(Magħmul skont l-Artikolu 3 (6) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew (1))

Il-komponent

L-ilmentatur, assistent tar-riċerka fl-Università ta’ Munich, qed iħejji teżi dwar il-liġi tal-ażil tal-UE. Matul ir-riċerka tiegħu, huwa talab aċċess għad-dokument tal-Kunsill Nru 10678/99, opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kunsill dwar l-applikazzjoni tal-Protokoll, anness mat-Trattat ta' Amsterdam, dwar l-asil għal ċittadini tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea.

Fl-24 ta’ Novembru 2003, il-Kunsill irrifjuta l-applikazzjoni konfermatorja ta’ min għamel l-ilment għal aċċess fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001.

Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman, l-ilmentatur allega li d-deċiżjoni tal-Kunsill ma kinitx konformi mal-liġi. Huwa sostna li, fid-dawl tal-formulazzjoni ċara tiegħu, it-tieni inċiż tal-Artikolu 4 (2) tar-Regolament 1049/2001 ma kienx applikabbli f'dan il-każ. Skont din id-dispożizzjoni, l-aċċess għal dokument għandu jiġi rrifjutat “fejn l-iżvelar idgħajjef il-protezzjoni tal-parir legali (…) (…) sakemm ma jkunx hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar”. Skont l-ilmentatur, il-Kunsill kellu minflok jirreferi għall-Artikolu 4(3).

L-ilmentatur indika li d-dokument rilevanti kien diġà ilu erba’ snin, ma kienx jikkonċerna proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li għadu għaddej u li rettifika għad-dokument ikkonċernat (id-dokument tal-Kunsill Nru 10678/99 COR 1) kienet aċċessibbli. Fil-fehma tal-ilmentatur, ir-raġunament tal-Kunsill kien arbitrarju u inkompatibbli mal-istandards imposti mill-istat tad-dritt.

L-ilmentatur sostna li l-Kunsill għandu jagħti aċċess għad-dokument ikkonċernat.

L-Inkwantu

L-opinjoni tal-Kunsill

Fl-opinjoni tiegħu, il-Kunsill għamel il-kummenti li ġejjin:

Id-dokument 10678/99 kien kontribut tas-Servizz Legali tal-Kunsill għall-proċedimenti tal-Grupp ta' Ħidma dwar l-Asil fir-rigward tal-Protokoll dwar l-asil għal ċittadini tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, anness mit-Trattat ta' Amsterdam mat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea. Dan id-dokument kien jikkonċerna l-firxa tal-obbligu għall-Istati Membri li jinfurmaw lill-Kunsill f’każ ta’ azzjoni unilaterali ta’ Stat Membru.

Fid-deċiżjoni tal-24 ta’ Novembru 2003 dwar l-applikazzjoni konfermatorja tal-lanjant, ir-raġunijiet għar-rifjut tal-iżvelar tad-dokument abbażi tat-tieni inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001 kienu ġew spjegati fid-dettall.

Kif innota l-Ombudsman f'każ simili (2), każ pendenti quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza (Kawża T-84/03, Maurizio Turco vs il-Kunsill) qajjem l-istess kwistjoni ta' interpretazzjoni tar-Regolament 1049/2001 kif kienet ġiet ippreżentata mill-kwerelant. Fid-dawl ta’ dan, ġie ssuġġerit li, f’konformità mad-deċiżjoni tal-Ombudsman tas-17 ta’ Settembru 2003 dwar l-ilment 1015/2002/(PB)IJH, ma għandha tittieħed l-ebda deċiżjoni mill-Ombudsman dwar il-kwistjoni sakemm ikun magħruf ir-riżultat tal-każ Turco.

Minħabba l-fatt li r-Rettifika nru 1 (“COR 1”) għad-dokument 10678/99 kienet tqiegħdet fid-dominju pubbliku, kellu jiġi nnutat li din ir-Rettifika ma żvelat l-ebda parir legali.

