Cúlra an ghearáin

1. Is comhlacht de chuid an Aontais é Comhghnóthas an Tionscnaimh um Míochaine Nuálaíoch (dá ngairtear ‘IMI’ anseo feasta) a bunaíodh in 2007 [1] chun éifeachtúlacht agus éifeachtacht fhorbairt na gcógas nua san Aontas a fheabhsú.

2. Bhí an gearánach ina bhall de chuibhreannas eintiteas taighde ó Bhallstáit éagsúla (féach mír 10 thíos) a rinne iarratas ar dheontas mór taighde ó IMI in 2012 nár éirigh leis. Tar éis nár éirigh lena iarratas ar chistiú, chuaigh an cuibhreannas i dteagmháil le IMI chun a chur in iúl dó go raibh "coinbhleacht leasa" ag beirt saineolaithe ar choiste meastóireachta IMI - d'áitigh sé go raibh dlúthnaisc acu leis an gcuibhreannas ar bronnadh an deontas air.

3. D’fhreagair IMI trína rá gur tugadh aghaidh mar is ceart ar aon chás coinbhleachta leasa a d’fhéadfadh a bheith ann agus gur láimhseáladh é le linn an nós imeachta meastóireachta - dúirt sé nach ndearna an bheirt saineolaithe ar choiste meastóireachta IMI a bhfuil naisc líomhnaithe acu leis an gcuibhreannas buaiteach meastóireacht ar an togra a rinne an cuibhreannas buaiteach.

4. Scríobh cuibhreannas an ghearánaí ar ais chuig IMI ag áitiú gur cheart saineolaithe a líomhnaítear a bhí i gcoinbhleacht leasa a eisiamh freisin ón meastóireacht ar na tograí eile, agus ní hamháin ón togra a raibh baint acu leis. D’iarr sí ansin ar IMI a chur in iúl an raibh na saineolaithe i gceist páirteach sa mheastóireacht ar a thogra.

5. D’fhreagair IMI á rá, má thagann saincheist coinbhleachta leasa chun cinn, go ndéanann sé gach beart is gá chun a áirithiú nach mbainfidh an choinbhleacht leasa an bonn den phróiseas meastóireachta. D’athdhearbhaigh IMI ansin go ndearnadh na meastóireachtaí i gcomhréir leis na rialacha IMI is infheidhme agus lánurraim á tabhairt do phrionsabail an bharr feabhais, na trédhearcachta, na cothroime agus na neamhchlaontachta, agus na rúndachta.

6. Chuir an cuibhreannas achomharc faoi bhráid IMI ansin in aghaidh an chinnidh maidir lena iarratas ar chistiú.

7. Dhiúltaigh IMI don achomharc. Ina fhreagra mionsonraithe, mhínigh IMI gur chomhlíon sé na rialacha maidir le coinbhleacht leasa. Dúirt sé gur déileáladh go sásúil le haon "coinbhleacht leasa fhéideartha"trí na saineolaithe lena mbaineann a eisiamh ón measúnú ar thogra an chuibhreannais a raibh naisc acu leis.

8. Tar éis don chuibhreannas diúltú dá achomharc, chuaigh sé i dteagmháil le hArd-Stiúrthóireacht Taighde an Choimisiúin Eorpaigh (AS Taighde) chun a mhíshástacht a chur in iúl maidir leis an gcaoi ar dhéileáil IMI leis an tsaincheist. D’áitigh sé nár cheart meastóireacht a bheith déanta ag na saineolaithe ar aon cheann de na tograí, lena n-áirítear tograí na gcuibhreannas atá in iomaíocht lena chéile.

9. Ina fhreagra, luaigh an Coimisiún nach mór aon ghearáin a dhéanamh go díreach le IMI. D’ainneoin sin, thug an Coimisiún faisnéis bhreise agus soiléirithe breise maidir leis an gcaoi ar láimhseáil IMI coinbhleachtaí leasa. Go sonrach, luaigh an Coimisiún (a) go leanann litir cheapacháin IMI do shaineolaithe go beacht an litir a úsáideann an Coimisiún féin do shaineolaithe neamhspleácha arna gceapadh aige, agus (b) nach n-eisiatar saineolaithe a bhfuil coinbhleacht leasa 'féideartha' acu ach amháin ó mheastóireacht a dhéanamh ar an togra a bhfuil coinbhleacht den sórt sin ann ina leith. Dúirt sé freisin nach ndéantar ach saineolaithe a bhfuil coinbhleacht leasa 'dícháilithe' acu a eisiamh ó mheastóireacht a dhéanamh ar gach togra i nglao ar leith. Dúirt an Coimisiún freisin go raibh sé sásta gur áirithigh IMI nach raibh aon saineolaí a raibh "coinbhleacht leasa dhícháilithe"aige rannpháirteach sa mheastóireacht agus, dá mbeadh saineolaí ann a raibh "coinbhleacht leasa fhéideartha"aige, nach mbeadh meastóireacht déanta ag saineolaí den sórt sin ar an togra a raibh "coinbhleacht leasa fhéideartha"den sórt sin ann ina leith. Thairis sin, bunaithe ar Thuarascáil na mBreathnóirí Neamhspleácha [2], bhí an Coimisiún sásta go ndearna an líon íosta saineolaithe is gá meastóireacht ar na tograí uile a cuireadh isteach agus gur leanadh na rialacha agus na nósanna imeachta meastóireachta.

10. I bhfianaise IMI agus na bhfreagraí ón gCoimisiún araon, chinn an cuibhreannas gan leanúint dá iarraidh ar shásamh. An 31 Iúil 2014, áfach, rinne comhalta den chuibhreannas gearán leis an Ombudsman Eorpach. Chuir an gearánach i bhfios go láidir gur cuireadh a ghearán isteach i gcáil phearsanta agus nach raibh sé ag déanamh ionadaíochta ar an gcuibhreannas agus an gearán á dhéanamh aige.

An fiosrúchán

11. D'oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar an ngearán agus d'aithin sí na líomhaintí agus an t-éileamh seo a leanas:

1) Theip ar IMI déileáil go cuí le staid na coinbhleachta leasa a tháinig chun cinn agus meastóireacht á déanamh ar thograí faoin '7ú Ábhar Spéise de chuid Ghlao 1'.

2) Rinne IMI an togra a chuir cuibhreannas an ghearánaigh isteach a eisiamh go míchuí ó Chéim 2 den Ghlao.

3) Ba cheart do IMI (a) maoiniú an tionscadail bhuaitigh a chur ar fionraí, (b) an nós imeachta tairisceana a chur ar ceal, agus (c) glao nua ar thairiscintí a eisiúint.

12. Le linn a fiosrúcháin, rinne an tOmbudsman iniúchadh ar chomhad IMI ar an gcás agus d'ullmhaigh sé tuarascáil ar iniúchadh doiciméad a cuireadh ar aghaidh chuig an ngearánach le haghaidh barúlacha. Chuir an gearánach barúlacha isteach maidir leis an tuarascáil chigireachta. Agus an fiosrúchán á dhéanamh aige, chuir an tOmbudsman na hargóintí agus na tuairimí a chuir na páirtithe chun cinn san áireamh.

Líomhaintí gur theip ar IMI déileáil i gceart le cás na coinbhleachta leasa agus gur dhícháiligh sé go héagórach an togra a chuir cuibhreannas an ghearánaigh isteach

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

13. D’áitigh an gearánach gur cheart saineolaithe i staid coinbhleachta leasa a dhícháiliú ó mheastóireacht a dhéanamh ar na tograí uile, agus ní hamháin ar thograí an chuibhreannais a bhfuil coinbhleacht leasa acu ina leith. Chun tacú leis an tuairim sin, dúirt sé go mbeadh dreasachtaí láidre ag saineolaithe den sórt sin chun tograí eile a íosghrádú (chun an dóchúlacht go mbuafadh a dtogra fabhrach a mhéadú). Ós rud é nár cuireadh cosc ar na saineolaithe meastóireacht a dhéanamh ar na tairiscintí eile, áitíonn sé gur chuir easpa neamhchlaontachta agus oibiachtúlachta isteach ar an bpróiseas meastóireachta.

14. Deir sé freisin, dá n-eisiafaí an bheirt saineolaithe ón meastóireacht ar an gcuibhreannas rathúil, nach bhféadfaí meastóireacht a dhéanamh ar 5 shaineolaí neamhspleácha, mar a cheanglaítear le hAirteagal 3.8(c) de Rialacha IMI.

