Kontekst skargi

1. Delegatura Unii Europejskiej w Egipcie („delegatura”) podpisała umowę z firmą konsultingową („wykonawca”) na projekt finansowany przez UE ^[1]. W kwietniu 2017 r. wykonawca zatrudnił skarżącego do pracy nad projektem jako „starszy doradca ds. monitorowania i oceny”.

2. Pismem z dnia 2 kwietnia 2019 r. wykonawca poinformował skarżącą o swojej decyzji o rozwiązaniu umowy na wniosek delegatury. Delegacja wyraziła niezadowolenie z wyników pracy skarżącej, w szczególności z faktu, że nie zakończyła ona na czas niektórych aspektów swojej pracy. W piśmie o rozwiązaniu umowy stwierdzono, że wykonawca nie ma uprawnień do sprzeciwienia się tej decyzji delegacji.

3. Skarżąca, niezadowolona z wyjaśnień wykonawcy, kilkakrotnie zwracała się do delegatury, aby zweryfikować przyczynę rozwiązania umowy i zwrócić się do niej o pomoc. Zwróciła się do delegacji o wyjaśnienia i kopię wszelkiej korespondencji z wykonawcą dotyczącej jej wyników.

4. W swoich odpowiedziach delegatura potwierdziła, że zwróciła się do wykonawcy o rozwiązanie umowy dotyczącej prac skarżącego nad projektem. Delegacja podkreśliła, że skarżący nie pozostaje z nią w stosunku umownym ^[2] oraz że wszelkie dalsze zapytania w tej sprawie należy kierować bezpośrednio do wykonawcy.

5. Niezadowolony z odpowiedzi delegatury skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w listopadzie 2019 r.

W przedmiocie dochodzenia

6. W styczniu 2020 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie sposobu, w jaki delegatura ^[3] rozpatrzyła odwołanie skarżącego i wniosek o udzielenie pomocy.

7. Rzecznik zwrócił się do delegatury o wyjaśnienie powodów, dla których jest niezadowolona z pracy skarżącego, oraz o przedstawienie szczegółowych informacji na temat sposobu rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie pomocy.

8. W marcu i kwietniu 2020 r. Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał odpowiedź delegatury oraz uwagi skarżącego dotyczące tej odpowiedzi. Po dokładnej analizie dostarczonych informacji zespół dochodzeniowy Rzecznika zwrócił się do delegatury o dodatkowe wyjaśnienia, dlaczego wykonawca zewnętrzny rozwiązał umowę ze skarżącym oraz w jaki sposób delegatura upewniła się, że prawo skarżącej do bycia wysłuchaną zostało zachowane, tj. że miała ona możliwość przedstawienia swojej sprawy przed rozwiązaniem umowy.

9. W lipcu 2020 r. Komisja Europejska przekazała odpowiedź delegatury. Skarżący przedstawił uwagi do odpowiedzi we wrześniu 2020 r.

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

10. Skarżąca twierdziła, że pomimo wysiłków na rzecz rozwiązania problemu wykonawca nie współpracował. Brak wsparcia ze strony delegatury dla skarżącej oznaczał, że nie mogła ona zebrać wiarygodnych dowodów w celu zweryfikowania faktów przedstawionych w piśmie w sprawie rozwiązania umowy. Skarżąca twierdziła również, że powody przedstawione w piśmie w sprawie rozwiązania umowy nie odpowiadają informacjom zwrotnym otrzymanym od delegatury.

11. Skarżąca stwierdziła, że ważne jest, aby uzasadniła swoje zwolnienie, ponieważ zgodnie z jej umową przysługują jej różne prawa w zależności od podstawy zwolnienia (na przykład w odniesieniu do okresu wypowiedzenia).

12. W swoich odpowiedziach delegatura wyjaśniła, że zwróciła się o rozwiązanie umowy ze skarżącym z dwóch powodów: (i) niezadowolenie z jakości i terminowości pracy skarżącego; oraz (ii) decyzję o przekształceniu zajmowanego przez nią stanowiska w stanowisko na podstawie krótkoterminowej umowy lokalnej.

13. Delegacja zwróciła się również do wykonawcy o współpracę ze skarżącą i udzielenie odpowiedzi na wszelkie dalsze pytania dotyczące jej zwolnienia.

14. W kontekście dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich delegatura wyjaśniła, że wyniki skarżącego odegrały rolę w jego decyzji o przekształceniu stanowiska. Przedstawiła również konkretne przykłady powodów, dla których nie była zadowolona z pracy skarżącego.

15. Delegacja uznała również, że podjęła wszelkie właściwe i rozsądne kroki w celu poinformowania wykonawcy o swoim niezadowoleniu z pracy skarżącego. Delegacja uznała, że wykonawca miał wystarczająco dużo czasu i możliwości, aby poinformować skarżącego.

