Achtergrond van de klacht

1. Klager, een persoon met een handicap, slaagde in 2004 in een door het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO) georganiseerde selectieprocedure voor EU-personeel op het gebied van voedselveiligheidsbeleid en -wetgeving ^[1].

2. In oktober 2005 is de naam van klager opgenomen in een shortlist waaruit geslaagde kandidaten kunnen worden aangeworven ^[2]. Hij behoorde tot de “eerste verdienstengroep”^[3] (van de vier) van die shortlist.

3. Tussen 2005 en 2020 heeft klager herhaaldelijk contact opgenomen met EPSO en de Europese Commissie, waarbij hij zijn interesse in en beschikbaarheid voor aanwerving uitte. In de loop der jaren heeft de Commissie hem echter nooit uitgenodigd voor een interview.

4. In december 2019 is de geldigheid van de desbetreffende shortlist van geslaagde kandidaten verstreken.

5. Klager wendde zich in juni 2020 tot de Ombudsman met het argument dat hij niet was aangeworven vanwege zijn handicap.

Het onderzoek

6. De Ombudsman opende een onderzoek en verzocht de Commissie om een antwoord over de specifieke situatie van klager en over de wijze waarop hij de aanwerving van personen met een handicap in het algemeen aanmoedigt.  

7. In de loop van het onderzoek ontving de Ombudsman het antwoord van de Commissie op de klacht en de opmerkingen van klager over het antwoord van de Commissie.

Aan de Ombudsman voorgelegde argumenten

8. Klager vermoedde dat hij wegens zijn handicap niet was uitgenodigd voor een gesprek, aangezien de meerderheid van de kandidaten op die shortlist, met inbegrip van personen in lagere verdienstengroepen, was aangeworven. Hij vermeldde zijn handicap in zijn cv, dat hij aan de Commissie had toegezonden.

9. De Commissie zei dat het feit dat klager niet is aangeworven niet kan worden toegeschreven aan zijn handicap, aangezien EPSO de Commissie in beginsel niet meedeelt of geslaagde kandidaten een handicap hebben. De EU-instellingen kunnen pas kennis nemen van de handicap van kandidaten wanneer zij in het kader van een gesprek verzoeken om tegemoet te komen aan de bijzondere behoeften in verband met hun handicap ^[4].

10. De aanwervingsprocedure voor vacatures is gedecentraliseerd, wat betekent dat de betrokken eenheid of het betrokken directoraat beslist welke kandidaten op de shortlist zij wil uitnodigen voor een gesprek. Alleen kandidaten van wie het profiel overeenkomt met de aanwervingsbehoeften van de eenheid of het directoraat, worden uitgenodigd voor een gesprek.

11. Overeenkomstig het Statuut van de ambtenaren ^{van de EU [5]} hebben shortlists ten minste tweemaal zoveel kandidaten als het aantal te vervullen posten. Op een shortlist staan is dus geen garantie voor werving. Van de 100 geslaagde kandidaten van de betrokken selectieprocedure waren er 23 niet aangeworven, van wie er drie tot de eerste verdienstengroep behoorden (waaronder klager).

12. De Commissie heeft het Bureau van de Ombudsman ook in kennis gesteld van de maatregelen die zij heeft genomen om diversiteit en inclusie te bevorderen en de aanwerving van personen met een handicap aan te moedigen. Deze omvatten verplichte opleiding over onbewuste vooroordelen voor de human resources-professionals in zijn directoraten.

Beoordeling door de Ombudsman

13. De Ombudsman neemt de bezorgdheid van klager over mogelijke discriminatie zeer serieus, aangezien zij het grootste belang hecht aan kwesties in verband met discriminatie, onder meer op grond van handicap. De Ombudsman waardeert het ook dat klager teleurgesteld is dat hem geen baan bij de Commissie is aangeboden.

14. Dit gezegd zijnde, is opname op een shortlist waaruit de Commissie personeel kan aanwerven, geen garantie voor aanwerving. In het Statuut van de ambtenaren van de EU is bepaald dat “de lijst waar mogelijk ten minste tweemaal zoveel namen moet bevatten als het aantal te vervullen ambten”^[6] en in de “kennisgeving van vergelijkend onderzoek”^[7] voor de betrokken procedure voor de selectie van personeel werd gesteld dat de aanwerving zou afhangen van de beschikbaarheid van vacante ambten en begrotingsmiddelen ^[8]. Bovendien hebben de rechterlijke instanties van de EU vastgesteld dat kandidaten op shortlists geen recht hebben om te worden benoemd ^[9]. Met andere woorden, het is volkomen normaal dat sommige kandidaten op een shortlist niet worden aangeworven. Volgens de Commissie zijn 23 kandidaten op de betrokken shortlist niet aangeworven.

15. De vraag is of klager niet is aangeworven vanwege zijn handicap. Informatie over zijn handicap was opgenomen in zijn cv, dat hij bij de Commissie indiende, zei hij. Het zou ook vreemd kunnen lijken dat er in de 14 jaar dat de shortlist geldig was, geen post vrijkwam die overeenkwam met zijn profiel, zodat de klager ten minste voor een gesprek zou zijn opgeroepen.

16. Helaas is het, gezien het feit dat de gebeurtenissen in kwestie 14 jaar beslaan en dat het voor elke aanwervende eenheid en elk directoraat, met hun uiteenlopende behoeften (op het gebied van onderwijs, profiel, talen, enz.) is om te beslissen wie moet worden geïnterviewd voor vacante posten, onmogelijk gebleken om met zekerheid te bepalen welke overwegingen ertoe hebben geleid dat de klager niet is geïnterviewd. Het onderzoek van de Ombudsman heeft geen verband kunnen leggen tussen de handicap van klager en het feit dat de Commissie hem niet heeft uitgenodigd voor een gesprek.

17. Aangezien de shortlist in kwestie niet langer geldig is, is verder onderzoek naar deze klacht dus niet gerechtvaardigd.

18. De Ombudsman zal de door de Commissie genomen maatregelen ter bevordering van de aanwerving van personen met een handicap blijven volgen. Aangezien aanwerving een gedecentraliseerd proces is, is het bemoedigend dat de Commissie stappen onderneemt zoals het organiseren van verplichte opleidingen over onbewuste vooroordelen voor de human resources-professionals in haar directoraten.

19. In het licht van de Europese strategie inzake handicaps 2021-2030 vertrouwt de Ombudsman erop dat de Commissie zich zal blijven inspannen om van de EU-administratie een rolmodel te maken ^[10] wat betreft de inclusiviteit van haar selectie-, werkgelegenheids- en behoudsprocedures ^[11].

Conclusie

Op basis van het onderzoek sluit de Ombudsman deze zaak af met de volgende conclusie:

Verder onderzoek naar deze klacht is niet gerechtvaardigd.

Klager en de Commissie zullen van dit besluit in kennis worden gesteld.

Emily O'Reilly
Europese Ombudsman

Straatsburg, 21.4.2021

[1] EPSO/A/18/04 - Administrateurs (A7/A6): https://op.europa.eu/nl/publication-detail/-/publication/8191ff75-d810-4434-9b3a-40d29020c235/language-nl.

[2] De veelgebruikte term is “reservelijst”.

[3] Aan het einde van de selectieprocedure stelde de jury lijsten van geslaagde kandidaten op, onderverdeeld in verdienstengroepen (maximaal vier groepen).

[4] Om discriminatie op grond van handicap te voorkomen, zijn de EU-instellingen verplicht tegemoet te komen aan de bijzondere behoeften van personeelsleden met een handicap (“redelijke aanpassingen”). Dit is in overeenstemming met artikel 1 quinquies, lid 4, van het Statuut van de ambtenaren en de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Economische Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (hierna: „Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie”), beschikbaar op: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A01962R0031-20140501.

[5] Artikel 5 van bijlage III bij het Statuut van de ambtenaren van de EU.

[6] Zie voetnoot 2 hierboven.

[7] De aankondiging van vergelijkend onderzoek bevat de criteria en regels die van toepassing zijn op de selectieprocedure.

[8] Zie punt V “Aanwerving” van de aankondiging van vergelijkend onderzoek.

[9] Zie bijvoorbeeld arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 22 december 2008, Centeno Mediavilla e.a., C-443/07 P, punt 64 [https://curia.europa.eu/juris/document/document_print.jsf?docid=73225&text=&dir=&doclang=EN&part=1&occ=first&mode=lst&pageIndex=0&cid=1559845]

[10] Bijdrage van het EU-monitoringkader aan de Europese strategie inzake handicaps voor de periode na 2020, beschikbaar op: https://fra.europa.eu/en/cooperation/eu-partners/eu-crpd-framework/resources

[11] Unie van gelijkheid: Strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030, beschikbaar op: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/qanda_21_813