Arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 3(5) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh ^[1]

Measann an tOmbudsman nár thug an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA) freagra leordhóthanach ar roinnt ceisteanna a chuir an gearánach air. Cuireadh na ceisteanna i gcomhthéacs ról EFSA in údarú bia agus beatha agus bhain siad go háirithe le hathnuachan an údaraithe le haghaidh arbhar Indiach géinmhodhnaithe MON 810 Monsanto.  Molann an tOmbudsman go dtabharfadh an t-údarás aghaidh go díreach anois ar cheist an ghearánaigh, is é sin, ar chuir cuideachta atá ag lorg údarú le haghaidh táirge géinmhodhnaithe na sonraí ábhartha uile isteach agus, mura ndearna, an bhfuil glacadh EFSA leis sin i gcomhréir leis an dea-chleachtas eolaíoch. Ní cheistítear leis an togra seo measúnú EFSA ar shábháilteacht an táirge ach cé acu a mheasann nó nach measann sé gurb iomchuí gurb é EFSA féin – agus ní an chuideachta a bhfuil údarú á lorg aici – amháin atá freagrach as na sonraí uile atá ábhartha don mheasúnú ar shábháilteacht táirge a dhaingniú. Cé go bhfuil EFSA cuntasach as údarú táirge, tagann an cheist chun cinn maidir le cad ba cheart a bheith ina fhreagairt iomchuí ar mhainneachtain líomhnaithe d’aon ghnó ag cuideachta, agus údarú táirge á lorg aici, an fhaisnéis iomchuí uile a sholáthar maidir le sábháilteacht an táirge sin.

Molann an tOmbudsman freisin gur cheart do EFSA freagra a thabhairt ar ábhair imní a chuir an gearánach in iúl maidir le bheith ag brath ar thástáil ar leith a líomhnaítear a mhol saineolaithe arb eol go bhfuil siad gar don chuideachta iarrthach.

Cúlra an ghearáin

1. Baineann an gearán, ó chomhlachas na Fraince G.I.E.T. - Groupe International d’Études Transdisciplinaires, leis an gcaoi a ndéanann an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA) meastóireacht ar shábháilteacht orgánach géinmhodhnaithe (OGManna) sula n-údaraítear iad lena n-úsáid san Aontas. Go sonrach, baineann sé leis an gcaoi a láimhseálann EFSA iarratas ar údarú le haghaidh arbhar Indiach géinmhodhnaithe.

2. I mí Dheireadh Fómhair 2013, chuir Feisire de Pharlaimint na hEorpa (an 'FPE') roinnt ceisteanna ar an gCoimisiún Eorpach thar ceann an ghearánaigh. Bhí na ceisteanna bunaithe ar an dearbhú gur caitheadh amhras ar chuid de thorthaí foilsithe Monsanto agus ar na modhanna a d’úsáid sé chun measúnú a dhéanamh ar shábháilteacht MON 810 agus plandaí géinmhodhnaithe eile i staidéar de chuid an Aontais inar díríodh ar athnuachan údaraithe le haghaidh arbhar Indiach géinmhodhnaithe MON 810 de chuid Monsanto. Dúirt an Feisire gur mhaígh an gearánach nár sholáthair Monsanto ach sonraí a thacaigh lena chonclúidí inmhianaithe. D’fhiafraigh an Feisire den Choimisiún arbh amhlaidh an cás agus má bhí, an raibh sé sin bailí ó thaobh na heolaíochta de. D’fhiafraigh an Feisire freisin ar roghnaigh Monsanto ‘comparators’ ábhartha [2], go háirithe i bhfianaise an mhéid a thuairiscigh sé mar ‘chás suaiteach an mheánráta histidine [3]. Ar deireadh, dúirt an Feisire gur cheistigh an staidéar an tástáil friotaíochta peipsine a d’úsáid Monsanto chun a thaispeáint conas a scriostar an ‘phróitéin leasa’ in MON 810 trí dhíleá [4]. De réir an ghearánaigh, dúirt comhalta de Phainéal OGM EFSA nach scriostar an phróitéin úis in MON 810 i ndálaí atá gar do dhálaí an fhíordhíleá. Dá bhrí sin, d’iarr an Feisire ar an gCoimisiún a mhíniú cén fáth, dar leis an ngearánach, gur bhailíochtaigh EFSA toradh tástála a cheistigh duine de shaineolaithe EFSA féin [5].

3. D’iarr an Coimisiún ar EFSA freagra a thabhairt ar an bhFeisire.

4. Thug EFSA freagra ar an bhFeisire agus ar an ngearánach freisin agus dúirt sé gur thuig sé an chéad sraith ceisteanna a bhí ag an bhFeisire maidir le (a) úsáid roghnaitheach líomhnaithe sonraí; agus (b) oiriúnacht na ‘gcomparadóirí’ a úsáidtear.

Maidir le (a) - dúirt EFSA gur thug sé tuairisc mhionsonraithe don Fheisire ar an nós imeachta a lean a Phainéal OGM chun measúnú riosca a dhéanamh ar arbhar Indiach MON 810. Dúirt sé gur bhain an Painéal OGM úsáid as sonraí an iarratasóra, as barúlacha eolaíocha na mBallstát, as an tuarascáil measúnaithe riosca comhshaoil ó údaráis inniúla an Bhallstáit ábhartha, agus as sonraí eolaíocha ábhartha eile a bhí ar fáil le déanaí sa litríocht. Dúirt sé freisin gur tháirg an Painéal OGM, faoi na treoirlínte ábhartha, tuairisc achomair ar na prionsabail eolaíocha a cuireadh i bhfeidhm agus liosta de na sonraí agus den fhaisnéis uile a úsáideadh. Rinne an Painéal OGM breithniú ar na sonraí sin go léir, gan beann ar cé acu a bhí nó nach raibh siad i bhfabhar an iarratasóra nó ina choinne.

Maidir le (b) - dúirt EFSA gur chuir sé "athraitheacht nádúrtha"san áireamh i gceart. De réir an nós imeachta is infheidhme, cuirtear OGManna, mar chéad chéim, i gcomparáid le ‘táirge rialaithe’ oiriúnach chun difríochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann mar gheall ar an modhnú géiniteach a shainaithint. Ansin, mar dhara céim, déantar measúnú riosca ar aon difríochtaí sainaitheanta maidir le sábháilteacht, tionchar cothaitheach agus impleachtaí comhshaoil, i gcomhréir leis an Rialachán maidir le Bia agus Beatha GM ^[6] agus leis an Codex Alimentarius ^[7]. Lean Painéal OGM EFSA an cur chuige sin i leith MON 810 agus rinne sé measúnú ar na sonraí uile a bhí ar fáil, eadhon ó na trialacha allamuigh a rinneadh sna Stáit Aontaithe in 1994 agus 1995.

