D’iarr an tOmbudsman Eorpach Emily O’Reilly go ndéanfaí dlí AE maidir le rochtain ar dhoiciméid, atá fiche bliain d’aois i mbliana, a thabhairt cothrom le dáta chun réaltacht na cumarsáide nua-aimseartha a léiriú.

Ag labhairt di ag comhdháil atá á hóstáil aici inniu maidir le todhchaí Rialachán 1049/2001, leag an tUasal O’Reilly béim ar a thábhachtaí atá an dlí chun cur ar chumas an phobail cuntas AE a choinneáil, agus d’iarr sí go ndéanfaí é a nuachóiriú:

‘Is ó ré an-difriúil a thagann an bhunchloch sin de thrédhearcacht an Aontais, ré a thagann roimh go leor uirlisí nua-aimseartha amhail fóin chliste, teachtaireachtaí meandracha agus mórshonraí. Ní mór dó teacht suas le réaltacht an lae inniu agus a phríomhláidreachtaí a choinneáil ag an am céanna.

Ní mór an dlí a ailíniú níos dlúithe freisin le cearta na saoránach a chumhdaítear i gConradh Liospóin, trédhearcacht níos réamhghníomhaí a spreagadh agus cásdlí tábhachtach maidir le cinnteoireacht thrédhearcach a chur san áireamh.

Is saincheist lárnach é seo maidir le dea-rialachas. Baineann sé le hinstitiúidí poiblí a choinneáil cuntasach ar fud shlabhra iomlán chinnteoireacht an Aontais. Cibé an mbaineann sé le soláthar vacsaíní, le cistí téarnaimh an Aontais nó le cinnteoireacht reachtach sa Chomhairle, tá an dlí trédhearcachta sin ríthábhachtach do chearta shaoránaigh na hEorpa,” a dúirt an tOmbudsman.

Is saincheisteanna trédhearcachta iad thart ar an gceathrú cuid d’fhiosrúcháin an Ombudsman gach bliain.

D’fhoilsigh an tOmbudsman treoir inniu freisin do riarachán an Aontais maidir leis an gcaoi ar féidir leis a oibleagáidí a chur chun feidhme ar bhealach níos fearr maidir le ceart an phobail rochtain a fháil ar dhoiciméid.

Áirítear sna treoirlínte an gá atá le beartais maidir le foilsiú agus coinneáil doiciméad agus le ‘clár poiblí doiciméad’. Ba cheart staidreamh bliantúil a fhoilsiú freisin maidir leis an gcaoi a láimhseálann na hinstitiúidí iarrataí ar rochtain ar dhoiciméid.

Cúlra

Leagtar amach an ceart doiciméid de chuid an Aontais a iarraidh i gconarthaí an Aontais agus sa Chairt um Chearta Bunúsacha.

Faoi Rialachán 1049/2001, nuair a fhaigheann institiúid de chuid an Aontais iarraidh ar rochtain ar dhoiciméid, bíonn 15 lá oibre aici chun freagra a thabhairt. Mura bhfuil an duine sásta leis an bhfreagra is féidir leo iarraidh ar an institiúid athbhreithniú a dhéanamh ar an gcinneadh (trí iarratas deimhnitheach a dhéanamh). Tá 15 lá oibre eile ag an institiúid chun freagra a thabhairt.

Ní féidir iarratais ar rochtain a dhiúltú ach amháin ar chúiseanna sonracha áirithe - a leagtar amach sa Rialachán.