Skarga do Komisji Europejskiej

1. Skarżący jest byłym pracownikiem agencji UE, gdzie pracował jako pracownik zatrudniony na czas określony [1] od kwietnia 2009 r. do marca 2017 r. (tj. przez osiem lat).

2. W czerwcu 2017 r. skarżący zwrócił się do agencji UE o wypłatę mu odprawy [2], tj. odszkodowania za składki odprowadzane przez niego do systemu emerytalnego urzędników UE. Wraz z tym wnioskiem skarżący przedłożył zaświadczenie z prywatnego funduszu emerytalnego, do którego opłacał również składki w okresie zatrudnienia w agencji UE. W świetle tych składek skarżący był zdania, że zgodnie z odpowiednimi przepisami regulaminu pracowniczego miał prawo wyboru między wypłatą odprawy a przeniesieniem swoich uprawnień emerytalnych z unijnego systemu emerytalnego do krajowego lub prywatnego systemu emerytalnego. 

3. Agencja UE przekazała wniosek skarżącego do Urzędu Administracji i Wypłacania Należności Indywidualnych (PMO) Komisji Europejskiej, który zarządza uprawnieniami emerytalnymi wszystkich pracowników służby cywilnej UE.

4. Komisja odrzuciła wniosek skarżącego o wypłatę odprawy. Skarżący wniósł następnie skargę administracyjną [3] na tę decyzję, wskazując, że - oprócz wpłacania składek do prywatnego funduszu emerytalnego w odnośnym okresie - nadal był powiązany ze swoim krajowym systemem emerytalnym.

Odpowiedź Komisji Europejskiej na skargę

5. W lipcu 2018 r. Komisja odrzuciła skargę administracyjną skarżącego jako bezzasadną i podtrzymała swoją opinię, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania odprawy.

6. Komisja wyjaśniła, że przepis regulaminu pracowniczego dotyczący odpraw ma na celu, w skrócie, zapewnienie zainteresowanym osobom prawa do regularnych przyszłych dochodów emerytalnych, unikając w ten sposób sytuacji, w której po przejściu na emeryturę mają one niewystarczające dochody.

7. Byli urzędnicy służby cywilnej UE mogą zatem zdecydować się na wypłatę odprawy (zamiast przeniesienia uprawnień emerytalnych do krajowego lub prywatnego systemu emerytalnego) tylko wtedy, gdy „od momentu objęcia obowiązków w celu ustanowienia lub utrzymania uprawnień emerytalnych wpłacają do wybranego przez siebie krajowego systemu emerytalnego, prywatnego systemu ubezpieczeń lub funduszu emerytalnego, który spełnia następujące warunki: i) kapitał nie zostanie spłacony; (ii) miesięczny dochód będzie wypłacany najwcześniej od 60 roku życia, a najpóźniej od 66 roku życia; (iii) uwzględniono przepisy dotyczące renty powrotnej lub renty rodzinnej; (iv) przeniesienie do innego zakładu ubezpieczeń lub innego funduszu będzie dozwolone tylko wtedy, gdy taki fundusz spełnia warunki określone w ppkt (i), (ii) i (iii) [4]]”[5].