5. Dúirt EFSA gur thuig sé go mbaineann dara sraith ceisteanna an Fheisire le (c) na cúiseanna ar ghlac EFSA le sonraí an iarratasóra in ainneoin gur mheas an gearánach go raibh sé contrártha go follasach idir a thorthaí agus torthaí eile; agus (d) a thuairimí maidir le bailíocht eolaíoch tástála a rinneadh i ndálaí neamhfhiseolaíocha.

Maidir le (c) - dúirt EFSA go ndearna a Phainéal OGM measúnú in 2009 ar na staidéir ar dhíghrádú in vitro a chuir an t-iarratasóir i láthair chomh maith le staidéir eile a bhí ar fáil agus tháinig sé ar an gconclúid go ndearna peipsin an phróitéin is ábhar a dhíghrádú go tapa faoi na coinníollacha a úsáideadh. Bhí na coinníollacha sin cosúil leis na coinníollacha ar a dtugtar tuairisc in Codex Alimentarius agus "EFSA"^[8]. In 2012, rinne Painéal OGM EFSA measúnú riosca breise ar arbhar Indiach MON 810 trí athbhreithniú a dhéanamh ar staidéir eile atá ar fáil go poiblí maidir leis an díghrádú próitéine ábhartha le peipsin. Dá réir sin, dúirt EFSA gur bhain a Phainéal OGM úsáid as an bhfianaise eolaíoch uile a bhí ar fáil, trí na coinníollacha molta le haghaidh tástála a chur i bhfeidhm, agus trí phrótacail mhalartacha a leanúint. Ba uirlis bhreise bhailí iad na staidéir ar dhíghrádú in vitro don mheasúnú ailléirgeachta. Níor shainaithin Painéal OGM EFSA tásca maidir le hábhair imní ailléirgeachta do dhaoine ná d’ainmhithe.

A mhéid a bhaineann le (d) - mhínigh EFSA go ndearnadh an tástáil sin i gcomhréir le moltaí Codex Alimentarius agus "EFSA". Ní tástáil díleáiteachta in vitro í an tástáil seo atá deartha chun aithris a dhéanamh ar dhálaí fiseolaíocha an díleá gastrach.

6. Mar chonclúid, dúirt EFSA gur thug sé aghaidh ar cheisteanna uile an Fheisire agus go ndearna sé cur síos críochnúil ar an modheolaíocht a úsáideadh sa mheasúnú riosca ar arbhar Indiach MON 810. Dúirt sé gur bhreithnigh sé na sonraí go léir a bhí ar fáil agus gur lean sé an prionsabal a comhaontaíodh go hidirnáisiúnta maidir leis na difríochtaí idir an OGM agus a chomparadóir neamh-ghéinathraithe a shainaithint, a ndearnadh measúnú air i gcomhthéacs éagsúlacht nádúrtha agus a n-ábharthacht maidir le sábháilteacht á gcur san áireamh, i gcomhréir leis an Rialachán maidir le Bia agus Beatha Géinmhodhnaithe agus leis an Codex Alimentarius. Lean an tástáil friotaíochta peipsine a chuir an t-iarratasóir ar fáil na coinníollacha ar a dtugtar tuairisc in Codex Alimentarius agus in EFSA agus, dá bhrí sin, measadh gur staidéar bailí í don mheasúnú ailléirgineachta. Mar thaca lena sheasamh, thagair EFSA do roinnt foilseachán eolaíoch a liostaigh sé ina fhreagra.

7. Ní raibh an gearánach sásta le freagra EFSA agus rinne sé gearán leis an Ombudsman Eorpach i mí Feabhra 2015.

An fiosrúchán

8. D'oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar an ngearán agus shainaithin sí na líomhaintí agus na héilimh seo a leanas:

1) Bhí moill ar EFSA freagra a thabhairt ar litir an ghearánaigh agus ba i mBéarla seachas i bhFraincis an ghearáin a bhí an freagra.

2) Theip ar EFSA freagra ceart a thabhairt ar na ceisteanna sonracha a bhaineann leis an nós imeachta maidir le harbhar Indiach GM MON 810 a údarú. Go háirithe, theip ar EFSA an méid seo a leanas a mhíniú go soiléir:

(i) cé acu a chuir nó nár chuir an t-iarratasóir isteach ach na sonraí sin a bhí fabhrach dá iarratas;

(ii) an bhfuil sé inghlactha ó thaobh na heolaíochta de, dá mba amhlaidh an cás, nach dtíolacfaidh iarratasóir ach sonraí atá fabhrach;

(iii) an raibh na comparáidí dá ndearna an t-iarratasóir tagairt ábhartha don OGM atá i gceist;

(iv) conas ab fhéidir, dar leis an ngearánach, go raibh torthaí an iarratasóra i leith an ráta histidine ar neamhréir trí fhoráil a dhéanamh do rátaí a bhí os cionn agus faoi bhun an ghnáthleibhéil; agus

(v) cén fáth nár bhreithnigh sé, agus cinneadh á dhéanamh aige maidir le húdarú, tuairim duine dá shaineolaithe ar an bPainéal OGM nach scriostar próitéin leasa MON 810 i ndálaí atá gar do dhálaí fhiseolaíocht an díleá. De réir an ghearánaigh, mhol saineolaithe gar don iarratasóir an tástáil friotaíochta peipsine a úsáideadh chun measúnú a dhéanamh ar dhíleáiteacht in vitro phróitéin úis MON 810.

3) Ba cheart do EFSA

(i) leithscéal a ghabháil as freagra déanach a thabhairt agus as freagra a thabhairt i mBéarla; agus

(ii) freagra ceart a thabhairt ar na ceisteanna a leagtar amach i bpointí (i) go (v) de líomhain 2 thuas.

9. Cuirtear argóintí na bpáirtithe uile san áireamh i dtogra an Ombudsman.

Líomhain maidir le moill agus teanga agus an t-éileamh ar leithscéal

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

10. Dúirt an gearánach gur thóg sé seacht mí go leith ar EFSA freagra a thabhairt.  Bhí an litir freagartha i mBéarla, ach scríobh an gearánach i bhFraincis. D’iarr an gearánach ar EFSA leithscéal a ghabháil.

11. Dúirt EFSA gur thug sé freagra i mBéarla ar iarraidh a rinne an Coimisiún i mBéarla ach gur oth leis an dul in éag gan freagra a thabhairt i bhFraincis agus ghabh sé leithscéal.

12. Ghlac an gearánach leis sin.

Measúnú an Ombudsman

13. Cuireann an tOmbudsman fáilte roimh leithscéal EFSA agus measann sé go bhfuil an t-ábhar réitithe.

Éilimh a bhaineann le freagra neamhleor líomhnaithe EFSA ar ábhair imní an ghearánaigh maidir le húdarú OGM

Argóintí ginearálta a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

14. D’áitigh an gearánach nár bhain an chéad sraith ceisteanna a chuir an Feisire le nósanna imeachta EFSA, ach leis an iarratas sonrach ar údarú OGM maidir le MON 810. Bhain an dara sraith ceisteanna le modhanna meastóireachta EFSA chun anailís a dhéanamh ar fheidhmeanna OGM.

15. Ina fhreagra, dúirt EFSA gurb é an ról atá aige [9] comhairle eolaíoch agus tacaíocht theicniúil a sholáthar do reachtaíocht agus do bheartais an Aontais i ngach réimse a bhfuil tionchar acu ar shábháilteacht bia agus beatha ainmhithe, agus tuairimí a thabhairt bunaithe ar eolas eolaíoch fónta agus cothrom le dáta a léirítear sna sonraí atá ar fáil. Go sonrach, déanann EFSA meastóireachtaí eolaíocha ar iarratais ar údarú bia agus beatha GM. Déanann iarratasóirí a n-iarratais ar OGManna a chur ar an margadh a ullmhú agus a sheoladh chuig údaráis inniúla Ballstáit. Ansin seolann an t-údarás náisiúnta an t-iarratas agus aon fhaisnéis fhorlíontach atá ar fáil chuig EFSA. Féadfaidh EFSA agus na húdaráis náisiúnta araon, i gcás inarb iomchuí, a iarraidh ar iarratasóirí "na sonraí a ghabhann leis an iarratas a fhorlíonadh." Déanann EFSA measúnú ar an iarratas agus tugann sé tuairim réasúnaithe ina leith [10].

16. De réir EFSA, bhí sé i dteagmháil go minic leis an ngearánach. Pléadh saincheisteanna a d’ardaigh an gearánach, eadhon an in-díleáiteacht in vitro, freisin ag ceardlann ar an measúnú ailléirgineachta ar phlandaí GM a tionóladh an 17 Meitheamh 2015 (tar éis an gearán a dhéanamh leis an Ombudsman), ar ar fhreastail an gearánach.

17. Tá obair theicniúil agus eolaíoch EFSA an-chasta, agus tá ábhair ar thús cadhnaíochta san eolaíocht rialála. Ní i gcónaí a ghlacann an pobal go hiomlán lena thuairimí, go háirithe i ndáil le saincheisteanna deighilteacha amhail OGManna. Tá a fhios ag EFSA go bhféadfadh sé nach n-aontódh roinnt daoine, lena n-áirítear an gearánach, go hiomlán le conclúidí an Phainéil OGM. Mar sin féin, creideann EFSA go gcomhlíonann sé a dhualgais ar bhealach trédhearcach agus cuntasach, i gcomhréir go hiomlán le prionsabail an dea-riaracháin.

Ráitis ghinearálta an Ombudsman

18. Is é conclúid an Ombudsman go bhfuil míthuiscint ann ó EFSA maidir le hábhair imní an ghearánaigh.

19. Níl an gearánach ag ceistiú mheasúnú EFSA ar arbhar Indiach géinmhodhnaithe MON 810 ach an fhaisnéis a sholáthair an t-iarratasóir -Monsanto - ina iarratas agus dearcadh EFSA i leith a chuimsitheachta.

20. Is léir go gcuireann EFSA na sonraí, na staidéir agus an fhianaise eolaíoch uile atá ar fáil san áireamh agus measúnú á dhéanamh aige ar OGManna, agus ní hamháin na sonraí agus an fhaisnéis a sholáthraíonn an t-iarratasóir.

21. Tuigeann an tOmbudsman, áfach, gurb é imní an ghearánaí má tá iarratas claonta nó neamhiomlán i dtéarmaí na sonraí, na staidéar agus na fianaise eolaíche dá dtagraíonn sé, go bhfuil baol níos mó ann go ndéanfaidh EFSA measúnú mícheart, in ainneoin a chuid iarrachtaí is fearr.

22. Dá bhrí sin, baineann ábhair imní an ghearánaigh leis an bhfreagracht atá ar EFSA, más ann di, maidir le hiarratais chlaonta nó neamhiomlána a chinneadh agus a aithint agus maidir le gníomhaíocht a dhéanamh i ndáil le hiarratais den sórt sin. Beidh togra an Ombudsman maidir le réiteach sa chás seo bunaithe ar an tuiscint ghinearálta seo ar an ábhar agus ar na hábhair imní ar leith a ndéantar measúnú orthu thíos.

23. Níl an saineolas eolaíoch ag an Ombudsman chun an mheastóireacht eolaíoch ar shainseirbhísí eolaíocha a cheistiú. Féadfaidh an tOmbudsman, áfach, féachaint lena mheas an bhfuil coimircí nós imeachta i bhfeidhm ag an institiúid, ag an gcomhlacht nó ag an ngníomhaireacht atá freagrach as na seirbhísí eolaíocha ábhartha, amhail EFSA, lena n-áirithítear go bhfuil an chomhairle eolaíoch a thugtar iontaofa agus neamhspleách.

Anailís ar shonraí arna soláthar ag an iarratasóir

24. D’iarr an gearánach ar EFSA (i) nár chuir an t-iarratasóir isteach ach sonraí a bhí fabhrach dá iarratas; agus (ii) an bhfuil sé inghlactha ó thaobh na heolaíochta de nach dtíolacfaidh iarratasóir ach sonraí fabhracha den sórt sin.

