Strasburg, 11 listopada 2003 r.

Szanowny Panie,

W dniu 10 lutego 2003 r. złożył Pan skargę przeciwko Komisji Europejskiej dotyczącą rozpatrywania przez Komisję Europejską skargi przeciwko Niemcom, którą złożył Pan do Komisji.

Dnia 21 lutego 2003 r. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich przekazał skargę przewodniczącemu Komisji Europejskiej.

Pismem z dnia 24 lutego 2003 r. przesłał Pan Rzecznikowi Praw Obywatelskich dodatkowe informacje dotyczące Pańskiej skargi, które Rzecznik przekazał Komisji w dniu 6 marca 2003 r.

W dniu 7 maja 2003 r. skierował Pan do mnie pismo z prośbą o szybką decyzję w sprawie Pańskiej skargi lub o przyjęcie środków tymczasowych. W odpowiedzi z dnia 8 maja 2003 r. wyjaśniłem, że Komisja została poproszona o przedstawienie opinii w sprawie skargi do dnia 31 maja 2003 r. i że opinia ta zostanie Państwu przekazana tak szybko, jak to możliwe. Poinformowałem Pana również, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest uprawniony do wydawania wiążących nakazów innym instytucjom ani do przyjmowania środków tymczasowych. Kopię Pańskiego pisma z dnia 7 maja 2003 r. oraz mojej odpowiedzi na nie przekazano Komisji w celach informacyjnych.

Komisja przesłała swoją opinię (z dnia 13 maja 2003 r.) w dniu 23 maja 2003 r. Przekazałem go Panu w dniu 28 maja 2003 r. wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag.

W dniu 30 maja 2003 r. przesłał mi Pan kolejną skargę przeciwko Niemcom, skierowaną do Komisji. Potwierdziłem otrzymanie tego pisma w dniu 5 czerwca 2003 r., wyrażając opinię, że zostało ono wysłane do mnie w celach informacyjnych. W odpowiedzi z dnia 11 czerwca 2003 r. zwrócił się Pan do mnie z prośbą o przekazanie Komisji Pańskiego pisma z dnia 30 maja 2003 r. Zrobiłem to 20 czerwca 2003 roku.

W dniu 30 czerwca 2003 r. przesłał mi Pan swoje uwagi dotyczące opinii Komisji. W dniu 23 lipca 2003 r. przesłał Pan dodatkowe uwagi.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Skarżący, obywatel Niemiec, przeniósł papiery wartościowe przechowywane w Volksbank Freiburg (niemieckim banku) do banku szwajcarskiego. Według skarżącego była to normalna transakcja, która została przeprowadzona w sposób otwarty i we własnym imieniu. Mimo to zdaniem skarżącego przelewu dokonano, ponieważ papiery wartościowe były potrzebne do zabezpieczenia pożyczek z banku szwajcarskiego, ponieważ bank szwajcarski oferował korzystniejsze produkty, lepsze doradztwo w zakresie papierów wartościowych, szerszy zakres usług oraz szybszą i bardziej niezawodną obsługę działalności niż bank niemiecki, a także ze względu na zabezpieczenie oferowane przez rachunek w banku szwajcarskim.

W ramach dochodzenia w sprawie nielegalnych transakcji przeprowadzonych w Volksbank Freiburg na podstawie nakazu przeszukania wydanego w dniu 22 kwietnia 1998 r. organ podatkowy Freiburg-Land odkrył również dokumenty dotyczące wspomnianego przeniesienia. Zdaniem skarżącego organ podatkowy wykraczał zatem poza swoje uprawnienia, które ograniczały się do badania transakcji przeprowadzonych anonimowo. Organ podatkowy Freiburg-Land przekazał następnie uzyskane informacje organowi podatkowemu Stuttgart I właściwemu dla skarżącego. Następnie wszczęła ona własne dochodzenie podatkowe przeciwko skarżącemu, którego dom i biuro zostały przeszukane. W wyniku tego dochodzenia organ podatkowy Stuttgart I zmienił obciążenia podatkowe skarżącego za lata 1989–1999 i ustalił wyższą zaliczkę na poczet podatków należnych za 2001 r. W odniesieniu do tych decyzji skarżący zwrócił się do Finanzgericht Baden-Württemberg o zawieszenie postępowania. W decyzjach z dnia 16 kwietnia 2002 r. Finanzgericht oddalił te wnioski. Wniosek skarżącego o uwzględnienie odwołania do Bundesfinanzhof (federalnego najwyższego sądu finansowego) został oddalony przez Finanzgericht w dniu 30 lipca 2002 r. Istotne okoliczności faktyczne doprowadziły również do wszczęcia postępowania karnego przeciwko skarżącemu.

Według skarżącego dokonane przez niego przeniesienie było objęte swobodnym przepływem kapitału. Nie mógł on zatem stanowić podstawy do początkowego podejrzenia o uchylanie się od opodatkowania („Anfangsverdacht”). Skarżący stwierdził, że niemieckie organy podatkowe podejrzewają, że wszelkie transfery do innych krajów mogą stanowić nadużycie. Takie podejście mogłoby zniechęcić obywateli do korzystania ze swobodnego przepływu kapitału („efekt mrożący”). Skarżący uznał, że interes Wspólnoty w niezakłóconym swobodnym przepływie kapitału przez granice musi zostać uwzględniony przez władze krajowe. Zdaniem skarżącego organy podatkowe i Finanzgericht nie uczyniły tego w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego Finanzgericht sprzeciwił się przeniesieniu papierów wartościowych ze względu na to, że zostało ono dokonane bez żadnego powodu ekonomicznego. Skarżący uznał, że wymóg uzasadnienia ekonomicznego takich transakcji stanowi ukryte ograniczenie swobodnego przepływu kapitału. Uznał on ponadto, że doszło do dyskryminacji, biorąc pod uwagę, że przeniesienie do banku niemieckiego nie było uzasadnione względami ekonomicznymi oraz że nie uwzględniono powodów o charakterze niegospodarczym. Skarżący stwierdził wreszcie, że środki podjęte przez niemieckie organy podatkowe były nieproporcjonalne, biorąc pod uwagę, że Amtsgericht Freiburg, który zezwolił na przeszukanie w Volksbank Freiburg, podkreślił, że dochodzenie powinno ograniczać się do transakcji, które zostały przeprowadzone anonimowo lub przy użyciu fałszywych nazwisk. Istniał zatem bezwzględny zakaz wykorzystywania informacji o jego przekazaniu, które zostały odkryte przy okazji niniejszego dochodzenia.

W dniu 2 września 2002 r. skarżący zwrócił się do Komisji (sygnatura skargi 2002/5041) z zarzutem, że decyzja Finanzgericht z dnia 30 lipca 2002 r. narusza postanowienia traktatu WE dotyczące swobodnego przepływu kapitału. Skarżący zasugerował zatem, że Komisja powinna wszcząć postępowanie na podstawie art. 226. W odpowiedzi z dnia 19 listopada 2002 r. Komisja wskazała: „W tym kontekście nie można uznać, że Finanzgericht uzasadniłby konkretne początkowe podejrzenie oszustwa podatkowego w Pana sprawie faktem, że nie było ekonomicznego powodu do przeniesienia papierów wartościowych lub że ustanowiłby nawet ogólny wymóg takiego ekonomicznego powodu w przypadku przeniesienia za granicę”. Zdaniem Komisji niemiecki sąd uznał, że takie podejrzenie było uzasadnione tylko wtedy, gdy dana transakcja wydawała się nieekonomiczna. Komisja poinformowała skarżącego, że w związku z tym zaproponowała zamknięcie sprawy, chyba że skarżący mógłby przedstawić nowe argumenty lub dowody.

Skarżący uznał, że w piśmie z dnia 19 listopada 2002 r. Komisja sfałszowała decyzję Finanzgericht, zastępując stanowisko Finanzgericht argumentem podniesionym w toku postępowania przez organ podatkowy Stuttgart I, którego Finanzgericht nie przyjął.

