Cúlra an ghearáin

1. Baineann an gearán seo, a chuir "GM-Free Cymru" ("an gearánach") isteach, grúpa brú atá i mbun feachtais chun an Bhreatain Bheag a choinneáil saor ó bharra géinmhodhnaithe, le castacht líomhnaithe nós imeachta comhairliúcháin phoiblí EFSA maidir le formheas an AE ar an luibhicíd "glyphosate" a athnuachan (comhábhar gníomhach na luibhicíde "Roundup").

2. Leagtar amach an nós imeachta athnuachana atá i gceist i Rialachán 1107/2009 [1] agus i Rialachán 1141/2010 ^[2]: Déanann Ballstát is rapóirtéir meastóireacht ar na hiarratais ar athnuachan an fhormheasa ar dtús agus ina dhiaidh sin trí athbhreithniú piaraí arna dhéanamh ag EFSA agus ag Ballstáit eile. Go hachomair, ní mór do tháirgeoir substainte gníomhaí ar mian leis athnuachan ar an údarú a fháil iarratas a chur faoi bhráid an Bhallstáit Rapóirtéara ainmnithe (RMS) a chuirfidh dréacht-Tuarascáil Measúnaithe Athnuachana (RAR) faoi bhráid EFSA ina dhiaidh sin. Déanann EFSA athbhreithniú piaraí ar an Tuarascáil (go háirithe ag a Aonad Lotnaidicídí) i gcomhar leis na Ballstáit. Sa chomhthéacs sin, is féidir le EFSA comhairliúchán poiblí a eagrú maidir leis an Tuarascáil. Ansin dréachtaíonn EFSA tuarascáil eolaíoch a sheoltar chuig an gCoimisiún. Agus conclúidí EFSA á gcur san áireamh, déanann an Coimisiún cinneadh i dtaobh an ndéanfar formheas na substainte gníomhaí a athnuachan nó nach ndéanfar. I gcás nós imeachta athnuachana na gliofosáite, ba í an Ghearmáin an Ballstát is Rapóirtéir. Tar éis d’Institiúid Chónaidhme na Gearmáine um Measúnú Riosca (Bundesinstitut für Risikobewertung - BfR) an dréacht-Tuarascáil um Measúnú Athnuachana a chur isteach, thionscain EFSA an t-athbhreithniú piaraí an 22 Eanáir 2014. An 12 Márta 2014, sheol EFSA comhairliúchán poiblí ar a shuíomh gréasáin maidir leis an dréacht-Tuarascáil. Ba é an 11 Bealtaine 2014 (dhá mhí) an spriocdháta chun páirt a ghlacadh sa chomhairliúchán poiblí.

3. Bhí an gearánach - a mheasann go bhfuil gliofosáit agus Roundup araon ina mbagairtí tromchúiseacha ar an tsláinte phoiblí agus ar an gcomhshaol - ag iarraidh páirt a ghlacadh sa chomhairliúchán poiblí. An 28 Márta 2014, scríobh sé chuig EFSA ag cur imní in iúl maidir le castacht an nós imeachta comhairliúcháin phoiblí. Thagair an gearánach don nasc ar shuíomh gréasáin EFSA inar míníodh an nós imeachta chun páirt a ghlacadh sa chomhairliúchán poiblí ^[3]: Ceanglaíodh ar rannpháirtithe sa chomhairliúchán poiblí barúlacha a chur isteach trí theimpléad leictreonach atá ar fáil ar shuíomh gréasáin EFSA. Chun páirt a ghlacadh, bhí ar na rannpháirtithe foirm iarratais ar líne a chur isteach ar dtús chun ríomhphost a fháil ina dtugtar rochtain ar an Tuarascáil Measúnaithe Athnuachana agus ar an teimpléad. Ceanglaíodh orthu freisin séanadh a shíniú . Chuir an gearánach in iúl freisin, trí thagairt a dhéanamh do ghliofosáit mar an "substaint ghníomhach", gur thug EFSA le tuiscint go mbreathnódh sé ar na rioscaí a bhaineann le gliofosáit amháin agus ní ar na rioscaí sin a bhaineann le Roundup nó táirgí eile ina bhfuil ní hamháin gliofosáit, ach ceimiceáin eile freisin. D’fhiafraigh an gearánach an bhféadfaí barúlacha a chur isteach trí ríomhphost amháin.

