D'oscail an tOmbudsman Eorpach, Emily O'Reilly, fiosrúchán straitéiseach ar an gcaoi a ndéanann an Coimisiún Eorpach measúnuithe coinbhleachta leasa dá Chomhairleoirí Speisialta.

Tá thart ar 40 Comhairleoir Speisialta ag an gCoimisiún, a roghnaítear toisc gur féidir leo saineolas ar leith a sholáthar, de réir mar is gá, go díreach do Choimisinéir. Leis an rochtain ardleibhéil sin, mar aon leis an bhfíoras go bhfuil leasanna seachtracha ag go leor de na comhairleoirí, méadaítear an tábhacht a bhaineann le haon choinbhleacht a d’fhéadfadh a bheith ann a thuar.

Is é is aidhm don fhiosrúchán, a osclaíodh tar éis gearáin aonair a bhaineann le Comhairleoirí Speisialta, a áirithiú go bhfuil na rialacha láidir go leor chun tionchar míchuí ar cheapadh beartas a sheachaint. Ba cheart sainordú Comhairleora agus a ngníomhaíochtaí seachtracha a shoiléiriú go hiomlán sula gceapfar iad, agus ba cheart measúnuithe coinbhleachta leasa a thabhairt cothrom le dáta má théann an duine i mbun gníomhaíocht sheachtrach nua.  

Dúirt an tUasal O'Reilly: "Ní dhíreoidh m'fhiosrúchán ar aon duine aonair, ach ar chóras na gComhairleoirí Speisialta, dá bhforáiltear i ndlí an AE. Is é an aidhm atá agam a chinntiú gur féidir leis an bpobal a bheith muiníneach, ó thaobh coinbhleachtaí leasa de, faoi rogha an tsaineolaí agus a chinntiú gur féidir leis na comhairleoirí féin a bheith muiníneach go n-oibríonn an córas go maith trí bheith ar an eolas go hiomlán faoi na rialacha a bhaineann lena gceapacháin.”

Dúirt sí freisin: "Tá an chuid is mó de na Comhairleoirí seo a bhfuil rochtain dhíreach acu ar Choimisinéirí páirtaimseartha, tá cuid acu gan phá agus tá cuid acu ar scor, ach oibríonn go leor acu in áiteanna eile i gcáil phríobháideach. Chun aon choinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a bheith ann a bhainistiú, ba cheart sainordú gach Comhairleora a scrúdú chun a chinntiú nach dtiocfaidh siad chun cinn.”

An Clár Trédhearcachta – ‘lármhol trédhearcachta’

Scríobh an tUasal O'Reilly chuig Uachtarán an Choimisiúin Juncker freisin chun a cuid smaointe a chur i láthair maidir leis an gClár Trédhearcachta a dhéanamh mar 'mhol trédhearcachta lárnach' d'institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an AE. 

“Is díol sásaimh dom an dul chun cinn atá déanta go dtí seo maidir le Clár Trédhearcachta an Aontais, agus is mór agam an Pharlaimint agus an Coimisiún mar nach bhfuil clár brústocaireachta feidhmiúil ag go leor Ballstát. Ba cheart é a neartú agus a leathnú chuig an gComhairle anois. Chun a bheith ina uirlis fhíoréifeachtach, creidim gur cheart go mbeadh an Clár ina ‘mhol trédhearcachta lárnach’ d’institiúidí agus do ghníomhaireachtaí uile an Aontais.’

I ndeireadh na dála, ba cheart don Chlár léargas chomh cuimsitheach agus is féidir a thabhairt ar an gcaoi a bhféachann eagraíocht ar leith le tionchar a imirt ar lucht déanta beartas. Ba cheart go nochtfadh an Clár ní hamháin an méid airgid atá á chaitheamh ar bhrústocaireacht ach sonraí amhail an grúpa saineolaithe ar shuigh eagraíocht air; cé a bhuail a hionadaithe agus cad é; agus na comhairliúcháin phoiblí ar chuir sé leo,"a dúirt an tUasal O'Reilly.

Déanann an tOmbudsman roinnt moltaí ina litir lena n-áirítear gur cheart trédhearcacht maoinithe iomlán a bheith ann do gach grúpa sainleasa; go ndéanfaí feabhsuithe ar chruinneas sonraí, ar fhaireachán agus ar smachtbhannaí; go gcaithfidh gnólachtaí dlí a dhéanann brústocaireacht a gcliaint a dhearbhú; gur cheart brústocaireacht oifigigh na mBallstát a rialú agus go bhfoilseofaí gach cruinniú le brústocairí tobac. 

Molann an tUasal O'Reilly freisin go gcuirfí an ceart chun gearán a dhéanamh leis an Ombudsman san áireamh sa chomhaontú deiridh ar an gClár. Ba cheart go mbeadh a fhios ag eagraíochtaí gur féidir leo dul i dteagmháil leis an Ombudsman má bhaintear den Chlár iad, má chreideann siad gur cheart eagraíocht eile a bhaint de nó má tá siad míshásta leis an gcaoi a bhfuil an Clár ag feidhmiú.

"Sa todhchaí, ba cheart go mbeadh an Clár bunaithe níos mó ar reachtaíocht agus go n-áireofaí ann an fhéidearthacht smachtbhannaí airgeadais a fhorchur ar eagraíochtaí, idir an dá linn cuirim fáilte roimh an athbhreithniú seo," a dúirt an tUasal O'Reilly. Tá an litir chuig an Uachtarán Juncker le fáil anseo.

Tuarascáil Bhliantúil an Ombudsman 2015 - comhlíonadh 90%

Ba iad na hábhair imní maidir le trédhearcacht i riarachán an AE an sciar ba mhó de chásanna an Ombudsman (22.4%) in 2015. I rith na bliana freisin, d'oscail an tOmbudsman fiosrúcháin straitéiseacha ar shaincheisteanna tábhachtacha, amhail trédhearcacht reachtóireacht an AE. Seoladh tograí athchóirithe do Líonra Eorpach na nOmbudsman agus tugadh le fios gur shroich comhlíonadh institiúidí AE le moltaí an Ombudsman 90 faoin gcéad, an líon is airde riamh. Tá Tuarascáil Bhliantúil iomlán 2015 ar fáil anseo.

Fiosrúchán straitéiseach ar mheasúnuithe coinbhleachta leasa do Chomhairleoirí Speisialta

Litir maidir leis an gClár Trédhearcachta

An tOmbudsman Eorpach Tuarascáil Bhliantúil 2015