25. Dúirt EFSA, de réir na rialacha ábhartha, nach mór d’iarratasóirí faisnéis a chur isteach lena gceadaítear do na measúnóirí riosca, is é sin, EFSA agus na húdaráis náisiúnta inniúla, a chinneadh an bhfuil an táirge sábháilte nó nach bhfuil. Leagtar síos na ceanglais eolaíocha i dtreoirdhoiciméid ábhartha. De réir EFSA, "is léir go gceanglaítear ar iarratasóirí staidéir a chur san áireamh san iarratas freisin a léiríonn torthaí diúltacha, nó ábhair imní sábháilteachta." Mura gcomhroinnfí staidéir fhiúntacha a leagann béim ar riosca sábháilteachta, shárófaí an Rialachán maidir le Bia agus Beatha GM. Mar sin féin, ní dhéanann EFSA a thuairim maidir le measúnú riosca ar bhonn na faisnéise a chuir an t-iarratasóir isteach, agus ar an mbonn sin amháin. Déanann EFSA faireachán leanúnach ar an litríocht eolaíoch le haghaidh sonraí ábhartha nua. Coinníonn EFSA é féin cothrom le dáta le forbairtí agus páipéir nua. De réir cur chuige thromachar na fianaise, déanann Painéal OGM EFSA anailís chríochnúil ar an bhfianaise uile atá ar fáil. Ina mheasúnú ar iarratas MON 810, dúirt EFSA gur chuir sé san áireamh na sonraí ábhartha uile a bhí ar fáil, lena n-áirítear sonraí de chineál neamhfhabhrach.

26. Dúirt an gearánach gur bhain an cheist le hiarratas MON 810 . Tá rochtain ag an ngearánach ar leagan neamhrúnda den iarratas sin nach bhfuil, dar leis, ach sonraí fabhracha ann agus a deir nach féidir glacadh leis go heolaíoch. Maíonn sé go n-ardaíonn mainneachtain EFSA an freagra atá á lorg a sholáthar ceisteanna i dtaobh an gceadaíonn EFSA go feasach iarratais mhíshásúila a dhéanamh.  

Réamh-mheasúnú an Ombudsman

27. Is cosúil go bhfuil EFSA agus an gearánach ag tagairt do rudaí éagsúla i ndáil leis an tsaincheist seo: Tagraíonn EFSA i dtéarmaí ginearálta dá anailís dhian agus tagraíonn an gearánach dá ábhair imní maidir le hiomláine na faisnéise a chuir an t-iarratasóir ar fáil san iarratas ar leith maidir le MON 810.

28.  Chomh maith le míniú a thabhairt gur chuir sé san áireamh na sonraí, na staidéir agus an fhianaise eolaíoch go léir atá ar fáil - cibé acu a chuir an t-iarratasóir ar fáil iad nó nár chuir - dúirt EFSA "gur léir go gceanglaítear ar iarratasóirí staidéir a áireamh san iarratas freisin a léiríonn torthaí diúltacha, nó ábhair imní sábháilteachta" agus go sáródh mainneachtain staidéir bhríocha a léiríonn riosca sábháilteachta a roinnt an Rialachán maidir le Bia agus Beatha GM. Dá bhrí sin, is léir ó ráiteas EFSA nach bhfuil sé inghlactha ó thaobh na heolaíochta de gan ach sonraí fabhracha a chur isteach nuair atá sonraí neamhfhabhracha ar fáil freisin.  Is é seasamh EFSA go gcaithfidh iarratasóir na sonraí ábhartha uile a chur faoi bhráid EFSA. Mar sin féin, níor fhreagair EFSA ceist an ghearánaigh maidir le hiomláine na sonraí a soláthraíodh sa chás áirithe sin. Níor mhínigh sé ach oiread cén fáth nár fhreagair sé ceist an ghearánaigh. Tá imní bhailí ar an ngearánach gur cheart d’iarratasóirí na sonraí eolaíocha ábhartha uile a sholáthar agus, dá bhrí sin, ba cheart do EFSA freagra soiléir agus aonchiallach a thabhairt ar an gceist ar sholáthair an t-iarratasóir na sonraí ábhartha uile sa chás seo . Má mheas EFSA nár sholáthair an t-iarratasóir na sonraí ábhartha uile, ba cheart gur iarr sé ar an iarratasóir na sonraí a bhí in easnamh a chur isteach agus anailís a dhéanamh orthu. Ba cheart dó na sonraí eolaíocha ábhartha uile a chur ar fáil don phobal freisin. I gcás nár lean EFSA ar aghaidh ar an mbealach sin, ba cheart dó a mhíniú go soiléir cén fáth.

29. Tugann an tOmbudsman dá haire go bhféadfadh ceaduithe OGM a bheith ina gcúis mhór imní don phobal. Chun muinín shaoránaigh an Aontais sa réimse sin a ghnóthú agus a chothabháil, ní hamháin go bhfuil sé tábhachtach nósanna imeachta iontaofa a bheith ann le haghaidh meastóireacht eolaíoch, ach freisin go bhfreagrófar chomh soiléir agus is féidir aon cheist réasúnach faoin nós imeachta sin, ó shaoránaigh agus ó pháirtithe leasmhara eile (amhail eagraíochtaí neamhrialtasacha). Tuigeann an tOmbudsman go hiomlán cén fáth a measann an gearánach go bhfuil freagra EFSA ar an gceist seachanta. Ní hamháin go ndéanann an dearcadh sin dochar do chlú EFSA ach déanann sé dochar do chlú an Aontais freisin.  Dá réir sin, déanann an tOmbudsman an togra thíos i gcomhréir le hAirteagal 3(5) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh.

Ábharthacht na ‘gcomparadóirí’ roghnaithe

30. Dúirt an gearánach nár mhínigh EFSA an raibh na “comparadóirí” dá dtagraíonn an t-iarratasóir ábhartha don OGM atá i gceist [11]. Dúirt an gearánach gur minic a roghnaíonn iarratasóirí comparáidí neamhleora, rud a thugann torthaí neamhréireacha. Is mian leis an ngearánach go míneodh EFSA cé acu a bhí nó nach raibh na comparáideoirí a d’úsáid an t-iarratasóir ceart.

31. Dúirt EFSA gur bhreithnigh sé an fhianaise uile a bhí ar fáil agus anailís á déanamh aige ar OGM. Dúirt sé gur chuir sé cur chuige comparáideach i bhfeidhm ar an toimhde go bhfuil stair úsáide sábháilte ag barra traidisiúnta a shaothraítear go traidisiúnta. Cuireann an cur chuige sin ar chumas EFSA measúnú a dhéanamh ar cé acu a athraíonn nó nach n-athraíonn airíonna an ghléasra GM an leibhéal riosca. Déantar imscrúdú ar airíonna tocsaineolaíocha, ailléirgineacha agus cothaitheacha an phlanda GM chun measúnú a dhéanamh ar ábharthacht na n-athruithe breathnaithe ar shláinte an duine agus ar shláinte ainmhithe. Mhínigh EFSA gur chuir sé cur chuige dhá chéim i bhfeidhm: ar an gcéad dul síos, sainaithníonn EFSA difríochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann idir an gléasra GM agus an ‘comparadóir arna roghnú go hiomchuí’(an ‘cruthúnas ar dhifríocht’); ansin, déanann sé measúnú ar cé acu a thagann nó nach dtagann saintréithe an phlanda GM faoi raon na hinathraitheachta nádúrtha mar a dhíorthaítear ó shonraí litríochta nó mar a mheastar ó chineálacha tagartha neamh-GM i gcomhthráth le stair úsáide sábháilte (an ‘cruthúnas ar choibhéis’). Déantar iarrachtaí chun aon difríochtaí atá suntasach ó thaobh staidrimh de a shainaithint a d’fhéadfadh a bheith ina léiriú ar athruithe bitheolaíocha arb é modhnú géiniteach is cúis leo. Má thugtar faoi deara difríocht atá suntasach ó thaobh staidrimh de, ach atá laistigh den raon athraitheachta nádúrtha atá ar eolas ag an bplanda, ansin is féidir a mheas go bhfuil sé neamhshuntasach ó thaobh na bitheolaíochta de. Murach sin, is athrú a bheidh ann nach mór a chur san áireamh sa mheasúnú riosca. Is éard a bheadh i gceist leis an measúnú riosca a chinneadh an bhfuil nó nach bhfuil brí leis an athrú a mhéid a bhaineann le díobháil do dhaoine, d’ainmhithe nó don chomhshaol.

32. A mhéid a bhaineann le ráta histidín MON 810, luaigh EFSA gur chuir an Painéal OGM san áireamh sonraí a bailíodh le linn trialacha allamuigh i Stáit Aontaithe Mheiriceá agus sa Fhrainc. Tháinig EFSA ar an gconclúid nach raibh aon ábharthacht bhitheolaíoch ag baint leis an difríocht a breathnaíodh sa leibhéal histidín agus nár chuir sé aon ábhar imní in iúl maidir le sábháilteacht bia. Is ionann a mhalairt a lua agus a áitiú go gcuirfeadh cineálacha gnáth-arbhar Indiach neamh-GM imní in iúl freisin i dtéarmaí sábháilteachta bia.

33. Dúirt an gearánach gur chiallaigh freagra EFSA go hintuigthe gur cheadaigh EFSA na comparadóirí a roghnaigh an t-iarratasóir. Níor cheistigh an gearánach an raibh aon riosca ann mar thoradh ar na difríochtaí sa ráta histidine ach cháin sé an mhodheolaíocht ina ionad sin. Dúirt an gearánach go raibh na comparadóirí ar neamhréir le caighdeáin EFSA féin toisc nár sholáthair an t-iarratasóir an fhianaise uile ba ghá maidir lena leordhóthanacht [12]. Dá bhrí sin, dar leis an ngearánach, bhí na comparadóirí a roghnaíodh míchuí.

Réamh-mheasúnú an Ombudsman

34. Tagraíonn EFSA dá nósanna imeachta agus dá anailís dhian, ach is ábhar imní don ghearánach é go bhféadfadh sé nár sholáthair an t-iarratasóir faisnéis leordhóthanach ina iarratas maidir le MON 810.

35. Is féidir a mheas go bhfuil freagra EFSA ar bhailíocht na gcomparadóirí teimhneach. Mar gheall ar a mhainneachtain a lua gan débhrí cé acu a sholáthair nó nár sholáthair an t-iarratasóir ar údarú an fhaisnéis ábhartha uile, ardaítear ceisteanna iontaoibhe freisin.

36. Dá bhrí sin, déanann an tOmbudsman togra thíos i gcomhréir le hAirteagal 3(5) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh.

Saineolaí an Phainéil OGM

37. Deir an gearánach gur theip ar EFSA a mhíniú cén fáth nár chuir sé tuairim duine dá shaineolaithe Painéal OGM san áireamh, agus ba é sin nach scriostar próitéin úis MON 810 trí dhíleá. Deir an gearánach gur mhol saineolaithe a bhfuil naisc acu leis an iarratasóir an tástáil friotaíochta pepsin a úsáideadh chun measúnú a dhéanamh ar dhíleáiteacht in vitro phróitéin úis MON 810.

38. Deir an gearánach go bhfuil na coinníollacha sa bholg daonna difriúil ó na coinníollacha pepsin a úsáidtear sa tástáil friotaíochta pepsin. Díghrádaíonn próitéin úis MON 810 go réasúnta tapa sa tástáil pepsin, a deir an gearánach atá áisiúil don iarratasóir. Deir an gearánach, áfach, go maíonn saineolaí ailléirgineach EFSA nach ndíghrádaíonn próitéin úis MON 810 i ndálaí a léiríonn na fíordhálaí saoil i gcorp an duine. Thug an gearánach dá aire ráiteas EFSA gur mhol an Codex Alimentarius agus "EFSA"an tástáil díleáiteachta in vitro, is é sin, é féin. Thagair EFSA freisin d’alt eolaíoch a raibh 26 dhuine ina gcomhúdar air. Maíonn an gearánach go raibh naisc ag 22 de na húdair sin leis an iarratasóir agus lena chuideachtaí cleamhnaithe. Dar leis, tá an tástáil pepsin á chur i bhfeidhm ar mhaithe le leas an tionscail seachas ar mhaithe leis an eolaíocht agus leis an tsláinte phoiblí. Maíonn an gearánach nach féidir a mheas go bhfuil an modh tástála sin leordhóthanach chun measúnú a dhéanamh ar shábháilteacht arbhair Indiaigh GM.

39.  Deir EFSA go raibh an saineolaí atá i gceist ina chomhalta den phainéal OGM ábhartha. Dúirt sé gur ghlac an painéal OGM a thuairim maidir le MON 810 d’aon toil, is é sin, gan aon tuairimí mionlaigh. Dúirt EFSA freisin go raibh an saineolaí ina bhall dá bhuanmheitheal a dhéileálann leis an measúnú sábháilteachta ar bhia GM agus ar bheatha GM, lena n-áirítear measúnú ar athruithe ar acmhainneacht ailléirgineach OGM. Bhí an saineolaí ina Chathaoirleach freisin ar an Meitheal a d’fhorbair, in 2010, an tuairim eolaíoch maidir le hailléirgineacht plandaí GM agus bia agus beatha díorthaithe, a rinne moltaí breise maidir leis an measúnú ailléirgineachta. Dá bhrí sin, dúirt EFSA gur cuireadh tuairimí an tsaineolaí áirithe sin san áireamh sa tuairim eolaíoch maidir le hathnuachan an údaraithe le haghaidh arbhar Indiach MON 810, agus i gcomhthéacs measúnú a dhéanamh ar ailléirgineacht plandaí géinmhodhnaithe agus bia agus beatha díorthaithe.

40. A mhéid a bhaineann leis an tástáil peipsine, d’admhaigh EFSA nach bhfuil aon tástáil aonair ann ar féidir léi, aisti féin, airíonna ailléirgineacha próitéiní a thuar. Leanann EFSA cur chuige lena dtugtar le chéile sonraí turgnamhacha agus faisnéis eile chun próifíl ailléirgineach fhéideartha próitéiní nua-léirithe a shainiú. Níl sa tástáil friotaíochta próitéine ach ceann amháin de na heilimintí faisnéise a bhreithnítear. Is iad na coinníollacha atá molta faoi láthair le haghaidh na tástála friotaíochta peipsine na cinn a bhfuil cur síos déanta orthu ag Codex Alimentarius agus ag EFSA. Níl an tástáil friotaíochta pepsin, a dúirt EFSA, deartha chun aithris a dhéanamh ar dhálaí fiseolaíocha díleá gastrach. Dá bhrí sin, ní féidir é a mheas mar ‘thástáil díleáiteachta’ in vitro. Is tástáil é chun carachtar bithcheimiceach na próitéine is ábhar a chinneadh agus a chobhsaíocht maidir le díghrádú pepsin ag pH 1.2 (ós rud é go bhfuil cobhsaíocht le díleá pepsin bunaithe sna coinníollacha sin le haghaidh roinnt próitéiní ailléirgineacha i mbia).

41. Thug EFSA tuairisc ar an measúnú ábhartha ar iarratas MON 810: in 2009, rinne a Phainéal OGM anailís ar na staidéir ar dhíghrádú in vitro a chuir an t-iarratasóir i láthair, chomh maith le staidéir eile a bhí ar fáil go poiblí ag an am, agus tháinig sé ar an gconclúid go raibh an phróitéin is ábhar díghrádaithe ag pepsin faoi choinníollacha atá cosúil leis na coinníollacha a mhol Codex Alimentarius agus EFSA. Chinn sé, dá bhrí sin, go raibh staidéir an iarratasóra ina n-uirlis bhreise bhailí don mheasúnú ailléirgeachta. Go déanach in 2012, rinne Painéal OGM EFSA athbhreithniú ar staidéir bhreise a bhí ar fáil go poiblí maidir le díghrádú próitéine úis le peipsin, eadhon ceann ó 2010 lena bhforáiltear do dhíghrádú próitéine úis ag úsáid dálaí turgnamhacha éagsúla. Dá bhrí sin, d’úsáid Painéal OGM EFSA an fhianaise eolaíoch uile a bhí ar fáil agus measúnú á dhéanamh ar ailléirgineacht arbhair Indiaigh MON 810, is é sin, fianaise eolaíoch a fuarthas trí choinníollacha atá molta faoi láthair agus fianaise eolaíoch a chur i bhfeidhm de réir prótacail mhalartacha.

42. In 2012, fuair EFSA go raibh tuilleadh plé tuillte ag an tástáil friotaíochta pepsin, agus ag na " tástálacha díleáiteachta in vitro". San athbhreithniú litríochta a rinneadh ina dhiaidh sin ar thástálacha díleáiteachta in vitro le haghaidh measúnú ailléirgineachta, cuireadh i dtábhacht an gá atá le caighdeánú agus comhchuibhiú níos fearr ar na coinníollacha a úsáidtear. Mar thoradh air sin, bunaíodh meitheal in 2014 agus é mar aidhm aici treoir fhorlíontach a fhorbairt. Bhíothas ag súil le tuarascáil faoi dheireadh 2016.

43. Dúirt an gearánach gur chinn sé go raibh tuairim eolaíoch an Phainéil OGM neamhleanúnach, agus seasamh duine dá chomhaltaí á chur san áireamh. D’admhaigh an gearánach nach bhfuil aon tástáil ar fáil chun airíonna ailléirgineacha próitéine a thuar. Cheistigh sé, áfach, an t-údar atá le cur chuige EFSA in imthosca den sórt sin. Dúirt an gearánach gur cheart d’institiúidí inniúla an Aontais a bheith in ann a cheangal ar iarratasóirí tástálacha níos iomchuí a sholáthar ná an tástáil pepsin a mholtar sa Codex Alimentarius. Más rud é nach tástáil díleáiteachta í an tástáil pepsin, ní fhéadfadh an Painéal OGM teacht ar an gconclúid, mar a rinne sé ina thuairim eolaíoch, gur dhíghrádaigh an phróitéin tagartha go tapa ag "dálaí gastracha ionsamhlaithe". Deir an gearánach gur bhain EFSA úsáid as an tástáil pepsin mar ‘thástáil díleáiteachta’. Deir sé gur chuir an saineolaí atá luaite ag an bhFeisire in aghaidh an chomhghaoil idir torthaí na tástála pepsin agus ailléirgineacht [13]. Ina theannta sin, dúirt an gearánach nár fhreagair EFSA don imní a bhí air gur saineolaithe a bhí nasctha leis an iarratasóir a mhol an tástáil friotaíochta peipsine. Sholáthair an gearánach cóip d’airteagal maidir le cobhsaíocht ailléirginí bia do dhíleá in vitro i gcás ina ndéantar tagairt shainráite don iarratasóir mar fhostóir do chuid d’údair an airteagail sin [14].

Réamh-mheasúnú an Ombudsman ar an ngné seo den ghearán

44. Tugann an tOmbudsman dá haire gur ghlac Painéal OGM EFSA a thuairim ar MON 810 d’aon toil, rud a chiallaíonn nár chuir aon chomhalta den phainéal tuairimí mionlaigh isteach le linn an phróisis. Dá bhrí sin, measann an tOmbudsman gur tugadh aird chuí ar thuairimí na saineolaithe uile ar phainéal OGM [15].

45. Tugann an tOmbudsman dá haire freisin, i ríomhphost chuig an ngearánach dar dáta an 1 Deireadh Fómhair 2012, gur luaigh EFSA "nach bhfuil prótacal caighdeánaithe ann chun tástáil díleáiteachta in vitro a dhéanamh i ndálaí níos fiseolaíche ná na dálaí sin a úsáidtear sa tástáil friotaíochta peipsine. Sheol EFSA glao soláthair i mí Aibreáin 2012 agus é mar chuspóir aige athbhreithniú litríochta a dhéanamh ar "thástálacha díleáiteachta in vitro le haghaidh measúnú ailléirgineachta"". Dúirt EFSA gur léirigh an t-athbhreithniú litríochta ina dhiaidh sin go raibh gá le caighdeánú agus comhchuibhiú níos fearr ar na coinníollacha a úsáideadh, gur bunaíodh meitheal in 2014 chun na críche sin, agus go bhfuiltear ag súil le tuarascáil faoi dheireadh 2016. Measann an tOmbudsman go bhfuil cur chuige EFSA agus na céimeanna nós imeachta a glacadh réasúnta: Is léir go bhfuil EFSA ar an eolas faoi theorainneacha na tástála pepsin. Níl aon tástáil mhalartach ar fáil go héasca ar féidir le EFSA a cheangal ar iarratasóirí í a úsáid - tugann an gearánach féin dá aire (féach mír 43 thuas) nach bhfuil aon tástáil ar fáil faoi láthair chun airíonna ailléirgineacha próitéine a thuar. Tá bearta á ndéanamh ag EFSA chun bealach a aimsiú chun feabhas a chur ar na modhanna tástála - agus tá meitheal curtha i bhfeidhm aige maidir le modhanna tástála nua. Measann an tOmbudsman, dá bhrí sin, gur thug EFSA aghaidh ar an tsaincheist ar bhealach iomchuí. Is é a réamhthuairim nach ndearna EFSA aon drochriarachán maidir leis an ngné sin den ghearán. Mar sin féin, má thugann an gearánach an méid a mheasann sé a bheith ina thástáil níos iomchuí do EFSA, bheadh ar EFSA measúnú a dhéanamh air.

46. Tugann an tOmbudsman dá haire nár thug EFSA freagra ar imní an ghearánaigh gur saineolaithe atá nasctha leis an gcuideachta iarrthach a mhol an tástáil friotaíochta pepsin. Tá sé tábhachtach gur cheart do EFSA freagra a thabhairt ar an ábhar imní sin agus a rá cibé acu atá nó nach bhfuil nósanna imeachta i bhfeidhm aige chun sláine na dtástálacha a bhfuil iarratasóir ag brath orthu a áirithiú. Dá bhrí sin, cuirfear an t-ábhar sin san áireamh i dtogra an Ombudsman maidir le réiteach.

Togra ón Ombudsman

Molann an tOmbudsman gur cheart do EFSA freagraí soiléire agus iomlána a thabhairt ar na ceisteanna a d’ardaigh an gearánach. Go sonrach, ba cheart do EFSA

(i) míniú a thabhairt ar a mhéid atá sé freagrach as a chinneadh an bhfuil sonraí eolaíocha in iarratais claonta nó neamhiomlán agus as gníomhaíocht a dhéanamh i ndáil leis sin;

(ii) míneoidh sé, ar bhonn a fhreagra ar phointe (i), ar chuir an t-iarratasóir ar MON 810 na sonraí ábhartha uile atá ina sheilbh isteach agus, murar chuir, ar iarr EFSA ar an iarratasóir sonraí breise a sholáthar agus ar chuir sé na sonraí ábhartha uile ar fáil don phobal ina dhiaidh sin;

(iii) mínigh, ar bhonn a fhreagra ar phointe (i), an raibh na "comparadóirí" a roghnaigh an t-iarratasóir ar MON 810 ábhartha nó nach raibh; agus

(iv) freagra a thabhairt ar na hábhair imní a chuir an gearánach in iúl maidir le nasc féideartha idir saineolaithe atá nasctha leis an iarratasóir agus an spleáchas ar an tástáil peipsine.

 

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

Strasbourg, 17/01/2017

 

[1] Cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa an 9 Márta 1994 maidir leis na rialacháin agus na coinníollacha ginearálta lena rialaítear comhlíonadh dhualgais an Ombudsman (94/262/CEGC, CE, Euratom), IO 1994 L 113, lch. 15.

[2] Chuaigh an tOmbudsman i gcomhairle leis an alt “Measúnú sábháilteachta ar phlandaí géinmhodhnaithe a bhfuil a gcomhdhéanamh athraithe d’aon ghnó” le Halford, Nigel G. et al. (a ndeachthas i gcomhairle leis go deireanach an 14 Samhain 2016 ag https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4265246/) ina mínítear go ndéanann ‘straitéis measúnaithe riosca bia agus beatha le haghaidh barra géinmhodhnaithe (GM) san Eoraip, arna cur i bhfeidhm ag Painéal OGM an Údaráis Eorpaigh um Shábháilteacht Bia (EFSA), comparáid idir plandaí géinmhodhnaithe agus a mbia agus a mbeatha díorthaithe agus comparadóir neamh-GM traidisiúnta, ós rud é gur planda é an comparadóir a bhfuil stair úsáide sábháilte mar bhia aige (prionsabal na coibhéise substaintiúla).’

[3] De réir Encyclopaedia Britannica (https://www.britannica.com/science/histidine): “Is aimíonaigéad é Histidine atá ar fáil trí hidrealú a dhéanamh ar go leor próitéiní. Foinse an-saibhir, tugann haemaglóibin (an lí ocsaigin-iompartha de chealla fola dearga) thart ar 8.5 faoin gcéad de réir meáchain de histidine. An chéad scoite amach i 1896 ó phróitéiní éagsúla, tá histidine ar cheann de roinnt aimínaigéid riachtanacha mar a thugtar orthu do dhaoine; ní féidir leo é a shintéisiú agus foinsí aiste bia a éileamh. I miocrorgánaigh, déantar histidine a shintéisiú ón ribín siúcra agus ón trífhosfáit adenosine núicléitíde.’

[4] De réir Encyclopaedia Britannica (https://www.britannica.com/science/pepsin): ‘Is é Peipsin an einsím chumhachtach i sú gastrach a dhíleánn próitéiní amhail próitéiní i bhfeoil, uibheacha, síolta nó táirgí déiríochta.’

[5] Tá téacs iomlán cheisteanna an Fheisire ar fáil anseo: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-/EP/TEXT+WQ+E-2013-012049+0+DOC+XML+V0//EN agus anseo http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-/EP/TEXT+WQ+E-2013-012048+0+DOC+XML+V0//EN

[6] Rialachán (CE) Uimh. 1829/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Meán Fómhair 2003 maidir le bia agus beatha GM (IO 2003 L 268, lch. 1).

[7] De réir an tsuímh ghréasáin www.codexalimentarius.org, "[i] cuireann caighdeáin bhia, treoirlínte agus cóid chleachtais idirnáisiúnta le sábháilteacht, cáilíocht agus cothroime na trádála bia idirnáisiúnta seo. Is féidir le tomhaltóirí muinín a bheith acu as sábháilteacht agus cáilíocht na dtáirgí bia a cheannaíonn siad agus is féidir le hallmhaireoirí muinín a bheith acu go mbeidh an bia a d’ordaigh siad i gcomhréir lena sonraíochtaí. Is minic a chuireann imní an phobail faoi shaincheisteanna sábháilteachta bia Codex i gcroílár na ndíospóireachtaí domhanda. Tá an bhiteicneolaíocht, lotnaidicídí, breiseáin bia agus éilleáin ar chuid de na saincheisteanna a pléadh ag cruinnithe Codex. Tá caighdeáin Codex bunaithe ar an eolaíocht is fearr atá ar fáil le cúnamh ó chomhlachtaí neamhspleácha idirnáisiúnta um measúnú riosca nó ó chomhairliúcháin ad hoc arna n-eagrú ag FAO agus EDS. Cé gur moltaí iad maidir le cur i bhfeidhm deonach ag comhaltaí, is minic a fhónann caighdeáin Codex mar bhonn don reachtaíocht náisiúnta. Ciallaíonn an tagairt a rinneadh do chaighdeáin sábháilteachta bia Codex i gComhaontú na hEagraíochta Domhanda Trádála maidir le bearta Sláintíochta agus Fíteashláintíochta (Comhaontú SPS) go bhfuil impleachtaí forleathana ag Codex maidir le díospóidí trádála a réiteach. D’fhéadfadh sé go mbeadh ar chomhaltaí EDT ar mian leo bearta sábháilteachta bia níos déine a chur i bhfeidhm ná iad siúd a leagtar síos le Codex údar eolaíoch a thabhairt leis na bearta sin. Clúdaíonn baill Codex 99% de dhaonra an domhain. Tá níos mó agus níos mó tíortha i mbéal forbartha ag glacadh páirt ghníomhach sa phróiseas Codex - i go leor cásanna le cúnamh ó Chiste Iontaobhais Codex, a dhéanann iarracht rannpháirtithe ó thíortha den sórt sin a mhaoiniú - agus oiliúint a chur orthu - chun rannpháirtíocht éifeachtach a chumasú. Cuidíonn a bheith i do bhall gníomhach de Codex le tíortha dul san iomaíocht i margaí domhanda sofaisticiúla - agus sábháilteacht bia a fheabhsú dá ndaonra féin. Ag an am céanna, tá a fhios ag onnmhaireoirí cad a éilíonn allmhaireoirí, agus tá allmhaireoirí cosanta ar lastais faoi bhun caighdeáin. Is féidir le heagraíochtaí rialtasacha agus neamhrialtasacha idirnáisiúnta a bheith ina mbreathnóirí Codex creidiúnaithe chun faisnéis, comhairle agus cúnamh saineolach a sholáthar don Choimisiún. Ó cuireadh tús leis in 1963, tá an córas Codex tagtha chun cinn ar bhealach oscailte, trédhearcach agus cuimsitheach chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin atá ag teacht chun cinn. Is tionscal 200 billiún dollar in aghaidh na bliana í an trádáil idirnáisiúnta bia, le billiúin tonna bia a tháirgtear, a mhargaítear agus a iompraítear ...

[8] Níor mhínigh EFSA cad a bhí i gceist leis an tagairt sin. Is dócha go ndéanfadh "EFSA" tagairt, go ginearálta, d'fhoilseacháin EFSA ina leagtar amach na coinníollacha chun sábháilteacht bia a thástáil a nglacann EFSA leo.

[9] I gcomhréir le Rialachán (CE) 178/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Eanáir 2002 lena leagtar síos prionsabail agus ceanglais ghinearálta dhlí an bhia, lena mbunaítear an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia agus lena leagtar síos nósanna imeachta in ábhair a bhaineann le sábháilteacht bia (IO 2002 L 31, lch. 1), ar fáil anseo: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=IO:L:2002:031:0001:0024:ga:PDF

[10] I gcomhréir leis an Rialachán maidir le Bia agus Beatha GM.

[11] Féach fonóta 2.

[12] De réir an ghearánaigh, cé gur luaigh EFSA, i ríomhphost chuige an 5 Márta 2014, nach mór do “pionóisigh agus measúnóirí riosca a áirithiú go bhfuil cumhacht leordhóthanach ag meastóireacht chun fianaise réasúnach ar choibhéis a sholáthar”, sa chás seo, níor sholáthair an t-iarratasóir aon ríomh cumhachta lena iarratas MON 810 agus níor cuireadh aon tástáil choibhéise isteach riamh le haon iarratas ar údarú OGM san Eoraip.

[13] Chuir an gearánach faoi iamh lena bharúlacha taifeadadh fuaime, de réir an ghearánaigh, de chur i láthair ón saineolaí a luaigh an Feisire, a rinneadh ag comhdháil eolaíoch ar an tástáil pepsin.

[14] Ní áirítear ar liosta údair an ailt an saineolaí arna lua ag an bhFeisire.

[15] Ar an gcúis sin, ní mheasann an tOmbudsman gur gá an taifeadadh fuaime a chuir an gearánach ar fáil lena bharúlacha a chur ar aghaidh chuig EFSA.