4. D’fhreagair Aonad Lotnaidicídí EFSA an 16 Aibreán 2014 gur leagadh síos an nós imeachta comhairliúcháin phoiblí in Airteagal 15(2) de Rialachán 1141/2010 agus d’áitigh sé gur ghá barúlacha a dhéanamh tríd an teimpléad leictreonach, chun trédhearcacht iomlán a áirithiú agus chun an próiseas inmheánach chun barúlacha a bhailiú a éascú. Thagair EFSA freisin dá Threoirdhoiciméad maidir le barúlacha a sholáthar le linn a chomhairliúcháin maidir le lotnaidicídí ^[4].

5. An 7 Bealtaine 2014, scríobh an gearánach ar ais chuig EFSA ag gearán go foirmiúil faoin bpróiseas comhairliúcháin "Byzantine" agus "kafkaesque". D’áitigh an gearánach gur ceapadh an próiseas comhairliúcháin chun saoránaigh agus eagraíochtaí neamhrialtasacha a dhíspreagadh ó pháirt a ghlacadh. Líomhain an gearánach go raibh an córas claonta i bhfabhar an tionscail dá bhrí sin. Luaigh an gearánach freisin nach raibh an séanadh a bhí ar rannpháirtithe a shíniú ^[5] chun cóip den Tuarascáil Measúnaithe Athnuachana a fháil inghlactha, ós rud é gur thug sé an ceart do EFSA neamhaird a thabhairt ar aon rud a mheas sé a bheith neamhábhartha.

6. An 8 Bealtaine 2014, d’fhreagair EFSA go raibh sé réidh chun feabhas a chur ar a nósanna imeachta, ach go raibh air roinnt rialacha bunúsacha a leanúint chun cóir chothrom na rannpháirtithe uile a ráthú. Mar sin féin, sheol EFSA naisc chuig an ngearánach chuig an Tuarascáil Measúnaithe Athnuachana maidir le gliofosáit (in 15 PDF), chuig an Treoirdhoiciméad agus chuig an teimpléad leictreonach chun barúlacha a chur isteach. Mhínigh EFSA, ós rud é go bhfoilseofaí na barúlacha uile mar chuid den tuarascáil athbhreithnithe piaraí, gur ghá iad a bhailiú i bhformáid teimpléid. Chuir sí i bhfios go láidir go nglacfadh comhairliúchán poiblí neamhstruchtúrtha an iomarca dá acmhainní. Dúirt EFSA go raibh sé ag tnúth le hionchur an ghearánaigh a fháil sa teimpléad a cuireadh ar fáil.

7. An 8 Bealtaine 2014, trí lá roimh spriocdháta an chomhairliúcháin phoiblí, sheol an gearánach a aighneacht trí ríomhphost, ag áitiú gur cheart toirmeasc a chur ar ghliofosáit agus ar Roundup araon a luaithe is féidir, ós rud é gur contúirtí tromchúiseacha iad d’ainmhithe feirme, do shláinte an duine agus don chomhshaol. An 22 Bealtaine 2014, gan admháil a bheith faighte aige go bhfuarthas a aighneacht, sheol an gearánach ríomhphost chun a chur in iúl do EFSA go ndéanfadh sé gearán leis an Ombudsman. An lá céanna, d’fhreagair EFSA go bhfuarthas barúlacha an ghearánaigh agus go seolfaí iad, in éineacht leis na barúlacha ó pháirtithe leasmhara eile, chuig údaráis na Gearmáine lena mbreithniú a thuilleadh mar chuid den phróiseas athbhreithnithe piaraí.

