Strasburgu, 23 ta' Mejju 2005

Għażiż Sur T.,

Fis-16 ta’ Diċembru 2003, inti għamiltli lment kontra l-Kummissjoni Ewropea dwar proċedimenti ta’ ksur kontra Spanja u l-Portugall skont l-Artikolu 226 tat-Trattat tal-KE u talba għal aċċess għal dokumenti relatati ma’ dawn il-proċeduri.

Fit-23 ta' Jannar 2004, għaddejt l-ilment lill-President tal-Kummissjoni Ewropea. Fid-29 ta' Jannar 2004, inti bgħattli ittra addizzjonali dwar il-każ tiegħek. Fis-6 ta’ April 2004, weġibt għall-ittra tiegħek.

Il-Kummissjoni Ewropea bagħtet l-opinjoni tagħha fit-3 ta' Mejju 2004. Fit-3 ta’ Ġunju 2004, bgħattlek stedina biex tagħmel osservazzjonijiet, li bgħattlek fit-30 ta’ Lulju 2004.

Fit-23 ta' Novembru 2004, il-Qorti tal-Prim'Istanza tat is-sentenza tagħha fil-Kawża T-84/03 (Turco vs il-Kunsill).

Fit-12 ta' Jannar 2005, inti bgħattli aktar dokumenti relatati ma' l-ilment tiegħek.

Fis-17 ta’ Jannar 2005, bgħattlek kopja ta’ din is-sentenza, u stedintek tagħmel osservazzjonijiet dwar l-importanza possibbli tagħha għal dan l-ilment.

Fid-9 ta' Frar 2005, inti bgħattli l-osservazzjonijiet tiegħek. Fl-4 ta' April 2005, inti bgħattli aktar dokumenti fir-rigward ta' l-ilment tiegħek.

Qed nikteb issa biex inkun naf ir-riżultati tal-inkjesti li saru. Niskuża ruħi għat-tul ta' żmien li ħadt biex tittratta l-ilment tiegħek.

Il-komponent

Skont l-ilmentatur, il-fatti rilevanti huma kif ġej:

Fis-16 ta’ Diċembru 2002, il-kwerelant li kien Membru tal-PE fiż-żmien tal-ilment, ressaq mistoqsija bil-miktub lill-Kummissjoni dwar l-allegat ksur minn Spanja tad-Direttiva 91/680/KEE dwar l-armonizzazzjoni tat-taxxa. L-ilmentatur irrefera wkoll għas-sitwazzjoni fil-Portugall, fir-rigward tal-eżenzjonijiet mill-VAT mogħtija lill-Knisja Kattolika minn dan l-istat u minn Spanja.

Fl-24 ta’ Jannar 2003, il-Kummissjoni wieġbet li l-każ kien ġie eżaminat skont l-Artikolu 226 tat-Trattat tal-KE u li ż-żewġ proċedimenti ta’ ksur kontra Spanja u l-Portugall kienu ngħalqu.

F'ittra lill-Kummissjoni bid-data tad-29 ta' Jannar 2003, il-kwerelant allega li l-Kummissjoni kienet żbaljata meta għalqet il-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall u meta kkunsidrat li s-sitwazzjoni ta' dawn iż-żewġ Stati Membri kienet identika. Huwa talab ukoll aċċess għad-dokumenti relatati mal-proċedimenti ta’ ksur.

Fir-risposta tagħha ta’ l-24 ta’ Marzu 2003, il-Kummissjoni sostniet li s-sitwazzjoni ta’ Spanja u tal-Portugall kienet identika. Hija infurmat ukoll lill-ilmentatur li l-aċċess għad-dokumenti relatati mal-proċedimenti ta’ ksur kien possibbli fil-prinċipju, u li kellu jispeċifika d-dokumenti mitluba. Fl-istess jum, l-ilmentatur kiteb lill-Kummissjoni, fejn talab aċċess għad-dokumenti relatati mal-proċedimenti ta’ ksur kontra Spanja u l-Portugall.

Fil-15 ta’ April 2003, il-Kummissjoni wieġbet li t-talba għal aċċess għad-dokumenti ma kinitx preċiża biżżejjed u ssuġġeriet tliet kategoriji ta’ dokumenti li setgħu jkunu s-suġġett ta’ talba għal aċċess mill-persuna li għamlet l-ilment. Fil-15 ta' April 2003, din ta' l-aħħar segwiet il-proposta tal-Kummissjoni u talbet id-dokumenti rilevanti. Fit-22 ta’ Mejju 2003, il-Kummissjoni tat aċċess għal xi wħud mid-dokumenti lill-kwerelant. Fir-rigward ta' wieħed mid-dokumenti, jiġifieri opinjoni tas-Servizz Legali tagħha, il-Kummissjoni infurmat lill-kwerelant, f'ittra datata t-23 ta' Mejju 2003, li l-aċċess għal dan id-dokument ġie miċħud abbażi ta' l-Artikolu 4 (2) tar-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti. Fir-rigward tal-komunikazzjonijiet mibgħuta lill-Kummissjoni miż-żewġ Stati Membri, il-Kummissjoni infurmat lill-ilmentatur li l-aċċess ma setax jingħata peress li l-awtoritajiet Spanjoli u Portugiżi kienu talbu li dawn id-dokumenti ma jiġux żvelati.

