Kontekst skargi

1. W listopadzie 2016 r. skarżący zwrócił się do Komisji Europejskiej z wnioskiem o dostęp, zgodnie z unijnymi zasadami publicznego dostępu [1], do dokumentów dotyczących postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Hiszpanii w związku z nieprzestrzeganiem prawa UE dotyczącego podatku od produkcji energii [2].

2. W styczniu 2017 r. Komisja odpowiedziała, że zidentyfikowała osiem istotnych dokumentów. Komisja udzieliła pełnego dostępu do czterech dokumentów. Komisja odmówiła dostępu do pozostałych czterech dokumentów, argumentując, że ich ujawnienie naruszyłoby ochronę toczących się postępowań sądowych [3] przed sądami krajowymi.

3. Skarżący zwrócił się do Komisji o ponowne rozpatrzenie decyzji o odmowie dostępu do czterech dokumentów.

4. Komisja odpowiedziała na wniosek skarżącego´s w marcu 2017 r. Potwierdziła swoją decyzję o nieudzieleniu dostępu do czterech dokumentów. Dodał, że dwa z tych dokumentów zawierały również dane osobowe, których ujawnienie naruszyłoby ochronę prywatności i integralności osób fizycznych [4]. Komisja stwierdziła również, że zidentyfikowała nowy dokument wchodzący w zakres jej wniosku o udzielenie dostępu, a mianowicie notę dotyczącą skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w odniesieniu do hiszpańskiego podatku od produkcji energii [5]. Komisja przyznała częściowy dostęp do nowo znalezionego dokumentu, argumentując, że ujawnienie nieujawnionych części naruszyłoby ochronę toczących się postępowań sądowych [6] oraz ochronę prywatności i integralności osób fizycznych [7].

5. Niezadowolony z decyzji Komisji ´s o przyznaniu jedynie częściowego dostępu do nowo znalezionego dokumentu, skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w marcu 2017 r. Zakres skargi ogranicza się zatem do decyzji Komisji ´s o nieudzieleniu pełnego dostępu do noty wskazanej w marcu 2017 r.[8].

W przedmiocie dochodzenia

6. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie decyzji Komisji ´s o nieudzieleniu pełnego dostępu do noty dotyczącej skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego dotyczącej hiszpańskiego podatku od produkcji energii.

7. W trakcie dochodzenia zespół dochodzeniowy Rzecznika ´s rozpatrzył całą dokumentację dostarczoną przez skarżącego, która obejmowała komunikację między stronami. Zespół prowadzący dochodzenie skontrolował również dokumentację Commission´s dotyczącą wniosku o udzielenie dostępu, która zawierała sporny dokument.

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

8. Skarżący twierdził, że pełne ujawnienie noty leży w nadrzędnym interesie publicznym [9] ze względu na potrzebę ochrony konsumentów.

9. Komisja argumentowała, że pełne publiczne ujawnienie noty naruszyłoby ochronę toczących się postępowań sądowych. Nota została sporządzona w kontekście rozpatrywania przez nią skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Hiszpanii [10] dotyczącej hiszpańskiego podatku od produkcji energii. W następstwie odpowiedzi władz hiszpańskich w tej sprawie Komisja zamknęła sprawę EU Pilot we wrześniu 2014 r. Kwestionowany podatek został jednak zakwestionowany przed sądami hiszpańskimi. Hiszpański Trybunał Konstytucyjny zwrócił się w grudniu 2016 r. do hiszpańskiego Sądu Najwyższego o skierowanie do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości pytania prejudycjalnego dotyczącego zgodności wspomnianego podatku z prawem Unii. Ponieważ była to główna kwestia zamkniętej sprawy EU Pilot, Komisja uznała, że pełne ujawnienie noty poważnie zakłóciłoby postępowanie sądowe przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości. Komisja zbadała, czy za ujawnieniem noty przemawia nadrzędny interes publiczny. Trybunał doszedł do wniosku, że interesowi publicznemu najlepiej służy ochrona postępowania sądowego.

10. Komisja stwierdziła również, że notatka zawiera nazwiska i podpisy urzędników hiszpańskich i urzędników Komisji (nie zajmujących stanowisk kierowniczych ani gabinetowych). Notatka zawiera również imię i nazwisko oraz adres osoby, która złożyła do Komisji skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Komisja stwierdziła, że wniosek o publiczny dostęp nie zawiera wystarczających powodów uzasadniających, pod względem „konieczności”, przekazanie tych danych osobowych oraz że ujawnienie może zaszkodzić interesom osób, których dane dotyczą, na przykład narażając je na nadmierną presję lub potencjalną kradzież tożsamości. 

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

11. Rzecznik zauważa, że zgodnie z orzecznictwem UE „konieczność zapewnienia równości broni przed sądem uzasadnia ochronę nie tylko dokumentów sporządzonych wyłącznie na potrzeby konkretnego postępowania sądowego, takich jak pisma procesowe, ale także dokumentów, których ujawnienie może w kontekście konkretnego postępowania zagrozić tej równości, co jest konsekwencją samego pojęcia rzetelnego procesu sądowego. Jednakże, aby wyjątek miał zastosowanie, konieczne jest, aby żądane dokumenty w chwili wydania decyzji o odmowie dostępu do tych dokumentów miały istotny związek albo ze sporem zawisłym przed sądami Unii, w odniesieniu do którego dana instytucja powołuje się na ten wyjątek, albo ze sporem zawisłym przed sądem krajowym, pod warunkiem że dotyczą one kwestii wykładni lub ważności aktu prawa Unii, w związku z czym, biorąc pod uwagę kontekst sprawy, wystąpienie z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wydaje się szczególnie prawdopodobne [11].

