Achtergrond van de klacht

1. Op 18 februari 2021 heeft de Commissie aangekondigd dat zij een inbreukprocedure ^[1] tegen Spanje heeft ingeleid wegens onvoldoende bescherming en aanwijzing van het Delta del Llobregat-gebied.^[2] In dit verband heeft zij Spanje een aanmaningsbrief gestuurd ^[3].

2. Op 7 juni 2021 heeft de klager, een ondernemers- en landbouwvereniging uit Catalonië, de Commissie verzocht om toegang van het publiek tot het antwoord van Spanje op de aanmaningsbrief ^[4].  

3. Op 28 juli 2021 heeft de Commissie klager geantwoord en geweigerd toegang te verlenen tot de betrokken documenten.

4. Op 18 augustus 2021 heeft de klager de Commissie verzocht haar besluit te herzien (door een zogeheten “bevestigend verzoek” in te dienen).

5. De Commissie heeft op 12 oktober 2021 geantwoord en haar oorspronkelijke besluit bevestigd.

6. Ontevreden over het antwoord van de Commissie wendde klager zich tot de Europese Ombudsman.

Antwoord van de Commissie aan klager

7. De Commissie heeft uitgelegd dat de betrokken documenten deel uitmaken van de lopende inbreukprocedure tegen Spanje wegens schending van twee EU-richtlijnen inzake de bescherming van het milieu in verband met de Delta del Llobregat ^[5].

8. De aanmaningsbrief is de eerste stap in de administratieve inbreukprocedure. Tijdens de inbreukprocedure gelden vertrouwelijkheidsvereisten, aangezien besprekingen met de Commissie ertoe kunnen leiden dat de betrokken lidstaat zich op vrijwillige basis aan de vereisten houdt. Zoals in de EU-jurisprudentie wordt erkend, kunnen de activiteiten van de Commissie tijdens de inbreukprocedures als „onderzoeken” worden beschouwd.^[6]

9. Volgens de Commissie bestaat er een „reëel en niet-hypothetisch risico” dat de openbaarmaking van de documenten een negatieve invloed zou hebben op de dialoog met de Spaanse autoriteiten, waarvoor een klimaat van wederzijds vertrouwen essentieel is. Dit zou ook het risico met zich meebrengen van externe druk op de diensten van de Commissie die aan de procedure werken. Er bestaat dus een reëel risico dat de openbaarmaking van de documenten negatieve gevolgen zou hebben voor de lopende onderzoeken.

10. De Commissie voerde aan dat er in de rechtspraak een algemeen vermoeden van vertrouwelijkheid bestaat voor documenten betreffende inbreukprocedures.^[7] Zij concludeerde dat de gevraagde documenten niet openbaar mogen worden gemaakt gezien de uitzondering op grond van de EU-wetgeving inzake de toegang van het publiek tot documenten op grond waarvan de toegang tot documenten kan worden geweigerd „ter bescherming van het doel van inspecties, onderzoeken en audits”.^[8]

11. De uitzondering kan worden opgeheven indien er een openbaar belang bij openbaarmaking bestaat.^[9] De Commissie heeft in deze zaak echter geen hoger openbaar belang vastgesteld. De Commissie was van mening dat de argumenten van de klager om een openbaar belang aan te tonen, namelijk transparantie en inspraak van het publiek in het besluitvormingsproces, niet zwaarder wegen dan het openbaar belang bij de bescherming van de administratieve procedure om de toepassing van het EU-recht te waarborgen. De Commissie voerde aan dat het publiek via regelmatige persberichten op de hoogte wordt gehouden van de ontwikkelingen in de inbreukprocedures. In de onderhavige zaak heeft de Commissie aangekondigd dat zij de aanmaningsbrief op 18 februari 2021 heeft verzonden en dat details over alle inbreukprocedures online kunnen worden geraadpleegd.

12. De Commissie achtte gedeeltelijke toegang niet mogelijk, aangezien alle documenten betrekking hadden op de lopende inbreukprocedure en derhalve onder het vermoeden van niet-openbaarmaking vallen.

13. Klager was niet tevreden met het antwoord van de instelling en wendde zich daarom tot de Ombudsman met het argument dat de weigering om het publiek toegang te verlenen tot de aanmaningsbrief van de Commissie en het antwoord van Spanje in strijd was met het transparantiebeginsel. Hij is van mening dat de geplande uitbreiding van het beschermde gebied aanzienlijke gevolgen zal hebben voor de economische en landbouwactiviteiten in het gebied en dat de belangen van de betrokkenen niet in aanmerking worden genomen.

