Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Il-professuri fl-universitajiet Awstrijaċi jimtlew permezz ta’ proċedura stabbilita mil-liġi, l-“Att dwar l-Universitajiet”. Wara l-pubblikazzjoni tal-pożizzjoni, bord jeżamina l-applikazzjonijiet u jidentifika l-kandidati li jqis l-aktar xierqa. Ir-rettur universitarju jieħu d-deċiżjoni finali u jikkonkludi l-kuntratt ta’ impjieg mal-applikant magħżul.

2. L-applikanti li ma jintgħażlux ma jistgħux jirrikorru għand il-qrati amministrattivi għal stħarriġ sħiħ taċ-ċaħda tal-applikazzjoni tagħhom minn università. Huma jistgħu jirrikorru biss għall-“qrati ordinarji” (qrati tal-liġi ċivili). Dan għaliex il-proċeduri ta’ selezzjoni universitarja jaqgħu taħt id-dritt privat.

3. Dan ifisser li l-applikanti li ma jirnexxux li jmorru l-qorti jiksbu stħarriġ li huwa ta’ natura differenti, u inqas estensiv, milli kieku kienu qed jikkontestaw deċiżjoni amministrattiva quddiem il-qrati amministrattivi. B'mod importanti, l-ogħla qorti ordinarja fl-Awstrija - Oberster Gerichtshof - sostniet b'mod konsistenti li applikanti li ma jintgħażlux għal professuri ma għandhomx "status" legali (ebda interess individwali) biex jikkontestaw l-eżitu tal-proċedura tal-għażla u jitolbu l-annullament tagħha.

4. Ir-rikorrenti li ma jirnexxux jistgħu, l-iktar l-iktar, jitolbu kumpens għad-danni, u dan primarjament, jekk mhux anki esklużivament, ibbażat fuq allegata diskriminazzjoni. It-tipi ta' diskriminazzjoni possibbli huma l-ewwel nett dawk stabbiliti fl-Att Awstrijak dwar it-Trattament Ugwali, li jimplimenta l-leġiżlazzjoni tal-UE dwar it-trattament ugwali - , iżda jinkludi wkoll id-dritt ġenerali taċ-ċittadini tal-UE li ma jiġux diskriminati abbażi tan-nazzjonalità tagħhom. L-eżitu konkret ta’ talba b’suċċess għad-danni fil-biċċa l-kbira tal-każijiet jammonta għal tliet xhur ta’ salarju mitluf.

5. L-ilmentatur huwa akkademiku ta’ nazzjonalità Taljana li applika mingħajr suċċess għal għadd ta’ professuri f’università Awstrijaka. Huwa ssuspetta li l-applikazzjonijiet tiegħu ġew miċħuda għal raġunijiet li ma kinux oġġettivi u fattwali.

6. Wara li pprova jikkontesta mingħajr suċċess l-eżitu tal-proċeduri tal-għażla quddiem il-qorti, l-ilmentatur kien tal-fehma li l-possibbiltajiet li wieħed imur il-qorti, kif deskritt hawn fuq, kienu limitati wisq u jmorru kontra d-dritt tal-UE. Huwa kien speċifikament imħasseb li kien hemm ksur tad-dritt għall-moviment liberu u tad-dritt ta' aċċess għall-ġustizzja. Għalhekk huwa ressaq ilment quddiem il-Kummissjoni Ewropea.

7. Il-Kummissjoni Ewropea ma qablitx mal-ilmentatur li kien hemm ksur tal-liġi tal-UE, u għalhekk ċaħdet l-ilment tiegħu.

8. L-ilmentatur qies li l-Kummissjoni ma kinitx fehmet kif xieraq l-ilment tiegħu. Għalhekk huwa rrikorra għand l-Ombudsman Ewropew, fi Frar 2019.

L-inkjesta

9. L-Ombudsman wettqet inkjesta dwar il-mod li bih il-Kummissjoni kkomunikat mal-ilmentatur dwar il-kwistjoni, b’mod partikolari biex tistabbilixxi jekk kinitx qieset bis-sħiħ l-aspetti rilevanti kollha tas-sitwazzjoni legali li l-ilmentatur irrefera għaliha.

10. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman talbet lill-Kummissjoni għal żewġ tweġibiet. L-Ombudsman ikkonsultat ukoll lill-Bord Federali tal-Ombudsman Awstrijak, li fir-Rapport Annwali tiegħu tal-2018 kien ikkritika s-sitwazzjoni legali msemmija mill-ilmentatur. Il-Bord tal-Ombudsman Awstrijak ipprovda spjegazzjoni legali l-aktar utli li l-Ombudsman Ewropew bagħtet, flimkien ma’ sentenza Awstrijaka relatata reċenti, lill-Kummissjoni fit-tieni talba tagħha għal tweġiba.

Kif il-Kummissjoni Ewropea kkomunikat dwar l-allegat ksur

Il-kwistjonijiet u l-fehmiet

11. L-ilmentatur kien tal-fehma, fil-qosor, li n-natura u l-firxa tal-aċċess tal-qorti msemmija fil-paragrafi 1-4 hawn fuq jiksru d-dritt tal-UE minħabba li ma jipprevedux rimedju effettiv ^[1]. B’rabta ma’ dan, huwa kien tal-fehma li, bħala tali, is-sitwazzjoni twassal ukoll għal ksur tad-drittijiet tal-moviment liberu tal-UE minħabba li tipprevjeni liċ-ċittadini tal-UE minn Stati Membri oħra milli jitolbu d-drittijiet tagħhom b’mod sħiħ u effettiv meta jikkontestaw l-eżitu tal-proċeduri tal-għażla li huma jissuspettaw li kienu kkaratterizzati minn irregolaritajiet.

12. Il-korrispondenza inizjali bejn il-Kummissjoni u l-ilmentatur, kif ukoll it-tweġiba inizjali mibgħuta mill-Kummissjoni matul din l-inkjesta, ħallew xi dubji dwar jekk il-Kummissjoni kinitx qieset bis-sħiħ is-sitwazzjoni legali li għaliha rrefera l-ilmentatur. Ir-rendikont li ġej jirrifletti l-fehmiet tal-Kummissjoni peress li ġew ipprovduti wara l-kontribut mill-Bord tal-Ombudsman Awstrijak u sentenza li kkonfermat is-sitwazzjoni legali deskritta mill-ilmentatur (ara l-paragrafu 10 hawn fuq).

13. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li s-sitwazzjoni legali kkontestata mill-ilmentatur ma tipprevedix il-possibbiltà li jintalab l-annullament ta’ deċiżjoni ta’ reklutaġġ ta’ università. Huwa enfasizza li din il-limitazzjoni proċedurali tapplika għall-applikanti Awstrijaċi u tal-UE b’mod ugwali u “[f]’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ma ssibx li dan jikser l-Artikolu 45 TFUE [(it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea)] jew l-Artikolu 47 tal-Karta [tal-UE] [dwar id-Drittijiet Fundamentali]”.

14. Il-Kummissjoni b’mod aktar speċifiku kienet ukoll tal-fehma li “l-possibbiltà li jiġu kkontestati quddiem il-qorti ċivili kompetenti l-allegati irregolaritajiet u li jintalab dannu tikkostitwixxi, fl-opinjoni tal-Kummissjoni, rimedju legali effettiv skont it-tifsira tal-Artikolu 47 tal-Karta [tal-Unjoni Ewropea] [dwar id-Drittijiet Fundamentali]^[2]”.

15. Fir-rigward tal-prattiki ta’ kumpens, il-Kummissjoni qieset li “sakemm ma jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità fir-rigward tal-proċedimenti għat-talba ta’ kumpens, din hija kwistjoni li taqa’ taħt il-liġi nazzjonali.”

16. Dwar kwistjoni relatata li tikkonċerna l-fatt li l-Att Awstrijak dwar it-Trattament Ugwali jidher li jeskludi b’mod espliċitu d-diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità mill-mandat speċifiku tiegħu, il-Kummissjoni ddikjarat li “b’kuntrast ma’ leġiżlazzjoni oħra tal-UE dwar it-trattament ugwali (eż. dwar is-sess jew l-età), l-Artikolu 45 tat-TFUE u [l-leġiżlazzjoni relatata tal-UE] huma direttament applikabbli u ma jeħtiġux implimentazzjoni fil-liġi nazzjonali”.

17. Minbarra d-dikjarazzjonijiet imsemmija hawn fuq, il-Kummissjoni għamlet għadd ta’ osservazzjonijiet kuntestwali fiż-żewġ tweġibiet tagħha. L-Ombudsman iqis li huwa xieraq li dawn jiġu inklużi hawnhekk fid-deċiżjoni.

18. Il-Kummissjoni ddikjarat li ma għandha l-ebda indikazzjoni li applikanti minn Stati Membri oħra tal-UE huma sistematikament diskriminati mill-Universitajiet Awstrijaċi. Fil-fatt, il-leġiżlazzjoni Awstrijaka tirrikjedi li l-karigi vakanti ta’ professur ordinarju jridu jiġu ppubblikati mill-universitajiet mill-inqas madwar l-UE kollha sabiex jattiraw kandidati xierqa wkoll minn Stati Membri oħra, possibbilment madwar id-dinja. Il-bażi tad-data disponibbli għall-pubbliku tal-Università ta’ Vjenna turi li, fl-2017 u fl-2018, il-maġġoranza tal-ħatriet ta’ professuri kienu kandidati li ġejjin minn barra l-pajjiż. Barra minn hekk, il-bażi tad-data statistika tal-Ministeru Federali Awstrijak tax-Xjenza, ir-Riċerka u l-Ekonomija turi, għall-universitajiet Awstrijaċi kollha bejn l-2015 u l-2017, għadd kbir ta’ professuri maħtura li qabel kienu attivi fi Stati (Membri) oħra.