Skarżący sprzeciwił się stanowisku Komisji w kilku kolejnych pismach. W odpowiedziach z dnia 13 stycznia i 3 lutego 2003 r. Komisja potwierdziła jednak swoje stanowisko.

W swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący (1) sprzeciwia się odmowie wszczęcia przez Komisję postępowania na podstawie art. 226 i (2) twierdzi, że Komisja sfałszowała fakty.

WNIOSEK

Opinia Komisji

W swojej opinii Komisja przedstawiła następujące uwagi:

1. Kontekst sprawy

Zgodnie z prawem niemieckim dochodzenia podatkowe mogą opierać się wyłącznie na wystarczająco istotnym początkowym podejrzeniu jakiejś formy oszustwa podatkowego („steuerrechtlicher Anfangsverdacht”). Bundesfinanzhof (najwyższy niemiecki sąd podatkowy) orzekł w dniu 6 lutego 2001 r., że każde dochodzenie podatkowe oparte wyłącznie na fakcie transgranicznego przeniesienia aktywów z krajowego rachunku bankowego na zagraniczny rachunek bankowy narusza swobodę przepływu kapitału chronioną na mocy art. 56 traktatu WE.

W poprzedniej skardze do Komisji z dnia 3 września 2001 r. (nr ref. 2001/5037) skarżący twierdził, że środki podjęte zarówno wobec jego banku, jak i wobec niego samego (tj. wykonanie nakazu przeszukania i konfiskata dokumentów) były niezgodne z prawem. Ponieważ nic nie wskazywało na naruszenie art. 56 Traktatu WE, Komisja zamknęła sprawę w dniu 25 stycznia 2002 r.

Skarżący złożył następnie kolejną skargę (nr ref. 2002/5041), w której sprzeciwił się decyzjom Finanzgericht Baden-Württemberg z dnia 16 kwietnia 2002 r., a w szczególności decyzjom Finanzgericht z dnia 30 lipca 2002 r. oddalającym jego wniosek o uchylenie decyzji z dnia 16 kwietnia 2002 r. Skarżący wywnioskował z decyzji z dnia 30 lipca 2002 r., że co do zasady sąd wymaga uzasadnienia ekonomicznego dla transgranicznych transferów papierów wartościowych, co stanowiło ukryte ograniczenie w rozumieniu art. 58 ust. 3 Traktatu WE.

2. Historia sprawy

Skarga (nr referencyjny 2002/5041) została złożona przez skarżącego w dniu 2 września 2002 r. W dniu 27 września 2002 r. skarżący został poproszony o dostarczenie dalszych informacji. Informacja ta została przesłana w dniu 8 października 2002 r. Analiza przeprowadzona przez służby Komisji wykazała, że nic nie wskazuje na arbitralną dyskryminację transferów do państw trzecich w rozumieniu art. 58 ust. 3 Traktatu WE. W dniu 19 listopada 2002 r., za zgodą Służby Prawnej Komisji, skarżący został poinformowany o zamiarze zamknięcia sprawy przez Komisję. Po przedstawieniu przez skarżącego dalszych uwag w dniach 28 listopada 2002 r. i 23 grudnia 2002 r. Komisja poinformowała go, że podtrzymuje swoje stanowisko, zgodnie z którym sprawa powinna zostać zamknięta.

3. Stanowisko Komisji w odniesieniu do argumentów skarżącego

W swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący odniósł się do zarzutów dotyczących legalności różnych nakazów przeszukania. Wszystkie te zarzuty były przedmiotem orzeczeń sądowych. Nakaz przeszukania banku skarżącego we Freiburgu został uchylony decyzją Landgericht Freiburg z dnia 26 stycznia 2000 r. W odniesieniu do twierdzenia skarżącego, że doprowadziło to do bezwzględnego zakazu wykorzystywania uzyskanych w ten sposób dowodów, należy zauważyć, że w prawie niemieckim nie ma jednoznacznego przepisu automatycznie wyłączającego uwzględnienie informacji uzyskanych niezgodnie z prawem (doktryna „owoców trującego drzewa”), a jedynie konkretne orzecznictwo. Skarżący złożył skargę do Landgericht Stuttgart na środki dochodzenia podatkowego podjęte przeciwko niemu przez organ podatkowy w Stuttgarcie. Sąd odrzucił tę skargę w dniu 19 stycznia 2001 r. Zgodność z prawem konfiskaty dokumentów skarżącego została potwierdzona orzeczeniem Amtsgericht Stuttgart z dnia 23 stycznia 2001 r.