16. Skarżąca nie zgodziła się z dokonaną przez delegaturę oceną jej wyników. Twierdziła, że delegatura oparła swoją ocenę na jednym konkretnym zdarzeniu i nie uzasadniła swoich zarzutów wystarczającymi dowodami. Twierdziła również, że „nigdy UE nie dała jej szansy na wysłuchanie”, ale otrzymała jedynie szczegółowe informacje na temat wymiany informacji między delegaturą a wykonawcą.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

17. Delegatura nie była prawnie zobowiązana do bezpośredniego udzielenia skarżącej zgody na przesłuchanie ani do przedstawienia jej powodów złożenia wniosku o rozwiązanie umowy. Rzecznik konsekwentnie utrzymuje jednak, że w przypadku gdy instytucje UE ubiegają się o zwolnienie osoby, której zlecono podwykonawstwo, osoba ta powinna zostać wysłuchana ^[4], zanim zostanie zwolniona ^[5]. Od instytucji oczekuje się również uzasadnienia ich działań, w tym przypadku wniosku o rozwiązanie umowy.

18. Jednocześnie delegatury UE dysponują dużą swobodą w ocenie wyników ekspertów pracujących nad projektami finansowanymi przez UE. W tym celu w ocenie Rzecznika skupiono się na tym, czy delegatura przedstawiła uzasadnione podstawy do złożenia wniosku o rozwiązanie umowy ze skarżącym i czy nie wystąpił oczywisty błąd.

19. W trakcie dochodzenia przedstawicielstwo przedstawiło jasne i szczegółowe zestawienie swojej opinii na temat jakości pracy wykonanej przez skarżącego. Delegacja uzasadniła swoje stanowisko konkretnymi przykładami tego, w jaki sposób uznała, że skarżąca nie wykonała zadań, obowiązków i odpowiedzialności, do których została zatrudniona. Chociaż Rzecznik docenia, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem delegatury, skarżący nie przedstawił żadnych argumentów ani dowodów sugerujących oczywisty błąd delegatury.

20. Rzecznik uważa jednak, że delegatura nie wykazała, w jaki sposób podjęła „wszelkie odpowiednie i rozsądne kroki w celu poinformowania [wykonawcy] o [jego] niezadowoleniu z wyników [skarżącego]”, zanim skarżący został odrzucony. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich może jedynie wyciągnąć wniosek, że delegatura nie zapewniła wysłuchania jej przez wykonawcę. To godne pożałowania.

21. Rzecznik wzywa Komisję i organy takie jak delegatury UE, które są odpowiedzialne za zarządzanie projektami finansowanymi przez UE, do przestrzegania zobowiązania do zapewnienia osobom fizycznym znajdującym się w podobnej sytuacji sprawiedliwego procesu, w szczególności w świetle zmienionych przepisów mających zastosowanie do takich umów ^[6]. Biorąc jednak pod uwagę, że w trakcie tego dochodzenia delegacja poinformowała skarżącą o powodach, dla których złożyła wniosek o jej zwolnienie, dalsze dochodzenia w sprawie tej skargi nie są uzasadnione.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującym wnioskiem:

Szkoda, że delegatura nie upewniła się, że skarżąca została wysłuchana przed rozwiązaniem umowy. Z powodów przedstawionych powyżej dalsze dochodzenie w sprawie tej skargi nie jest jednak uzasadnione.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.

Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 12 marca 2021 r.

[1] EuropeAid/138018/DG/SER/EG Support to implementation of strategies to foster MSME development in Egypt” [Wsparcie wdrażania strategii wspierania rozwoju MMŚP w Egipcie], dostępne pod adresem: https://eeas.europa.eu/delegations/egypt_en/43122/Support%20to%20implementation%20of%20strategies%20to%20foster%20Micro,%20Small%20and%20Medium%20Enterprises%20(MiSMESIS)%20development%20in%20Egypt.

[2] Zob. art. 16 ust. 6 ogólnych warunków umów o świadczenie usług w zakresie działań zewnętrznych finansowanych przez UE (warunki ogólne), wersja z 2013 r. (dostępna pod adresem: http://ec.europa.eu/europeaid/prag/previousVersions.do): „Nabór eksperta przez Wykonawcę nie może prowadzić do powstania stosunków umownych między ekspertem a instytucją zamawiającą”.

[3] Dochodzenie zostało formalnie skierowane przeciwko Komisji Europejskiej, która była odpowiedzialna za finansowanie projektu. Dochodzenie koncentrowało się jednak na działaniach delegatury.

[4] Zgodnie z zasadą sprawiedliwości określoną w Europejskim kodeksie dobrego postępowania administracyjnego: https://www.ombudsman.europa.eu/en/publication/en/3510.

[5] Decyzja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zamykająca dochodzenie w sprawie skargi 1515/2012/RT przeciwko Komisji Europejskiej, pkt 62, dostępna pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/51853; Decyzja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zamykająca dochodzenie w sprawie skargi 1854/2016/JAP, pkt 15–16, dostępna pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/89508; Decyzja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zamykająca dochodzenie w sprawie skargi 699/2019/AMF, pkt 13, dostępna pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/126131.

[6] Zob. pkt 17 decyzji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 699/2019/AMF, o której mowa w poprzednim przypisie.