An fiosrúchán

8. An 22 Bealtaine 2014, chuir an gearánach an gearán seo faoi bhráid an Ombudsman a d'oscail fiosrúchán ar líomhain an ghearánaí nach bhfuil nós imeachta comhairliúcháin phoiblí EFSA chun formheas gliofosáite a athnuachan soláimhsithe toisc go n-éilíonn sé 1) úsáid éigeantach teimpléid leictreonaigh (cuid 1 den líomhain), chomh maith le 2) séanadh a shíniú chun cóip den Tuarascáil Measúnaithe Athnuachana a fháil (cuid 2 den líomhain).

9. Áiríodh san fhiosrúchán freisin maíomh an ghearánaigh gur cheart do EFSA an próiseas comhairliúcháin phoiblí a athoscailt agus ligean do dhaoine den phobal barúlacha a chur isteach ar bhealach tráthúil agus áisiúil, agus lasmuigh den chóras leictreonach.

10. Maidir le líomhain an ghearánaí agus a éileamh gaolmhar, d'iarr an tOmbudsman ar EFSA a rá cé mhéad aighneacht a fuair sé tríd an teimpléad leictreonach, agus cé mhéad aighneacht eile seachas ceann an ghearánaí ar bhealaí éagsúla, agus an bhféadfaí glacadh le haighneachtaí leis an gcomhairliúchán poiblí nach gcuirtear isteach i dteimpléad leictreonach. I ndáil leis sin, d’iarr an tOmbudsman ar EFSA na trí bhreithniú seo a leanas a chur san áireamh:

Ar an gcéad dul síos, níl aon ní in Airteagal 15(2) de Rialachán 1141/2010 lena bhforordaítear córas sonrach chun dul i gcomhairle leis an bpobal. Go deimhin, ní luaitear in Airteagal 15(2) ach ‘arna iarraidh sin d’aon pháirtí leasmhar, cuirfidh an tÚdarás an tuarascáil ar an measúnú ar athnuachan ar fáil ...’.

Ar an dara dul síos, cé go raibh Treoirdhoiciméad curtha ar fáil ag EFSA maidir le conas páirt a ghlacadh sa chomhairliúchán poiblí ^[6], tá an teimpléad leictreonach le haghaidh barúlacha fós an-chasta: Mínítear sa Treoirdhoiciméad go bhfuil 5 roinn sa teimpléad lena gcumhdaítear na ranna den Tuarascáil ar an Measúnú ar Athnuachan. Tá ceanntásc ar leithligh ag gach ceann de na 5 chuid. I ngach ceanntásc, ba cheart tionscnóir na mbarúlacha, cineál na tuarascála measúnaithe, ainm na substainte gníomhaí agus an dáta a chur isteach. Tá foranna ar leithligh i ngach roinn ansin ina bhfuil táblaí 4 cholún le haghaidh barúlacha a bhaineann leis an bhforoinn sin. Feidhmíonn an chéad cholún mar chuntar uimhriúil de bharúlacha gach foroinne. I gcás aon bharúil ina dhiaidh sin, ba cheart rónna breise a chur isteach agus na huimhreacha comhfhreagracha a chur isteach sa chéad cholún.

Ar an tríú dul síos, i bhformhór na gcomhairliúchán poiblí a sheoltar ar leibhéal an Aontais, is féidir le rannpháirtithe a mbarúlacha a sheoladh isteach san fhoirm agus san fhormáid is mian leo.

11. Le linn an fhiosrúcháin, fuair an tOmbudsman tuairim EFSA [7] maidir leis an ngearán agus, ina dhiaidh sin, barúlacha an ghearánaigh mar fhreagra ar thuairim EFSA. Agus an fiosrúchán á dhéanamh aige, chuir an tOmbudsman na hargóintí agus na tuairimí a chuir na páirtithe chun cinn san áireamh.

