Għażiż Sur X,

Qed nikteb biex naqsam il-fehmiet preliminari tagħna f’dan il-każ u nittama li dawn ikunu jistgħu jitqiesu mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni konfermatorja tagħha.

Il-każ jikkonċerna r-rifjut impliċitu tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għal 20 (minn 27) dokument li fihom input mill-partijiet ikkonċernati li l-Kummissjoni rċeviet fil-kuntest tal-abbozzar tal-proposta leġiżlattiva għal Liġi dwar ir-Restawr tan-Natura [1].

 Fl-istadju inizjali, il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għad-dokumenti fl-intier tagħhom, bl-argument li l-iżvelar idgħajjef serjament proċess ta' teħid ta' deċiżjonijiet li għadu għaddej peress li l-proċess leġiżlattiv rilevanti kien għadu ma tlestiex.[2] B'mod speċifiku, il-Kummissjoni argumentat li l-iżvelar jiżvela għażliet ta' politika proviżorji li ma jirriflettux l-evoluzzjoni sussegwenti tal-proposta leġiżlattiva matul it-trilogi. Għalhekk, l-iżvelar jista’ jwassal għal nuqqas ta’ ftehim bla bżonn. Il-Kummissjoni qieset ukoll li l-aċċess parzjali ma kienx possibbli peress li l-kontenut li jifdal tad-dokumenti, wara li jiġu redatti l-partijiet kunfidenzjali, ma jkunx jagħmel sens.

L-ilmentatur ikkontesta d-deċiżjoni tal-Kummissjoni billi għamel applikazzjoni konfermatorja. Fin-nuqqas ta’ tweġiba fil-limitu ta’ żmien preskritt, li skada fit-18 ta’ April 2024, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman.

Fit-3 ta’ Mejju 2024, l-Uffiċċju tagħna ħeġġeġ lill-Kummissjoni toħroġ deċiżjoni konfermatorja. Aħna tlabna wkoll li nispezzjonaw id-dokumenti inkwistjoni u tajna lill-Kummissjoni l-opportunità li tagħmel kummenti.

Bi tweġiba, il-Kummissjoni qasmet kopja tad-dokumenti mal-Uffiċċju tagħna. Madankollu, il-Kummissjoni ma pprovdietx kummenti sostantivi u, sal-lum, għadha ma adottatx deċiżjoni konfermatorja. Pjuttost, il-Kummissjoni indikat li kienet għadha qed tikkonsulta lill-partijiet terzi kkonċernati.

It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman issa spezzjona l-20 dokument inkwistjoni fl-ilment kif ukoll is-seba’ dokumenti li għalihom il-Kummissjoni tat aċċess pubbliku wiesa’ lill-ilmentatur. Abbażi ta’ dan ir-rieżami, aħna ma ninsabux konvinti li d-dokumenti inkwistjoni setgħu leġittimament jinżammu fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni inizjali tal-Kummissjoni, u ċertament mhux fl-intier tagħhom.

Ninnotaw, b’mod partikolari, li d-dokumenti kollha inkwistjoni f’dan il-każ tfasslu jew ġew riċevuti matul l-abbozzar tal-proposta leġiżlattiva għal Liġi dwar ir-Restawr tan-Natura. Id-dokumenti jirriflettu l-pożizzjonijiet tal-Istati Membri individwali u ta’ diversi atturi tas-soċjetà ċivili (prinċipalment NGOs ambjentali) dwar x’għandha tinkludi l-liġi futura kif ukoll kontribut ieħor ipprovdut minn dawn il-partijiet ikkonċernati. Din l-informazzjoni infurmat it-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li wassal għall-ħruġ tal-proposta leġiżlattiva tagħha.