F'żewġ ittri datati l-10 ta' Ġunju u l-25 ta' Ġunju 2003 lis-Segretarjat Ġenerali tal-Kummissjoni, il-kwerelant ikkonferma t-talba tiegħu għal aċċess għal dokumenti, jiġifieri għall-opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni u l-komunikazzjonijiet taż-żewġ Stati Membri.

Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman Ewropew, l-ilmentatur allega li l-Kummissjoni naqset milli tapplika kif suppost ir-regoli li jirregolaw il-proċedimenti ta’ ksur kontra Spanja u l-Portugall skont l-Artikolu 226 tat-Trattat tal-KE u li l-applikazzjoni mhux xierqa tar-regoli inkwistjoni tista’ twassal għal inugwaljanza fit-trattament. B’riżultat ta’ dan, il-Kummissjoni naqset milli tissodisfa l-funzjoni tagħha ta’ “Gwardjan tat-Trattati”. L-ilmentatur allega wkoll li l-Kummissjoni kienet irrifjutat b’mod żbaljat l-aċċess għad-dokumenti relatati mal-proċedimenti ta’ ksur kontra Spanja u l-Portugall u sussegwentement naqset milli tikkonforma mar-regoli proċedurali stabbiliti fir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti.

L-ilmentatur sostna li l-proċedimenti ta’ ksur kontra Spanja (nru 91/2239) u l-Portugall (nru 91/2241) għandhom jerġgħu jinfetħu.

L-Inkwantu

L-approċċ tal-Ombudsman

F'ittra datata t-23 ta' Jannar 2004, l-Ombudsman informa lill-kwerelant li, minħabba li l-ilment tiegħu għal ksur tal-liġi Komunitarja kien għadu pendenti quddiem il-Kummissjoni, l-allegazzjoni li skontha l-Kummissjoni naqset milli tapplika b'mod xieraq ir-regoli li jirregolaw il-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall skont l-Artikolu 226 tat-Trattat tal-KE, kienet inammissibbli abbażi tal-Artikolu 2(4) tal-Istatut tal-Ombudsman.

Fl-istess jum, l-Ombudsman talbet lill-Kummissjoni Ewropea tagħti opinjoni dwar l-allegazzjoni tal-ilmentatur li skontha l-Kummissjoni kienet irrifjutat b'mod żbaljat li tagħti aċċess għad-dokumenti relatati mal-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall u kienet naqset milli tikkonforma mar-regoli proċedurali stabbiliti fir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti.

F'ittra datata d-29 ta' Jannar 2004, il-kwerelant talab lill-Ombudsman biex jirrevedi d-deċiżjoni tiegħu li jagħlaq parti mill-ilment fuq il-bażi ta' l-Artikolu 2(4) ta' l-Istatut. Huwa argumenta li l-ilment tiegħu għal ksur tal-liġi Komunitarja pendenti quddiem il-Kummissjoni ma kienx jikkonċerna l-allegazzjoni magħmula fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman. L-ilmentatur sostna li l-ilment tiegħu lill-Kummissjoni kellu l-għan li jitlobha terġa' tikkunsidra d-deċiżjoni tagħha li tagħlaq il-proċedimenti ta' ksur kontra ż-żewġ Stati Membri, filwaqt li l-allegazzjoni mqajma fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman ittrattat dik li huwa qies bħala l-applikazzjoni skorretta tal-Artikolu 226 tat-Trattat tal-KE dwar il-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall.

F'ittra bid-data tas-6 ta' April 2004, l-Ombudsman ikkonferma d-deċiżjoni tiegħu bid-data tat-23 ta' Jannar 2004 li skontha l-inkjesta tiegħu kienet se tittratta biss it-tieni allegazzjoni tal-ilmentatur dwar l-aċċess għad-dokumenti, peress li huwa qies li lment li kien fih l-istess allegazzjoni bħal dik ippreżentata lilu kien pendenti quddiem il-Kummissjoni.

L-opinjoni tal-Kummissjoni

L-opinjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-ilment kienet fil-qosor kif ġej:

L-ilmentatur kien talab aċċess għal dokumenti relatati ma’ proċedimenti ta’ ksur kontra Spanja u l-Portugall dwar eżenzjonijiet mill-VAT fuq il-konsenja ta’ oġġetti u servizzi lill-Knisja Kattolika. Dawn iż-żewġ proċedimenti ta’ ksur kienu ngħalqu. Il-Kummissjoni kienet tat aċċess għad-dokumenti mitluba mill-ilmentatur, ħlief għal dawk li ġejjin:

Ittri tal-11 ta' Mejju 1990 u tat-23 ta' Marzu 1994 mibgħuta lis-Segretarju Ġenerali tal-Kummissjoni mir-Rappreżentant Permanenti għal Spanja u li jikkonċernaw il-proċedura ta' ksur Nru 91/2239.

Ittri tat-12 ta' Diċembru 1990, tat-8 ta' Diċembru 1992 u tat-30 ta' Marzu 1993 mibgħuta lis-Segretarju Ġenerali tal-Kummissjoni mir-Rappreżentant Permanenti għall-Portugall u li jikkonċernaw il-proċedura ta' ksur Nru 91/2241.

iii) Opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni relatata mal-eżenzjoni u n-nuqqas ta' responsabbiltà għall-VAT fuq xi kunsinni ta' oġġetti lill-Knisja Kattolika fi Spanja u l-Portugall.

Fir-rigward tad-dokumenti deskritti fil-punti i) u ii), jiġifieri l-ħames ittri mibgħuta mill-awtoritajiet Spanjoli u Portugiżi, l-aċċess kien ġie rrifjutat bis-saħħa tal-Artikolu 4(5) tar-Regolament 1049/2001, minħabba li dawn iż-żewġ Stati Membri kienu talbu li dawn id-dokumenti ma jiġux żvelati. L-ilmentatur iddikjara b’mod żbaljat li l-Kummissjoni ma kellha l-ebda obbligu li tikkonsulta lill-awtoritajiet Spanjoli u Portugiżi. Skont l-Artikolu 4(5) tar-Regolament 1049/2001, is-setgħa ta’ Stat Membru li jitlob lill-istituzzjoni biex ma tiżvelax dokumenti li joriġinaw minn dan l-Istat mingħajr il-qbil minn qabel tiegħu tikkostitwixxi waħda mill-eċċezzjonijiet għall-aċċess għad-dokumenti previsti fl-Artikolu 4 tar-Regolament 1049/2001. Il-Qorti tal-Prim'Istanza kienet iddefinixxiet b'mod ċar l-implikazzjonijiet tal-implimentazzjoni ta' dawn id-dispożizzjonijiet fis-sentenza tagħha tas-17 ta' Settembru 2003 fil-kawża T-76/02 Messina v il-Kummissjoni (1) li l-Ombudsman kien irrefera għaliha fid-deċiżjoni tiegħu dwar l-ilment 1753/2002/GG (2).

Rigward l-opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni, l-aċċess kien ġie rrifjutat abbażi tat-tieni inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament 1049/2001. Fil-fehma tal-ilmentatur, l-eċċezzjoni stabbilita fl-Artikolu 4 (2) it-tieni inċiż tar-Regolament 1049/2001 ma kinitx tapplika għall-opinjoni tas-Servizz Legali. L-ilmentatur irrefera għar-Rapport Speċjali tal-Ombudsman fil-każ 1542/2000/(PB)SM (3) li fih dan tal-aħħar kien tal-fehma li kellha ssir distinzjoni bejn tipi differenti ta' opinjonijiet legali. Madankollu, l-Artikolu 4 (2) inċiż 2 tar-Regolament 1049/2001 ma għamel l-ebda distinzjoni bejn it-tipi differenti ta' opinjonijiet legali. Tali distinzjoni kienet artifiċjali peress li ma kien hemm l-ebda differenza fundamentali bejn l-opinjonijiet legali mfassla fil-kuntest ta’ att leġiżlattiv u dawk imfassla fil-kuntest ta’ proċeduri ġudizzjarji. Fiż-żewġ każijiet, il-kwistjoni inkwistjoni kienet il-kompitu tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni li jagħti pariri legali.

Għandu jiġi nnutat li l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 4 (2) it-tieni inċiż tar-Regolament 1049/2001 kienet ibbażata fuq il-każistika tal-qrati Komunitarji li skontha kellha tingħata protezzjoni partikolari lill-opinjonijiet tas-Servizz Legali f'ordni fil-kawża T-610/97 R Carlsen a.o. v. il-Kunsill (4), fis-sentenza fil-kawża T-44/97, Ghignone a.o. v. il-Kunsill (5) u f'ordni fil-kawża C-445/00 l-Awstrija v. il-Kunsill (6).

Ir-rifjut ta' aċċess għall-opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni kellu l-għan li jipproteġi l-indipendenza tas-Servizz Legali meta jipprovdi parir legali lill-istituzzjoni.

F'dan il-każ, l-ilmentatur invoka s-sensittività politika tal-kwistjoni sabiex isostni li kien jeżisti interess pubbliku prevalenti li jiġġustifika l-iżvelar tal-opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni. L-argument tal-ilmentatur wera, madankollu, li l-iżvelar ta' dak id-dokument seta' kien ta' ħsara. Bil-ftuħ ta’ dibattitu intern u preparatorju, il-Kummissjoni kienet tippermetti li tiġi kkontestata l-legalità ta’ dan tal-aħħar.

Fl-aħħar nett, l-ilmentatur invoka l-preżunzjoni ta’ aċċessibbiltà u rrefera għall-pożizzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-aċċess għal dokumenti relatati ma’ proċedimenti ta’ ksur. Fil-fehma tal-ilmentatur, il-punt 6 tad-dokument tal-Kummissjoni SEC/2003/260/3 (7) li skontu "kwalunkwe eċċezzjoni prevista mir-Regolament tista' tapplika biss għall-perjodu li matulu l-protezzjoni hija ġġustifikata abbażi tal-kontenut tad-dokument" applikat għad-dokumenti mitluba. Fil-fehma tal-Kummissjoni, dan kien wieħed mill-prinċipji bażiċi tar-Regolament 1049/2001 previsti fl-Artikolu 4 (7). F’dan il-każ, il-protezzjoni tad-dokumenti kienet għadha ġġustifikata, għar-raġunijiet imsemmija iktar ’il fuq. Il-punt 33 tad-dokument tal-Kummissjoni SEC/2003/260/3 ippreveda fil-fatt preżunzjoni ta’ aċċessibbiltà tad-dokumenti wara l-għeluq tal-fajl relatat mal-proċedimenti ta’ ksur. Madankollu, tali preżunzjoni kienet tikkonċerna l-applikazzjoni ta’ eċċezzjoni mmirata lejn il-protezzjoni tal-iskop tal-investigazzjonijiet previsti fit-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament 1049/2001. Il-preżunzjoni ta’ aċċessibbiltà ma eskludietx l-applikabbiltà eventwali ta’ raġunijiet oħra għal eċċezzjoni.

L-osservazzjonijiet tal-ilmentatur

L-Ombudsman Ewropew bagħat l-opinjoni tal-Kummissjoni Ewropea lill-ilmentatur bi stedina biex jagħmel osservazzjonijiet. Fit-tweġiba tiegħu tat-30 ta' Lulju 2004, il-kwerelant żamm l-ilment tiegħu u għamel fil-qosor il-kummenti ulterjuri li ġejjin:

Fir-rigward tat-talba biex ikun hemm aċċess għall-ittri mibgħuta mill-Istati Membri lill-Kummissjoni, il-kwistjoni tas-setgħa ta’ Stat Membru li jitlob lill-istituzzjoni biex ma tiżvelax dokument skont l-Artikolu 4(5) tar-Regolament 1049/2001 ma ġietx ikkontestata. Fil-fehma tal-ilmentatur, il-preżunzjoni tal-aċċessibbiltà tad-dokumenti relatati mal-proċedimenti ta' ksur wara li ngħalaq il-fajl korrispondenti kellha titqies bħala eċċezzjoni għas-setgħa ta' Stat Membru msemmija hawn fuq, f'konformità mal-punt 33 tad-dokument tal-Kummissjoni SEC/2003/260/3. Minħabba li l-proċedimenti ta’ ksur kienu ngħalqu żmien twil ilu (għaxar snin), il-preżunzjoni ta’ aċċessibbiltà setgħet tapplika peress li “kwalunkwe eċċezzjoni prevista mir-Regolament 1049/2001 tista’ tapplika biss għall-perjodu li matulu l-protezzjoni hija ġġustifikata abbażi tal-kontenut tad-dokument”. Il-Kummissjoni kienet naqset milli tapplika kif xieraq l-Artikolu 4(5) tar-Regolament 1049/2001 u ma kellhiex titlob liż-żewġ Stati Membri jippronunzjaw dwar l-aċċessibbiltà tad-dokumenti li għalihom l-ilmentatur kien talab aċċess. Il-Kummissjoni rreferiet b'mod żbaljat għas-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza fil-kawża T-76/02 Messina vs Il-Kummissjoni li fiha l-allegazzjoni tar-rikorrent kienet differenti minn dik imqajma f'dan l-ilment. Fil-kawża Messina, ir-rikorrenti kienet staqsiet dwar is-setgħa tal-Istat Membru li jirrifjuta l-iżvelar tad-dokumenti li għalihom hija kienet talbet aċċess.

Fir-rigward tat-talba għal aċċess għall-opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni, il-preżunzjoni ta' aċċessibbiltà għad-dokumenti ma ġietx ikkontestata mill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni l-prinċipju li skontu l-eċċezzjonijiet għall-aċċess għad-dokumenti għandhom jiġu interpretati b’mod restrittiv.