An líomhain nach bhfuil an nós imeachta comhairliúcháin phoiblí soláimhsithe agus an maíomh gaolmhar

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

12. D’áitigh an gearánach go raibh EFSA ag díspreagadh an phobail ó bheith rannpháirteach agus go raibh sé ar intinn aige rannpháirtíocht an phobail a íoslaghdú, seachas an rannpháirtíocht phoiblí a uasmhéadú. Dearadh an córas ar mhaithe le háisiúlacht riaracháin EFSA féin, chun leasanna na dtionscal lotnaidicídí agus biteicneolaíochta a chur chun cinn agus chun neamhaird a dhéanamh d’ábhair imní sláinte poiblí shaoránaigh an Aontais. Dar leis an ngearánach, bhí an próiseas leictreonach chun páirt a ghlacadh sa chomhairliúchán poiblí mar an gcéanna leis an bpróiseas a úsáideadh don "athbhreithniú piaraí" a raibh páirtithe leasmhara amhail tionscal na lotnaidicídí agus comhairleoirí eolaíocha na mBallstát páirteach ann.

13. Ina thuairim, luaigh EFSA, tar éis dó an gearán a fháil, gur chinn sé na ceanglais atá faoi chonspóid a athbhreithniú agus a shimpliú. D’athraigh EFSA an leathanach ábhartha ar a shuíomh gréasáin go réamhghníomhach, i) tríd an gceanglas maidir le glacadh le haon téarmaí nó coinníollacha a scriosadh sula gcuirtear barúlacha isteach, ii) tríd an téacs agus an próiseas a shimpliú ina mínítear conas barúlacha a chur isteach, agus iii) tríd an Treoirdhoiciméad ar leithligh a scriosadh agus soiléirithe a chur isteach go díreach sa teimpléad maidir le conas an teimpléad a líonadh isteach. Dúirt EFSA freisin gur oscail sé comhairliúchán poiblí an 16 Iúil 2014 maidir le páipéar inmheánach oibre dar teideal "Claochlú chuig EFSA Oscailte", inar leag sé amach "treochlár" maidir le conas leibhéal na hoscailteachta agus na trédhearcachta in EFSA a mhéadú tuilleadh.

14. Thug EFSA tuairisc ar an gcreat dlíthiúil don nós imeachta comhairliúcháin phoiblí. D’áitigh sé gur cuireadh prionsabail na hoscailteachta agus na trédhearcachta chun feidhme i gcreat dlíthiúil EFSA chun a áirithiú go ndéanfaidh sé a mheasúnuithe riosca ar bhealach neamhspleách, oibiachtúil, oscailte agus trédhearcach agus nach gcuireann sé san áireamh ach breithnithe teicniúla agus eolaíocha.

15. Maidir leis an gcás seo, shonraigh EFSA gur leagadh amach an nós imeachta chun formheas na substainte gníomhaí gliofosáit a athnuachan i Rialachán 1141/2010. Mar sin féin, ní dhéantar foráil in Airteagal 15 den Rialachán maidir le céim chomhairliúcháin phoiblí shainráite. Ní chuireann sé d’oibleagáid ar EFSA ach na barúlacha ó údaráis na mBallstát a bhailiú agus a chur ar aghaidh agus an Tuarascáil ar an Measúnú Athnuachana a chur ar fáil arna iarraidh sin. D’áitigh EFSA freisin, cé is moite den cheart chun éisteacht a fháil, nach sonraítear le EFSA ná le Cód an Aontais um Dhea-Iompraíocht Riaracháin aon oibleagáid dul i gcomhairle leis an bpobal agus doiciméad eolaíoch nó teicniúil á tharraingt suas ag comhlacht eolaíoch. Mar sin féin, mar gheall ar thábhacht phrionsabail na hoscailteachta agus na trédhearcachta, chinn EFSA dul níos faide ná a oibleagáid dhlíthiúil agus deis a thabhairt do pháirtithe leasmhara barúil a thabhairt ar na Tuarascálacha Measúnaithe Athnuachana. D’fhorbair Aonad EFSA atá freagrach as an bpróiseas athbhreithnithe piaraí lotnaidicídí Treoirlínte chun cabhrú le páirtithe leasmhara barúlacha a chur isteach.

16. D’admhaigh EFSA, tráth a theastaigh ón ngearánach a bharúlacha a chur isteach, go raibh córas i bhfeidhm aige lenar ceanglaíodh i) úsáid éigeantach teimpléid leictreonaigh chomh maith le ii) séanadh a shíniú. Mar a mhínigh EFSA ina ríomhphoist chuig an ngearánach, cuireadh na ceanglais sin i bhfeidhm chun an próiseas comhairliúcháin a éascú agus chun an úsáid is fearr is féidir a bhaint as acmhainní daonna teoranta EFSA.