Il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li d-dokumenti leġiżlattivi għandhom, fil-prinċipju, jiġu żvelati, anke fl-istadju meta l-adozzjoni ta' proposta leġiżlattiva mill-Kummissjoni tkun għadha inċerta u l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet ikun għadu għaddej.[3] Bħala prinċipju ġenerali, il-partijiet ikkonċernati li jipprovdu b'mod attiv kontribut għal proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet ta' awtorità pubblika ma għandhomx jitħallew jagħmlu dan bil-bibien magħluqa.[4] F'dan il-każ, il-Kummissjoni, fiż-żmien tat-talba għall-aċċess, kienet diġà adottat il-proposta tagħha għal Liġi dwar ir-Restawr tan-Natura, flimkien mar-rapport rilevanti tal-valutazzjoni tal-impatt u d-dokumenti relatati.

Abbażi tar-rieżaminar li wettaqna tad-dokumenti, aħna ma nqisux li dawn fihom informazzjoni partikolarment sensittiva li setgħet dgħajfet serjament it-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni waqt li kienet għadha għaddejja (u lanqas il-proċedura leġiżlattiva li segwietha). B’mod speċifiku, l-informazzjoni fid-dokumenti hija – fil-biċċa l-kbira – pjuttost ġenerali fin-natura tagħha u/jew diġà saret pubblika xi mkien ieħor (anke jekk f’forma mqassra jew f’format differenti). Pereżempju, xi wħud mill-Istati Membri kkonċernati kienu qasmu “sempliċement” l-esperjenza u l-aħjar prattiki tagħhom stess fir-rigward tar-regoli nazzjonali rilevanti tagħhom jew kienu talbu lill-Kummissjoni għal kjarifiki dwar il-fehmiet tagħha stess. Fir-rigward tal-fehmiet preliminari u l-għażliet ta’ politika, ħafna minn dawn huma riflessi fil-valutazzjoni tal-impatt tal-Kummissjoni stess (li ġiet ippubblikata flimkien mal-abbozz ta’ proposta leġiżlattiva) jew li kienet saret disponibbli xi mkien ieħor mill-awtur rispettiv tagħhom [5].

Mir-raġunijiet ġenerali ħafna għan-nuqqas ta’ divulgazzjoni li l-Kummissjoni pprovdiet fid-deċiżjoni inizjali tagħha, mhuwiex ċar kif id-divulgazzjoni ta’ kwalunkwe opinjoni preliminari u għażla ta’ politika setgħet wasslet għal “nuqqas ta’ fehim mhux meħtieġ”. Kif il-Qrati tal-UE sostnew f'diversi okkażjonijiet, il-pubbliku huwa perfettament kapaċi jifhem li ċerti dokumenti huma ta' natura provviżorja u għalhekk jistgħu jkunu soġġetti għal bidla [6]. 

F’dan ir-rigward, lanqas ma huwa ċar kif l-informazzjoni miżmuma hija differenti mill-informazzjoni li l-Kummissjoni kienet diġà ppubblikat [7], bħall-kontribuzzjonijiet għall-konsultazzjoni pubblika, jew l-informazzjoni li żvelat lill-ilmentatur [8], jiġifieri rapporti dwar sessjonijiet ta’ ħidma tal-partijiet ikkonċernati. B’mod partikolari, dawn id-dokumenti kollha fihom fehmiet proviżorji u għażliet ta’ politika li setgħu ġew riflessi jew le fl-evoluzzjoni tal-proposta leġiżlattiva inkwistjoni matul in-negozjati tat-trilogu.

Fir-rigward tal-kontribut mill-atturi tas-soċjetà ċivili, jista’ jiġi preżunt ukoll b’mod raġonevoli li dawn il-partijiet ikkonċernati komplew bl-isforzi tagħhom biex jagħmlu lobbying għall-interessi li jirrappreżentaw wara li l-Kummissjoni tkun ħarġet l-abbozz ta’ proposta leġiżlattiva tagħha. Għalhekk huwa probabbli ħafna li l-koleġiżlaturi tal-UE kienu konxji mill-fehmiet tagħhom u mill-għażliet ta’ politika li pproponew. L-istess jgħodd għall-fehmiet li l-Istati Membri kienu qasmu mal-Kummissjoni.

