Arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 3(5) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh [1]

Cúlra an ghearáin

1. Foráiltear le Rialacháin Foirne Oifigigh an Aontais Eorpaigh (an 'SR') go bhfuil oifigigh a bhfuil leanaí cleithiúnacha acu i dteideal liúntais. I gcásanna ina bhfuil freagracht dhlíthiúil ar oifigeach duine a chothabháil agus go mbaineann caiteachas trom leis an gcothabháil sin, féadfar déileáil leis an duine sin, ar bhonn eisceachtúil, agus ar bhonn doiciméad tacaíochta i gcónaí, amhail is dá mba leanbh cleithiúnach de chuid an oifigigh é nó í [2]. In 2004, shoiléirigh an Coimisiún Eorpach méid na bprionsabal thuas i gcinneadh ('Cinneadh 2004 ón gCoimisiún')[3]. Mhínigh sé nach mór freagracht dhlíthiúil an oifigigh as cothabháil an duine ar mian leis nó léi go gcaithfí leis nó léi mar leanbh cleithiúnach a bheith mar thoradh ar an dlí náisiúnta. Is faoin oifigeach atá sé fianaise ar an bhfreagracht agus ar an gcaiteachas sin a chur ar fáil. Féadfaidh an Coimisiún cúnamh a thabhairt don oifigeach leis an bhfianaise sin agus, i gcásanna áirithe, eadhon i gcás ina mbeidh buanchónaí ar an duine a gcaithfear leis mar leanbh cleithiúnach i dteaghlach an oifigigh, féadfaidh sé an t-oifigeach a dhíolmhú ón gceanglas é a sholáthar [4]. Ina Chinneadh an 15 Aibreán 2004, thrasuigh an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia ('EFSA') Cinneadh 2004 ón gCoimisiún ('Cinneadh 2004 EFSA')[5]. In 2009, d’eisigh sé treoirlínte inmheánacha maidir le liúntais a dheonú do dhuine a gcaitear leis nó léi mar leanbh cleithiúnach (‘Treoirlínte 2009 EFSA’)[6].

2. Tráth na n-imeachtaí, d’oibrigh an gearánach ag EFSA mar chúntóir ar chonradh sealadach. Bhí iníon an ghearánaí agus a mac leanbh ina gcónaí leis an ngearánaí in Parma ó 2009. Bhí teaghlach iomlán an ghearánaí (tá mac ag an ngearánach freisin, a bhí ag staidéar i mBallstát eile ag an am) ina chónaí go heisiach ar a thuarastal.

3. I mí Eanáir 2011, d'iarr an gearánach ar EFSA na doiciméid a bheadh air a chur isteach chun liúntais linbh chleithiúnaigh a iarraidh dá gharmhac. D’fhiafraigh sé freisin an bhféadfadh EFSA glacadh le fianaise ar a chaiteachas teaghlaigh, eadhon trína chonradh cíosa, billí ollmhargaidh agus costais sláinte. D’fhreagair EFSA go mbeadh ar an ngearánach fianaise a chur isteach maidir lena fhreagracht dhlíthiúil as cothabháil an linbh agus maidir lena chaiteachas airgeadais i ndáil leis an gcothabháil sin.

4. Níos déanaí an bhliain sin, rinne an gearánach iarratas foirmiúil chuig EFSA go gcaithfí lena gharmhac dhá bhliain d’aois mar a leanbh cleithiúnach. D’áitigh sé, mar chónaitheoir san Iodáil, go raibh sé de dhualgas air faoi dhlí na hIodáile tacú lena gharleanbh agus le haon bhaill teaghlaigh eile a raibh a thacaíocht de dhíth orthu. Bhí sé de dhualgas ar a iníon, atá dífhostaithe agus nach bhfuil in ann tacú léi féin, cónaí leis an ngearánaí. Rinne an gearánach iarratas ar thacaíocht leanaí chuig údaráis na hIodáile. Dhiúltaigh siad dá n-iarratas toisc nár íocadh a ranníocaíochtaí sóisialta san Iodáil, ach ar an leibhéal Eorpach. Chuir an gearánach roinnt doiciméad faoi bhráid EFSA in éineacht lena iarratas, doiciméid a mheas sé a chomhlíonfadh a cheanglais.