17. Dúirt EFSA gur chinn an tOmbudsman cheana féin i gcásanna roimhe seo (1151/2008/ANA agus 2558/2009/DK) go mbraitheann an bealach beacht ina ndéantar an daonlathas rannpháirtíochta éifeachtach in aon imthosca ar leith ar chineál sonrach ghníomhaíocht an Aontais atá i gceist agus go bhfuil sé sin amhlaidh go háirithe i réimsí atá casta go teicniúil. Sa chás sin, de réir EFSA, chinn sé a iarraidh ar rannchuiditheoirí an chomhairliúcháin a mbarúlacha a fhoirmliú ar bhealach caighdeánaithe trí úsáid a bhaint as teimpléad ba cheart a chomhlánú i gcomhréir le Treoirlínte EFSA.

18. A mhéid a bhaineann le séanadh a shíniú roimh ré, luaigh EFSA nach raibh ualach míchuí nós imeachta á fhorchur aige ar rannpháirtithe, ós rud é nach raibh orthu ach bosca a mharcáil chun dul ar aghaidh a thuilleadh. Cuirtear in iúl go soiléir i dtéacs an tséanta do na rannchuiditheoirí ionchasacha nach gcuirfidh EFSA ach barúlacha ábhartha san áireamh. Dúirt EFSA dá mbeadh sé deacair a thuiscint conas a d’fhágfadh bratach séanta ghearr go mbeadh sé dodhéanta do dhaoine leasmhara páirt a ghlacadh sa chomhairliúchán poiblí. Chomh maith leis sin, níor thacaigh aon fhianaise infhíoraithe le hargóint an ghearánaigh go raibh go leor daoine imeaglaithe agus díspreagtha.

19. Chuir EFSA i bhfios go láidir gur cheart breithniú a dhéanamh freisin ar mhéid ollmhór na ndoiciméad agus na sonraí a chuirtear isteach go minic le haghaidh comhairliúchán poiblí ag Aonad Lotnaidicídí EFSA. Murab ionann agus na gnáthdhoiciméid a chuireann institiúidí eile de chuid an Aontais amach le haghaidh comhairliúchán poiblí, tá na céadta nó fiú na mílte leathanach de chineál an-teicniúil i ngach Tuarascáil Measúnaithe Athnuachana. Is gá teimpléad a úsáid chun gur féidir barúlacha a chur isteach i gceart sa chuid ábhartha den doiciméad. Trí cheangal a chur ar rannchuiditheoirí ionchasacha gach barúil a chur isteach maidir le cuid shonrach den doiciméad atá faoi chomhairliúchán, molann EFSA do pháirtithe leasmhara an doiciméad a léamh i ndáiríre agus gan ach barúlacha atá ábhartha a sheoladh. Ina theannta sin, tá úsáid córais leictreonaigh chun cuidiú leis na hinstitiúidí barúlacha a fhaightear ón bpobal maidir le comhairliúcháin a struchtúrú forleathan ar leibhéal an Aontais. Éascaíonn sé freisin obair EFSA maidir leis na barúlacha a phróiseáil. I ndeireadh na dála, cuireann sé sin le trédhearcacht fhoriomlán an phróisis comhairliúcháin. Dá gcuirfí d’oibleagáid ar EFSA glacadh le ranníocaíochtaí neamhstruchtúrtha, ní mhéadófaí ach a lánrogha.

20. Maidir leis an gceist an bhféadfadh EFSA glacadh le haighneachtaí ón gcomhairliúchán poiblí nach gcuirtear isteach i dteimpléad leictreonach, luaigh EFSA go raibh sé sin indéanta go deimhin agus sa chás seo, go raibh cead ag an ngearánach (agus ag rannpháirtí eile) é sin a dhéanamh. Thug EFSA le fios go bhfuair sé 28 n-aighneacht san iomlán, agus go bhfuarthas dhá cheann acu (lena n-áirítear aighneachtaí an ghearánaigh) i bhformáidí a bhí éagsúil leis na formáidí a d’éiligh EFSA. Mar sin féin, mar gheall ar leithead, raon feidhme agus castacht na ndoiciméad a chuirtear amach le haghaidh comhairliúcháin, bheadh sé thar a bheith neamhphraiticiúil é sin a cheadú ar bhonn córasach. Thairis sin, chuir EFSA na doiciméid chomhairliúcháin ar fáil don ghearánach d’ainneoin nár shínigh sé an séanadh.