Għaldaqstant, jidher li l-Kummissjoni ma wrietx li l-iżvelar tad-dokumenti kontenzjużi, fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni inizjali, kien jaffettwa serjament, itawwal jew ikkomplika l-iżvolġiment tajjeb tal-proċedura leġiżlattiva. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq u l-ġurisprudenza ċara tal-UE dwar it-trasparenza tad-dokumenti leġiżlattivi [9], hija l-fehma preliminari tagħna li r-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għad-dokumenti kien jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina.

Fid-dawl ta’ dan, inħeġġu lill-Kummissjoni tagħti aċċess wiesa’[10] għad-dokumenti inkwistjoni mingħajr aktar dewmien, u sa mhux aktar tard mill-31 ta’ Lulju 2024.

Aħna nosservaw li sadanittant il-proċedura leġiżlattiva tlestiet, bl-adozzjoni formali tal-Liġi dwar ir-Restawr tan-Natura mill-Kunsill tal-UE fis-17 ta' Ġunju 2024.[11]

Jekk il-Kummissjoni tixtieq taqsam xi fehmiet addizzjonali, bi tweġiba għal din l-ittra, napprezzaw jekk dawn ikunu jistgħu jiġu pprovduti fl-istess ħin tad-deċiżjoni konfermatorja.

Fl-aħħar nett, jekk jogħġbok innota li biħsiebna naqsmu din l-ittra mal-ilmentatur. Għalhekk nitolbu lill-Kummissjoni tinformana jekk tqisx li kwalunkwe informazzjoni li tinsab f’din l-ittra hija kunfidenzjali, sas-17 ta’ Lulju 2024.

Dejjem tiegħek,

Rosita Hickey
Direttur tal-Inkjesti

Strasburgu, 10/07/2024

[1] https://environment.ec.europa.eu/publications/nature-restoration-law_en.

[2] Skont l-Artikolu 4(3), l-ewwel subparagrafu tar-Regolament 1049/2001.

[3] Il-Kawża C-57/16 P, Client Earth vs il-Kummissjoni, il-paragrafu 92. L-Ombudsman kienet tal-fehma li d-dokumenti li fihom input li jikkontribwixxi għal proposta leġiżlattiva jikkostitwixxu elementi importanti tal-proċess leġiżlattiv tal-UE u għalhekk għandhom jibbenefikaw mill-aċċess usa’ mogħti għad-dokumenti leġiżlattivi, ara r-Rakkomandazzjoni dwar ir-rifjut tal-Kummissjoni Ewropea li tagħti aċċess pubbliku għad-dokumenti li jikkonċernaw il-proposta tagħha għal regolament għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-abbuż sesswali tat-tfal online (każ 2421/2023/MIG), disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/185538#_ftn18.

[4] Dan huwa rifless ukoll fil-“Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar” tal-Kummissjoni li jistabbilixxu li r-relazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati huma rregolati minn erba’ prinċipji, inkluż il-prinċipju li “jagħmel il-proċess ta’ konsultazzjoni u kif affettwa t-tfassil tal-politika trasparenti għal dawk involuti u għall-pubbliku ġenerali”: https://commission.europa.eu/system/files/2021-11/swd2021_305_en.pdf (ara l-Kapitolu II, il-punt 3.).

[5] Ara, pereżempju, https://www.clientearth.org/media/l05dyfl2/nature-restoration-law_firstanalysis_august2022.pdf.

[6] Is-Sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-22 ta’ Marzu 2018, De Capitani vs Il-Parlament, T-540/15, il-punt 120: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A62015TJ0540&qid=1712587676840.

[7] Dokumenti 1 sa 3.

[8] Dokumenti 4 sa 7.

[9] Client Earth vs Il-Kummissjoni (ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 3 iktar ’il fuq).

[10] Aħna nosservaw li d-dokumenti inkwistjoni fihom data personali ta' individwi. Din l-informazzjoni tista’ tiġi redatta b’mod raġonevoli skont l-Artikolu 4(1)(b).

[11] https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/env/2024/06/17/.