Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Fit-3 ta’ Jannar 2018, l-ilmentatur talab aċċess pubbliku għar-“Rapportdwar is-sussidji tal-UE għal Stork Nest”[1] tal-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF), f’konformità mar-regoli tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti (minn hawn ’il quddiem “ir-Regolament 1049/2001”[2]).

2. Fil-25 ta’ Jannar 2018, l-OLAF ċaħad it-talba tal-ilmentatur, li huwa interpreta li tikkonċerna r-rapport ta’ investigazzjoni finali tiegħu fil-każ OF/2015/1348/B4. L-OLAF ibbaża ruħu fuq l-eċċezzjoni prevista fir-Regolament 1049/2001 li permezz tagħha t-talbiet għall-aċċess jistgħu jiġu rrifjutati meta jkun hemm bżonn li jiġi protett “l-iskoptal-ispezzjonijiet, l-investigazzjonijiet u l-awditi”[3].

3. Fl-14 ta’ Frar 2018, l-ilmentatur talab lill-OLAF jirrieżamina d-deċiżjoni tiegħu billi jissottometti l-hekk imsejħa “applikazzjoni konfermatorja”. Huwa argumenta li kien hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tar-rapport, peress li r-rapport kien wassal għar-riżenja tal-gvern Ċek. Iċ-ċarezza fattwali meħtieġa tista’ tinkiseb l-aħjar permezz tal-pubblikazzjoni tar-rapport tal-OLAF. Peress li verżjoni Ċeka mikxufa tar-rapport diġà ġiet ippubblikata fl-intier tagħha mill-gazzetta Ċeka Hospodářské Noviny f’Jannar 2018, l-ilmentatur argumenta li r-rilaxx tar-rapport ma setax ifixkel il-ħidma tal-pulizija u tal-ġudikatura Ċeka.

4. L-OLAF ħareġ id-deċiżjoni tiegħu dwar it-talba għal rieżami tal-ilmentatur fis-26 ta’ April 2018. L-OLAF ikkonferma l-konklużjoni preċedenti tiegħu li l-aċċess għar-rapport finali tal-investigazzjoni ma jistax jingħata. Meta għamel dan, l-OLAF qagħad fuq diversi dispożizzjonijiet fir-Regolament 1049/2001.

5. L-ewwel nett, l-OLAF argumenta li r-rapport finali tal-investigazzjoni jaqa’ taħt il-preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ divulgazzjoni ta’ dokumenti dwar il-fajls tal-każijiet tal-OLAF, kif stabbilit fil-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali[4]. Peress li r-rapport intbagħat lill-awtoritajiet nazzjonali u lill-Kummissjoni biss f’Diċembru 2017, “id-divulgazzjonitar-rapport tista’ tikkomprometti l-użu effettiv tal-informazzjoni mibgħuta lill-awtoritajiet nazzjonali li dan l-aħħar irċevew ir-rapport u jistgħu jikkunsidraw segwitu ”. Għalhekk, id-dokument mitlub ikun “eżentat,fil-prinċipju u b’mod sħiħ, mill-iżvelar lill-pubbliku”,sakemm interess pubbliku prevalenti ma jiġġustifikax l-iżvelar tiegħu.

6. It-tieni nett, l-OLAF argumenta li d-divulgazzjoni tar-rapport tippermetti lill-pubbliku “jiġborinformazzjoni importanti ta’ rilevanza kummerċjali, li tkun ta’ ħsara għall-entitajiet li jkunu taw id-data tagħhom”[5]. Dan jiskoraġġixxi wkoll lill-entitajiet kummerċjali milli jikkollaboraw mal-OLAF fil-futur.

7. Fl-aħħar nett, l-OLAF argumenta li r-rapport ikun fih data personali kif protetta mill-Artikolu 4(1)(b) tar-Regolament 1049/2001 u li l-applikant ma kienx wera l-ħtieġa ta’ trasferiment ta’ din id-data personali lilu.

8. Fir-rigward tal-eżistenza ta’ interess pubbliku prevalenti, l-OLAFiddikjara li, “minħabba n-natura preliminari tal-investigazzjonijiet kontra l-frodi mwettqa mill-OLAF, [...] jipprevali l-interess li tinżamm in-natura kunfidenzjali tad-dokumenti tal-każ tiegħu”. Hija argumentat ukoll li l-applikant“ma kienx issostanzja[d] għaliex fis-sitwazzjoni speċifika l-prinċipju tat-trasparenza huwa f’xi sens partikolarment urġenti u kapaċi, għalhekk, jipprevali fuq ir-raġunijiet li jiġġustifikaw in-nuqqas ta’ divulgazzjoni ”. Għalhekk, l-OLAF ikkonkluda lima kienx hemm “elementi suffiċjenti li juru l-eżistenza ta’ interess pubbliku prevalenti”.

