Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Il-Kooperazzjoni Strutturata Permanenti (PESCO) hija qafas u proċess biex tiġi approfondita l-kooperazzjoni fil-qasam tad-difiża bejn il-25 Stat Membru tal-UE li jipparteċipaw fil-programm. Dan ġie stabbilit mill-Kunsill f’Diċembru 2017. Il-25 Stat Membru ffirmaw impenji legalment vinkolanti biex jinvestu, jippjanaw, jiżviluppaw u joperaw il-kapaċitajiet tad-difiża flimkien, fi ħdan il-qafas tal-UE.

2. Taħt il-PESCO, kull sena l-Istati Membri parteċipanti huma meħtieġa jikkomunikaw Pjan ta' Implimentazzjoni Nazzjonali (PIN), li jinforma lill-Istati Membri parteċipanti l-oħra dwar il-progress li jkun sar fir-rigward tal-impenji vinkolanti li jkunu ħadu fir-rigward tal-kapaċitajiet militari u ta' difiża, inkluż informazzjoni dwar il-kontribut għall-proġetti. Il-PIN imbagħad jiffurmaw il-bażi tal-proċess ta' valutazzjoni mis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE), li jippreżenta rapport annwali dwar il-PESCO lill-Kunsill tal-UE, abbażi ta' valutazzjoni tal-PIN. Abbażi ta' dan ir-rapport, il-Kunsill jirrieżamina kull sena jekk l-Istati Membri parteċipanti għadhomx jissodisfaw l-impenji vinkolanti tagħhom fir-rigward tal-kapaċitajiet militari u ta'^{difiża [1]}.

3. Fi Frar 2021, l-ilmentatur, riċerkatur, għamel talba għal aċċess pubbliku ^[2] għas-SEAE, fejn talab aċċess għad-dokument “Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà Rapport Annwali dwar l-Istatus tal-Implimentazzjoni tal-PESCO 2020”.

4. F’Marzu 2021, is-SEAE wieġeb għat-talba tal-ilmentatur. Hija żvelat xi dikjarazzjonijiet introduttorji mir-rapport, kif ukoll xi dikjarazzjonijiet ġenerali, iżda redatt partijiet kbar. Is-SEAE rrifjuta l-aċċess għall-partijiet li fadal tad-dokument, bl-argument li l-iżvelar idgħajjef il-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali ^[3].

5. L-ilmentatur imbagħad talab lis-SEAE jirrieżamina d-deċiżjoni tiegħu li jagħti biss aċċess parzjali (billi jagħmel dak li huwa magħruf bħala “applikazzjoni konfermatorja”).

6. F’April 2021, is-SEAE wieġeb lill-ilmentatur (“deċiżjoni konfermatorja”). Is-SEAE kkonferma d-deċiżjoni inizjali tiegħu fuq il-bażi li l-iżvelar tar-rapport sħiħ jista' jdgħajjef il-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward ta' kwistjonijiet ta' difiża u militari, kif ukoll ir-relazzjonijiet internazzjonali ^[4].

7. Peress li ma kienx sodisfatt bid-deċiżjoni tas-SEAE, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman fit-22 ta’ April 2021.

L-inkjesta

8. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar ir-rifjut tas-SEAE li jipprovdi aċċess pubbliku sħiħ għar-rapport annwali dwar l-implimentazzjoni tal-PESCO fl-2020.

9. Matul l-inkjesta, it-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman iltaqa' ma' rappreżentanti tas-SEAE u tal-Aġenzija Ewropea għad-Difiża (EDA) u spezzjona r-rapport. L-ilmentatur ipprovda kummenti dwar ir-rapport tal-laqgħa ta’ spezzjoni.

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

Argumenti mill-ilmentatur

10. L-ilmentatur sostna li, f'konformità mat-Trattati tal-UE ^[5], l-istituzzjonijiet tal-UE jridu jwettqu xogħolhom b'mod kemm jista' jkun miftuħ. Skont l-ilmentatur, is-SEAE ma kienx wera biżżejjed kif id-divulgazzjoni sħiħa tal-

id-dokument jikkawża dannu raġonevolment prevedibbli u mhux ipotetiku għar-relazzjonijiet internazzjonali u d-difiża u kwistjonijiet militari. Barra minn hekk, xi informazzjoni li tinsab fir-rapport kienet diġà fid-dominju pubbliku ^[6].

11. L-ilmentatur staqsa kif id-divulgazzjoni tad-dokument tista’ taffettwa r-relazzjonijiet internazzjonali tal-UE, peress li l-PESCO hija proġett ta’ integrazzjoni intra-UE mingħajr l-ebda involviment ta’ pajjiżi terzi. Skont l-ilmentatur, il-fatt li s-SEAE bbaża ruħu fuq l-eċċezzjoni relatata ma’ kwistjonijiet ta’ difiża u militari fid-deċiżjoni konfermatorja, minbarra l-protezzjoni tar-relazzjonijiet internazzjonali invokata fid-deċiżjoni inizjali, indika li l-protezzjoni tar-relazzjonijiet internazzjonali ma kinitx fil-periklu.

