- PL Polski
Tłumaczenia maszynowe mogą zawierać błędy potencjalnie zmniejszające zrozumiałość i dokładność; Rzecznik Praw Obywatelskich nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek rozbieżności. Aby uzyskać najbardziej wiarygodne informacje i pewność prawną, należy zapoznać się z następującymi informacjami wersja źródłowa na angielski, do której odnośnik znajduje się powyżej.
Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce językowej i tłumaczeniowej.
Decyzja w sprawie sposobu rozpatrzenia przez Komisję Europejską wniosku o publiczny dostęp do pisma dotyczącego sprawozdania z dochodzenia w sprawie śmiertelnego wypadku kolejowego w Hiszpanii (sprawy 710/2022/OAM i 716/2022/OAM)
Decyzja
Sprawa 710/2022/OAM - Otwarta Środa | 06 kwietnia 2022 - Decyzja z Środa | 09 listopada 2022 - Instytucja, której sprawa dotyczy Komisja Europejska ( Dalsze prowadzenie postępowania uznano za nieuzasadnione ) - Kraj Hiszpania
Sprawa 716/2022/OAM - Otwarta Środa | 06 kwietnia 2022 - Decyzja z Środa | 09 listopada 2022 - Instytucja, której sprawa dotyczy Komisja Europejska ( Dalsze prowadzenie postępowania uznano za nieuzasadnione ) - Kraj Hiszpania
Sprawy dotyczyły sposobu, w jaki Komisja Europejska rozpatrzyła dwa wnioski o publiczny dostęp do pisma przesłanego Komisji przez władze hiszpańskie w sprawie sprawozdania Agencji Kolejowej UE w związku z wypadkiem kolejowym w Hiszpanii, w którym zginęło 79 osób. Komisja początkowo odmówiła dostępu do żądanego pisma. Skarżący zwrócili się do Komisji o ponowne rozważenie swojego stanowiska, ale nie otrzymali ostatecznej odpowiedzi na swoje wnioski w obowiązujących terminach.
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o bezzwłoczne udzielenie odpowiedzi na wnioski skarżących. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zbadał również przedmiotowe pismo. Na podstawie przeglądu pisma Rzecznik nie był przekonany do argumentów Komisji dotyczących odmowy publicznego dostępu i zwrócił się do Komisji o spotkanie w celu uzyskania dodatkowych informacji.
Skarżący poinformowali Rzecznika, że w międzyczasie pismo zostało ujawnione przez władze hiszpańskie na szczeblu krajowym. Ponieważ obaj skarżący uzyskali już dostęp, dalsze dochodzenia w tych sprawach nie są uzasadnione, a Rzecznik zamyka je.
Kontekst skarg
1. W dniu 24 lipca 2013 r. pociąg dużych prędkości wykoleił się w pobliżu Santiago de Compostela w północno-zachodniej Hiszpanii. Spośród 222 osób na pokładzie 79 zmarło, a około 140 zostało rannych. Wypadek kolejowy został zbadany na szczeblu krajowym. Na wniosek Komisji Europejskiej Agencja Kolejowa UE (ERA)[1] przygotowała sprawozdanie zawierające porady dotyczące niezależności organu dochodzeniowego w Hiszpanii. Sprawozdanie ERA zostało opublikowane w lipcu 2016 r. w następstwie wniosku o publiczny dostęp do dokumentów [2].
2. W styczniu 2022 r. dziennikarz i stowarzyszenie ofiar złożyli do Komisji wnioski o publiczny dostęp [3] do pisma z dnia 26 maja 2016 r. dotyczącego sprawozdania ERA. Pismo zostało przekazane przez ówczesne hiszpańskie Ministerstwo Rozwoju ówczesnemu europejskiemu komisarzowi ds. transportu.
3. Komisja określiła następujące dokumenty jako wchodzące w zakres wniosku: pismo hiszpańskiego ministra rozwoju pastora Juliána do komisarza Bulca z dnia 26 maja 2016 r., nr ref. Ares(2016)2471290, wraz z załącznikiem – pismo sekretarza generalnego ds. infrastruktury do ministra rozwoju (zwane dalej „dokumentami”). Komisja poinformowała, że skonsultowała się [4] z władzami hiszpańskimi, od których pochodzą dokumenty. Władze hiszpańskie sprzeciwiły się ujawnieniu, argumentując, że dokumenty dotyczą kwestii, która była wówczas przedmiotem postępowania karnego przed sądem hiszpańskim. Komisja odmówiła dostępu do pisma i załącznika do niego, powołując się na wyjątek dotyczący ochrony toczących się postępowań sądowych [5].
4. Obaj skarżący zwrócili się do Komisji o dokonanie przeglądu swojej decyzji (poprzez złożenie „wniosku potwierdzającego”). Komisja nie odpowiedziała na ponowne wnioski w terminach określonych w rozporządzeniu 1049/2001.
5. Niezadowoleni, obaj skarżący zwrócili się do Rzecznika Praw Obywatelskich.
6. W toku postępowania wyjaśniającego Komisja odpowiedziała na wnioski potwierdzające, potwierdzając swoje pierwotne stanowisko w sprawie odmowy dostępu.
W przedmiocie dochodzenia
7. Rzecznik wszczął dwa dochodzenia w sprawie skarg i postanowił rozpatrzyć je wspólnie.
8. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich skontrolował przedmiotowe dokumenty, a także dokumentację związaną z konsultacjami z władzami hiszpańskimi, na etapie wstępnym i potwierdzającym.
Przedstawione argumenty
9. Obaj skarżący wyrazili wątpliwości co do tego, czy przedmiotowe dokumenty mogą odnosić się do toczącego się postępowania sądowego w Hiszpanii. Skarżący podejrzewali raczej, że dokumenty te odnoszą się do decyzji ERA o upublicznieniu jej sprawozdania w lipcu 2016 r. Zdaniem skarżących nie było zatem uzasadnionego powodu, aby odmówić dostępu do dokumentów przed ujawnieniem sprawozdania ERA.
10. Skarżący poinformowali Rzecznika, że zwrócili się o dostęp do tych samych dokumentów również na szczeblu krajowym. W odpowiedzi władze hiszpańskie odrzuciły ich wnioski. Jeden ze skarżących zakwestionował decyzję władz hiszpańskich przed hiszpańską Radą ds. Przejrzystości i Dobrych Rządów [6].
11. Komisja zauważyła, że władze hiszpańskie sprzeciwiły się ujawnieniu, ponieważ dokumenty dotyczyły wypadku kolejowego, który był przedmiotem toczącego się postępowania karnego. W lipcu 2021 r. sądy hiszpańskie wszczęły rozprawę ustną w związku z wypadkiem, a rozprawy sądowe zaplanowano na wrzesień 2022 r.
12. W związku z tym Komisja stwierdziła w swoich decyzjach potwierdzających, że żądanych dokumentów „nie można wyraźnie oddzielić od dochodzenia w sprawie wypadku będącego przedmiotem postępowania sądowego”. Nawet gdyby dokumenty te nie zostały sporządzone w ramach postępowania sądowego, uznał on, że „ujawnienie korespondencji dotyczącej stanowiska hiszpańskich organów krajowych w odniesieniu do publikacji opinii Agencji Kolejowej Unii Europejskiej może mieć wpływ na przebieg postępowania sądowego, pozycję stron i zasadę równości broni”.
13. Komisja stwierdziła również, że nie jest zobowiązana do przeprowadzenia wyczerpującej oceny sprzeciwu państwa członkowskiego. Komisja uznała, że uzasadnienia przedstawione przez władze hiszpańskie w tej sprawie uzasadniały „na pierwszy rzut oka” zastosowanie wyjątku przewidzianego w art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001.
Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich
14. O ile Komisja nie jest zobowiązana do dokonania wyczerpującej oceny stanowiska państwa członkowskiego, które sprzeciwia się ujawnieniu pochodzących od niego dokumentów, o tyle musi ona jednak zbadać, czy przedstawione wyjaśnienia wydają się zasadne. Komisja jest ostatecznie odpowiedzialna za podejmowanie decyzji w sprawie wniosków o publiczny dostęp do dokumentów będących w jej posiadaniu [8].
15. Na podstawie przeglądu przedmiotowych dokumentów Rzecznik nie był przekonany o powołaniu się przez Komisję na art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001, czyli na ochronę toczących się postępowań sądowych. W szczególności na podstawie dokumentacji dostępnej Rzecznikowi nie było jasne, w jaki sposób przedmiotowe dokumenty mogłyby mieć „istotny związek” z toczącym się postępowaniem sądowym, zgodnie z wymogami orzecznictwa UE [9].
16. Rzecznik zwróciła się zatem do swojego zespołu śledczego o spotkanie z przedstawicielami Komisji w celu lepszego zrozumienia „istotnego związku” między żądanymi dokumentami a toczącymi się postępowaniami sądowymi w Hiszpanii.
17. Przed spotkaniem jeden ze skarżących poinformował Rzecznika, że hiszpańska Rada ds. Przejrzystości i Dobrych Rządów zwróciła się do władz hiszpańskich o ujawnienie dokumentów, argumentując, że nie wykazały one, w jaki sposób ujawnienie mogłoby zaszkodzić toczącemu się postępowaniu sądowemu. W rezultacie dokumenty zostały już ujawnione na szczeblu krajowym. Skarżący stwierdził, że w związku z tym nie ma potrzeby, aby Rzecznik kontynuował dochodzenie w sprawie jego skargi. Drugi skarżący potwierdził następnie, że uzyskał również dostęp do dokumentów.
18. W związku z tym dalsze dochodzenia w tych sprawach nie są uzasadnione.
Wnioski
Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka sprawy z następującym wnioskiem [10]:
Dalsze dochodzenia nie są uzasadnione.
Skarżący i Komisja Europejska zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.
Rosita Hickey
Dyrektor ds. zapytań
Strasburg, 9 listopada 2022 r.
[1] Więcej informacji na temat Agencji Kolejowej UE można znaleźć na stronie internetowej: https://www.era.europa.eu/.
[2] Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049.
[3] Idem 2.
[4] Zgodnie z art. 4 ust. 4 i 5 rozporządzenia 1049/2001.
[5] Art. 4 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia 1049/2001.
[6] Więcej informacji na temat Rady ds. Przejrzystości i Dobrych Rządów można znaleźć na stronie: https://www.consejodetransparencia.es/ct_Home/en/index.html.
[7] Komisja odniosła się do wyroku Sądu z dnia 6 lutego 2020 r., Compañía de Trenes de la Coruña, S.A./Komisja Europejska, T-485/18, pkt 69 i 70: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=223086&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=5205467.
[8] Wyrok Sądu z dnia 14 lutego 2012 r. w sprawie T-59/09 Niemcy przeciwko Komisji, pkt 51, 54: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=119422&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=517167.
[9] Wyrok Sądu z dnia 6 lutego 2020 r., Compañía de Tranvías de la Coruña, SA/Komisja Europejska, T-485/18, pkt 42: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=223086&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=5205467.
[10] Niniejsza skarga została rozpatrzona w ramach procedury delegowanej zgodnie z decyzją Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie przyjęcia przepisów wykonawczych.