rekrutacji. O ile prawdą jest, że laureaci tego samego konkursu zostali zatrudnieni na różnych warunkach w zależności od tego, czy mianowanie miało miejsce przed dniem 1 maja 2004 r., czy po tej dacie, o tyle to, co skarżący uważają za nierówne traktowanie, wynika w rzeczywistości jedynie z dwóch odrębnych kontekstów prawnych i obiektywnych. Ponadto różnica w warunkach zatrudnienia nie ogranicza się do grupy zaszeregowania, lecz dotyczy wielu aspektów objętych regulaminem pracowniczym. Ponadto kandydat, który pomyślnie przejdzie konkurs otwarty i zostanie wpisany na listę rezerwową, nie ma prawa do zatrudnienia.

W odniesieniu do zarzutu dyskryminacji ze względu na wiek Komisja podnosi, że opiera się on na błędnej hipotezie, zgodnie z którą w starym systemie rekrutacja do wyższej grupy zaszeregowania była przeznaczona dla starszych laureatów. W rzeczywistości w starym systemie wiek nie był brany pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o zaszeregowaniu do wyższej grupy zaszeregowania. Jeśli chodzi o długość doświadczenia zawodowego, która jest bardzo pośrednio związana z wiekiem, była ona tylko jednym z pięciu kumulatywnych kryteriów branych pod uwagę przy zaszeregowaniu do wyższej grupy zaszeregowania.

6.3 W swoich ogólnych uwagach na temat opinii Komisji oraz w uwagach dotyczących tego konkretnego zarzutu skarżący twierdzą, że Komisja działa tak, jakby jej mandat polegał wyłącznie na stosowaniu obowiązującego regulaminu pracowniczego i jakby była instytucją inną niż ta, która zmieniła regulamin pracowniczy. Skarżący są jednak zdania, że Komisja ma moralny obowiązek nieproponowania dyskryminujących przepisów. Obowiązkiem Komisji jest dopilnowanie, by jej wnioski dotyczące nowych przepisów przedstawiane Radzie nie powodowały dyskryminacyjnego traktowania kandydatów umieszczonych na listach rezerwowych do celów rekrutacji. Stwierdzając w swojej opinii, że Rada opracowała przepisy przejściowe, podczas gdy w rzeczywistości Komisja zaproponowała Radzie te same przepisy, Komisja stara się ukryć fakt, że jest winna niewłaściwego administrowania.

Skarżący są rozczarowani Komisją, która świadomie złożyła wniosek do Rady i Parlamentu z zamiarem skutecznego obniżenia oceny wszystkich trwających konkursów i która w szczególności była sprzeczna z art. 31 nowego regulaminu pracowniczego. Obowiązkiem Komisji jako inicjatora legislacyjnego było ostrzeżenie Rady i Parlamentu o potencjalnych negatywnych skutkach środków przejściowych. Niewykonanie tego obowiązku sprawiło, że zniesienie ograniczeń wiekowych stało się symbolicznym gestem bez skutku, wyśmiewając tym samym instytucję Rzecznika Praw Obywatelskich, która dążyła do zniesienia. Artykuł 12 załącznika XIII oznacza, że Komisja jest skłonna zatrudnić osoby w każdym wieku, ale osoby te będą traktowane tak, jakby miały 28 lat. Długość, znaczenie, poziom i jakość doświadczenia zawodowego w żadnym wypadku nie mogą być oddzielone od wieku.

Skarżący rozumieją usprawiedliwienie Komisji, że stosuje ona jedynie prawo. Kwestionuje się jednak wykładnię prawa. Skarżący nie rozumieją, w jaki sposób Komisja może powołać się na obowiązek określony w art. 12 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego, ignorując jednocześnie obowiązek stosowania art. 31 tego regulaminu. Artykuł 31 nie został unieważniony przez załącznik XIII, a zatem nadal ma zastosowanie do zainteresowanych kandydatów. Art. 31 znajduje się w głównej części rozporządzeń i w związku z tym ma wyższą wartość prawną niż przepis zawarty w załączniku. Regulamin pracowniczy określa nowe grupy zaszeregowania jako „zmianę nazwiska”. Nowy regulamin pracowniczy oznacza zatem jedynie zmianę nazwiska, a nie nowe grupy zaszeregowania. Aby zachować zgodność z art. 31, skarżący uważają, że z prawnego punktu widzenia nie jest możliwe zatrudnienie zainteresowanych laureatów innych niż pod nową nazwą grupy zaszeregowania w grupie funkcyjnej określonej w odpowiednim ogłoszeniu o konkursie.

Skarżący składają obecnie skargi za pośrednictwem dostępnych im kanałów, co ostatecznie oznacza postawienie Komisji przed sądami wspólnotowymi. Niektórzy skarżący sugerują, że Rzecznik Praw Obywatelskich powinien zaproponować Komisji zmianę regulaminu pracowniczego.

6.5 Rzecznik dokładnie przeanalizował argumenty przedstawione przez skarżących w ich skargach i uwagach. Chociaż Rzecznik Praw Obywatelskich nie wyklucza ogólnej możliwości wystąpienia niewłaściwego administrowania w związku z opracowywaniem wniosków ustawodawczych, uważa on, że w niniejszej sprawie zarzuty skarżących dotyczące nierównego traktowania i dyskryminacji ze względu na wiek podważają głównie zgodność z prawem nowego regulaminu pracowniczego, a w szczególności art. 12 załącznika XIII.

6.6 Przywołując ustalenia zawarte w części 1 powyżej, Rzecznik uważa, że dalsze dochodzenia w tym aspekcie zarzutu rozpatrywanego w tej części decyzji nie są uzasadnione.

6.7 Jeśli chodzi o interpretację i stosowanie przez Komisję nowego regulaminu pracowniczego, Rzecznik nie zna żadnych przepisów ani zasad przyznających przepisom zawartym w załącznikach status prawny gorszy od przepisów zawartych w głównej części regulaminu. Co do zasady Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że art. 12 załącznika XIII zawiera przepisy szczególne regulujące konkretną sytuację, w związku z czym rozsądne wydaje się, aby przepisy te miały pierwszeństwo przed zasadą ogólną, taką jak art. 31. Rzecznik pragnie jednak ponownie przypomnieć w tym względzie, że zgodność z prawem art. 12 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego jest przedmiotem postępowania sądowego.

6.8 Rzecznik zauważa ponadto, że zmiana nazw grup zaszeregowania, o której wspominają skarżący, jest wymieniona w art. 2 załącznika XIII, który wydaje się mieć zastosowanie jedynie do grup zaszeregowania osób, które pracowały już jako urzędnicy w momencie wejścia w życie nowego regulaminu pracowniczego w dniu 1 maja 2004 r. Klasyfikacja osób zatrudnionych po dniu 1 maja 2004 r. jest uregulowana w art. 12 załącznika XIII, który nie zawiera żadnego odniesienia do zmiany nazwy.

6.9 W związku z powyższym Rzecznik uważa, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do zarzutu rozpatrywanego w tej części decyzji.

7 Rzekoma dyskryminacja potencjalnych kandydatów

7.1 Skarżący twierdzą, że prowadzenie przez Komisję przedmiotowych konkursów wiązało się z dyskryminacją potencjalnych kandydatów, którzy zostali wykluczeni z udziału w konkursach ze względu na brak doświadczenia zawodowego: tacy kandydaci kwalifikowaliby się do uczestnictwa na podstawie nowych grup zaszeregowania przewidzianych w art. 12 załącznika XIII do nowego regulaminu pracowniczego.

7.2 Komisja ma trudności ze zrozumieniem omawianego zarzutu. Komisja uważa, że nie jest jasne, w jaki sposób domniemane uprzedzenia wobec potencjalnych kandydatów, którzy są mniej wykwalifikowani niż skarżący, mogłyby negatywnie wpłynąć na skarżących.

7.3 Niektórzy skarżący twierdzą zasadniczo, że ich poczucie sprawiedliwości jest obrażane przez udział w konkursach prowadzących do rekrutacji na stanowiska odpowiednie dla osób o niższych kwalifikacjach. Wielu młodszych kandydatów, którzy zostali odrzuceni w procesie selekcji, mogło zostać powołanych na ostatecznie oferowane stanowiska. Tysiące milczących obywateli europejskich powinno czuć się dyskryminowanych, jeśli zdają sobie sprawę z szansy, którą stracili. Skarżący chcieliby złożyć skargę w ich imieniu.

7.4 Rzecznik pragnie przede wszystkim podkreślić, że wbrew temu, co sugeruje Komisja, nie trzeba być osobiście dotkniętym domniemanym przypadkiem niewłaściwego administrowania, aby złożyć skargę do Rzecznika w tej sprawie.

7.5 Następnie Rzecznik odnotowuje i rozumie obawy skarżących dotyczące uczciwości. Rzecznik przypomina w tym kontekście, że nierówne traktowanie obecnych i nowych pracowników jest nieodłączną częścią systemu nowego regulaminu pracowniczego oraz że kwestia, czy taka nierówność jest prawnie uzasadniona, jest rozpatrywana przez sądy wspólnotowe.

7.6 Jeśli chodzi o zarzut skarżących dotyczący dyskryminacji potencjalnych kandydatów, Rzecznik uważa jednak, że Komisja w momencie sporządzania i publikowania przedmiotowych ogłoszeń o konkursach miała uzasadnione podstawy, aby stosować i opierać się na obowiązujących wówczas przepisach, tj. "starym" regulaminie pracowniczym. Ponadto Rzecznik nie uważa, że na przepisy, które weszły w życie w dniu 1 maja 2004 r., można powołać się w celu podniesienia, że wybór kwalifikujących się kandydatów był dyskryminujący, podczas gdy wybór kwalifikujących się kandydatów do danych konkursów musiał zostać przeprowadzony już w 2001 r. i 2002 r. W związku z tym Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania przez Komisję w odniesieniu do tego aspektu skargi.

8 Rzekomy brak odpowiedzi na korespondencję skarżących

8.1 Skarżący twierdzą, że postępowanie Komisji w sprawie przedmiotowych konkursów oznaczało brak odpowiedzi na ich wspólną i indywidualną korespondencję w tej sprawie.

8.2 Komisja twierdzi, że z tego, co wiadomo służbom DG ADMIN, na skierowane do niej wnioski udzielono indywidualnych odpowiedzi w formie, w jakiej je otrzymano (pismem, pocztą elektroniczną, telefonicznie).

8.3 W swoich uwagach skarżący twierdzą, że mogą dostarczyć Rzecznikowi dokumenty dowodowe dotyczące wielu przypadków, w których kandydaci zadawali pytania Komisji i albo w ogóle nie otrzymali odpowiedzi, albo otrzymali nieodpowiednie i spóźnione odpowiedzi.

8.4 Rzecznik przyjmuje do wiadomości argument skarżących, że mogą oni przedstawić dowody na brak odpowiedzi ze strony Komisji. Wobec braku szczegółowych informacji lub konkretnych dowodów w tym zakresie Rzecznik uważa jednak, że opóźnienie jego decyzji w celu przeprowadzenia dalszych dochodzeń w sprawie tego aspektu skarg nie jest uzasadnione. Każdy skarżący, który sobie tego życzy, może jednak złożyć nowe skargi, poparte odpowiednimi dowodami w postaci dokumentów, dotyczące braku odpowiedzi ze strony Komisji.

9 Domniemana niekorzystna sytuacja wynikająca z rekrutacji z nowych państw członkowskich

9.1 W niniejszej skardze skarżący twierdzi również, że opóźnienie w ukończeniu konkursów doprowadziło do niekorzystnej sytuacji dla laureatów ze względu na konieczność powołania przez Komisję pracowników z dziesięciu nowych państw członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r.

9.2 Zdaniem Komisji przystąpienie 10 nowych państw członkowskich (10 EUR) nie wpłynęło na rekrutację obywateli 15 starych państw członkowskich (15 EUR). Obywatele 10 EUR są zatrudniani z dodatkowego budżetu przeznaczonego na ten cel, podczas gdy obywatele 15 EUR są zatrudniani na podstawie wakatów spowodowanych rotacją personelu.

9.3 Rzecznik uważa, że wyjaśnienie sytuacji przez Komisję, które nie zostało zakwestionowane przez skarżącego, wydaje się rozsądne. Na tej podstawie oraz na podstawie ustaleń zawartych w części 2 powyżej Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania przez Komisję w odniesieniu do tego aspektu skargi.

10 Żądanie dotyczące grup zaszeregowania do celów rekrutacji

10.1 Skarżący twierdzą, że wszyscy laureaci z list opublikowanych przed dniem 1 maja 2004 r. powinni zostać powołani w grupach zaszeregowania odpowiadających grupom zaszeregowania podanym w pierwotnych ogłoszeniach o konkursie oraz że komitet oceniający powinien mieć możliwość uwzględnienia kwalifikacji i doświadczenia, uzyskując tym samym równoważność poziomu zatrudnienia i perspektyw rozwoju kariery dla wszystkich laureatów, niezależnie od tego, czy zostali oni powołani przed dniem 1 maja 2004 r. czy po tej dacie.