5. Bhuail an gearánach le EFSA freisin chun a shoiléiriú cé na doiciméid bhreise ba ghá dó a chur isteach. An 2 Lúnasa 2011, chuir EFSA in iúl don ghearánach, trí ríomhphost, gur sheachaid a iníon na "doiciméid a iarradh"an mhaidin sin.

6. Dhiúltaigh EFSA, áfach, an liúntas linbh chleithiúnaigh a dheonú don ghearánach. Mar fhreagra ar ghearán an ghearánaigh i gcoinne an diúltaithe sin a tugadh faoi Airteagal 90(2) de na Rialacháin Foirne, níor athraigh EFSA a sheasamh. D’áitigh sé gur rialaigh Cassazione Civile na hIodáile nach bhfuil údar le cúnamh na seantuismitheoirí ach amháin in imthosca eisceachtúla [7], nach raibh an gearánach in ann fianaise a sholáthar ina leith. Ina theannta sin, de réir dhlí na hIodáile, tá oibleagáid ar athair an linbh aitheantas a thabhairt dá mhac agus foráil a dhéanamh dá thacaíocht ar an mbealach céanna le máthair an linbh. Dar le EFSA, ní raibh an gearánach in ann, dá bhrí sin, aon fhianaise a sholáthar maidir lena fhreagracht dhlíthiúil as cothabháil a gharmhac. Ar an gcaoi chéanna, níor chuir an gearánach aon fhianaise ar fáil maidir le caiteachas trom i ndáil leis an gcothabháil sin, eadhon íocaíochtaí rialta a chruthú dá gharmhac arb ionann iad agus os cionn 40 % de bhuntuarastal oifigigh AST i gcéim 1. Ar deireadh, níor chuir sé aon fhianaise isteach maidir le staid airgeadais a iníne.

7. An 13 Aibreán 2012, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman.

An fiosrúchán

8. Líomhain an gearánach nach raibh údar maith le cinneadh EFSA an liúntas a dhiúltú dó do dhuine a gcaitear leis mar leanbh cleithiúnach.

9. Mhaígh an gearánach gur cheart do EFSA a chinneadh a tharraingt siar agus an liúntas a dheonú dó.

10. An 31 Bealtaine 2012, chuir an tOmbudsman an gearán ar aghaidh chuig EFSA chun tuairim a fháil. An 31 Lúnasa 2012, fuair an tOmbudsman tuairim EFSA, a cuireadh ar aghaidh chuig an ngearánach le cuireadh chun barúlacha a thabhairt. Chuir an gearánach barúlacha isteach.

11. Tar éis anailís chúramach a dhéanamh ar an bhfianaise sa chomhad, chinn an tOmbudsman go raibh gá le tuilleadh fiosrúchán ar an ngearán. An 24 Meán Fómhair 2013, iarradh ar EFSA trácht a dhéanamh ar ábhar an chruinnithe a bhí aige leis an ngearánach chun ábhair a shoiléiriú agus ar a ríomhphost chuig an ngearánach an 2 Lúnasa 2011.

12. An 30 Deireadh Fómhair 2013, fuair an tOmbudsman freagra EFSA, a cuireadh ar aghaidh chuig an ngearánach le cuireadh chun barúlacha a chur isteach. Chuir an gearánach a bharúlacha isteach an 12 Samhain agus an 31 Nollaig 2013, agus an 23 Feabhra agus an 30 Meitheamh 2014.

Líomhain maidir le heaspa réasúnaithe agus an t-éileamh gaolmhar

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

13. Mar thaca lena líomhain, d’áitigh an gearánach, sa bhreis ar an bhfianaise uile a chuir sé ar fáil ar a thionscnamh féin, gur chomhlíon sé na ceanglais uile a chuir EFSA in iúl dó.