Minħabba li l-proċedimenti ta' ksur kienu ngħalqu aktar minn għaxar snin ilu, l-argument tal-Kummissjoni relatat mal-protezzjoni tal-indipendenza tas-Servizz Legali tagħha meta pprovdiet parir legali lill-istituzzjoni ma kienx rilevanti. L-argument tal-Kummissjoni lanqas ma kien relatat mal-protezzjoni ta' interess pubbliku prevalenti rilevanti.

Is-sentenza tat-23 ta' Novembru 2004

Fit-23 ta' Novembru 2004, il-Qorti tal-Prim'Istanza tat is-sentenza tagħha fil-Kawża T-84/03 (Turco vs il-Kunsill). F'din is-sentenza, il-Qorti waslet għall-konklużjoni li l-Kunsill kien intitolat li jirrifjuta l-aċċess għal opinjonijiet legali mfassla mis-Servizz Legali tiegħu (ara b'mod partikolari l-paragrafi 62 u 74 tas-sentenza).

L-osservazzjonijiet tal-ilmentatur

Fis-17 ta' Jannar 2005, l-Ombudsman bagħat kopja ta' din is-sentenza lill-kwerelant, u stiednu jagħmel osservazzjonijiet dwar l-importanza possibbli tagħha għal dan l-ilment. Fl-osservazzjonijiet tiegħu bid-data tad-9 ta' Frar 2005, l-ilmentatur indika li, fil-fehma tiegħu, l-ebda konsegwenza ġenerali fuq l-aċċess għad-dokumenti ma kienet ġejja mis-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Prim'Istanza fil-Kawża T-84/03. Huwa informa wkoll lill-Ombudsman li kellu l-intenzjoni li jressaq appell kontra s-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza.

Id-Deċiżjoni

1 Il-kamp ta' applikazzjoni tal-inkjesta tal-Ombudsman

1.1 Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman Ewropew, l-ilmentatur allega li l-Kummissjoni naqset milli tapplika b'mod xieraq ir-regoli li jirregolaw il-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall skont l-Artikolu 226 tat-Trattat KE u li l-applikazzjoni mhux xierqa tar-regoli inkwistjoni tista' twassal għal inugwaljanza fit-trattament. B’riżultat ta’ dan, il-Kummissjoni naqset milli tissodisfa l-funzjoni tagħha ta’ “Gwardjan tat-Trattati”. L-ilmentatur allega wkoll li l-Kummissjoni kienet irrifjutat b’mod żbaljat l-aċċess għad-dokumenti relatati mal-proċedimenti ta’ ksur kontra Spanja u l-Portugall u kienet naqset milli tikkonforma mar-regoli proċedurali stabbiliti fir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti. L-ilmentatur sostna li l-proċedimenti ta’ ksur kontra Spanja (nru 91/2239) u l-Portugall (nru 91/2241) għandhom jerġgħu jinfetħu.

1.2 F'ittra datata t-23 ta' Jannar 2004, l-Ombudsman informa lill-kwerelant li, minħabba li lment għal ksur tal-liġi Komunitarja kien għadu pendenti quddiem il-Kummissjoni, l-allegazzjoni li skontha l-Kummissjoni naqset milli tapplika b'mod xieraq ir-regoli li jirregolaw il-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall skont l-Artikolu 226 tat-Trattat tal-KE kienet inammissibbli abbażi tal-Artikolu 2(4) tal-Istatut tal-Ombudsman.

1.3 F'ittra tad-29 ta' Jannar 2004, il-kwerelant talab lill-Ombudsman biex jirrevedi d-deċiżjoni tiegħu li jagħlaq parti mill-ilment fuq il-bażi ta' l-Artikolu 2(4) ta' l-Istatut. Huwa argumenta li l-ilment tiegħu għal ksur tal-liġi Komunitarja pendenti quddiem il-Kummissjoni ma kienx jikkonċerna l-allegazzjoni magħmula fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman. L-ilmentatur sostna li l-ilment tiegħu lill-Kummissjoni kellu l-għan li jitlobha terġa' tikkunsidra d-deċiżjoni tagħha li tagħlaq il-proċedimenti ta' ksur kontra ż-żewġ Stati Membri, filwaqt li l-allegazzjoni mqajma fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman ittrattat dik li huwa qies bħala l-applikazzjoni skorretta tal-Artikolu 226 tat-Trattat tal-KE dwar il-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall. Fit-tweġiba tiegħu bid-data tas-6 ta' April 2004, l-Ombudsman ikkonferma d-deċiżjoni tiegħu bid-data tat-23 ta' Jannar 2004 li skontha l-inkjesta tiegħu kienet se tittratta biss it-tieni allegazzjoni tal-kwerelant dwar l-aċċess għad-dokumenti, peress li huwa qies li lment li kien fih l-istess allegazzjoni bħal dik ippreżentata lilu kien pendenti quddiem il-Kummissjoni. Id-deċiżjoni preżenti għalhekk tittratta biss it-tieni allegazzjoni tal-kwerelant dwar l-aċċess għal dokumenti relatati mal-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall skont l-Artikolu 226 tat-Trattat tal-KE.

2 Fuq ir-rifjut allegatament illegali li jingħata aċċess għal dokumenti

2.1 L-ilmentatur allega li l-Kummissjoni kienet irrifjutat b'mod żbaljat l-aċċess għal ċerti dokumenti relatati mal-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall u kienet naqset milli tikkonforma mar-regoli proċedurali stabbiliti fir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti.

2.2 L-Ombudsman jinnota li d-dokumenti relatati mal-proċedimenti ta' ksur kontra Spanja u l-Portugall li għalihom l-ilmentatur ġie miċħud l-aċċess jikkonsistu, minn naħa, f'ħames ittri mibgħuta mill-awtoritajiet Spanjoli u Portugiżi lill-Kummissjoni u, min-naħa l-oħra, f'opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni relatata mal-eżenzjoni u n-nuqqas ta' responsabbiltà għall-VAT fuq xi kunsinni ta' oġġetti lill-Knisja Kattolika fi Spanja u l-Portugall (minn hawn 'il quddiem "l-opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni"). L-Ombudsman għalhekk se jeżamina suċċessivament it-talba għal aċċess għall-ittri mibgħuta mill-awtoritajiet Spanjoli u Portugiżi lill-Kummissjoni Ewropea (a) u t-talba għal aċċess għall-opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni (b).

a) It-talba għal aċċess għall-ittri mibgħuta mill-awtoritajiet Spanjoli u Portugiżi lill-Kummissjoni Ewropea

2.3 Il-Kummissjoni ddikjarat li l-aċċess għall-ħames ittri mibgħuta mill-awtoritajiet Spanjoli u Portugiżi kien ġie rrifjutat bis-saħħa tal-Artikolu 4 (5) tar-Regolament 1049/2001, peress li dawn iż-żewġ Stati Membri kienu talbu li dawn id-dokumenti ma jiġux żvelati.

2.4 Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur argumenta li l-kwistjoni tas-setgħa ta' Stat Membru li jitlob lill-istituzzjoni biex ma tiżvelax dokument skont l-Artikolu 4(5) tar-Regolament 1049/2001 ma ġietx ikkontestata. Fil-fehma tiegħu, il-preżunzjoni ta’ aċċessibbiltà tad-dokumenti relatati mal-proċedimenti ta’ ksur wara li l-każ ikun ingħalaq kellha titqies bħala eċċezzjoni għas-setgħa ta’ Stat Membru msemmija hawn fuq, f’konformità mal-punt 33 tad-dokument tal-Kummissjoni SEC/2003/260/3. Minħabba li l-proċedimenti ta’ ksur kienu ngħalqu żmien twil ilu (għaxar snin), il-preżunzjoni ta’ aċċessibbiltà setgħet tiġi applikata, peress li “kwalunkwe eċċezzjoni prevista mir-Regolament 1049/2001 tista’ tapplika biss għall-perjodu li matulu l-protezzjoni hija ġġustifikata abbażi tal-kontenut tad-dokument”. Il-Kummissjoni kienet naqset milli tapplika kif xieraq l-Artikolu 4(5) tar-Regolament 1049/2001 u ma kellhiex titlob liż-żewġ Stati Membri jippronunzjaw dwar l-aċċessibbiltà tad-dokumenti li għalihom l-ilmentatur kien talab aċċess. Il-Kummissjoni rreferiet b'mod żbaljat għas-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza fil-kawża T-76/02 Messina vs Il-Kummissjoni li fiha l-allegazzjoni tar-rikorrent kienet differenti minn dik imqajma f'dan l-ilment.

2.5 L-Ombudsman jinnota li l-Artikolu 4(5) tar-Regolament 1049/2001 jipprovdi li "Stat Membru jista' jitlob lill-istituzzjoni biex ma tiżvelax dokument li joriġina minn dak l-Istat Membru mingħajr il-qbil tiegħu minn qabel". Huwa jinnota wkoll li f’dan il-każ, id-dokumenti li għalihom l-ilmentatur kien talab aċċess kienu jikkonsistu f’ittri mibgħuta lill-Kummissjoni minn żewġ Stati Membri, jiġifieri Spanja u l-Portugall. L-Ombudsman jinnota wkoll li l-kwistjoni inkwistjoni fil-kawża T-76/02 Messina vs Il-Kummissjoni tidher li hija l-istess bħal dik imqajma f’dan il-każ, jiġifieri l-firxa tas-setgħa ta’ Stat Membru li jitlob lill-istituzzjoni biex ma tiżvelax dokument. F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Prim’Istanza sostniet li mill-Artikolu 4(5) tar-Regolament 1049/2001 jirriżulta li, fost partijiet terzi, l-Istati Membri huma soġġetti għal trattament speċjali. Din id-dispożizzjoni tagħti lill-Istat Membru s-setgħa li jitlob lill-istituzzjoni biex ma tiżvelax dokumenti li joriġinaw minn dak l-Istat mingħajr il-qbil minn qabel tagħha (8). Il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat ukoll “li s-setgħa mogħtija lill-Istati Membri biex jitolbu n-nuqqas ta’ żvelar tad-dokumenti tagħhom lil partijiet terzi mingħajr il-qbil minn qabel tagħhom hija waħda mill-eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti tal-istituzzjonijiet li huma stabbiliti fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1049/2001.(9)” F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Ombudsman ma jqisx li l-preżunzjoni ta’ aċċessibbiltà msemmija fid-dokument tal-Kummissjoni SEC/2003/260/3 hija rilevanti f’dan il-każ.

2.6 Għalhekk, l-Ombudsman iqis li l-ilmentatur ma stabbilixxiex il-fehma tiegħu li l-Kummissjoni kienet żbaljata meta rrifjutat l-aċċess għall-ittri mibgħuta mill-awtoritajiet Spanjoli u Portugiżi.

b) It-talba għal aċċess għall-opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni

2.7 Il-Kummissjoni ddikjarat li l-aċċess għall-opinjoni tas-Servizz Legali tagħha kien ġie rrifjutat abbażi tat-tieni inċiż tal-Artikolu 4 (2) tar-Regolament 1049/2001 (10).

2.8 Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur argumenta li l-preżunzjoni ta' aċċessibbiltà tad-dokumenti ma ġietx ikkontestata mill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-prinċipju li jipprovdi li l-eċċezzjonijiet għall-aċċess għad-dokumenti għandhom jiġu interpretati b’mod strett. Minħabba li l-proċedimenti ta' ksur kienu ngħalqu aktar minn għaxar snin qabel is-sottomissjoni tal-ilment, l-argument tal-Kummissjoni relatat mal-protezzjoni tal-indipendenza tas-Servizz Legali tagħha meta tipprovdi parir legali lill-istituzzjoni ma kienx rilevanti. Il-Kummissjoni naqset milli tikkunsidra d-distinzjoni bejn tipi differenti ta' opinjonijiet legali, kif stabbilit fir-Rapport Speċjali tal-Ombudsman fil-każ 1542/2000(PB) SM.

2.9 Fit-23 ta' Novembru 2004, il-Qorti tal-Prim'Istanza tat is-sentenza tagħha fil-Kawża T-84/03 (Turco vs il-Kunsill). F'din is-sentenza, il-Qorti waslet għall-konklużjoni li l-Kunsill kien intitolat li jirrifjuta l-aċċess għal opinjonijiet legali mfassla mis-Servizz Legali tiegħu (ara b'mod partikolari l-paragrafi 62 u 74 tas-sentenza). Fis-17 ta' Jannar 2005, l-Ombudsman bagħat kopja ta' din is-sentenza lill-kwerelant, u stiednu jagħmel osservazzjonijiet dwar l-importanza possibbli tagħha għal dan l-ilment. Fl-osservazzjonijiet tiegħu bid-data tad-9 ta' Frar 2005, l-ilmentatur indika li, fil-fehma tiegħu, l-ebda konsegwenza ġenerali fuq l-aċċess għad-dokumenti ma kienet ġejja mis-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Prim'Istanza fil-Kawża T-84/03. Huwa informa wkoll lill-Ombudsman li kellu l-intenzjoni li jressaq appell kontra s-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza.

2.10 L-Ombudsman iqis li r-Regolament 1049/2001 għandu l-għan li jiżgura "l-akbar aċċess possibbli għad-dokumenti". It-tieni inċiż tal-Artikolu 4(2)(11) tar-Regolament Nru 1049/2001 huwa għalhekk eċċezzjoni li għandha tiġi interpretata b’mod strett, billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-prinċipju ta’ proporzjonalità. L-Ombudsman jinnota li fil-każ Turco, il-Qorti sostniet li, fir-rigward ta' "proċedimenti tal-qorti" skont it-tifsira tad-Deċiżjoni 94/90, "dak it-terminu jkopri mhux biss is-sottomissjonijiet jew dokumenti oħra ppreżentati u dokumenti interni li jikkonċernaw l-investigazzjoni tal-każ quddiem il-Qorti iżda wkoll korrispondenza li tikkonċerna l-każ bejn id-direttorat ġenerali kkonċernat u s-servizz legali jew il-prattika ta' avukat (Interporc vs il-Kummissjoni, il-paragrafu 41)".(12)