12. Fil-fehma tal-ilmentatur, il-pubbliku għandu jkun jaf dwar il-kontenut ta’ dan ir-rapport, minħabba li l-proġetti tal-PESCO jirrappreżentaw proporzjon sinifikanti tal-infiq kollettiv għad-difiża. Is-soċjetà ċivili għandha tkun tista’ tiskrutinizza l-prestazzjoni ta’ dawn il-proġetti u tevalwa jekk jirrappreżentawx valur għall-flus.

Argumenti mis-SEAE

13. Is-SEAE spjega li, peress li l-politika tad-difiża fl-Unjoni Ewropea hija fil-biċċa l-kbira kompetenza tal-Istati Membri, il-PESCO hija bbażata fuq kooperazzjoni volontarja. Il-kooperazzjoni fil-qafas tal-PESCO tiddependi prinċipalment fuq il-fiduċja reċiproka fost l-Istati Membri parteċipanti, u bejn l-Istati Membri parteċipanti u l-istituzzjonijiet tal-UE involuti. Il-kunfidenzjalità tal-informazzjoni li tinsab fid-dokument hija l-prekundizzjoni biex jiġi ggarantit l-iskambju transfruntier ta’ data sensittiva fi klima ta’ fiduċja reċiproka assoluta fost l-awtoritajiet nazzjonali involuti fil-PESCO u bejniethom, l-aġenziji tal-UE u l-organizzazzjonijiet sħab internazzjonali tagħhom. Huwa għal din ir-raġuni li s-SEAE invoka l-eċċezzjoni tar-relazzjonijiet internazzjonali fir-regoli dwar l-aċċess pubbliku.

14. L-iżvelar tad-dokument idgħajjef ukoll l-interess pubbliku fir-rigward tad-difiża u kwistjonijiet militari. Id-divulgazzjoni sħiħa tippermetti lil partijiet terzi u entitajiet ostili jantiċipaw l-istrumenti li l-UE se tkun tista’ tuża u jtejbu l-kapaċitajiet tagħhom stess sabiex jikkontrobattu l-approċċ politiku u strateġiku estern tal-UE. Dan ir-riskju mhuwiex ipotetiku, peress li l-effettività tal-azzjoni kollha tal-UE f’dan il-qasam hija strettament interrelatata mal-kapaċità tal-Istati Membri tagħha li jtejbu l-istandards tad-difiża u militari tagħhom.

15. Is-SEAE qal li l-ebda interess pubbliku fl-iżvelar ma jista' jipprevali fuq l-interessi protetti mill-eċċezzjonijiet fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali u kwistjonijiet ta' difiża u militari.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

16. Meta istituzzjoni teżamina applikazzjoni konfermatorja għal dokument, hija twettaq rieżami sħiħ tat-talba għal aċċess pubbliku. Hija tista’, meta tagħmel dan, tidentifika raġunijiet alternattivi jew addizzjonali għar-rifjut tal-aċċess pubbliku. Il-fatt li istituzzjoni tidentifika, meta tieħu deċiżjoni konfermatorja, raġunijiet alternattivi jew addizzjonali għaliex dokument ma jistax jiġi rilaxxat ma jimplikax li r-raġunijiet eventwalment mogħtija għar-rifjut ta’ aċċess mhumiex validi. Jekk humiex validi jew le jiddependi fuq jekk, fuq il-fatti, huwiex raġonevolment prevedibbli li l-aċċess pubbliku jimmina l-interessi stabbiliti fl-eċċezzjonijiet invokati, li f’dan il-każ kienu l-interessi pubbliċi fir-rigward ta’ kwistjonijiet ta’ difiża u militari u fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali.

17. Il-Qrati tal-UE sabu li l-istituzzjonijiet tal-UE jgawdu diskrezzjoni wiesgħa meta jiddeterminaw jekk l-iżvelar ta’ ċerta informazzjoni jistax joħloq riskju għall-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward ta’ kwistjonijiet ta’ difiża u militari u relazzjonijiet internazzjonali. Dan huwa dovut għall-kumplessità u n-natura delikata tad-deċiżjoni li l-istituzzjoni trid tieħu u għan-natura sensittiva u fundamentali ta' dawk l-interessi ^[7].

18. L-ispezzjoni tal-partijiet redatti tar-rapport mit-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman tikkonferma li dawn fihom informazzjoni sensittiva dwar id-difiża u l-militar matul il-proċess kollu. Il-fehma tas-SEAE li l-iżvelar ta’ dawk il-partijiet tar-rapport jista’ fl-aħħar mill-aħħar ikollu impatt fuq il-kooperazzjoni fir-rigward ta’ kwistjonijiet ta’ difiża u militari hija raġonevoli. Huwa raġonevoli li jiġi sostnut li l-iżvelar sħiħ ta' tali informazzjoni jippermetti lil partijiet terzi u entitajiet ostili jantiċipaw ir-riżorsi li l-UE ser tkun tista' tuża u jtejbu l-kapaċitajiet tagħhom stess sabiex jikkontrobattu l-approċċ politiku u strateġiku estern tal-UE.