8. Komisja argumentowała, że składki skarżącego na jego prywatny fundusz emerytalny były zbyt niskie, aby „ustanowić lub utrzymać uprawnienia emerytalne”, zgodnie z wymogami regulaminu pracowniczego. Komisja stwierdziła, że „wpłaty dokonywane do prywatnego systemu emerytalnego lub prywatnego systemu ubezpieczeń (...) muszą być zgodne z całkowitą kwotą składek emerytalnych, które [członek personelu] ma wpłacić do podstawowego systemu emerytalnego lub które [członek personelu] faktycznie wpłacił do systemu emerytalnego [dla urzędników Unii] w tym samym okresie (...)”. Ponadto „przyszłe dochody gwarantowane tą wypłatą muszą być zgodne z dochodami zapewnionymi poprzez przeniesienie uprawnień emerytalnych nabytych w ramach [systemu emerytalnego dla urzędników Unii]”. Komisja stwierdziła, że kwota, którą skarżący wniósł do swojego prywatnego funduszu emerytalnego, wynosząca 6 800,00 EUR [6], „nie zapewnia pokrycia co najmniej porównywalnego z [systemem emerytalnym dla urzędników Unii]”, którego wartość wynosiła 35 455,17 EUR. Okoliczność, że w ciągu ośmiu lat pracy w służbie cywilnej Unii skarżący był stale związany ze swoim krajowym systemem emerytalnym, nie zmienia analizy Komisji w tej sprawie. Skarżący nie wpłacał składek do krajowego systemu emerytalnego w tym okresie, a samo przystąpienie do jego krajowego systemu emerytalnego nie spełniało wymogów określonych w mającym zastosowanie przepisie regulaminu pracowniczego ^[7].

9. Niezadowolony z wyniku skargi administracyjnej skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w lipcu 2018 r., argumentując, że Komisja niesłusznie uznała, że nie ma on prawa do otrzymania odprawy. Skarżący jest zdania, że Komisja błędnie stosuje regulamin pracowniczy, odczytując w nim wymóg, który nie istnieje. Podniósł on, że jego prywatny fundusz emerytalny spełnia wszystkie warunki wymienione w odpowiednim przepisie regulaminu pracowniczego ^[8] (pkt 7 ppkt (i)–(iv) powyżej), które jego zdaniem są wyczerpujące, i że w związku z tym „byłby uprawniony” do otrzymania odprawy. Uważa on zatem, że odmowa przyznania mu przez Komisję odprawy narusza regulamin pracowniczy.

10. Skarżący wyjaśnił również, że oparł ważne decyzje finansowe na przekonaniu, że po zakończeniu umowy ze służbą cywilną UE będzie mógł wybrać albo odprawę, albo przeniesienie swoich uprawnień emerytalnych do krajowego lub prywatnego systemu emerytalnego.

Ustalenia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich

11. Jak słusznie zauważyła Komisja (i co potwierdza orzecznictwo UE ^[9]), odprawa nie jest wypłacana automatycznie po zakończeniu zatrudnienia, lecz jedynie pod pewnymi warunkami określonymi w regulaminie pracowniczym. Warunki te są określone w przepisie w rozdziale dotyczącym emerytur. Przepis dotyczący odpraw mających zastosowanie w szczególności do pracowników zatrudnionych na czas określony (odnoszący się do powyższego przepisu) znajduje się w rozdziale dotyczącym świadczeń z zabezpieczenia społecznego. W związku z tym jasne jest, że celem tego przepisu jest zapewnienie byłym pracownikom odpowiednich składek na ubezpieczenie społeczne na pokrycie ich emerytury. Nie ma on służyć jako ryczałtowa „odprawa” z tytułu zakończenia zatrudnienia, jak w powszechnym rozumieniu tego pojęcia. 

12. W tym kontekście warto zauważyć, że przepis regulaminu pracowniczego przyznający (warunkowe) prawo do odprawy wyraźnie stanowi, że odbywa się to „w drodze odstępstwa”[10] od głównej zasady, zgodnie z którą pracownicy odchodzący ze służby cywilnej UE są uprawnieni do przeniesienia swoich uprawnień emerytalnych nabytych w ramach systemu UE do innego systemu emerytalnego. Aby kwalifikować się do odprawy, dana osoba musi nie tylko wpłacić do systemu emerytalnego spełniającego kryteria wymienione powyżej w pkt 7, ale również dokonać tych płatności „w celu ustanowienia lub utrzymania uprawnień emerytalnych”. Uzasadnione jest uznanie, że celem tego warunku jest zapewnienie, aby po przejściu na emeryturę osoba, której wypłaca się odprawę, nie nabyła znacznie niższych uprawnień emerytalnych w okresie, w którym była zatrudniona w służbie cywilnej UE, niż nabyła w ramach systemu emerytalnego UE.

13. W związku z powyższym Komisja może zasadnie uznać, że przedmiotowy przepis ma na celu zapewnienie, aby urzędnicy służby cywilnej UE nie pozostawali bez wystarczających dochodów w okresie przejścia na emeryturę. W związku z tym płatności dokonywane na rzecz innego programu emerytalnego „w celu ustanowienia lub utrzymania uprawnień emerytalnych” powinny mieć określoną wartość. Stanowisko Komisji, zgodnie z którym dokonane płatności muszą być porównywalne (ale nie równoważne) z kwotami wpłaconymi do systemu emerytalno-rentowego Unii lub z kwotami, które dana osoba powinna była wpłacić do podstawowego systemu emerytalno-rentowego, stanowi rozsądną wykładnię regulaminu pracowniczego. W tym kontekście i bez zajęcia stanowiska co do tego, co stanowiłoby porównywalną kwotę, Komisja mogła zasadnie uznać, że składki wpłacane przez skarżącego do prywatnego funduszu emerytalnego nie spełniają tego warunku.

14. W związku z tym Komisja słusznie uznała również, że sam fakt, iż skarżący nadal był objęty krajowym systemem emerytalnym, a nie kontynuował wpłacania do tego systemu w rozpatrywanym okresie, nie uprawnia go do odprawy.

15. W związku z powyższym nie można uznać, że skarżący ma uzasadnione oczekiwania co do otrzymania odprawy. Chociaż niefortunne jest, że podjął on decyzje w oparciu o swoją interpretację, sposób, w jaki zrozumiał odpowiedni przepis, nie odpowiada temu, w jaki sposób przepis ten jest stosowany. W razie wątpliwości skarżący mógł skontaktować się z PMO lub działem zasobów ludzkich agencji UE, aby uzyskać wyjaśnienia dotyczące opcji, które byłyby dla niego dostępne w przyszłości. Ponadto Komisja udostępnia wyczerpujące informacje na temat uprawnień emerytalnych, na przykład w intranecie i na swojej stronie internetowej, która jest publicznie dostępna [11].

16. Na podstawie informacji dostarczonych przez skarżącego Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania w tej sprawie ^[12].

Tina Nilsson

Kierownik ds. dochodzeń – Dział 4

Strasburg, 17 października 2018 r.

[1] Pracownicy zatrudnieni na czas określony to pracownicy zatrudnieni do zadań specjalistycznych lub tymczasowych. Zgodnie z art. 39 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (zwanych dalej „WZIP”) odpowiednie przepisy Unii dotyczące uprawnień emerytalnych mają do nich zastosowanie przez analogię, zob. rozporządzenie nr 31 (EWG), 11 (EWEA) ustanawiające regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (zwane dalej „regulaminem pracowniczym”), Dz.U. 1962, P 45, s. 1385, wersja skonsolidowana dostępna pod adresem: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A01962R0031-20140501.

[2] Zgodnie z art. 12 ust. 2 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.

[3] Zgodnie z art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.

[4] Artykuł 12 ust. 1 lit. b) załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.

[5] Art. 12 ust. 2 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.

[6] Kwota ta obejmuje również składki, które skarżący wniósł przed objęciem stanowiska pracownika zatrudnionego na czas określony w administracji UE.

[7] Art. 12 ust. 2 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego.

[8] Artykuł 12 ust. 1 lit. b) załącznika VIII do regulaminu pracowniczego

[9] Zob. wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej (trzecia izba) z dnia 2 marca 2016 r., FX/Komisja Europejska, F-59/15, ECLI:EU:F:2016:27, pkt 29–33.

[10] Podkreślenie moje.

[11] Zob. http://ec.europa.eu/pmo/endofcontract_en.htm#A2.

[12] Skarga ta została rozpatrzona w ramach procedury delegowanej zgodnie z art. 11 decyzji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie przyjęcia przepisów wykonawczych.