Bevindingen van de Europese Ombudsman

14. De Ombudsman acht de redenen van de Commissie om openbaarmaking van de gevraagde documenten te weigeren in dit geval overtuigend.

15. De Commissie heeft verklaard dat de inbreukprocedure tegen Spanje nog loopt. Dit is door de Ombudsman geverifieerd.^[10] Openbaarmaking van de aanmaningsbrief aan Spanje en het antwoord van de lidstaat kunnen derhalve het goede verloop van die procedure ondermijnen.

16. In dit geval is de Ombudsman van mening dat de Commissie zich mocht baseren op het algemene vermoeden om de toegang tot de gevraagde documenten te weigeren ^[11]. 

17. Indien de persoon of entiteit die om toegang tot een document verzoekt, kan aantonen dat het document niet onder dat vermoeden valt of dat er een hoger openbaar belang is dat openbaarmaking ervan zou rechtvaardigen, kan dit algemene vermoeden worden vernietigd. Volgens de bestaande rechtspraak staat het aan verzoekster om het bestaan van een dergelijk hoger openbaar belang bij openbaarmaking aan te tonen.^[12]

18. De klager heeft algemene overwegingen inzake transparantie en inspraak van het publiek in het besluitvormingsproces naar voren gebracht. De Commissie is echter van mening dat het algemeen belang beter wordt gediend door haar in staat te stellen haar eigen bevoegdheid uit te oefenen en de lopende inbreukprocedure naar behoren uit te voeren. De Ombudsman acht deze beoordeling redelijk en in overeenstemming met de relevante jurisprudentie inzake toegang tot documenten.

19. In het licht van het bovenstaande stelt de Ombudsman vast dat de Commissie geen wanbeheer heeft gepleegd door de gevraagde documenten niet openbaar te maken terwijl de inbreukprocedure in kwestie nog loopt ^[13].

Rosita Hickey
Directeur Onderzoeken

Straatsburg, 11.3.2022

[1] Artikel 258 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Meer informatie over de inbreukprocedure is te vinden op: https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/applying-eu-law/infringement-procedure_en.

[2] Delta Del Llobregat is een gebied in de buurt van de stad Barcelona dat krachtens de habitatrichtlijn van de EU is aangewezen als beschermd Natura 2000-gebied. Meer informatie over de habitatrichtlijn - Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna - is te vinden op: https://ec.europa.eu/environment/nature/legislation/habitatsdirective/index_en.htm.

[3] Zie persbericht over het inbreukenpakket van februari 2021: belangrijkste besluiten - Afdeling 1 Milieu: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/EN/INF_21_441.

[4] Krachtens Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&from=EN.

[5] Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:31992L0043 en Richtlijn 2009/147/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 november 2009 inzake het behoud van de vogelstand: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32009L0147.

[6] De Commissie verwees naar het arrest van het Hof van 7 september 2017, zaak C-331/15 P, Franse Republiek tegen Carl Schlyter, punten 46-47 https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=C-331/15.

[7] De Commissie verwees naar het arrest van het Hof van 14 november 2013 in de gevoegde zaken C-514/11 P en C-605/11 P, LPN en Republiek Finland/Europese Commissie, beschikbaar op: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=144492&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=2277950 en het arrest van het Gerecht van 11 december 2001, Petrie e.a./Europese Commissie, T-191/99, beschikbaar op: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?lgrec=fr&td=%3BALL&language=en&num=T-191/99&jur=T

[8] Artikel 4, lid 2, derde streepje, van Verordening (EG) nr. 1049/2001

[9] Arrest van het Hof van Justitie van 2 oktober 2014 in zaak C-127/13, Strack/Commissie, punt 128, beschikbaar op: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=158192&pageIndex=0&doclang=EN&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=79123.

[10] Zie de website van de Commissie: https://ec.europa.eu/atwork/applying-eu-law/infringements-proceedings/infringement_decisions/index.cfm?lang_code=EN&typeOfSearch=true&active_only=0&noncom=0&r_dossier=INFR%282020%294133&decision_date_from=&decision_date_to=&EM=ES&title=&submit=Search.

[11] Zie arrest van het Hof van Justitie van 14 november 2013 in gevoegde zaken C‑514/11 P en C‑605/11 P, LPN en Finland/Commissie, punt 65, beschikbaar op: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=144492&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=4690417

[12] Arrest van het Hof van Justitie van 2 oktober 2014 in zaak C-127/13, Strack/Commissie, punt 128, beschikbaar op: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=158192&pageIndex=0&doclang=EN&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=79123

[13] Deze klacht is behandeld in het kader van gedelegeerde behandeling van zaken, overeenkomstig het besluit van de Europese Ombudsman tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen.