Magħmul skont l-Artikolu 3(5) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew ^[1]

Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Fl-2009, il-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) ta self lil Volkswagen ta’ EUR 400 miljun biex jiffinanzja proġett ta’ riċerka u żvilupp imsejjaħ “Volkswagen Antrieb RDI” li kellu l-għan li jnaqqas l-emissjonijiet tal-karozzi li jniġġsu. Is-self tħallas lura kompletament sal-2014. Peress li tqajjem tħassib li Volkswagen kienet użat is-self biex tiżviluppa “apparat ta’ manipulazzjoni” li jipproduċi riżultati qarrieqa dwar it-testijiet tal-emissjonijiet, l-OLAF fetaħ investigazzjoni f’Novembru 2015. Fis-sajf tal-2017, l-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) iffinalizza l-investigazzjoni tiegħu dwar is-self u bagħat ir-“Rapport Finali” tiegħu lill-BEI. Skont il-BEI, l-OLAF sab li Volkswagen kienet qarrqet lill-BEI “dwar l-użu tal-apparat ta’ manipulazzjoni”.^[2] L-użu tal-apparat ta’ manipulazzjoni minn Volkswagen bħalissa huwa s-suġġett ta’ proċedimenti amministrattivi u ġudizzjarji f’diversi ġurisdizzjonijiet madwar id-dinja.

2. Fit-18 ta’ Jannar 2018, l-ilmentatur, ġurnalist, talab lill-BEI jagħtih aċċess pubbliku, f’konformità mar-Regolament 1049/2001 ^[3], għar-“rapport tal-OLAF dwar is-self ta’ EUR 400 miljun lil Volkswagen (Volkswagen Antrieb RDI); ir-rakkomandazzjoni amministrattiva riċevuta mill-OLAF rigward is-self lil Volkswagen”; u d-“dokumenti interni tal-BEI, inklużi iżda mhux limitati [għal] memo, dokumenti, posta elettronika, u ittri, li jiddiskutu r-rapport imsemmi hawn fuq u/jew ir-rakkomandazzjoni mill-OLAF rigward is-self lil Volkswagen”.

3. Fit-2 ta’ Marzu 2018, il-BEI rrifjuta li jagħti aċċess pubbliku għar-rapport u r-rakkomandazzjoni tal-OLAF, jew għal posta elettronika u skambji interni.  Fir-rigward ta’ dokumenti interni oħra, bħal memos, il-BEI ddikjara li ma kien ipproduċa l-ebda dokument intern speċifiku relatat mar-rapport u r-rakkomandazzjoni tal-OLAF.

4. Peress li ma kienx sodisfatt b’din id-deċiżjoni, l-ilmentatur talab rieżami, l-hekk imsejħa “applikazzjoni konfermatorja”, fit-2 ta’ Marzu 2018.

5. Fis-17 ta’ April 2018, il-BEI kkonferma d-deċiżjoni preċedenti tiegħu, li tirrifjuta l-aċċess pubbliku għad-dokumenti mitluba. Hija rreferiet għall-Politika ta’ Trasparenza tal-Grupp tal-BEI (BEI TP)^[4] u nnotat li hija rrifjutat l-aċċess sabiex tipproteġi l-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-BEI; l-iskop tal-investigazzjonijiet; il-proċedimenti tal-qorti li għaddejjin; u l-privatezza u l-integrità tal-individwi msemmija fir-rapport.

6. L-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman Ewropew fis-26 ta’ April 2018, fejn talab li l-Ombudsman tirrieżamina d-dokumenti u toħroġ deċiżjoni dwar l-iżvelar pubbliku ta’ dawk id-dokumenti.

L-inkjesta

7. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar ir-rifjut tal-BEI li jagħti aċċess pubbliku għar-rapport u r-rakkomandazzjoni tal-OLAF, li ntbagħtet lill-BEI, dwar self ipprovdut lill-Grupp Volkswagen, kif ukoll id-dokumenti interni tal-BEI dwar ir-rapport u r-rakkomandazzjoni.

8. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman ikkunsidrat id-dokumentazzjoni pprovduta mill-ilmentatur u spezzjonat ir-rapport u r-rakkomandazzjoni tal-OLAF. Wara t-talba tal-Ombudsman għal tweġiba, il-BEI pprovda l-fehmiet addizzjonali tiegħu, inkluża informazzjoni li kienet rilevanti għall-inkjesta iżda kunfidenzjali, sabiex jispjega r-raġunijiet tiegħu għar-rifjut tal-aċċess pubbliku.

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

9. Il-BEI ddikjara li, abbażi tas-sejbiet tal-OLAF, huwa “jaf li l-BEI ġie żgwidat minn Volkswagen” u li “r-rapport tal-OLAF jirrakkomanda li l-BEI japplika l-miżuri rilevanti kollha fil-konfront ta’ Volkswagen AG kif previst fil-Politika tal-Bank Kontra l-Frodi”.^[5] Għal dawk ir-raġunijiet, il-BEI argumenta ^[6] li d-dokumenti mitluba fihom “opinjonijiet għall-użu intern, li huma s-suġġett ta’ deliberazzjonijiet u konsultazzjonijiet preliminari li għaddejjin fi ħdan il-Bank u ma’ partijiet ikkonċernati oħra” u li l-BEI “qed jikkunsidra azzjonijiet potenzjali dwar din il-kwistjoni”. Fid-dawl ta’ dan, peress li l-proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li għaddej tal-BEI huwa bbażat fuq id-dokumenti mitluba, il-BEI kkonkluda li d-divulgazzjoni tagħhom timmina serjament dan il-proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet. Għaldaqstant, il-BEI invoka l-Artikolu 5(6) ta’ TP tal-BEI, li jipprovdi eżenzjoni mill-iżvelar ta’ dokumenti għall-finijiet tal-protezzjoni tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet.

10. L-ilmentatur, madankollu, argumenta li l-BEI ma ffissax skadenza għall-konklużjoni tad-diskussjonijiet interni u l-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tiegħu, u lanqas ma indika meta l-iżvelar tad-dokumenti jista’ ma jibqax jimmina l-interessi protetti. Huwa ddikjara li l-argument tal-BEI li d-dokumenti mitluba jeħtieġ li jibqgħu kunfidenzjali sabiex id-“deċiżjoni dwar azzjonijiet futuri” tal-BEI ma tiġix ipperikolata, “huwa argument gratwit li dejjem jista’ jiġi applikat”.

11. Il-BEI indika wkoll li, peress li r-rapport u r-rakkomandazzjoni jikkostitwixxu r-riżultat tal-investigazzjoni tal-OLAF, huwa kkonsulta mal-OLAF skont l-Artikoli 5(1) u 5(9) tad-DT tal-BEI. Abbażi ta’ dik il-konsultazzjoni, il-BEI kkonkluda li l-iżvelar tad-dokumenti jimmina l-investigazzjonijiet kriminali u l-proċedimenti tal-qorti li għadhom għaddejjin madwar id-dinja. Skont il-BEI, it-tielet u r-raba’ inċiż tal-Artikolu 5(5) jistabbilixxi l-obbligu li jiġi protett il-prinċipju ta’ “amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja” fi proċedimenti tal-qorti li għaddejjin, kif ukoll investigazzjonijiet kriminali li għaddejjin li huma essenzjali għall-prevenzjoni u d-deterrenza futuri ta’ mġiba finanzjarja ħażina. Il-BEI nnota wkoll il-fatt li l-awtoritajiet Ġermaniżi, fi proċedimenti tal-qorti li għaddejjin fil-Ġermanja, irrikonoxxew ir-rilevanza ġudizzjarja tar-rapport. Dan, qal il-BEI, jappoġġja l-każ għad-dokumenti li jibqgħu kunfidenzjali.

12. Bl-istess mod, il-BEI argumenta li, għall-istess raġunijiet li japplikaw għar-rapport u r-rakkomandazzjoni tal-OLAF, il-posta elettronika interna u l-iskambji tiegħu ma setgħux jiġu żvelati.  Il-BEI qies li l-iżvelar ta’ dawn id-dokumenti jimmina l-protezzjoni tal-privatezza u l-integrità tal-individwi, il-proċedimenti tal-qorti li għaddejjin, l-iskop tal-investigazzjonijiet u l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-bank.

13. L-ilmentatur qal li kien ikkuntattja lill-prosekutur pubbliku fil-Ġermanja, f’każ li jikkonċerna s-self tal-BEI lill-Volkswagen Group u l-allegat frodi fit-testijiet tal-emissjonijiet. Il-prosekutur indika li l-aċċess għar-rapport tal-OLAF kien ingħata lid-difiża. Abbażi ta’ dan, l-ilmentatur argumenta li d-divulgazzjoni tad-dokumenti ma setgħetx possibbilment tipperikola l-proċedimenti tal-qorti peress li dawk akkużati b’għemil ħażin diġà huma familjari mal-kontenut tar-rapport.

14. L-ilmentatur argumenta li l-eċċezzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 5(5) u 5(6) tat-TP tal-BEI ma japplikawx jekk jiġi stabbilit interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tad-dokumenti, skont l-Artikolu 5(7) tat-TP tal-BEI. L-ilmentatur sostna li jeżisti interess pubbliku prevalenti, minħabba li d-dokumenti jagħtu għarfien “dwar kif kumpanija setgħet tqarraq bil-BEI u takkwista self ibbażat fuq informazzjoni skorretta” u dwar “jekk il-BEI tgħallimx mill-esperjenza”. L-ilmentatur appoġġa l-affermazzjoni tiegħu billi rrefera għar-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar ir-Rapport Annwali dwar l-Attivitajiet Finanzjarji tal-Bank Ewropew tal-Investiment mit-8 ta' Frar 2018,^[7] li talbet li r-rapport u r-rakkomandazzjoni jsiru pubbliċi. L-ilmentatur argumenta li l-BEI ma ħax nota b’mod komprensiv tas-sejħa tal-Parlament.

15. Il-BEI argumenta li l-interess pubbliku potenzjali invokat mill-ilmentatur “ma jissuperax il-ħsara speċifika u konkreta li d-divulgazzjoni ta’ tali informazzjoni tikkawża” għall-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-BEI u għall-proċedimenti u l-investigazzjonijiet tal-qorti li għaddejjin bħalissa; interessi li huma protetti mill-PT tal-BEI. Hija żiedet ukoll li “l-Investigazzjoni tal-OLAF ma identifikat l-ebda nuqqas fil-proċessi tal-BEI marbuta mal-evalwazzjoni, l-approvazzjoni u l-monitoraġġ tas-self tal-BEI”. Madankollu, il-BEI rrikonoxxa l-interess pubbliku li jiġi infurmat dwar l-eżitu tal-investigazzjoni tal-OLAF u għamel dikjarazzjoni pubblika ^[8] wara l-finalizzazzjoni tal-investigazzjoni tal-OLAF. Il-BEI ddikjara wkoll, fil-fehmiet addizzjonali tiegħu pprovduti lill-Ombudsman, li se jikkunsidra komunikazzjonijiet ulterjuri lill-pubbliku sa fejn ikun possibbli u f’konformità mat-TP tal-BEI. Il-BEI indirizza r-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew, u ddikjara li kien ikkunsidra dan u kien ipprovda tweġiba lill-Membri interessati tal-Parlament f’konformità mar-rispons ipprovdut lill-ilmentatur.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

16. L-ilmentatur fittex aċċess għar-rapport tal-OLAF, u r-rakkomandazzjoni relatata tal-OLAF. Huwa fittex ukoll aċċess għal dokumenti interni tal-BEI li jiddiskutu r-rapport u/jew ir-rakkomandazzjoni.

17. Għar-raġunijiet stabbiliti hawn taħt, l-Ombudsman huwa konvint mill-argumenti tal-BEI għar-rifjut tiegħu li jagħti aċċess pubbliku għall-emails interni u l-iskambji tal-BEI. Madankollu, l-Ombudsman mhuwiex konvint mill-argumenti tal-BEI għar-rifjut tiegħu li jagħti aċċess pubbliku għar-rapport tal-OLAF u r-rakkomandazzjoni relatata tal-OLAF.

18. Il-qrati tal-UE ddeċidew li tapplika preżunzjoni ġenerali fir-rigward tan-nuqqas ta’ divulgazzjoni ta’ rapport tal-OLAF matul il-perjodu meta dak ir-rapport tal-OLAF ikun qed jiġi segwit minn istituzzjoni tal-UE, jew minn korp nazzjonali, bħall-qrati nazzjonali. L-Ombudsman ikkonfermat li tali “segwitu” fil-fatt għadu għaddej fil-BEI.  Għalhekk, teżisti preżunzjoni ġenerali li r-rapport tal-OLAF (u r-rakkomandazzjoni relatata) ma jistax jiġi ddivulgat filwaqt li dak is-segwitu għadu għaddej.

19. Madankollu, wara li analizza r-rapport u r-rakkomandazzjoni tal-OLAF, l-Ombudsman iqis li l-preżunzjoni ġenerali li dan jimmina s-segwitu tal-BEI hija kkonfutata f'dan il-każ. Hija tinnota li partijiet sinifikanti tar-rapport u r-rakkomandazzjoni sempliċiment jirriflettu informazzjoni li diġà hija fid-dominju pubbliku, inkluż permezz tad-dikjarazzjonijiet pubbliċi tal-BEI dwar ir-rapport.^[9] Ir-rilaxx ta’ dik l-informazzjoni mill-BEI ma mminax l-azzjoni ta’ segwitu tal-BEI. L-istess japplika fir-rigward tar-rilaxx ta’ verżjoni redatta b’mod xieraq tar-rapport u r-rakkomandazzjoni (ara hawn taħt).

20. Barra minn hekk, l-Ombudsman huwa tal-fehma li hemm interess pubbliku qawwi ħafna fl-iżvelar f'dan il-każ. Dan il-każ ma jikkonċernax biss l-użu ħażin ta’ fondi pubbliċi, u lanqas il-kwistjoni aktar serja ta’ dikjarazzjonijiet foloz minn kumpanija li jwasslu għal dak l-użu ħażin ta’ fondi pubbliċi. F'dan il-każ, EUR 400 miljun ta' flus pubbliċi - akkwistaw bil-fehim li dan jintuża b'mod li ma jagħmilx ħsara lis-saħħa pubblika - intużat ħażin b'mod li jagħmel ħsara diretta lis-saħħa pubblika. L-interess pubbliku li wieħed ikun jaf id-dettalji ta’ kif il-flus pubbliċi ntużaw b’mod li għandu impatt negattiv fuq is-saħħa pubblika huwa enormi. Huwa fl-interess pubbliku li l-pubbliku jkun infurmat bl-aktar mod sħiħ possibbli fir-rigward tal-investigazzjoni tal-OLAF dwar il-kontribuzzjoni li Volkswagen għamlet għal din it-theddida għas-saħħa pubblika u kif il-flus tal-pubbliku fil-fatt intużaw minn Volkswagen għad-detriment tas-saħħa pubblika. Id-divulgazzjoni se ttejjeb il-bażi tal-pubbliku biex ikollu opinjoni infurmata dwar ir-responsabbiltà tal-Volkswagen u kwalunkwe azzjoni ta’ segwitu.

21. Wara li eżamina d-dokumenti bir-reqqa, l-Ombudsman huwa tal-fehma li dan l-interess pubbliku jipprevali fuq kwalunkwe tħassib possibbli relatat mal-iżvelar tar-rapport u r-rakkomandazzjoni.

22. Fir-rigward tar-redazzjonijiet xierqa, l-Ombudsman jinnota li d-dokumenti mitluba fihom l-ismijiet tal-persuni li ħadmu għal Volkswagen.  Dawn l-ismijiet jenħtieġ li jiġu redatti, u b’hekk jiġi eliminat kwalunkwe riskju għad-drittijiet tad-data personali ta’ dawk l-individwi.

23. Ir-rapport tal-OLAF intbagħat ukoll lill-qrati fil-Ġermanja għall-finijiet ta’ proċedimenti tal-qorti li għaddejjin relatati mal-iskandlu diesel-gate. L-Ombudsman ma ngħata l-ebda informazzjoni li turi li r-rapport tal-OLAF ikun ċentrali għal dawk il-proċedimenti tal-qorti. Fi kwalunkwe każ, l-Ombudsman huwa tal-fehma li t-tħassir tal-ismijiet tal-persuni li jinsabu fir-rapport tal-OLAF jelimina kwalunkwe riskju għas-serenità tal-proċedimenti tal-qorti li jkunu għaddejjin jekk jinvolvu tali persuni.

24. Kif innotat hawn fuq, l-ilmentatur fittex ukoll aċċess għad-dokumenti interni tal-BEI li jiddiskutu r-rapport u/jew ir-rakkomandazzjoni. Il-BEI ċċara li ma nħoloq l-ebda dokument bħal dan. Fil-fehma tal-Ombudsman, huwa raġonevolment prevedibbli li r-rilaxx ta’ kwalunkwe korrispondenza interna, bħal posta elettronika jew memos, relatata mas-segwitu jimmina dan is-segwitu waqt li jkun għadu għaddej. L-Ombudsman ma jqisx li hemm xi interess pubbliku prevalenti fir-rilaxx ta' tali korrispondenza interna f'dan l-istadju.