12. Przeprowadzona przez Rzecznika kontrola dokumentacji Komisji´s wykazała, że utajnione części notatki podsumowują stanowisko władz hiszpańskich w kwestii zgodności podatku od zużycia energii z prawem UE.

13. Hiszpański Trybunał Konstytucyjny zwrócił się do hiszpańskiego Sądu Najwyższego o skierowanie do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości pytania prejudycjalnego dotyczącego zgodności hiszpańskiego podatku od produkcji energii z prawem Unii. W związku z tym stanowisko Komisji ´s, zgodnie z którym w momencie rozpatrywania wniosku o udzielenie dostępu pełne ujawnienie noty poważnie ingerowałoby w toczące się wówczas postępowanie sądowe, nie było nieuzasadnione i było zgodne z mającym zastosowanie orzecznictwem.

14. Rzecznik stwierdza również, że Komisja słusznie nie ujawniła danych osobowych zawartych w nocie, biorąc pod uwagę, że skarżąca nie podniosła żadnej konieczności przekazania jej tych danych [12].

15. Rzecznik zauważa jednak, że ostatnie wydarzenia wydają się wskazywać, że w styczniu 2018 r. hiszpański Sąd Najwyższy postanowił nie zwracać się do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym [13]. W tych nowych okolicznościach Rzecznik zachęca Komisję do dokonania przeglądu utrzymującej się potrzeby wstrzymania nieujawnionych wcześniej części noty, w szczególności w przypadku otrzymania nowego wniosku o publiczny dostęp.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującym wnioskiem:

Komisja Europejska nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w swojej decyzji o nieudzieleniu pełnego dostępu do żądanego dokumentu.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o tej decyzji.

Emily O'Reilly

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 18 września 2018 r.

[1] Rozporządzenie 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, dostępne pod adresem: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&rid=1

[2] Impuesto sobre el Valor de la Producción de la Energía Eléctrica (IVPEE)

[3] Zgodnie z art. 4 ust. 2 wyżej wymienionego rozporządzenia.

[4] Zgodnie z art. 4 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia.

[5] Zarejestrowana pod numerem CHAP(2013)02024, a następnie pod numerem EU Pilot 5526/13.

[6] Zgodnie z art. 4 ust. 2 wyżej wymienionego rozporządzenia. 

[7] Zgodnie z art. 4 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia.

[8] Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001, zanim Rzecznik Praw Obywatelskich będzie mógł rozpatrzyć odmowę udzielenia publicznego dostępu, należy złożyć wstępny i ponowny wniosek. W niniejszej sprawie Komisja zidentyfikowała jedynie odpowiedni dokument przy rozpatrywaniu ponownego wniosku skarżącego. Odmowa udzielenia pełnego dostępu do tego dokumentu nie przeszła zatem zwykłej dwuetapowej procedury, lecz została rozpatrzona bezpośrednio na etapie potwierdzającym. Biorąc jednak pod uwagę, że decyzję o odmowie pełnego dostępu do noty podjął Sekretariat Generalny Komisji, który rozpatruje wnioski o udzielenie dostępu na etapie potwierdzającym, oraz że decyzja o odmowie wyraźnie odnosiła się do możliwości zwrócenia się do Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że skarga jest dopuszczalna na mocy art. 2 ust. 4 statutu Rzecznika Praw Obywatelskich ´s „skargę [...] poprzedzają odpowiednie podejścia administracyjne do zainteresowanych instytucji i organów”.

[9] Zgodnie z art. 4 ust. 2 wyżej wymienionego rozporządzenia.

[10] CHAP(2013)02024, następnie EU Pilot 5526/13.

[11] Wyrok Sądu z dnia 15 września 2016 r., Philip Morris/Komisja, T-18/15, ECLI:EU:T:2016:487, pkt 64.

[12] Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 października 2014 r., Strack/Komisja, C-127/13, ECLI:EU:C:2014:2250, pkt 104: „Ponadto dane osobowe mogą zostać przekazane osobie trzeciej na podstawie rozporządzenia 1049/2001 tylko wtedy, gdy przekazanie to spełnia warunki określone w art. 8 lit. a) lub b) rozporządzenia 45/2001 [pierwszym z nich jest wykazanie przez wnioskodawcę konieczności przekazania] i stanowi zgodne z prawem przetwarzanie zgodnie z wymogami art. 5 tego rozporządzenia”.

[13] Auto de 10 de enero de 2018, Sala de lo Contencioso-Administrativo Rec. n.º 2554/2014 http://efela.eu/images/JURISPRUDENCE-DOCTRINE/Auto-TS-10_01_2018-admision-cuestion-inconstitucionalidad-IVPEE.PDF

 Teniendo en cuenta tales precisiones, el Tribunal Constitucional, en auto 202/2016, de 13 de diciembre (ES: TC:2016:202A), dictado en la cuestión de inconstitucionalidad 4177/2016 , resolvió inadmitir la cuestión porque, habida cuenta de las dudas que la Sala remitente albergaba sobre el ajuste de la Ley 15/2012 con del ordenamiento jurídico de la Unión Europea, antes de dirigirse al Tribunal Constitucional debió plantear cuestión prejudicial ante el Tribunal de Justicia de la Unión Europea (TJUE) para que las despejara [...] Esta Sección Segunda de la Sala Tercera del Tribunal Supremo ha llegado a la convicción de que, en lo que se refiere al IVPEE, la Ley 15/2012 no presenta problemas de ajuste con lub eldenamio judico de Unia ón Europe. [...]Una vez que este Tribunal considera que la citada Ley no se opone al Derecho de la Unión Europea, quedan removidos los obstáculos a la admisión de la correspondiente cuestión de inconstitucionalidad, expresados en el ya citado ATC 202/2016, de 13 de diciembre [...]”