9. Peress li ma kienx sodisfatt bid-deċiżjoni tal-OLAF, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman fl-14 ta’ Mejju 2018.

L-inkjesta

10. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar l-aspett li ġej tal-ilment:

L-OLAF ċaħad b’mod żbaljat it-talba għal eżami mill-ġdid tal-lanjant mingħajr ma evalwa l-argumenti tiegħu, b’mod partikolari dwar l-eżistenza ta’ interess pubbliku superjuri.

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

11. L-ilmentatur jargumenta li l-OLAF ċaħad it-talba għal rieżami mingħajr ma analizza kif xieraq l-argumenti tiegħu relatati mal-eżistenza ta’ interess pubbliku prevalenti. Huwa jsostni wkoll li l-iżvelar tar-rapport finali tal-investigazzjoni mill-gazzetta Hospodářské Noviny kellu jiġi kkunsidrat fl-evalwazzjoni tat-talba tiegħu. Fil-fatt, l-iżvelar jagħmel l-argument tal-OLAF li r-rilaxx tar-rapport jista’ jfixkel l-attivitajiet ta’ segwitu tal-ġudikatura nazzjonali mhux aktar validu. L-istess japplika għall-protezzjoni tad-data personali, peress li din id-data diġà tkun fid-dominju pubbliku.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

12. Ir-Regolament 1049/2001[6] jippermetti lill-istituzzjonijiet tal-UE jirrifjutaw l-aċċess għad-dokumenti meta l-iżvelar tagħhom jista' jdgħajjef l-iskop tal-ispezzjonijiet, l-investigazzjonijiet u l-awditi. Din l-eċċezzjoni tapplika sakemm ma jkunx hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tad-dokumenti. Barra minn hekk, meta d-dokumenti jkunu soġġetti għal qasam partikolari tal-liġi tal-UE, trid tiġi kkunsidrata kwalunkwe regola speċifika dwar l-aċċess applikabbli għal tali dokumenti. F’dan il-każ, ir-Regolament 883/2013[7] jiddikjara li l-informazzjoni trażmessa jew miksuba matul l-investigazzjonijiet interni tal-OLAF, fi kwalunkwe forma, hija soġġetta għal obbligu ta’ segretezza professjonali.

13. Il-Qorti Ġenerali sostniet li d-dispożizzjonijiet dwar il-kunfidenzjalità fir-Regolament 883/2013 jiġġustifikaw preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ divulgazzjoni ta’ dokumenti relatati mal-investigazzjonijiet tal-OLAF. Il-Qorti kkonkludiet li “l-aċċessġeneralizzat, abbażi tar-Regolament Nru 1049/2001, għad-dokumenti fil-fajl tal-OLAF, filwaqt li l-proċedura ta’ investigazzjoni tal-OLAF għadha għaddejja, fil-prinċipju jimmina t-twettiq effettiv tal-investigazzjoni”[8]. L-istess kien minnu għall-investigazzjonijiet tal-OLAF li kienu ngħalqu reċentement b’rakkomandazzjonijiet għal segwitu, peress li l-awtoritajiet kompetenti tal-UE jew nazzjonali kellhom bżonn iż-żmien biex jiddeċiedu, f’“perjoduraġonevoli”,dwar l-azzjonijiet li għandhom jieħdu wara r-rakkomandazzjonijiet tal-OLAF. Il-Qorti Ġenerali rraġunat li l-iżvelar bikri jista’ jikkomprometti l-użu effettiv tas-sejbiet tal-OLAF mill-awtoritajiet rilevanti[9].

14. Il-Qorti rrikonoxxiet, madankollu, li l-OLAF għandu jikkunsidra l-merti ta’ kwalunkwe argument, imressaq mill-persuna li tkun qed tfittex aċċess, li kellu l-għan li juri li kien hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tad-dokumenti kkonċernati[10].

15. Għalhekk, l-Ombudsman ivvaluta jekk ir-rapport ta’ investigazzjoni finali mitlub tal-OLAF jaqax taħt il-preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ divulgazzjoni u, jekk iva, jekk kienx hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar.