F'dan il-każ, l-Ombudsman jinnota li d-dokument li għalih l-ilmentatur kien talab aċċess huwa opinjoni tas-Servizz Legali tal-Kummissjoni relatata mal-eżenzjoni u n-nuqqas ta' responsabbiltà għall-VAT fuq xi kunsinni ta' oġġetti lill-Knisja Kattolika fi Spanja u l-Portugall. L-Ombudsman jikkunsidra li, fuq il-bażi tas-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza msemmija hawn fuq, id-dokument li għalih il-kwerelant talab aċċess jidher għalhekk li huwa kopert mill-eċċezzjoni stabbilita fl-Artikolu 4 (2), it-tieni inċiż tar-Regolament Nru 1049/2001.

Għandu jiġi mfakkar, madankollu, li l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej hija l-ogħla awtorità fir-rigward ta' l-interpretazzjoni tal-liġi Komunitarja.

2.11 Kif diġà ntqal f'deċiżjonijiet preċedenti f'ilmenti li jittrattaw l-istess kwistjoni (13), l-Ombudsman iqis li mill-istruttura u l-kliem tad-dispożizzjoni kkonċernata jirriżulta li l-preżenza ta' "interess pubbliku prevalenti" normalment trid tiġi stabbilita mill-persuna li tkun qed tfittex aċċess. F’dan il-każ, l-ilmentatur argumenta li l-proċedimenti ta’ ksur ingħalqu “aktar minn għaxar snin ilu”. Madankollu, il-fatt li d-dokument rilevanti tfassal iktar minn għaxar snin qabel is-sottomissjoni ta’ lment ma jurix fih innifsu li hemm interess pubbliku superjuri fl-iżvelar. L-Ombudsman iqis, għalhekk, li l-ilmentatur ma stabbilixxiex li l-interess tiegħu huwa tali li jipprevali fuq l-interess ġenerali li tinżamm il-kunfidenzjalità tal-opinjonijiet legali li fuqhom jidher li huwa bbażat l-Artikolu 4(2).

2.12 Fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq, jidher li m'hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina.

3 Konklużjoni

Fuq il-bażi tal-inkjesti tal-Ombudsman dwar dan l-ilment, jidher li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni Ewropea. L-Ombudsman għalhekk jagħlaq il-każ.

Il-President tal-Kummissjoni Ewropea se jiġi infurmat ukoll b’din id-deċiżjoni.

Dejjem tiegħek,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tas-17 ta' Settembru 2003 fil-Każ T-76/02 Mara Messina v il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej- [2003] ECR II-3203.

(2) Deċiżjoni disponibbli fuq is-sit web tal-Ombudsman Ewropew fl-indirizz li ġej: http://www.ombudsman.europa.eu/decision/en/021753.htm

(3) Rapport Speċjali sottomess mill-Ombudsman Ewropew lill-Parlament Ewropew fit-12 ta' Diċembru 2002 wara abbozz ta' rakkomandazzjoni lill-Kunsill ta' l-UE fl-ilment 1542/2000/(PB)/SM.

(4) [1998] Ġabra II-485.

(5) [2000] ECR SC I-A-223; II-1023.

(6) [2002] Ġabra I-9151.

(7) Dokument ta' ħidma intern tal-Kummissjoni Ewropea intitolat "Orientations de la Commission en matière d'accès à des documents relatifs à des procédures d'infraction" (Orjentazzjonijiet tal-Kummissjoni en matière d'accès des documents relatifs des procédures d'infraction) ref. SEC/2003/260/3.

(8) Loc. cit., il-paragrafu 40.

(9) Loc. cit., il-paragrafu 55.

(10) Skont l-Artikolu 4(2) tar-Regolament 1049/2001, "l-istituzzjonijiet għandhom jirrifjutaw l-aċċess għal dokument fejn l-iżvelar tiegħu jista' jdgħajjef il-protezzjoni tal-proċedimenti tal-qorti u tal-parir legali sakemm ma jkunx hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tiegħu".

(11) Skont l-Artikolu 4(2) tar-Regolament 1049/2001, "l-istituzzjonijiet għandhom jirrifjutaw l-aċċess għal dokument fejn l-iżvelar tiegħu jista' jdgħajjef il-protezzjoni tal-proċedimenti tal-qorti u tal-parir legali sakemm ma jkunx hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tiegħu".

(12) Ara l-paragrafu 63 tas-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tat-23 ta' Novembru 2004 fil-Kawża T-84/03 Turco v. il-Kunsill.

(13) Ara d-deċiżjoni tal-Ombudsman Ewropew 412/2003/GG (http://www.ombudsman.europa.eu/decision/en/030412.htm).