10.2 Komisja podnosi, że na podstawie nowego regulaminu pracowniczego instytucje nie mogą z prawnego punktu widzenia zatrudniać laureatów w żadnej innej grupie zaszeregowania niż ta przewidziana w art. 12 załącznika XIII do regulaminu pracowniczego. Zgodnie z przepisami załącznika XIII poziom (grupa zaszeregowania) rekrutacji zależy od daty powołania.

10.3 Na podstawie powyższych ustaleń dotyczących braku niewłaściwego administrowania oraz analizy przeprowadzonej w pkt 6.7 powyżej w odniesieniu do interpretacji i stosowania przez Komisję nowego regulaminu pracowniczego Rzecznik nie znajduje podstaw do dalszego rozpatrywania tego zarzutu.

11 Roszczenie dotyczące informacji dla kandydatów biorących udział w trwających konkursach

11.1 Skarżący twierdzą, że kandydaci biorący udział w trwających konkursach, które były ogłaszane przy użyciu starego systemu zaszeregowania, powinni być w pełni poinformowani o konsekwencjach środków przejściowych przewidzianych w nowym regulaminie pracowniczym.

11.2 Komisja podnosi, że każde ogłoszenie o konkursie opublikowane od dnia 25 lipca 2002 r. zawiera notatkę skierowaną do kandydatów, informującą ich o ewentualnych konsekwencjach propozycji zmiany regulaminu pracowniczego dla laureatów. Procedura ta wydaje się być najwłaściwszym sposobem informowania kandydatów. W odniesieniu do wszystkich konkursów otwartych opublikowanych przed dniem 25 lipca 2002 r., tj. w odniesieniu do wszystkich ogłoszeń niezawierających informacji dotyczących wniosku w sprawie zmiany regulaminu pracowniczego, laureaci otrzymali od Komisji indywidualne pismo w tej sprawie.

11.3 Skarżący uważają, że notatka w ogłoszeniach o konkursie nie jest wystarczająca. Przedmiotowa notatka zwraca uwagę kandydatów jedynie na wniosek dotyczący zmiany regulaminu pracowniczego, który jest dokumentem liczącym 300 stron. W nocie nie informuje się odpowiednio kandydatów o możliwych konsekwencjach zmiany.

11.4 W odniesieniu do tego twierdzenia Rzecznik przywołuje swoją analizę i ustalenia przedstawione w części 2 powyżej. Rzecznik zauważa ponadto, że ogłoszenia o konkursach opublikowane bliżej wejścia w życie nowego regulaminu pracowniczego, takie jak EPSO/A/12/04 (11), EPSO/A/13/04, EPSO/A/14/04 i EPSO/A/15/04 (12), które zostały opublikowane w dniach 2 i 3 marca 2004 r. i nadal są w toku, odnoszą się do art. 12 załącznika XIII i informują potencjalnych kandydatów o konkretnych grupach zaszeregowania mających zastosowanie od dnia 1 maja 2004 r. W związku z powyższym Rzecznik nie znajduje podstaw do dalszego dochodzenia tego roszczenia.

12 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Rzecznik przypomina jednak, że kwestia zgodności z prawem nierównego traktowania nierozerwalnie związanego z nowym regulaminem pracowniczym jest rozpatrywana przez sądy wspólnotowe.

Przewodnicząca Komisji zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Dz.U. L 124 z 27.4.2004, s. 1.

(2) Nie obejmuje stanowisk przeznaczonych dla obywateli państw EUR-10, które nie są istotne dla skarg.

(3) Nie obejmuje stanowisk przeznaczonych dla obywateli państw EUR-10, które nie są istotne dla skarg.

(4) Dz.U. L 124 z 27.4.2004, s. 1.

(5) Artykuły 230 i 231 Traktatu WE.

(6) Zob. np. sprawy T-58/05 i T-192/05.

(7) Zob. np. art. 17 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego, dostępnego na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich: http://www.ombudsman.europa.eu.

(8) Jeżeli chodzi o konkurs COM/A/9/01, w ogłoszeniu o konkursie nie podano żadnego harmonogramu.

(9) COM(2002) 213 wersja ostateczna.

(10) Rzecznik zauważa, że tabela odpowiednich grup zaszeregowania wydaje się być wprowadzona do załącznika XIII zmienionym wnioskiem Komisji dotyczącym nowego regulaminu pracowniczego z dnia 18 listopada 2003 r., COM(2003) 721 wersja ostateczna.

(11) Dz.U. C 54 A/1 z 2.3.2004.

(12) Dz.U. C 55 A/13 z 3.3.2004.