Measúnú an Ombudsman

15. Cuireann IMI rialacha an Choimisiúin i bhfeidhm maidir le bainistiú coinbhleachtaí leasa i gceapadh saineolaithe [3]. Déantar idirdhealú i rialacha IMI idir "dícháiliú"[4] agus " coinbhleacht leasa a d'fhéadfadh a bheith ann"[5]. Chuirfeadh leas dícháilithe cosc ar shaineolaí meastóireacht a dhéanamh ar an togra ina bhfuil leas aige nó aici nó páirt a ghlacadh in athbhreithniú painéil maidir leis an togra sin. I gcás coinbhleacht leasa a d’fhéadfadh a bheith ann, ba ghá a shuí, ar bhonn eilimintí oibiachtúla atá ar fáil do IMI, an ionann é agus coinbhleacht leasa éifeachtach. Má dhéanann, eisiatar an saineolaí ó mheastóireacht a dhéanamh ar an togra ina bhfuil leas aige nó aici ar an mbealach céanna a bhfuil leas dícháilitheach aige nó aici. Mura ndéanann, féadfar cead a thabhairt don saineolaí meastóireacht a dhéanamh ar an togra lena mbaineann.

16. Níl aon díospóid ann go raibh roinnt nasc gairmiúil ag an mbeirt saineolaithe lena mbaineann leis an gcuibhreannas buaiteach.

17. Leanann an tOmbudsman ar aghaidh leis an measúnú ar líomhaintí an ghearánaigh trí scrúdú a dhéanamh ar na trí argóint a chuir sé ar aghaidh chun tacú leis na líomhaintí sin.

(1) Ba cheart na saineolaithe i staid coinbhleachta leasa a bheith eisiata ón meastóireacht ar thairiscint cuibhreannais a raibh naisc acu leis

18. Tá sé suite ag iniúchadh an Ombudsman ar an gcomhad ábhartha nár ghlac na saineolaithe ábhartha páirt, i ndáiríre, sa mheastóireacht ar thogra an chuibhreannais a raibh nasc ag na saineolaithe leis.

(2) Níor comhlíonadh Airteagal 3.8(c) de Rialacha IMI lena gceanglaítear go ndéanfadh cúigear saineolaithe neamhspleácha meastóireacht orthu

19. Rinne an tOmbudsman iniúchadh ar chomhaid IMI agus bhí sí sásta nár tharla aon sárú ar na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 3.8(c) de Rialacha IMI. Ar bhonn na faisnéise a fuarthas le linn na cigireachta, tá an tOmbudsman sásta go ndearna cúigear saineolaithe meastóireacht ar thogra an chuibhreannais bhuaitigh.

3) Níor cheart go mbeadh meastóireacht déanta ag saineolaithe i gcás coinbhleachta leasa ar thogra chuibhreannas an ghearánaigh

20. D'áitigh an gearánach go bhféadfadh saineolaí i gcás coinbhleachta leasa "togra iomaíoch a íosghrádú", d'fhonn an dóchúlacht go mbuafadh an togra a bhfuil baint aige nó aici leis a mhéadú. Glacann an tOmbudsman leis go bhfuil fiúntas éigin ag baint leis an argóint sin. Go deimhin, d’fhéadfadh saineolaí a bhfuil leas aige i bhfabhar tairiscint ar leith, cé go bhfuil sé eisiata óna mheastóireacht, buntáiste a thabhairt don tairiscint sin, trí mharcanna níos ísle a thabhairt ná mar is gá i ndáiríre do thairiscintí iomaíocha.

21. Rinne an tOmbudsman iniúchadh cúramach ar an gcomhad sa chás seo. Níl aon rud sna comhaid iniúchta chun tacú le dearbhú an ghearánaí go bhféadfadh sé go ndearna na saineolaithe íosghrádú ar mholadh a chuibhreannais ". Go deimhin, is léir, i dtéarmaí coibhneasta, go ndearna na saineolaithe lena mbaineann meastóireacht dhearfach ar thairiscint chuibhreannas an ghearánaigh.

22. I bhfianaise na dtorthaí thuas, measann an tOmbudsman nár tháinig aon íosghrádú ar chuibhreannas an ghearánaigh as aon neamhrialtacht nós imeachta a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do neamhchlaontacht agus d’oibiachtúlacht an nós imeachta meastóireachta. Dá bhrí sin, ní gá aon fhiosrúcháin bhreise a dhéanamh maidir leis an ngné seo den chás.

23. Leis an ngearán sin, áfach, ardaítear saincheist shistéamach leathan maidir le coinbhleachtaí leasa a bhainistiú agus meastóireacht á déanamh ar thograí le haghaidh cistiú ó chomhlachtaí an Aontais. Tá sé dlisteanach a cheistiú ar cheart, mar sin féin, cead a thabhairt do shaineolaí, ag a bhfuil coinbhleacht leasa fhéideartha i ndáil le hiarratasóir amháin nó roinnt iarratasóirí, páirt a ghlacadh sa mheastóireacht ar iarratais nach bhfuil aon choinbhleacht leasa fhéideartha aige nó aici ina leith. Ba iad na rialacha a lean IMI sa chás seo rialacha an Choimisiúin agus ba chuí go ndéanfaí aon bhreithniú ar oiriúnacht na rialacha sin sa chomhthéacs sin. Dá bhrí sin, breithneoidh an tOmbudsman an bhféadfadh sé a bheith úsáideach an tsaincheist shistéamach sin a mheas trí fhiosrúchán córasach féintionscnaimh atá dírithe ar an gCoimisiún, arb é tionscnóir na rialacha atá i gceist é.

24. Dá bhrí sin, dúnann an tOmbudsman an cás seo.

Conclúid

Ar bhonn an fhiosrúcháin ar an ngearán seo, dúnann an tOmbudsman é leis na conclúidí seo a leanas:

Chinn an tOmbudsman gur chuir IMI na rialacha ábhartha i bhfeidhm i gceart agus nach bhfuair sé aon fhianaise ó chuibhreannas an ghearánaigh gur caitheadh go héagórach leis an togra. Dá bhrí sin, chinn an tOmbudsman nach bhfuil aon drochriarachán ann maidir leis an ngné sin den ghearán.

Bhreithnigh an tOmbudsman an cheist ar cheart go mbeadh baint ag saineolaithe i gcás coinbhleachta leasa le togra amháin le meastóireacht ar thograí iomaíocha. Chinn an tOmbudsman nach bhfuil údar le haon fhiosrúcháin bhreise maidir leis an gceist seo i gcomhthéacs an ghearáin seo.

Cuirfear an gearánach agus IMI, chomh maith leis an gCoimisiún Eorpach, ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Emily O'Reilly

Strasbourg 04/07/2016

[1] Airteagal 3 de Rialachán (CE) Uimh. 73/2008 ón gComhairle an 20 Nollaig 2007 lena mbunaítear an Comhghnóthas chun an Tionscnamh Comhpháirteach Teicneolaíochta um Chógais Leighis Nuálacha a chur chun feidhme (Téacs atá ábhartha maidir le LEE), IO 2008, L 30, lch. 38.

[2] Tuarascáil na mBreathnóirí Neamhspleácha: IMI – 7th Call 2012 - Evaluation of Stage 1, ar fáil ag: http://www.imi.europa.eu/sites/default/files/uploads/documents/7th_Call/7thCall_Stage1_ObserversReport.pdf, Samhain 2012.

[3] Cinneadh ón gCoimisiún an 28 Feabhra 2011 lena leasaítear Cinneadh C(2008) 4617 a bhaineann leis na rialacha maidir le tograí a chur isteach, meastóireacht a dhéanamh orthu, nósanna imeachta roghnúcháin agus dámhachtana le haghaidh gníomhaíochtaí indíreacha faoi Sheachtú Clár Réime an Chomhphobail Eorpaigh um thaighde, um fhorbairt theicneolaíoch agus um ghníomhaíochtaí taisealbhaidh (2007-2013) agus faoi Sheachtú Clár Réime an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach (Euratom) um ghníomhaíochtaí taighde agus oiliúna núicléiche (2007-2011), IO 2011, L. 75, lgh. 1-44.

[4] "- is stiúrthóir, iontaobhaí nó comhpháirtí de chuid eagraíochta is iarratasóir;

- atá fostaithe ag ceann de na heagraíochtaí is iarratasóirí i dtogra;

- atá in aon chás eile a chuireann isteach ar a chumas nó ar a cumas meastóireacht neamhchlaonta a dhéanamh ar an togra."

[5] "- atá páirteach i gconradh nó i gcomhoibriú taighde le heagraíocht is iarratasóir, nó a bhí páirteach amhlaidh sna trí bliana roimhe sin;"