Zgodnie z art. 2 ust. 7 statutu Rzecznika Praw Obywatelskich skarga była zatem niedopuszczalna w odniesieniu do kwestii objętych niniejszym postępowaniem sądowym.

W odniesieniu do zarzutu skarżącego dotyczącego odmowy wszczęcia przez Komisję postępowania na podstawie art. 226 traktatu WE należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów wspólnotowych Komisja dysponuje swobodą uznania przy podejmowaniu decyzji o wszczęciu lub niewszczynaniu takiego postępowania.

W odniesieniu do twierdzenia skarżącego, zgodnie z którym Finanzgericht w orzeczeniu z dnia 30 lipca 2002 r. niesłusznie uwzględnił konkretne początkowe podejrzenie oszustwa podatkowego w jego sprawie ze względu na brak ekonomicznego uzasadnienia przeniesienia papierów wartościowych, orzeczenie sądu brzmi następująco:(1)

„Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia Senatu [w jego decyzjach z dnia 16 kwietnia 2002 r.] miało to, że przeniesienie papierów wartościowych do zagranicznego banku nastąpiło bez przyczyny ekonomicznej. (…) Ponieważ brak uzasadnienia ekonomicznego był decydujący dla decyzji senatu, nie ma znaczenia, że tylko część depozytu została przekazana.”

Odnosiło się to do wcześniejszych orzeczeń Finanzgericht z dnia 16 kwietnia 2002 r., które miały następujące brzmienie:

„Ponadto w opinii senatu nie jest zwyczajową praktyką bankową w odniesieniu do zagranicznych państw, że istniejący depozyt jest przekazywany jako całość do zagranicznego banku bez wyraźnego powodu ekonomicznego. Dzieje się tak dlatego, że dłużnik i wierzyciel pozostają tacy sami, zmienia się tylko zarządzanie majątkiem. Przeciwnie, w takich okolicznościach senat podtrzymuje pierwotne podejrzenie o uchylanie się od opodatkowania”.

To, co w tym kontekście oznacza „brak oczywistego powodu ekonomicznego” i „brak powodu ekonomicznego”, stało się oczywiste, gdy przyjrzymy się sekcji I decyzji z dnia 16 kwietnia 2002 r., która brzmi następująco:

„[Finanzamt Stuttgart I] twierdzi jako uzasadnienie, że dochodzenie prowadzone przez inspektorów podatkowych opierało się na zgodnych z prawem czynnościach dochodzeniowych: [Skarżący] przeniósł do obcego państwa depozyt składający się z papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu. Nie było ku temu powodów ekonomicznych, ponieważ koszty tego depozytu były wyższe za granicą”.

W tym kontekście okoliczności faktyczne nie wykazały, że Finanzgericht oparł szczególne początkowe podejrzenie oszustwa podatkowego w sprawie skarżącego na braku ekonomicznego powodu przeniesienia papierów wartościowych lub nawet na ogólnym wymogu istnienia ekonomicznego powodu przeniesienia transgranicznego. Po kompleksowej analizie wszystkich przedłożonych orzeczeń sądowych stało się oczywiste, że sąd podtrzymuje pierwotne podejrzenie oszustwa podatkowego, jeżeli dane przeniesienie transgraniczne jest niekorzystne z ekonomicznego punktu widzenia. Organ podatkowy w rozpatrywanej sprawie bezspornie twierdził, że koszty depozytu zagranicznego były wyższe niż koszty pobierane przez bank niemiecki. W związku z tym, wbrew twierdzeniom skarżącego, działanie dochodzeniowe przeciwko skarżącemu opierało się na fakcie, że przekazanie było niekorzystne z ekonomicznego punktu widzenia, a nie na braku uzasadnienia ekonomicznego.