14. Sa tuairim uaidh, chuir EFSA i dtábhacht gur cheart freagracht dhlíthiúil an ghearánaigh a bheith bunaithe faoi dhlí na hIodáile, arbh é an dlí ab infheidhme maidir lena chás faoi Chinneadh 2004 ón gCoimisiún agus faoi Chinneadh 2004 EFSA araon. Bhí an gearánach i dteagmháil le dlíodóir Iodálach chun comhairle a fháil maidir le cur i bhfeidhm dhlí na hIodáile ar a chás teaghlaigh ar leith. Rinne EFSA iarracht an cás a shoiléiriú leis an ngearánach, ach ní dhearna sé obair leantach. Ní raibh aon fhaisnéis in iarratas an ghearánaí a d'fhéadfadh a bheith faighte aige ó na "speisialtóirí i gcearta an linbh agus dlí an tsaothair"a líomhnaítear a ndeachaigh sé i dteagmháil leo. Níor chuir sé aon fhaisnéis den sórt sin leis níos déanaí.

15. Ina theannta sin, chuir EFSA in iúl go soiléir don ghearánach cén fhianaise a bheadh ag teastáil uaidh chun tacú lena iarratas maidir lena gharmhac. Bhuail sé leis arís agus arís eile. Chuidigh sé leis freisin trí theagmháil a dhéanamh leis an gCoimisiún chun an méid a bhí ag teastáil a fhíorú. Dá bhrí sin, bhí an gearánach ar an eolas gur ghá dó doiciméadacht a sholáthar maidir leis na costais a bhain le cothabháil a gharmhac agus leis an bhfreagracht dhlíthiúil a bhí air as a gharmhac, ach theip air déanamh amhlaidh. Gan doiciméadacht chuí lena suitear go raibh an gearánach freagrach as cothabháil a gharmhac, ní raibh EFSA in ann teacht ar an gconclúid go raibh sé faoi oibleagáid dhlíthiúil a gharmhac a chothabháil.

16. Mar sin féin, d’iarr EFSA ar an ngearánach, ‘i bhfianaise imthosca sonracha an cháis [agus a dhualgas] cúraim ... mar réiteach cairdiúil’, na doiciméid tacaíochta ábhartha is gá a chur isteach chun na ceanglais maidir le dámhachtain an liúntais linbh chleithiúnaigh a chomhlíonadh.

17. Ina chuid tuairimí, dúirt an gearánach go raibh a fhios aige gur ar thuismitheoirí na leanaí a thit an fhreagracht as leanaí. Mar sin féin, léirigh "atto di dichiarazione di nascita"a gharmhac go soiléir nach bhfuil ach tuismitheoir amháin ag an leanbh, a iníon.

18. Chuir an gearánach in iúl don Ombudsman freisin go ndeachaigh sé ar phinsean easláine idir an dá linn agus gur bhog sé go Ballstát eile. Chuir sé i bhfios go láidir nach bhfuil athrú tagtha ar staid a iníne agus a gharmhac agus go bhfuil an bheirt acu fós ina gcónaí leis anois sa Bhallstát sin. Ar an gcéad dul síos, rinne siad amhlaidh ar a phinsean easláine, agus, ó mhí an Mhárta 2014, tá siad ag déanamh amhlaidh ar a phinsean scoir. Chuir an gearánach cóipeanna faoi iamh de dhiúltú na n-údarás náisiúnta" sochar linbh" agus "íocaíocht teaghlaigh aon tuismitheora" a dheonú dó toisc nár chomhlíon sé na coinníollacha a bhaineann le "gnáthchónaí "sa Bhallstát atá i gceist. Thug sé dá aire an moladh ó EFSA go gcuirfeadh sé na doiciméid a iarradh isteach agus d’fhiafraigh sé an bhféadfadh EFSA glacadh le ráitis leictreonacha bhainc a léiríonn a gcaiteachas reatha chun garfhigiúr de bhuiséad an teaghlaigh a thaispeáint.

Réamh-mheasúnú an Ombudsman a raibh togra réitigh cairdiúil mar thoradh air

19. Aithnítear i gCinneadh EFSA 2004 corrlach lánroghnach leathan EFSA maidir le measúnú a dhéanamh ar na fíricí agus ar na himthosca a mbíonn a fhoireann ag brath orthu chun tacú lena n-iarratais go gcaithfí le duine mar leanbh cleithiúnach. Déantar foráil ann maidir le "critéir oibiachtúla áirithe" agus "tosca atá le cur san áireamh" agus measúnú á dhéanamh ar na hiarratais sin [8]. Féadfar cóireáil mar leanbh cleithiúnach a dheonú má chomhlíontar na coinníollacha uile a leagtar amach i gCinneadh EFSA 2004 [9].

20. Is é an fhreagracht dhlíthiúil as cothabháil mar sin "an oibleagáid idir gaolta le fuil ... a leagtar síos go sainráite le dlí"[10], a bhí, tráth na n-imeachtaí, ina dhlí Iodálach gan amhras. Dá bhrí sin, bhí an ceart ag EFSA a cheangal ar an ngearánach "a shuí, ar bhonn doiciméad tacaíochta, gurb ann d'fhreagracht dhlíthiúil as cothabháil" i gcomhréir le dlí na hIodáile agus cruthúnas a sholáthar ar "an caiteachas a eascraíonn as agus méid na ranníocaíochta airgeadais a rinneadh " leis an gcothabháil sin. I gcás ina mbeidh an duine a gcaithfear leis mar leanbh cleithiúnach " ina chónaí go buan i dteaghlach an oifigigh ", d'fhonn caiteachas trom a shuíomh, ní chuirfear san áireamh costas cothabhála an duine sin don oifigeach " ach suas le méid atá coibhéiseach leis an méid seo a leanas: 40% de bhuntuarastal míosúil oifigigh sa chéad chéim de Ghrád 1"[11].

21. I ndáil leis sin, d’áitigh an gearánach ina ghearán faoi Airteagal 90(2) SR go bhfuil sé d’oibleagáid ar sheantuismitheoirí, de réir dhlí na hIodáile, cúnamh a thabhairt dá gclann clainne nuair nach bhfuil a dtuismitheoirí in ann soláthar a dhéanamh dá gcothú. Ina fhreagra, chuir EFSA i gcoinne, i gcomhréir le cásdlí chúirteanna uachtaracha na hIodáile, nach bhfuil an cúnamh sin dlite ach amháin in imthosca eisceachtúla [12]. Leag EFSA béim, ina fhreagraí roimhe seo ar an ngearánach agus ina fhreagraí ar an Ombudsman, ar an gcuma a bhí ar a léirmhíniú ar na "cúinsí eisceachtúla"a leagtar amach i gcásdlí na hIodáile: b'éigean don ghearánach a léiriú, in ainneoin gur oibrigh sé san am a chuaigh thart, nach bhfuil a iníon in ann a mac a chothabháil anois toisc nach féidir léi a bheith ag obair ar chúis ar leith [13].

22. Chuir iníon an ghearánaigh doiciméad ar fáil, dar dáta an 2 Lúnasa 2011, inar deimhníodh gur chláraigh sí i gcóras dífhostaíochta na hIodáile mar chuardaitheoir poist. Is léir ón gcomhad gur chuir an gearánach deimhniú eile isteach, lenar cumhdaíodh an tréimhse ón 22 Deireadh Fómhair 2010 go dtí an 19 Aibreán 2011, deimhniú go raibh a iníon dífhostaithe. Dá bhrí sin, ba leor an t-eolas a bhí ag EFSA go raibh iníon an ghearánaigh ag lorg fostaíochta nár éirigh léi. Ar an gcaoi chéanna, mhínigh an gearánach do EFSA gur dhiúltaigh athair an linbh, a bhfuil cónaí air i mBallstát eile, dul faoi thástáil atharthachta nó aitheantas a thabhairt dá mhac. Dá bhrí sin, bhí sé réasúnta a thabhairt i gcrích nach raibh sé féin ná a thuismitheoirí ar fáil chun cothabháil an linbh a sholáthar.