19. Il-Kummissjoni indirizzat ukoll kwistjoni dwar jekk il-qrati Awstrijaċi jonqsux, b’mod sistematiku, milli jirreferu kwistjonijiet tad-dritt tal-UE lill-Qorti tal-Ġustizzja. Hija għamlet dan biex tindirizza tħassib li l-ilmentatur kien esprima dwar il-fatt li l-ebda qorti Awstrijaka ma kienet għadha talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja għall-opinjoni tagħha dwar il-kwistjonijiet tad-dritt tal-UE li huwa kien qajjem fl-ilment tiegħu lill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni ddikjarat li hija konxja ta’ diversi kawżi reċenti li fihom il-qrati Awstrijaċi kienu rreferew domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali flimkien mal-Artikolu 45 TFUE. Għalhekk ma rat l-ebda problema sistemika f’dan ir-rigward.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

20. Il-Kummissjoni Ewropea għandha diskrezzjoni partikolarment wiesgħa fir-rigward tal-eżami tal-ksur possibbli tad-dritt tal-UE mill-Istati Membri. Huwa rilevanti wkoll li wieħed jinnota li l-Kummissjoni ma taġixxix bħala korp ta’ rimedju meta tittratta każijiet individwali.

21. L-eżami mill-Ombudsman tat-trattament mill-Kummissjoni ta’ lmenti dwar allegat ksur tad-dritt tal-Unjoni huwa għalhekk neċessarjament limitat. L-Ombudsman tista’ teżamina l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni mal-ilmentatur, pereżempju billi tħares lejn jekk tatx informazzjoni ċara u li tinftiehem għaliex għalqet każ. Jekk il-Kummissjoni tidher li ma indirizzatx kif xieraq ċerti fatti sottostanti importanti, l-Ombudsman jista' jitlobha tagħmel dan. Kif imsemmi hawn fuq fil-paragrafu 12, din kienet is-sitwazzjoni f’dan il-każ.

22. L-Ombudsman ibbenefika mill-kooperazzjoni stabbilita fi ħdan in-Network Ewropew tal-Ombudsmen, u talab lill-Bord tal-Ombudsman Awstrijak għal spjegazzjonijiet legali li mbagħad setgħet tibgħat lill-Kummissjoni meta talbitha tiċċara aktar il-fehim tagħha tas-sitwazzjoni legali kkontestata.

23. Wara din it-talba, il-Kummissjoni pprovdiet tweġiba li fiha sostniet il-fehma li s-sitwazzjoni legali kkontestata ma tiżvelax ksur tad-dritt tal-Unjoni. Madankollu, hija rrikonoxxiet b’mod aktar ċar aspett fattwali ewlieni fis-sitwazzjoni legali kif ippreżentata lilha mill-ilmentatur. Hija kkonfermat il-fehma legali relatata tagħha (interpretazzjoni) dwar il-kwistjonijiet tad-dritt tal-UE mqajma mill-ilmentatur u pprovdiet informazzjoni kuntestwali addizzjonali.

24. L-Ombudsman iqis li l-Kummissjoni, matul din l-inkjesta, ipprovdiet informazzjoni u spjegazzjonijiet li jippermettu lill-ilmentatur ikun jaf il-pożizzjoni tiegħu, mill-perspettiva tad-dritt tal-UE, dwar is-sitwazzjoni li huwa ġibed l-attenzjoni tagħha għaliha. Għalhekk, l-Ombudsman tikkonkludi li, fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżami tagħha tal-azzjonijiet tal-Kummissjoni, ma hemm l-ebda raġuni għal aktar inkjesti.

25. Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

M'hemm l-ebda raġuni għal aktar investigazzjonijiet.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni Ewropea se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 09/09/2020

[1] L-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE: "Kull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha garantiti mil-liġi ta' l-Unjoni jinkisru għandha d-dritt għal rimedju effettiv quddiem tribunal skond il-kondizzjonijiet stabbiliti f'dan l-Artikolu."

[2] Nota f’qiegħ il-paġna fit-tweġiba tal-Kummissjoni: “Dwar l-adegwatezza ta’ rimedju kumpensatorju li għandu jitqies bħala rimedju effettiv, ara l-ġurisprudenza [rilevanti] tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (KEDB) li fid-dawl tagħha għandu jiġi interpretat l-Artikolu 47 tal-Karta.