21. Maidir le hargóint an ghearánaigh go bhfuil an córas ceaptha chun leasanna thionscal na lotnaidicídí agus na biteicneolaíochta a chur chun cinn, luaigh EFSA nach dtugann úsáid teimpléid éigeantaigh aon chineál claontachta le fios. Is é an rud is tábhachtaí do EFSA nach n-aimsíonn ábhair imní neamhcháilithe agus neamheolaíocha aon áit ina mhisean ná ina chúraimí.

22. Mar fhreagra ar na trí ábhar imní a chuir an tOmbudsman in iúl, thug EFSA na barúlacha seo a leanas:

i) Luaigh EFSA nach bhfuil aon rud in Airteagal 15(2) de Rialachán 1141/2010 lena bhforordaítear córas sonrach chun dul i gcomhairle le páirtithe leasmhara. Go deimhin, téann EFSA i bhfad níos faide ná na ceanglais rannpháirtíochta a leagtar amach sa Rialachán;

ii) D’admhaigh EFSA go bhféadfaí a mheas go bhfuil an Treoirdhoiciméad maidir le barúlacha a sholáthar sách casta. Mar sin féin, ní mór an dearcadh sin a chur i gcomhthéacs chastacht an ábhair agus na ndoiciméad a bhfuil ionchur á lorg ag EFSA ina leith, mar a léirítear sna hiarscríbhinní a ghabhann le tuairim EFSA. I bhfianaise an mhéid sin, ní féidir, agus níor cheart, a mheas gur cúram casta é ceangal a chur ar pháirtithe leasmhara ionchasacha a mbarúlacha a chur isteach trí thábla réamhfhoirmithe a líonadh isteach. Níl EFSA ach ag iarraidh ar rannchuiditheoirí an chéannacht, an tagairt don tuarascáil, ainm na substainte agus dáta an tíolactha a chur in iúl. Cé go bhféadfaí an teimpléad a shimpliú, creideann EFSA nach bhfuil an leibhéal castachta de chineál a dhíspreagfadh rannchuiditheoirí ionchasacha. Mar sin féin, tar éis an ghearáin sin, ghlac EFSA go réamhghníomhach na trí chéim a bhfuil tuairisc orthu thuas agus atá curtha chun feidhme cheana féin.

iii) D'admhaigh EFSA, cé go bhféadfadh rannpháirtithe, i roinnt comhairliúchán poiblí ar leibhéal AE maidir le hábhair ghinearálta nó pholaitiúla (amhail comhairliúchán an Ombudsman Eorpaigh féin maidir le comhdhéanamh shainghrúpaí an Choimisiúin Eorpaigh), rannchuidiú san fhormáid is mian leo, gur cheart, áfach, aird chuí a thabhairt ar mhisean agus cúraimí gach institiúide agus comhlachta, chomh maith le cineál na dtáirgí insoláthartha agus na ndoiciméad bunúsach.

23. Ar bhonn a bhfuil thuas, tháinig EFSA ar an gconclúid nach ndearna sé aon drochriarachán agus gur léirigh sé an leibhéal iomchuí solúbthachta trí na doiciméid a sholáthar don ghearánach agus trí ghlacadh lena bharúlacha.

24. Mar fhreagra ar mhaíomh an ghearánaí , luaigh EFSA go raibh an comhairliúchán thart faoin am seo agus nach bhféadfaí é a athoscailt, ós rud é, murach sin, go gcuirfeadh céim an chomhairliúcháin moill mhíchuí ar an bpróiseas iomlán agus go ndéanfadh sí dochar do leasanna dlisteanacha an iarratasóra agus chomhpháirtithe institiúideacha EFSA a bhfuil baint acu leis an nós imeachta.