23. Sna himthosca sin, measann an tOmbudsman go bhfuil sé intuigthe agus réasúnta gur ghlac an gearánach freagracht as cothabháil a iníne agus a gharmhac. Ba mháthair shingil í iníon an ghearánaí (a bhí i lár na bhfichidí ag an am) a rinne iarracht, gan rath, fostaíocht a fháil i Parma, áit a raibh cónaí uirthi leis an ngearánaí toisc nach raibh sí in ann soláthar a dhéanamh dá cothabháil féin agus do chothabháil a linbh. I ndáil leis sin, leagann an tOmbudsman béim ar fhíric thábhachtach bhreise: tráth na n-imeachtaí, ba eol gur tír í an Iodáil a raibh tionchar tromchúiseach ag an ngéarchéim eacnamaíoch uirthi.

24. I bhfianaise a bhfuil thuas, tá an tOmbudsman den tuairim gur ceanglaíodh lena dhualgas cúraim ar EFSA a bheith níos airdeallaí ar imthosca sonracha an ghearánaigh a raibh eolas leordhóthanach ag EFSA orthu ó 2009 i leith. Trí bhrath, ar an gcéad dul síos, go heisiach ar a chumhachtaí lánroghnacha, agus, ina dhiaidh sin, nuair a shuífear nár léirigh an gearánach a fhreagracht dhlíthiúil as a gharmhac faoi dhlí na hIodáile, ar léirmhíniú róshriantach ar na rialacha is infheidhme, d’fhéadfadh sé gur ghníomhaigh EFSA contrártha lena dhualgas cúraim do bhall dá fhoireann.

25. Thairg an gearánach arís agus arís eile fianaise a sholáthar do EFSA a cheap sé a d’fhéadfadh a bheith leordhóthanach chun a chaiteachas trom a léiriú i ndáil lena gharmhac, eadhon conarthaí cíosa, billí ollmhargaidh agus cruthúnas ar chostais sláinte. Tugann an tOmbudsman dá aire agus fáiltíonn sí roimh thoilteanas EFSA a dhualgas cúraim a chomhlíonadh fós agus aontú leis an ngearánach an fhianaise ábhartha a d'fhéadfadh a bheith in easnamh a chur isteach. Déanfaidh sí togra le haghaidh réiteach cairdiúil, i gcomhréir le hAirteagal 3(5) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh, ina leith sin thíos.

An togra le haghaidh réiteach cairdiúil

Agus torthaí an Ombudsman á gcur san áireamh, iarrtar ar EFSA obair leantach a dhéanamh ar a chuireadh féin chuig an ngearánach an fhianaise ábhartha uile a chur isteach [14] tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:

(i) míniú a thabhairt don ghearánach cén fhianaise is gá dó a chur isteach chun na rialacha is infheidhme a chomhlíonadh; agus

(ii) breithniú a dhéanamh, ar bhonn na fianaise sin, ar athbhreithniú comhbhách a dhéanamh ar a chinneadh maidir leis an liúntas do dhuine a ndéileáiltear leis nó léi mar leanbh cleithiúnach.

Emily O'Reilly

[1] Cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa an 9 Márta 1994 maidir leis na rialacháin agus na coinníollacha ginearálta lena rialaítear comhlíonadh dhualgais an Ombudsman (94/262/CEGC, CE, Euratom), IO 1994 L 113, lch. 15.

[2] Airteagal 2 d’Iarscríbhinn VII a ghabhann leis na Rialacháin Foirne: "1. Gheobhaidh oifigeach ag a bhfuil leanbh cleithiúnach amháin nó níos mó ... liúntas EUR 328.73 in aghaidh na míosa le haghaidh gach linbh chleithiúnaigh. 2. Ciallaíonn "leanbh cleithiúnach" leanbh dlisteanach, nádúrtha nó uchtaithe oifigigh, nó a chéile, atá á chothabháil iarbhír ag an oifigeach. Beidh feidhm ag an méid céanna maidir le leanbh ar taisceadh iarratas ar uchtáil ina leith ... Aon leanbh a bhfuil sé de fhreagracht ar an oifigeach é a chothabháil faoi chinneadh breithiúnach bunaithe ar reachtaíocht na mBallstát maidir le mionaoisigh a chosaint, caithfear leis mar leanbh cleithiúnach [...] 4. Aon duine a bhfuil freagracht dhlíthiúil ar an oifigeach é a chothabháil agus a mbaineann caiteachas trom lena chothabháil, féadfar déileáil leis, ar bhonn eisceachtúil, amhail is dá mba leanbh cleithiúnach é trí chinneadh réasúnaithe speisialta ón údarás ceapacháin, bunaithe ar dhoiciméid tacaíochta." D'ardaigh na Rialacháin Foirne nua, atá i bhfeidhm ó mhí Eanáir 2014, méid an liúntais go EUR 372.61.