16. Ir-rapport finali mitlub kien kopert b’mod ċar mill-preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ divulgazzjoni waqt li l-investigazzjoni kienet għadha għaddejja u għal “perjoduraġonevoli”wara l-konklużjoni tiegħu. L-OLAF ċaħad it-talba tal-ilmentatur għal rieżami f’April 2018. Peress li l-OLAF kien bagħat ir-rapport finali u r-rakkomandazzjonijiet tiegħu lill-Kummissjoni u lill-awtoritajiet nazzjonali Ċeki f'Diċembru 2017, il-ġurisprudenza tindika li l-perjodu raġonevoli biex il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali Ċeki jikkunsidraw l-azzjonijiet tagħhom kien għadu ma skadiex[11]. Barra minn hekk, fuq il-fatti ta' dan il-każ, l-Ombudsman jifhem li l-awtoritajiet nazzjonali għadhom ma lestewx xogħolhom fuq il-kwistjonijiet li joħorġu mir-rapport[12].

17. L-ilmentatur jargumenta li hemm interess pubbliku prevalenti li jiġġustifika l-iżvelar tar-rapport.

18. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-persuna li titlob dokumenti mhux leġiżlattivi, bħal dawk koperti minn preżunzjoni ta' nuqqas ta' żvelar, jeħtieġ li turi li l-prinċipju tat-trasparenza huwa f'xi sens partikolarment urġenti u għalhekk kapaċi jipprevali fuq ir-raġunijiet li jiġġustifikaw ir-rifjut li jiġu żvelati d-dokumenti[13].

19.  Is-suspetti relatati mal-każ “Stork Nest” ikkontribwew għat-telf tal-gvern Ċek ta’ vot ta’ fiduċja fil-Parlament f’Jannar 2018. Gvern ta' minoranza ġdid, immexxi mill-Prim Ministru Ċek, ħa l-ġurament fis-27 ta' Ġunju 2018. Huwa raġonevoli li wieħed jassumi li għad hemm interess pubbliku li jiġu ċċarati l-fatti tal-każ “Stork Nest”, li jappoġġja l-każ għar-rilaxx.

20. Madankollu, fil-fehma tal-Ombudsman, l-interess pubbliku li jiġu ċċarati l-fatti tal-każ “Stork Nest” ma jisboqx il-ħtieġa li jiġi protett is-segwitu għar-rapport tal-OLAF mill-awtoritajiet nazzjonali u mill-Kummissjoni. L-Ombudsman tenfasizza li hemm interess pubbliku sinifikanti biex jiġi żgurat li dawn is-segwitui jkunu jistgħu jitwettqu kif suppost. L-Ombudsman iqis li huwa importanti li tiġi rrispettata l-ħtieġa ta' kunfidenzjalità matul il-perjodu raġonevoli sabiex ikun jista' jsir dak is-segwitu. F’dawk iċ-ċirkostanzi, l-Ombudsman iqis li huwa raġonevoli li l-OLAF ikun ikkonkluda li ma hemm l-ebda interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tad-dokument f’dan l-istadju.

21. L-Ombudsman tinnota wkoll li, f'Jannar 2018, il-Ministeru tal-Finanzi tar-Repubblika Ċeka ħareġ sommarju qasir tal-konklużjonijiet tar-rapport tal-OLAF, li żvela li l-OLAF kien sab irregolaritajiet fil-pagamenti ta' sussidju riċevuti mill-“Stork Nest”[14]. Din l-informazzjoni limitata hija biżżejjed, f’dan l-istadju, fir-rigward taż-żamma tal-pubbliku infurmat biżżejjed dwar l-iżviluppi f’dan il-każ.

22. Il-fatt li l-awtoritajiet nazzjonali għadhom qed jikkunsidraw l-azzjonijiet tagħhom ifisser li, minkejja l-interess pubbliku ċar fl-għarfien dwar x’ġara f’dan il-każ, dan ma jipprevalix fuq l-interess pubbliku li l-awtoritajiet nazzjonali jingħataw opportunità xierqa biex jittrattaw il-kwistjoni. L-Ombudsman jixtieq jagħmilha ċara, madankollu, li dan ma jfissirx li ċ-ċaħda tal-aċċess pubbliku se tkun iġġustifikata għal perjodu indefinit. 

23. Fir-rigward tal-argument tal-ilmentatur li verżjoni żvelata tar-rapport tal-OLAF diġà ġiet ippubblikata, il-Qorti Ġenerali sostniet li “s-sempliċifatt li parti minn fajl kunfidenzjali tal-OLAF setgħet ġiet żvelata b’mod illegali ma jiġġustifikax, fih innifsu, xi deroga, favur il-persuna kkonċernata, mir-regoli ta’ kunfidenzjalità li jirregolaw il-fajl ta’ investigazzjoni tal-OLAF”[15].