25. Ina chuid barúlacha, chuir an gearánach i gcoinne, tar éis dó a ghearán a fháil, go ndearna EFSA "leathanach ábhartha a shuíomh gréasáin a athrú go réamhghníomhach". Thug an gearánach dá aire gurb é argóint EFSA, toisc go bhfuil cúrsaí comhairliúcháin an-chasta, gur cheart barúlacha a dhéanamh trí theimpléad leictreonach ionas nach gcuirtear ach barúlacha ‘ábhartha’ isteach, bunchloch na faidhbe a mhéid is gurb é EFSA a chinneann cé na barúlacha atá ábhartha. Dar leis an ngearánach, is saincheist mhór sláinte do shaoránaigh na hEorpa é go bhféadfaí gliofosáit a athcheadú. Ba léir freisin go raibh a n-ábhair imní bailí ós rud é gur fhógair Institiúid Chónaidhme na Gearmáine um Measúnú Riosca (BfR) an 2 Aibreán 2015 nach raibh sé ag moladh gliofosáit a athcheadú, i bhfianaise thorthaí IARC [8] agus ábhair imní eile [9]. Léiríodh leis sin gur cheart do EFSA, ón tús, córas barúlacha i bhfad níos solúbtha agus níos forleithne a spreagadh, ionas gur féidir scrúdú cuimsitheach a dhéanamh ar ábhair imní sláinte/tocsaineachta.

26. I mbarúlacha breise a seoladh i mí Lúnasa 2015, chuir an gearánach in iúl gur dhiúltaigh an Coimisiún, ag gníomhú dó ar chomhairle EFSA, an 10 Lúnasa 2015 d’iarraidh ar rochtain ar an gcomhad gliofosáite a rinne ENR Gearmánach, ar an bhforas go mbainfeadh nochtadh ag an gcéim seo den phróiseas an bonn go mór de phróiseas cinnteoireachta leanúnach EFSA [10]. D’áitigh an gearánach gur threisigh sé sin a thuairim maidir le drochriarachán leanúnach ag EFSA agus neamhaird á déanamh aige ar a threoirlínte agus a ghealltanais féin maidir le rannpháirtíocht páirtithe leasmhara.

Measúnú an Ombudsman

Réamhbharúil maidir le raon feidhme an fhiosrúcháin

27. Tugann an tOmbudsman dá haire, ina bharúlacha breise an 10 Aibreán agus an 18 Lúnasa 2015, go ndearna an gearánach barúlacha sonracha maidir le sábháilteacht gliofosáite agus cruinnithe comhchéime, ag áitiú nár cheart do EFSA a mholadh go ndéanfaí an formheas a athnuachan. Mar sin féin, ní bhaineann an gearán seo le substaint athbhreithniú piaraí EFSA ar an Tuarascáil Mheasúnaithe Athnuachana maidir le gliofosáit, ach leis na gnéithe nós imeachta de nós imeachta comhairliúcháin phoiblí ábhartha EFSA amháin. Mar sin féin, is eol don Ombudsman go bhfuil an gearán bunaithe ar chúlra imní mhéadaithe an phobail maidir le sábháilteacht gliofosáite agus cruinnithe comhchéime. Go háirithe, an 30 Iúil 2015, d'fhógair EFSA féin [11] - mar chuid dá athbhreithniú piaraí leanúnach - go raibh sé chun measúnú a dhéanamh ar thorthaí tuarascála ó IARC inar thángthas ar an gconclúid gur dócha go bhfuil gliofosáit carcanaigineach do dhaoine [12] (tá conclúidí EFSA le teacht i mí na Samhna 2015). Chomh maith leis sin, an 15 Meán Fómhair 2015, vótáil Coiste Pharlaimint na hEorpa um an gComhshaol, um Shláinte Phoiblí agus um Shábháilteacht Bia i gcoinne síneadh a chur le tréimhse formheasa gliofosáite.

28. Is sa chomhthéacs sin is gá measúnú a dhéanamh ar an ngearán seo. