Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Dan il-każ jikkonċerna talba għal aċċess pubbliku għal dokument relatat ma’ proċedura ta’ ksur.

2. Fl-2013, il-Kummissjoni Ewropea bdiet proċedimenti ta' ksur skont l-Artikolu 258 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) kontra l-Ġermanja talli naqset milli tissodisfa l-obbligi tagħha skont id-Direttiva dwar in-Nitrati.^{[1] F'dak} il-kuntest, fl-2016, il-Kummissjoni ressqet il-każ quddiem il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja.  Fil-21 ta’ Ġunju 2018, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-Ġermanja kienet naqset milli tissodisfa l-obbligi tagħha skont id-Direttiva dwar in-Nitrati. ^[2]

3. Wara s-sentenza, il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Ġermaniżi wettqu negozjati fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ din is-sentenza.

4. Fil-21 ta’ Mejju 2019, gazzetta Ġermaniża rrapportat li l-Kummissjoni Ewropea kienet bagħtet ittra lill-Ministeru Federali Ġermaniż għall-Agrikoltura u lill-Ministeru Federali Ġermaniż għall-Ambjent fejn wissiethom li l-Ġermanja se terġa’ tiġi riferuta lill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja sakemm il-Ġermanja ma tissikkax ir-regoli tagħha dwar l-użu tal-fertilizzanti.

5. L-ilmentatur, resident Ġermaniż, talab lill-Kummissjoni tagħtih aċċess għall-ittra msemmija fl-artiklu tal-gazzetta.

6. Il-Kummissjoni identifikat id-dokument bħala ittra datata l-15 ta’ Mejju 2019. Hija rrifjutat li tagħti aċċess għal din l-ittra. Wara li l-applikazzjoni konfermatorja tiegħu ġiet miċħuda, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman fis-27 ta' Settembru 2019.

L-inkjesta

7. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar ir-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess għad-dokument mitlub. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman spezzjona kopja tad-dokument.

Argumenti eżaminati mill-Ombudsman

8. Il-Kummissjoni argumentat, fid-deċiżjonijiet tagħha li jirrifjutaw l-aċċess għall-ittra, li l-ittra tal-15 ta’ Mejju 2019 kienet parti min-negozjati li għaddejjin bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Ġermaniżi dwar kif għandha tiġi implimentata s-sentenza tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja. Il-Kummissjoni spjegat li hija qieset il-progress li sar mill-awtoritajiet Ġermaniżi fl-implimentazzjoni tas-sentenza bħala insuffiċjenti u li għalhekk kienet bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lill-Ġermanja fil-25 ta’ Lulju 2019 f’konformità mal-Artikolu 260 tat-TFUE. Tali ittra ta’ intimazzjoni hija l-ewwel stadju fil-proċedura prekontenzjuża li fiha l-Kummissjoni tmexxi djalogu mal-Istat Membru sabiex dan tal-aħħar ikun jista’ jikkonforma mas-sentenza tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja fil-proċedura skont l-Artikolu 258 TFUE.

9. Il-Kummissjoni ddikjarat li l-liġi tal-UE tirrikonoxxi l-eżistenza ta' preżunzjoni ġenerali li l-iżvelar ta' dokumenti fi proċedura ta' ksur li tkun għaddejja jimmina l-protezzjoni tal-iskop tal-ispezzjonijiet, l-investigazzjonijiet u l-awditi.^[3] Hija qieset li għalkemm din il-ġurisprudenza ġiet żviluppata fil-kuntest ta' proċedimenti ta' ksur skont l-Artikolu 258 tat-TFUE, hija tapplika wkoll għall-proċedimenti skont l-Artikolu 260.

10. Il-Kummissjoni spjegat li l-iżvelar pubbliku tal-ittra jista’ jaffettwa b’mod negattiv id-djalogu bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Ġermanja li għalih il-klima ta’ kooperazzjoni u fiduċja reċiproka hija essenzjali. L-iżvelar pubbliku f’dan l-istadju tal-proċedimenti essenzjalment iċaħħad lill-awtoritajiet Ġermaniżi mill-aspettattivi leġittimi tagħhom ta’ kooperazzjoni leali mill-Kummissjoni fil-qafas ta’ proċedimenti ta’ ksur. Il-Kummissjoni qieset li d-divulgazzjoni tipprevjeniha wkoll milli tiddeċiedi dwar il-pożizzjoni tagħha ħielsa minn influwenza esterna u tirriskja li timmina d-djalogu mal-Istat Membru kkonċernat.

11. L-ilmentatur qies li l-Kummissjoni jenħtieġ li tiddivulga din l-ittra. Huwa argumenta li abbażi ta’ informazzjoni disponibbli għall-pubbliku, l-ittra ma tidhirx li hija relatata mal-proċedura ta’ ksur innifisha, iżda fiha biss l-informazzjoni li tali proċedura ta’ ksur se tinbeda sakemm il-Ġermanja ma tikkonformax mad-Direttiva dwar in-Nitrati.

12. L-ilmentatur spjega wkoll li kien talab ukoll lir-riċevituri tal-ittra, jiġifieri ż-żewġ ministeri federali Ġermaniżi kkonċernati, biex ikollhom aċċess għall-ittra. Huwa ddikjara li ż-żewġ ministeri rrifjutaw li jagħtu aċċess għall-ittra minħabba l-protezzjoni tar-relazzjonijiet internazzjonali. Huwa ddikjara li l-Ministeru Federali għall-Ambjent kien ikkonsulta lill-Kummissjoni, iżda l-Kummissjoni kienet irrifjutat li toħroġ id-dokument f’dan l-istadju.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

13. Dan il-każ jikkonċerna proċedura ta' ksur li qed isseħħ wara li l-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja kienet sabet li Stat Membru kien kiser il-liġi tal-UE.^[4] Din il-proċedura għandha l-għan li ġġib lill-Istat Membru kkonċernat konformi mad-Direttiva dwar in-Nitrati, f'konformità mas-sentenza tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja. Dan jikkonsisti f’żewġ stadji, stadju amministrattiv prekontenzjuż u stadju ġudizzjarju, għal darba oħra quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Wieħed mill-għanijiet tal-istat prekontenzjuż huwa li jagħti lill-Istat Membru kkonċernat l-opportunità li jikkonforma mad-Direttiva b’mod amikevoli. Jekk dan l-objettiv jintlaħaq, il-Kummissjoni tagħlaq il-każ. Eżitu bħal dan huwa fl-interess pubbliku minħabba li jfisser li d-Direttiva se tiġi implimentata kif xieraq mill-Istat Membru kkonċernat mingħajr il-ħtieġa li terġa’ titressaq il-kwistjoni quddiem il-qorti (li tieħu ħafna ħin u tiswa ħafna flus għall-partijiet kollha). 

14. Sabiex jinkisbu tali soluzzjonijiet amikevoli, huwa meħtieġ li jitrawwem u jinżamm grad ta’ fiduċja reċiproka. Il-qrati tal-UE ddeċidew li l-aċċess pubbliku għal dokumenti relatati ma' proċedura ta' ksur li tkun għadha għaddejja fiż-żmien tat-talba għal aċċess jista' jdgħajjef il-“klima ta' fiduċja reċiproka” meħtieġa bejn il-Kummissjoni u l-Istat Membru.^[5] Għalhekk, il-qrati tal-UE rrikonoxxew li hemm preżunzjoni ġenerali li l-aċċess pubbliku għad-dokumenti relatati ma' proċedura ta' ksur matul l-istadju prekontenzjuż tagħha jipperikola l-kisba tal-objettivi ta' dik il-proċedura [6].

15. F’dan il-każ, l-Ombudsman ikkonferma permezz ta’ spezzjoni li d-dokument mitlub mill-ilmentatur huwa relatat ma’ proċedura ta’ ksur li għaddejja bħalissa. Għalhekk jista’ jiġi preżunt li l-iżvelar tad-dokument mitlub fil-prinċipju jimmina l-protezzjoni tal-iskop tal-proċedura ta’ ksur ^[7].

16. Anki jekk tapplika preżunzjoni ġenerali, l-ilmentatur xorta għandu d-dritt li d-dokument mitlub jiġi żvelat jekk ikun hemm interess pubbliku akbar mir-raġunijiet li jiġġustifikaw ir-rifjut tal-iżvelar. Madankollu, huma biss ċirkostanzi partikolari li jagħmlu l-prinċipju tat-trasparenza partikolarment urġenti li jistgħu jikkostitwixxu interess pubbliku prevalenti ^[8].

17. L-ilmentatur jargumenta li diversi gazzetti diġà koprew l-aktar aspetti importanti tal-ittra inkwistjoni. L-Ombudsman iqis li l-fatt li xi informazzjoni li tinsab fid-dokument ikkonċernat tista' tkun diġà fid-dominju pubbliku ma jikkostitwixxix ċirkostanza eċċezzjonali jew urġenti li tiġġustifika l-preċedenza tal-preżunzjoni ġenerali ta' nuqqas ta' divulgazzjoni f'dan iż-żmien.

18. L-Ombudsman tinnota li l-ilmentatur jista' jagħmel talba ġdida għal aċċess għad-dokumenti ladarba tingħalaq il-proċedura ta' ksur inkwistjoni.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

Ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni Ewropea fir-rifjut tal-aċċess pubbliku għad-dokument mitlub.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Ó Fergal Regan

Unità 2 tal-Kap tal-Inkjesti -

Strasburgu, 28/11/2019

[1] Id-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:01991L0676-20081211&from=EN.

[2] Is-sentenza tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Ġunju 2018 fil-Kawża C-543/16, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, EU:C:2018:481.

[3] Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-14 ta' Novembru 2013 fil-kawżi konġunti C-514/11 P u

C-605/11 P LPN u r-Repubblika tal-Finlandja vs il-Kummissjoni Ewropea, ECLI:EU:C:2013:738,

il-punti 55, 65-68 u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Diċembru 2001 fil-kawża

T-191/99, Petrie et vs Il-Kummissjoni, ECLI:EU:T:2001:284, il-paragrafu 68.

[4] Ara l-Artikolu 260(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012E/TXT.

[5] Sentenza LPN u Republic of Finland vs Il-Kummissjoni Ewropea, iċċitata iktar ’il fuq, punti 65-68.

[6] Sentenza LPN u Republic of Finland vs Il-Kummissjoni Ewropea, iċċitata iktar ’il fuq, punt 70.

[7] Skont it-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001.

[8] Is-Sentenza tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Settembru 2010 fil-Kawża C-514/07, L-Isvezja u oħrajn vs API u l-Kummissjoni, EU:C:2010:541, il-punt 156.