24. Għalhekk, fl-istat attwali tad-dritt tal-Unjoni, dan ifisser li l-iżvelar tar-rapport fil-gazzetta Ċeka Hospodářské Noviny ma jiġġustifika l-ebda deroga mill-preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ żvelar. Tnixxija, minnha nnifisha, ma tinnega l-ebda raġuni legali biex ikompli jiġi miċħud l-aċċess pubbliku.

25. Wara li ġie stabbilit li tapplika l-eċċezzjoni għall-protezzjoni tal-iskop tal-ispezzjonijiet, l-investigazzjonijiet u l-awditi, ma hemmx bżonn li l-Ombudsman jikkunsidra l-applikabbiltà tal-eċċezzjonijiet l-oħra ddikjarati mill-OLAF. L-inkjesta ma żvelat l-ebda każ ta’ amministrazzjoni ħażina mill-OLAF fir-rifjut ta’ aċċess għad-dokumenti mitluba.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

Ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi fir-rifjut tal-aċċess għad-dokument mitlub.

L-ilmentatur u l-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 17/07/2018

[1] L-“Stork Nest” huwa kumpless ta’ azjendi agrikoli u lukandi fir-Repubblika Ċeka li rċieva sussidji tal-UE fl-2008.

[2] Ir-Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Mejju 2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni, ĠU L 145, 31.5.2001, p. 43–48 (“ir-Regolament 1049/2001”).

[3] L-Artikolu 4(2) tar-Regolament 1049/2001.

[4] Il-Kawżi T‐221/08, Strack vs Il-Kummissjoni [2016] ECLI:EU:T:2016:242 u T‐110/15, IMG vs Il-Kummissjoni [2016] ECLI:EU:T:2016:322.

[5] L-ewwel inċiż tal-Artikolu 4(2) (protezzjoni tal-interessi kummerċjali) tar-Regolament 1049/2001.

[6] l-Artikolu 4(2).

[7] Ir-Regolament (UE, Euratom) Nru 883/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Settembru 2013 dwar investigazzjonijiet immexxija mill-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) u li jħassar ir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (KE) Nru 1073/1999 u r-Regolament tal-Kunsill (Euratom) Nru 1074/1999, ĠU L 248, 18.9.2013, p. 1–22.

[8] Il-Kawża T‐110/15, IMG vs Il-Kummissjoni [2016] ECLI:EU:T:2016:322, il-paragrafi 33.

[9] Il-Kawża T‐110/15, IMG vs Il-Kummissjoni [2016] ECLI:EU:T:2016:322, il-paragrafu 35.

[10] Il-Kawża T‐110/15, IMG vs Il-Kummissjoni [2016] ECLI:EU:T:2016:322, il-punt 38; Il-Kawża C-139/07, Il-Kummissjoni vs Technische Glaswerke Ilmenau [2010] ECLI:EU:C:2010:376, il-paragrafu 62.

[11] Fil-Kawżi Magħquda T-391/03 u T-70/04, Franchet u Byk vs Il-Kummissjoni [2006] ECLI:EU:T:2006:190, il-Qorti Ġenerali sabet li perjodu ta' seba' xhur kien għadu raġonevoli, il-paragrafi 121-124.

[12] Is-sommarju huwa disponibbli (link iċċekkjata f'Lulju 2018) fuq is-sit web uffiċjali tal-Ministeru tal-Finanzi Ċek fuq: https://www.mfcr.cz/cs/aktualne/tiskove-zpravy/2018/ministerstvo-financi-zverejnuje-zavery-z-30660.

[13] Il-Kawżi Konġunti C-514/11 P u C-605/11 P, LPN u l-Finlandja vs il-Kummissjoni [2013] ECLI:EU:C:2013:738, il-paragrafu 93.

[14] Is-sommarju huwa disponibbli (link iċċekkjata f'Lulju 2018) fuq is-sit web uffiċjali tal-Ministeru tal-Finanzi Ċek fuq: https://www.mfcr.cz/cs/aktualne/tiskove-zpravy/2018/ministerstvo-financi-zverejnuje-zavery-z-30660.

[15] Il-Kawża T‐110/15, IMG vs Il-Kummissjoni [2016] ECLI:EU:T:2016:322, il-punt 59.