19. Għalhekk, huwa raġonevolment prevedibbli li r-rilaxx sħiħ tad-dokument idgħajjef kwistjonijiet ta’ difiża u militari.

20. Sabiex deċiżjoni li tirrifjuta l-aċċess għal dokument tkun fondata sew fil-liġi, huwa biżżejjed jekk waħda mill-eċċezzjonijiet imressqa mill-istituzzjoni sabiex tirrifjuta l-aċċess għad-dokumenti mitluba tkun ġustifikata ^[8]. Wara li ntqal dan, l-Ombudsman iqis li huwa rilevanti li jiġu stabbiliti l-kunsiderazzjonijiet ta’ hawn taħt dwar l-eċċezzjoni tar-relazzjonijiet internazzjonali invokata mis-SEAE.

21. Il-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali ma tistax tiġi invokata biex tkopri r-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Istati Membri sa fejn dawn jikkonċernaw kwistjonijiet li jaqgħu taħt il-kompetenza tal-UE. Il-kwistjonijiet diskussi fid-dokument inkwistjoni jirrigwardaw, madankollu, kwistjonijiet ta’ difiża u militari, li fihom l-Istati Membri parteċipanti jikkooperaw ma’ xulxin, u mal-istituzzjonijiet tal-UE, fuq bażi volontarja. L-UE m'għandhiex kompetenza fuq dawn il-kwistjonijiet. L-Istati Membri parteċipanti jipprovdu lill-istituzzjonijiet tal-UE, u lil xulxin, b’informazzjoni sensittiva ħafna b’mod volontarju u bil-fehim li din ma tiġix żvelata mingħajr il-kunsens tagħhom. It-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman ikkonferma li l-Istati Membri taw lis-SEAE l-informazzjoni li tinsab fid-dokument bil-kundizzjoni li ma tiġix żvelata barra mill-kuntest tal-PESCO. Għalhekk, huwa raġonevolment prevedibbli li r-rilaxx sħiħ tad-dokument idgħajjef ir-relazzjonijiet internazzjonali bejn l-Istati Membri, u bejn l-Istati Membri u l-UE.

22. L-ilmentatur jargumenta li xi informazzjoni fir-rapport diġà tinsab fid-dominju pubbliku. Filwaqt li xi Stati Membri parteċipanti jippubblikaw informazzjoni limitata dwar id-difiża u r-riżorsi militari tagħhom, l-Ombudsman ma sabet l-ebda evidenza li l-informazzjoni preċiża fir-rapport hija fid-dominju pubbliku.

23. Fir-rigward tal-argument tal-ilmentatur li hemm interess pubbliku qawwi fl-iżvelar tal-informazzjoni, huwa importanti li wieħed jinnota li, skont ir-regoli tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti ^[9], il-protezzjoni tal-interessi pubbliċi fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali u kwistjonijiet militari u tad-difiża ma tistax tiġi megħluba minn kwalunkwe interess pubbliku ieħor.

24. L-Ombudsman għalhekk jikkonkludi li s-SEAE kien iġġustifikat li jirrifjuta l-iżvelar sħiħ tar-rapport.

25. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman isib li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mis-SEAE.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman jagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja ^[10]:

Ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna fir-rifjut tal-aċċess pubbliku sħiħ għar-"Rapport Annwali tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà dwar l-Istatus tal-Implimentazzjoni tal-PESCO 2020".

L-ilmentatur u s-SEAE se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Rosita Hickey
Direttur tal-Inkjesti

Strasburgu, 08/07/2021

[1] Ara l-Artikolu 6(3) tad-DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL (PESK) 2017/2315 tal-11 ta' Diċembru 2017, disponibbli fuq https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32017D2315&qid=1621950265424.

[2] F’konformità mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legalcontent/EN/ALL/?uri=celex%3A32001R1049.

[3] Skont it-tielet inċiż tal-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament 1049/2001.

[4] Skont l-Artikolu 4(1)(a), it-tieni u t-tielet inċiż, tar-Regolament 1049/2001.

[5] L-Artikolu 15 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

[6] Ċerti Stati Membri parteċipanti, bħall-Finlandja, diġà jippubblikaw l-NIPs tagħhom. Barra minn hekk, ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-15 ta’ Ġunju 2020 li tivvaluta l-progress li sar mill-Istati Membri parteċipanti biex jissodisfaw l-impenji meħuda fil-qafas tal-PESCO diġà hija disponibbli għall-pubbliku.

[7] Ara, pereżempju, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Lulju 2018, ClientEarth vs Il-Kummissjoni, T-644/16, il-paragrafi 23-25: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=203913&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=46943

[8] Ara, f’dan is-sens, is-sentenza ClientEarth vs Il-Kummissjoni, punt 78.

[9] Skont l-Artikolu 4, paragrafu 1 moqri flimkien mal-paragrafu 2, ir-Regolament 1049/2001.

[10] Dan l-ilment ġie ttrattat taħt trattament ta’ każijiet delegati, f’konformità mal-Artikolu 11 tad-Deċiżjoni tal-Ombudsman Ewropew li tadotta Dispożizzjonijiet ta’ Implimentazzjoni