[3] Cinneadh ón gCoimisiún an 15 Aibreán 2004 maidir le forálacha ginearálta cur chun feidhme a bhaineann le daoine a gcaithfear leo mar leanaí cleithiúnacha (Airteagal 2(4) d’Iarscríbhinn VII a ghabhann leis na Rialacháin Foirne) COM (2004) 1364.

[4] Cinneadh 2004 ón gCoimisiún: "Airteagal 2. Ciallaíonn freagracht dhlíthiúil as cothabháil an oibleagáid idir gaolta le fuil nó le pósadh atá leagtha síos go sainráite sa dlí, seachas aon oibleagáid de chineál conarthach, morálta nó cúiteach [...] Airteagal 3.1. I gcás ina bhfuil tosca ann a nascann an cás le níos mó ná dlí amháin, cinnfear an dlí is infheidhme i gcomhréir leis na rialacha a bhaineann le heasaontachtaí dlíthe is infheidhme ag an gcúirt a bhfuil dlínse aici [...] Airteagal 4. Is faoin oifigeach a bheidh sé a shuíomh, ar bhonn doiciméad tacaíochta, gurb ann d’fhreagracht dhlíthiúil as cothabháil, as an gcaiteachas a eascraíonn as agus as méid na ranníocaíochta airgeadais a rinneadh go hiarbhír. Ní fhéadfar cóireáil mar leanbh cleithiúnach a údarú ach amháin má tá an caiteachas a eascraíonn as an bhfreagracht dhlíthiúil as cothabháil comhionann ar a laghad leis an méid a eascraíonn as an údarú sin. Cuirfidh na ranna iomchuí aon treoir is gá sa Roinn seo ar fáil don oifigeach, go háirithe maidir le cineál na ndoiciméad tacaíochta a cheanglaítear [...] Airteagal 12.1. Ón tráth a dhéantar an cinneadh fabhrach, ní mór don oifigeach fianaise a sholáthar go bhfuil sé nó sí ag rannchuidiú go rialta le cothabháil an duine a bhfuiltear ag caitheamh leis nó léi mar leanbh cleithiúnach de réir méid mhíosúil atá cothrom leis an méid seo a leanas ar a laghad: 20% de mhéid inchánach a luach saothair nó a luach saothair ... nó an méid breise a fuarthas mar thoradh ar an gcinneadh fabhrach móide 20%; cibé acu is airde [...] 3. Ní bheidh gá leis an bhfianaise dá dtagraítear i mír 1 i gcás ina bhfuil buanchónaí ar an duine a gcaitear leis mar leanbh cleithiúnach i dteaghlach an oifigigh. Féadfaidh an roinn atá freagrach a sheiceáil trí mhodhanna iomchuí go bhfuil an coinníoll seo á chomhlíonadh."

[5] Cinneadh EFSA an 15 Aibreán 2004 maidir le forálacha ginearálta cur chun feidhme a bhaineann le daoine a gcaithfear leo mar leanaí cleithiúnacha (Airteagal 2(4) d’Iarscríbhinn VII a ghabhann leis na Rialacháin Foirne) COM(2004) 1364 50-2004.

[6] "Treoirlínte maidir le duine a dheonú a ndéileálfar leis mar liúntas cleithiúnach", dar dáta an 5 Deireadh Fómhair 2009.

[7] Thagair EFSA (sa Fhraincis bhunaidh) "l'arrêt de la Cour de cassation italienne Cassazione civile sez. du 30 Septembre 2010, n. 20509."

[8] Aithrisí 2 agus 3 de Chinneadh EFSA 2004.

[9] Airteagal 1 de Chinneadh EFSA 2004.

[10] Airteagal 2 de Chinneadh EFSA 2004.

[11] Airteagal 5(1) de Chinneadh EFSA 2004.

[12] Déantar foráil sa chinneadh ó chúirt na hIodáile dá dtagraíonn EFSA maidir leis an méid seo a leanas (san Iodáilis bhunaidh): "L'articolo 147 c.c., impone ai genitori l'obbligo di mantenere i propri figli. Tale obbligo grava su di essi in senso primario ed integrale, il che comporta che se l'uno dei due non voglia o non possa adempiere, l'altro deve farvi fronte con tutte le sue risorse patrimoniali e reddituali eve sfruttare la sua capacità di lavoro, salva comunque la possibilità di agire contro l'inadempiente per ottenere un contributo proporzionale alle sue condizioni economiche. Solo in via sussidiaria, dunque succedanea, si concretizza l'obbligo degli ascendenti di fornire ai genitori i mezzi necessari per adempiere al loro dovere nei confronti dei figli previsto dall'articolo 148 c.c., che comunque trova ingresso non già perché uno dei due genitori sia rimasto inadempiente al proprio obbligo, ma se ed in quanto l'altro genitore non abbia mezzi per provvedervi - Cass. n. 3402/1995 s'intende ribadire.

Laddove avesse inquadrato la fattispecie nel paradigma dell'articolo 148 c.c., ammettendo altresì l'ammissibilità dell'azione in via ordinaria anziché in via monitoria secondo il rito ivi prescritto, la decisione impugnata comunque risulterebbe ineccepibile sul piano giuridico ed insindacabile nel merito. La Corte di merito ha verificato se i genitori del minore, ex lege obbligati al suo mantenimento, fossero in condizione di provvedervi. E rilevato, su questa corretta premessa, che potessero entrambi assolvere al loro obbligo, e comunque che l'attrice inspiegabilmente non aveva assunto iniziative nei confronti del padre del minore, omettendo di pretendere che assolvesse al suo obbligo primario di provvedere al mantenimento del figlio, ha escluso che ella potesse chiamare al concorso i nonni paterni, essendo in grado di assolvere ella stessa, i bpríomhphearsaa, alo personale dovere nei confronti del figlio. Non vi erano perciò i presupposti per l'azione esperita.

* La conclusione, argomentata con motivazione esaustiva e puntuale, è imdhíonachta da errore.

Neppure si presta a critica, ove la motivazione si riferisse al diritto agli alimenti previsto dall'articolo 433 c.c., siccome story diritto è legato alla prova dello stato di bisogno e dell'impossibilità da parte dell'alimentando di provvedere in tutto o in parte al proprio sostentamento mediante l'esplicazione di attività lavorativa. questi è in grado di trovare un'occupazione confacente alle proprie attitudini ed alle proprie condizioni sociali, nulla può pretendere dai soggetti indicati nell'articolo 433 c.c... Nell'ordine prescritto sarebbero seguiti gli ascendenti prossimi, ma anche in questo caso, secondo il disposto dell'articolo 433 c.c., camóg 1, n. 3, trí succedanea, e sostitutiva solo se i genitori non fossero stati in condizione di adempiere al loro personale e diretto obbligo, circostanza esclusa con valutazione di merito, adeguatamente motivata e perciò insindacabile.

[13] De réir fhreagra EFSA ar fhiosrúcháin bhreise an Ombudsman: b'éigean don ghearánach "a shuíomh go bhfuil an mháthair, mar dhuine fásta a d'oibrigh san am a chuaigh thart, éagumasach ar a mac a chothabháil, ní hamháin toisc nach bhfuil ioncaim aici, ach toisc nach bhfuil sí in ann obair a dhéanamh ar chúis ar leith. Ní fhéadfadh ach an t-éagumas sin oibleagáid dhlíthiúil a bhunú agus ní mór é sin a chruthú fós. [A] doiciméad ó dhlíodóir nó ó údarás breithiúnach ina míneofar an méid sin, bunófar oibleagáid dhlíthiúil den sórt sin [ar an ngearánach a gharmhac a choinneáil]."

[14] Féach mír 16 den togra maidir le Réiteach Cairdiúil.