Skarżący twierdził, że przeniesienie, którego dokonał, było uzasadnione względami gospodarczymi lub pozagospodarczymi. Takie możliwe przyczyny były jednak nieznane w momencie pojawienia się pierwotnego podejrzenia.

Artykuł 58 ust. 1 Traktatu WE stanowi, że postanowienia art. 56 ustanawiającego swobodny przepływ kapitału pozostają bez uszczerbku dla prawa państw członkowskich do podejmowania wszelkich niezbędnych środków w celu zapobiegania naruszeniom krajowych przepisów ustawowych i wykonawczych, w szczególności w dziedzinie opodatkowania. Na podstawie informacji, którymi dysponowała Komisja, nic nie wskazywało na to, że organy podatkowe lub Finanzgericht oparły się jedynie na transgranicznym charakterze przeniesienia papierów wartościowych w celu wykazania pierwotnego podejrzenia oszustwa podatkowego. Dochodzenia opierały się natomiast na fakcie, że przekazanie skarżącego wydawało się wówczas niekorzystne ekonomicznie i że skarżący odmówił udzielenia dalszych wyjaśnień.

Komisja dysponowała swobodą uznania przy podejmowaniu decyzji o wszczęciu lub niewszczynaniu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. W przypadku skarżącego decyzja ta nie była oparta na sfałszowaniu faktów, lecz na interpretacji informacji dostarczonych przez skarżącego.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach skarżący podtrzymał skargę i przedstawił następujące dalsze uwagi:

Z decyzji Bundesfinanzhof z dnia 6 lutego 2001 r. wynika, że dochodzenia podatkowe mogą opierać się wyłącznie na wystarczająco istotnym początkowym podejrzeniu popełnienia oszustwa podatkowego („steuerrechtlicher Anfangsverdacht”). Oznaczało to, że takie dochodzenia podatkowe mogły opierać się wyłącznie na fakcie, że miało miejsce anonimowe przeniesienie aktywów z banku krajowego do banku zagranicznego. Zgodnie z orzecznictwem Bundesfinanzhof nie ma znaczenia, czy przeniesienie za granicę było uzasadnione względami ekonomicznymi, czy też wydawało się niekorzystne z ekonomicznego punktu widzenia.

Zgodnie z pismem organu podatkowego Freiburg-Land skierowanym do organu podatkowego w Stuttgarcie dochodzenie podatkowe zostało wszczęte w niniejszej sprawie „ponieważ przeniesienie papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu do depozytu w obcym kraju nie miało sensu ekonomicznego, a przeniesienie zostało przeprowadzone w bliskim sąsiedztwie czasowym wprowadzenia odliczenia odsetek („Zinsabschlag”) [w Niemczech]. Dokumenty [dotyczące skarżącego] były traktowane jako dokumenty znalezione przypadkowo („Zufallsfunde”), ponieważ nie były objęte [nakazem przeszukania]”.

W dniu 4 września 1998 r. Amtsgericht Freiburg oddalił wniosek organu podatkowego Freiburg-Land o potwierdzenie zajęcia tych dokumentów. W przeciwnym razie ograniczenia nałożone na nakaz przeszukania wydany w dniu 22 kwietnia 1998 r. stałyby się bezprzedmiotowe. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Landgericht Freiburg w dniu 4 marca 1999 r. Pomimo tych decyzji odpowiednie dokumenty zostały przekazane organowi podatkowemu Stuttgart I w dniu 9 sierpnia 1999 r. Takie działanie stanowiło już naruszenie swobodnego przepływu kapitału.

Po stwierdzeniu przez Landgericht Freiburg w dniu 26 stycznia 2000 r. nieważności decyzji zezwalającej na wydanie nakazu przeszukania z dnia 22 kwietnia 1998 r. odpowiednie dokumenty zostały zwrócone Volksbank Freiburg. W tym czasie najwyraźniej pominięto fakt, że kopie tych dokumentów zostały już przekazane organowi podatkowemu w Stuttgarcie. Stanowiło to również naruszenie swobodnego przepływu kapitału skarżącego.

W dniu 14 listopada 2000 r. organ podatkowy w Stuttgarcie złożył wniosek o wydanie nakazu przeszukania i zajęcia. Pierwotne podejrzenie opierało się na fakcie, że miało miejsce przeniesienie papierów wartościowych na rachunek szwajcarski.

W chwili zajęcia dokumentów w dniu 26 czerwca 1998 r. w ogóle nie badano kwestii, czy przekazanie to było niekorzystne z ekonomicznego punktu widzenia. Kwestia ta stała się istotna dopiero w trakcie postępowania przed Finanzgericht pod koniec 2001 r. i w 2002 r., ponieważ organ podatkowy Stuttgart I powołał się na rzekomy brak gospodarczego celu przeniesienia. Nie było zasadne, aby projektować ten problem z powrotem do 1998 roku. Skarżący początkowo nie odpowiedział na tę kwestię w latach 2001/2002, ponieważ zgodnie z orzecznictwem Bundesfinanzhof i niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego była ona nieistotna dla celów pierwotnego podejrzenia.

Wymóg uzasadnienia ekonomicznego przeniesienia za granicę lub wymóg, aby takie przeniesienie nie wydawało się niekorzystne z ekonomicznego punktu widzenia, stanowił arbitralną dyskryminację, jak również ukryte ograniczenie swobodnego przepływu kapitału w rozumieniu art. 58 ust. 3 Traktatu WE.

DECYZJA

1 Uwagi wstępne

1.1 Skarżący, obywatel Niemiec, przeniósł papiery wartościowe przechowywane w Volksbank Freiburg (niemieckim banku) do banku szwajcarskiego. Według skarżącego była to normalna transakcja, która została przeprowadzona w sposób otwarty i we własnym imieniu. W ramach dochodzenia w sprawie nielegalnych transakcji przeprowadzonych w Volksbank Freiburg na podstawie nakazu przeszukania wydanego w dniu 22 kwietnia 1998 r. organ podatkowy Freiburg-Land odkrył również dokumenty dotyczące wspomnianego przeniesienia. Zdaniem skarżącego organ podatkowy wykraczał zatem poza swoje uprawnienia, które ograniczały się do badania transakcji przeprowadzonych anonimowo. Organ podatkowy Freiburg-Land przekazał następnie uzyskane informacje organowi podatkowemu Stuttgart I właściwemu dla skarżącego. Następnie wszczęła ona własne dochodzenie podatkowe przeciwko skarżącemu, którego dom i biuro zostały przeszukane. W wyniku tego dochodzenia organ podatkowy Stuttgart I zmienił obciążenia podatkowe skarżącego za lata 1989–1999 i ustalił wyższą zaliczkę na poczet podatków należnych za 2001 r. W odniesieniu do tych decyzji skarżący zwrócił się do Finanzgericht Baden-Württemberg o zawieszenie postępowania. W decyzjach z dnia 16 kwietnia 2002 r. Finanzgericht oddalił te wnioski. Wniosek skarżącego o uwzględnienie odwołania do Bundesfinanzhof (federalnego najwyższego sądu finansowego) został oddalony przez Finanzgericht w dniu 30 lipca 2002 r. W dniu 2 września 2002 r. skarżący zwrócił się do Komisji Europejskiej. Jednakże pismem z dnia 19 listopada 2002 r. Komisja poinformowała skarżącego, że nie widzi żadnego powodu, dla którego miałaby interweniować. Komisja potwierdziła to stanowisko w kolejnych pismach z dnia 13 stycznia i 3 lutego 2003 r.

1.2 W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący twierdzi, że Komisja Europejska powinna była wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie art. 226 Traktatu WE. Skarżący uważa, że niemieckie organy podatkowe i Finanzgericht naruszyły w jego sprawie swobodny przepływ kapitału.

1.3 W celu uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości należy przypomnieć, że art. 195 Traktatu WE upoważnia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich do przyjmowania skarg dotyczących przypadków niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji i organów wspólnotowych, z wyjątkiem Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji wykonujących swoje funkcje sądowe. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich nie ma zatem uprawnień do rozpatrywania skarg przeciwko innym instytucjom lub organom, takim jak krajowe organy podatkowe lub sądy. Niniejsza decyzja dotyczy zatem wyłącznie skargi przeciwko Komisji Europejskiej.

1.4 W swojej opinii Komisja podkreśla, że zarzuty dotyczące zgodności z prawem różnych nakazów przeszukania, do których odniósł się skarżący, były przedmiotem decyzji sądowych. Zdaniem Komisji i zgodnie z art. 2 ust. 7 statutu Rzecznika Praw Obywatelskich (2) skarga jest zatem niedopuszczalna w odniesieniu do kwestii objętych niniejszym postępowaniem sądowym.

1.5 Należy zauważyć, że z art. 1 ust. 3 i art. 2 ust. 7 statutu Rzecznika Praw Obywatelskich wynika, że Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich nie może kwestionować zasadności orzeczenia sądu i musi uznać skargę za niedopuszczalną, jeżeli okoliczności faktyczne przedstawione przez skarżącego zostały już rozpatrzone przez sąd. Niniejsza skarga dotyczy jednak decyzji Komisji o niewszczynaniu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Niemcom. Biorąc pod uwagę, że decyzja ta nie wydaje się być przedmiotem postępowania sądowego, wątpliwości Komisji co do dopuszczalności nie są uzasadnione.

1.6 Należy jednak zauważyć, że sprawa skarżącego opiera się na założeniu, że decyzje wydane przez niemieckie organy podatkowe, które wydają się być przedmiotem postępowania sądowego, a ostatecznie decyzje niemieckiego sądu naruszają prawo wspólnotowe. Fakt ten zostanie uwzględniony przy badaniu zarzutów skarżącego (zob. pkt 2.3 poniżej).

2 Niewszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego

2.1 Skarżący sprzeciwia się odmowie wszczęcia przez Komisję postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Niemcom na podstawie art. 226 Traktatu WE. Uważa on, że dokonane przez niego przeniesienie było objęte swobodnym przepływem kapitału. Nie mógł on zatem stanowić podstawy do początkowego podejrzenia o uchylanie się od opodatkowania („Anfangsverdacht”). Skarżący twierdzi, że organy podatkowe i Finanzgericht nie uwzględniły interesu Wspólnoty w niezakłóconym swobodnym przepływie kapitału przez granice. Zdaniem skarżącego Finanzgericht sprzeciwił się zbyciu papierów wartościowych ze względu na to, że zostało ono dokonane bez żadnego powodu ekonomicznego. Skarżący uważa, że takie podejście stanowi ukryte ograniczenie swobodnego przepływu kapitału. Twierdzi on ponadto, że doszło do dyskryminacji, ponieważ przeniesienie do banku niemieckiego nie było uzasadnione względami ekonomicznymi, a powody o charakterze niegospodarczym zostały pominięte. Skarżący uważa wreszcie, że środki podjęte przez niemieckie organy podatkowe były nieproporcjonalne, biorąc pod uwagę, że Amtsgericht Freiburg, który zezwolił na przeszukanie w Volksbank Freiburg, podkreślił, że dochodzenie powinno ograniczać się do transakcji, które zostały przeprowadzone anonimowo lub przy użyciu fałszywych nazwisk. Jego zdaniem istniał zatem bezwzględny zakaz wykorzystywania informacji o jego przekazaniu, które zostały wykryte przy okazji niniejszego dochodzenia.

2.2 W swojej opinii Komisja podkreśla, że zarzuty skarżącego dotyczące legalności różnych nakazów przeszukania były przedmiotem decyzji sądowych. Nakaz przeszukania banku skarżącego we Freiburgu został uchylony decyzją Landgericht Freiburg. Zdaniem Komisji w prawie niemieckim nie istniał jednak wyraźny przepis automatycznie wykluczający uwzględnienie informacji uzyskanych niezgodnie z prawem (doktryna „owoców trującego drzewa”), a jedynie konkretne orzecznictwo. Komisja uważa ponadto, że z okoliczności faktycznych nie wynika, iż w sprawie skarżącego Finanzgericht oparł konkretne początkowe podejrzenie oszustwa podatkowego na braku ekonomicznego powodu przeniesienia papierów wartościowych lub nawet na ogólnym wymogu istnienia ekonomicznego powodu przeniesienia transgranicznego. Na podstawie informacji, którymi dysponowała Komisja, nic nie wskazywało na to, że organy podatkowe lub Finanzgericht oparły się jedynie na transgranicznym charakterze przeniesienia papierów wartościowych w celu wykazania pierwotnego podejrzenia oszustwa podatkowego. Dochodzenia opierały się natomiast na fakcie, że przekazanie skarżącego wydawało się wówczas niekorzystne ekonomicznie i że skarżący odmówił udzielenia dalszych wyjaśnień.

2.3 Na wstępie należy zauważyć, że Komisja Europejska jest uprawniona do skierowania sprawy do Trybunału Sprawiedliwości na mocy art. 226 Traktatu WE tylko wtedy, gdy uzna, że doszło do naruszenia prawa wspólnotowego. Rzecznik uważa, że wyżej wymienione argumenty przedstawione przez Komisję na poparcie jej opinii, że nie doszło do naruszenia, wydają się rozsądne. W szczególności Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że dokonana przez Komisję wykładnia orzeczeń wydanych przez Finanzgericht wydaje się prawidłowa. Rzecznik zauważa, że w swoich uwagach dotyczących opinii Komisji skarżący twierdzi, że rzekomy brak gospodarczego celu danego przekazania został po raz pierwszy podniesiony w postępowaniu przed Finanzgericht w latach 2001/2002 i że nie było uzasadnione przewidywanie tej kwestii z powrotem do 1998 r., kiedy przeprowadzono pierwsze dochodzenie. Podnosząc ten argument, skarżący kwestionuje zatem zasadność decyzji Finanzgericht z dnia 16 kwietnia 2002 r. i z dnia 30 lipca 2002 r. Jednakże, jak wspomniano w pkt 1.5 powyżej, Rzecznik Praw Obywatelskich nie może kwestionować zasadności orzeczenia sądu. Wynika z tego, że skarżący nie udowodnił zatem swojego zarzutu dotyczącego odmowy wszczęcia przez Komisję postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

2.4 W tych okolicznościach nie wydaje się, aby Komisja Europejska dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do pierwszego zarzutu.

3 Fałszowanie faktów

3.1 Skarżący twierdzi, że następująca uwaga zawarta w piśmie Komisji z dnia 19 listopada 2002 r. sfałszowała fakty: „W tym kontekście nie można uznać, że Finanzgericht uzasadniłby konkretne początkowe podejrzenie oszustwa podatkowego w Pana sprawie faktem, że nie było ekonomicznego powodu do przeniesienia papierów wartościowych lub że ustanowiłby nawet ogólny wymóg takiego ekonomicznego powodu w przypadku przeniesienia za granicę”. Zdaniem skarżącego Komisja zastąpiła stanowisko Finanzgericht argumentem, który został podniesiony w toku postępowania przez organ podatkowy Stuttgart I, którego Finanzgericht nie przyjął.

3.2 Komisja uważa, że jej decyzja o niewszczynaniu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego nie była oparta na sfałszowaniu faktów.

3.3 Jak wspomniano powyżej (zob. pkt 2.3), dokonana przez Komisję wykładnia orzeczeń wydanych przez Finanzgericht wydaje się prawidłowa.

3.4 W tych okolicznościach nie wydaje się, aby Komisja Europejska dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do drugiego zarzutu.

4 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Komisja Europejska nie dopuściła się niewłaściwego administrowania. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Tłumaczenie zapewnione przez Komisję.

(2) Decyzja 94/262 Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dz.U. 1994, L 113, s. 15.