Il-Kunsill ippreżenta kopja tad-deċiżjoni tiegħu ta' l-24 ta' Novembru 2003 li fiha inter alia l-konsiderazzjonijiet li ġejjin:

Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti tal-Prim’Istanza rrikonoxxiet b’mod ċar in-natura speċifika tad-dokumenti li fihom parir legali u l-interess pubbliku fil-ħtieġa li jiġi protett l-għoti ta’ parir legali indipendenti. Din il-ġurisprudenza wriet li l-iżvelar tal-opinjonijiet tas-Servizz Legali jmur kontra l-interess pubbliku li l-Kunsill ikun f'pożizzjoni li jirċievi parir legali indipendenti, li huwa l-bażi tal-eċċezzjoni relatata mal-parir legali fit-tieni inċiż tal-Artikolu 4 (2) tar-Regolament Nru 1049/2001.

Att tal-Kunsill jista' jitqies bħala illegali mill-Qorti tal-Ġustizzja jew mill-Qorti tal-Prim'Istanza minkejja l-isforzi tas-Servizz Legali: jew il-parir tas-Servizz Legali li l-att kien legali jista' jiġi żbaljat, jew il-Kunsill jista' ma jaqbilx ma' opinjoni legali li ċertu att jew parti minnu ma jkunx legalment korrett. Tali opinjonijiet, li kienu purament interni għall-istituzzjoni, jistgħu jintużaw minn oħrajn biex joħolqu kontestazzjonijiet legali għall-atti tal-Kunsill.

Is-sigurtà u l-istabbiltà tal-ordni legali jiġu pperikolati serjament bl-iżvelar tal-opinjonijiet tas-Servizz Legali, minkejja li dawn l-opinjonijiet ma kinux jirriflettu l-fehmiet ta’ korp li ngħata s-setgħa li jieħu kwalunkwe deċiżjoni, iżda sempliċiment il-fehmiet ta’ servizz indipendenti magħmul minn impjegati taċ-ċivil. L-inċertezza dwar il-legalità ta’ atti leġiżlattivi li tista’ tirriżulta minn tali żvelar ikollha konsegwenzi ta’ ħsara għall-interess pubbliku.

L-unika interpretazzjoni possibbli tal-eċċezzjoni prevista fit-tieni inċiż tal-Artikolu 4 (2) tar-Regolament Nru 1049/2001 kienet li din kienet tkopri d-dokumenti kollha jew partijiet minnhom li fihom parir legali, sakemm ma kienx hemm interess pubbliku superjuri fl-iżvelar.

Tali interess pubbliku prevalenti la kien ikkostitwit mis-sempliċi fatt li r-rilaxx tad-dokument ikun fl-interess ġenerali li tiżdied it-trasparenza u l-ftuħ tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-istituzzjoni u lanqas mill-fehma tal-ilmentatur li huwa kellu bżonn dan id-dokument bħala akkademiku biex jappoġġa r-riċerka xjentifika ulterjuri tiegħu f’dan il-qasam. Inkella din id-dispożizzjoni tkun imċaħħda minn kwalunkwe “effet utile”.

L-osservazzjonijiet tal-ilmentatur

Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur żamm l-ilment tiegħu u għamel il-kummenti ulterjuri li ġejjin:

Il-Kunsill wessa’ b’mod eċċessiv il-kamp ta’ applikazzjoni tat-tieni inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001 billi rrefera għall-“effet utile” ta’ din id-dispożizzjoni. Hija naqset milli tqis il-fatt li r-Regolament kellu l-għan oppost li jiżgura “l-akbar aċċess possibbli għad-dokumenti”. Għaldaqstant, it-tieni inċiż tal-Artikolu 4 (2) tar-Regolament Nru 1049/2001 kellu jiġi interpretat b'mod strett, billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-prinċipju ta' proporzjonalità.

Skont is-sitt premessa tar-Regolament, l-interess tal-Komunità li ma tiżvelax dokument kien rilevanti biss fejn kienet ikkonċernata l-effettività tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-istituzzjoni fil-kapaċità leġiżlattiva tagħha. Dan ma kienx il-każ bid-dokument 10678/99.

Il-libertà tar-riċerka xjentifika stabbilita fl-Artikolu 13 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali u fl-Artikolu II-13 tal-abbozz tat-Trattat Kostituzzjonali għandha tiġi rispettata.

Kien hemm dubju dwar jekk il-kawża Turco kinitx rilevanti għal din il-kawża.

Id-Deċiżjoni

1 Allegatament rifjut illegali li jingħata aċċess għal opinjoni legali

1.1 L-ilmentatur, assistent tar-riċerka fl-Università ta' Munich li qed iħejji teżi dwar il-liġi tal-UE dwar l-asil, talab lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea aċċess għad-dokument tal-Kunsill Nru 10678/99, opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kunsill. Skont il-Kunsill, dan id-dokument huwa kontribut tas-Servizz Legali tal-Kunsill għall-proċedimenti tal-Grupp ta' Ħidma dwar l-Asil fir-rigward tal-Protokoll dwar l-asil għal ċittadini tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, anness mit-Trattat ta' Amsterdam mat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea. Dan jikkonċerna l-firxa tal-obbligu għall-Istati Membri li jinfurmaw lill-Kunsill f’każ ta’ azzjoni unilaterali ta’ Stat Membru. L-applikazzjoni konfermatorja għall-aċċess ġiet miċħuda fl-24 ta' Novembru 2003. Sabiex jiġġustifika r-rifjut tiegħu, il-Kunsill invoka l-eċċezzjoni relatata mal-parir legali fit-tieni inċiż tal-Artikolu 4 (2) tar-Regolament Nru 1049/2001 (3). L-ilmentatur allega li t-tieni inċiż tal-Artikolu 4 (2) tar-Regolament 1049/2001 ma kienx applikabbli f'dan il-każ u li r-raġunament tal-Kunsill kien kemm arbitrarju kif ukoll inkompatibbli mal-istandards imposti mill-istat tad-dritt.

1.2 Fl-opinjoni tiegħu, il-Kunsill kien tal-fehma li l-opinjonijiet tas-Servizz Legali tiegħu jistgħu, jekk jiġu żvelati, jintużaw minn oħrajn biex joħolqu kontestazzjonijiet legali għall-atti tal-Kunsill. Skont il-Kunsill, l-inċertezza dwar il-legalità tal-atti leġiżlattivi li tista’ tirriżulta minn tali żvelar ikollha konsegwenzi dannużi għall-interess pubbliku. Skont il-Kunsill, l-unika interpretazzjoni possibbli tal-eċċezzjoni prevista fit-tieni inċiż tal-Artikolu 4 (2) tar-Regolament Nru 1049/2001 kienet li din kienet tkopri d-dokumenti kollha jew partijiet minnhom li fihom parir legali, sakemm ma kienx hemm interess pubbliku superjuri. Il-Kunsill sostna li l-interess akkademiku tal-ilmentatur fl-iżvelar ma kienx jikkostitwixxi tali interess pubbliku prevalenti. Hija argumentat ukoll li kawża pendenti quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza (Kawża T-84/03, Maurizio Turco vs il-Kunsill) qajmet l-istess kwistjoni ta' interpretazzjoni tar-Regolament 1049/2001 kif kienet tressqet mill-kwerelant.

1.3 L-Ombudsman Ewropew jinnota li, skont il-Kunsill, l-opinjoni rilevanti tas-Servizz Legali tiegħu kienet tikkonċerna l-firxa tal-obbligu għall-Istati Membri li jinfurmaw lill-Kunsill f'każ ta' azzjoni unilaterali ta' Stat Membru. Għalhekk jidher li din l-opinjoni tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-punt d tal-Artikolu Uniku tal-Protokoll dwar l-ażil għaċ-ċittadini tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea li huwa fformulat kif ġej: "Minħabba l-livell ta' protezzjoni tad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali mill-Istati Membri ta' l-Unjoni Ewropea, l-Istati Membri għandhom jitqiesu li jikkostitwixxu pajjiżi ta' oriġini bla periklu fir-rigward ta' xulxin għall-finijiet legali u prattiċi kollha fir-rigward ta' kwistjonijiet ta' asil. Għaldaqstant, kull applikazzjoni għall-ażil magħmula minn ċittadin ta’ Stat Membru tista’ tiġi kkunsidrata jew iddikjarata ammissibbli għall-ipproċessar minn Stat Membru ieħor biss fil-każijiet li ġejjin: (…) (d) jekk Stat Membru jiddeċiedi hekk unilateralment fir-rigward tal-applikazzjoni ta' ċittadin ta' Stat Membru ieħor; f'dak il-każ il-Kunsill għandu jiġi infurmat minnufih; l-applikazzjoni għandha tiġi ttrattata abbażi tal-preżunzjoni li hija manifestament bla bażi mingħajr ma taffettwa bl-ebda mod, ikunu xi jkunu l-każijiet, is-setgħa deċiżjonali tal-Istat Membru."

1.4 Fit-12 ta' Diċembru 2002, l-Ombudsman ippreżenta lill-Parlament Ewropew rapport speċjali dwar l-ilment 1542/2000/(PB)SM. Dan ir-rapport speċjali kien jikkonċerna l-kwistjoni tal-aċċess għall-opinjonijiet tas-Servizz Legali tal-Kunsill. Fir-rapport speċjali tiegħu, l-Ombudsman kien tal-fehma li għandha ssir distinzjoni bejn tipi differenti ta' opinjonijiet legali. L-Ombudsman qieset li l-opinjonijiet mogħtija fil-kuntest ta’ proċedimenti futuri possibbli tal-qorti huma analogi għal komunikazzjoni bejn avukat u klijent. Għalhekk, normalment dawn għandhom ikunu eżentati mill-iżvelar skont l-Artikolu 4 (2) tar-Regolament 1049/2001. B’kuntrast ma’ dan, l-opinjonijiet dwar abbozzi ta’ leġiżlazzjoni normalment għandhom isiru disponibbli għall-pubbliku meta l-proċess leġiżlattiv ikun wasal għal konklużjoni. Huma għandhom ikunu eżentati biss jekk l-istituzzjoni tista' turi, f'konformità mal-Artikolu 4 (3) tar-Regolament 1049/2001, li l-iżvelar idgħajjef serjament il-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet tagħha u li ma hemm l-ebda interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar.

1.5 L-Ombudsman tinnota li l-Kunsill ma argumentax li l-opinjoni legali li l-ilmentatur qed ifittex aċċess għaliha tfasslet fil-kuntest ta' proċedimenti futuri possibbli tal-qorti. Għall-kuntrarju, l-argumenti kollha ppreżentati mill-Kunsill jidhru li huma kkonċernati bir-riskju, ipperċepit mill-Kunsill, li l-iżvelar tal-opinjoni rilevanti jista’ joħloq inċertezza dwar il-legalità ta’ atti leġiżlattivi u li jista’ jintuża minn oħrajn biex joħolqu kontestazzjonijiet legali għall-atti tal-Kunsill.

1.6 Madankollu, il-Kunsill ma ressaq l-ebda prova li turi li l-opinjoni rilevanti tfasslet fil-kuntest ta' kwalunkwe att leġislattiv li għandu jiġi adottat mill-Kunsill, li jaġixxi waħdu jew b'mod konġunt.

1.7 Matul l-inkjesta tiegħu dwar l-ilment 1015/2002/(PB)IJH, l-Ombudsman għamel abbozz ta' rakkomandazzjoni fejn stieden lill-Kunsill jikkunsidra mill-ġdid ir-rifjut tiegħu li jagħti aċċess għal opinjoni mfassla mis-Servizz Legali tiegħu. L-opinjoni dettaljata tal-Kunsill f'dak il-każ infurmat lill-Ombudsman li l-kwistjoni dwar jekk u taħt liema kondizzjonijiet l-opinjonijiet tas-Servizz Legali tal-Kunsill dwar abbozzi ta' atti leġislattivi kienu koperti mill-eċċezzjonijiet stabbiliti fir-Regolament 1049/2001 kienet attwalment is-suġġett ta' proċedimenti legali quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza (Kawża T-84/03, Maurizio Turco vs il-Kunsill)(4). Fil-fehma tal-Ombudsman, u meta wieħed iżomm f’moħħu l-fatt li l-Kunsill ma rreferiex għall-eżistenza ta’ kwalunkwe abbozz ta’ att leġiżlattiv bħal dan fil-każ preżenti (ara 1.6 hawn fuq), jidher għalhekk li l-każ Turco ma jikkonċernax l-istess kwistjoni ta’ interpretazzjoni tar-Regolament 1049/2001 kif kienet tressqet mill-ilmentatur.

1.8 Kif osserva b'mod korrett l-ilmentatur, ir-Regolament 1049/2001 għandu l-għan li jiżgura "l-aktar aċċess wiesa' possibbli għad-dokumenti". It-tieni inċiż tal-Artikolu 4 (2) tar-Regolament Nru 1049/2001 huwa għalhekk eċċezzjoni li għandha tiġi interpretata b'mod strett, billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-prinċipju ta' proporzjonalità. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet ta' hawn fuq, l-Ombudsman huwa tal-fehma li l-Kunsill ma pprovdiex spjegazzjoni sodisfaċenti dwar għaliex l-opinjoni rilevanti ma tistax tiġi żvelata fil-fehma tiegħu.

2 Konklużjoni

Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Ombudsman tikkonkludi li r-rifjut tal-Kunsill li jagħti lill-ilmentatur aċċess għad-dokument imsemmi mingħajr ma jipprovdi spjegazzjoni sodisfaċenti huwa każ ta’ amministrazzjoni ħażina.

L-Ombudsman għalhekk jagħmel l-abbozz ta' rakkomandazzjoni li ġej lill-Kunsill, f'konformità mal-Artikolu 3 (6) tal-Istatut tal-Ombudsman:

L-abbozz ta' rakkomandazzjoni

Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea għandu jirrevedi d-deċiżjoni tiegħu li jirrifjuta lill-ilmentatur l-aċċess għad-Dokument 10678/99.

Il-Kunsill u l-ilmentatur ser jiġu infurmati b'dan l-abbozz ta' rakkomandazzjoni. Skond l-Artikolu 3 (6) ta' l-Istatut ta' l-Ombudsman, il-Kunsill għandu jibgħat opinjoni dettaljata sal-31 ta' Lulju 2004. L-opinjoni dettaljata tista' tikkonsisti fl-aċċettazzjoni tad-deċiżjoni tal-Ombudsman u deskrizzjoni tal-miżuri meħuda biex jiġi implimentat l-abbozz ta' rakkomandazzjoni.

Strasburgu, 14 ta' April 2004

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Deċiżjoni 94/262 tal-Parlament Ewropew, tad-9 ta’ Marzu 1994, dwar ir-Regolamenti u l-Kundizzjonijiet Ġenerali li Jirregolaw it-Twettiq tad-Dmirijiet tal-Ombudsman, ĠU L 113, p. 15.

(2) Id-Deċiżjoni tal-Ombudsman Ewropew tas-17 ta' Settembru 2003 dwar l-ilment 1015/2002/(PB)IJH kontra l-Kunsill.

(3) Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-30 ta’ Mejju 2001, dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 331).

(4) Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-30 ta’ Mejju 2001, dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 331).