25. Kif innotat hawn fuq, hija l-fehma tal-Ombudsman li d-divulgazzjoni tar-rapport u tar-rakkomandazzjoni se ttejjeb il-bażi tal-pubbliku biex ikollu opinjoni infurmata dwar ir-responsabbiltà tal-Volkswagen u kwalunkwe azzjoni ta’ segwitu.  Ir-rapport u r-rakkomandazzjoni tal-OLAF issa għandhom aktar minn sena. Minħabba l-importanza tal-kwistjonijiet involuti, hemm ċerta urġenza. Għalhekk, l-Ombudsman tqis li huwa xieraq li tiġi stabbilita skadenza qasira għar-rilaxx tar-rapport u tar-rakkomandazzjoni.

Il-proposta għal soluzzjoni

Abbażi tal-valutazzjoni ta’ hawn fuq, l-Ombudsman tipproponi li l-Bank Ewropew tal-Investiment għandu jagħti aċċess pubbliku għar-rapport u r-rakkomandazzjoni tal-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi dwar is-self tal-BEI lil Volkswagen, b’redazzjonijiet xierqa biss għad-data personali.

Il-BEI huwa mistieden jinforma lill-Ombudsman sat-18 ta' Jannar 2019 bit-tweġiba tiegħu għall-proposta għal soluzzjoni msemmija hawn fuq.  F'każ li l-BEI ma jkunx ħareġ id-dokumenti sa din id-data, l-Ombudsman se tippubblika l-fehmiet tagħha permezz ta' Rakkomandazzjoni li d-dokumenti jiġu rilaxxati.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 13/12/2018

[1] Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew tad-9 ta’ Marzu 1994 dwar ir-regolamenti u l-kundizzjonijiet ġenerali li jirregolaw it-twettiq tal-obbligi tal-Ombudsman (94/262/KEFA, KE, Euratom), ĠU 1994 L 113, p. 15.

[2] Dikjarazzjoni tal-BEI wara l-finalizzazzjoni tal-investigazzjoni tal-OLAF dwar l-użu ħażin possibbli tal-fondi tal-UE u s-self tal-Bank Ewropew tal-Investiment mill-Grupp Volkswagen, l-1 ta’ Awwissu 2017, disponibbli fuq: http://www.eib.org/infocentre/press/news/all/eib-statement-following-the-finalisation-of-the-olaf-investigation-in-the-possible-misuse-of-eu-funds-and-european-investment-bank-loans-by-the-volkswagen-group.htm?f=search&media+search.

[3] Ir-Regolament 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Mejju 2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni, disponibbli fuq http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&rid=1.

[4] Politika ta' Trasparenza tal-Grupp Ewropew tal-Investiment, 6 ta' Marzu 2015, disponibbli fuq: http://www.eib.org/attachments/strategies/eib_group_transparency_policy_en.pdf.

[5] Ara http://www.eib.org/en/infocentre/press/news/all/eib-statement-following-the-finalisation-of-the-olaf-investigation-in-to-the-possible-misuse-of-eu-funds-and-european-investment-bank-loans-by-the-volkswagen-group.htm

[6] Fid-deċiżjoni tagħha tas-17 ta’ April 2018 li tirrifjuta l-aċċess għad-dokumenti.

[7] Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-8 ta' Frar 2018 dwar ir-Rapport Annwali dwar l-Attivitajiet Finanzjarji tal-Bank Ewropew tal-Investiment, disponibbli fuq: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-/EP//TEXT+TA+P8-TA-2018-0039+0+DOC+XML+V0//EN.

[8] Dikjarazzjoni tal-BEI wara l-finalizzazzjoni tal-investigazzjoni tal-OLAF dwar l-użu ħażin possibbli tal-fondi tal-UE u s-self tal-Bank Ewropew tal-Investiment mill-Grupp Volkswagen fl-1 ta’ Awwissu 2017, disponibbli fuq: http://www.eib.org/infocentre/press/news/all/eib-statement-following-the-finalisation-of-the-olaf-investigation-in-the-possible-misuse-of-eu-funds-and-european-investment-bank-loans-by-the-volkswagen-group.htm?f=search&media+search.

[9] Ara hawn fuq, id-Dikjarazzjoni tal-BEI.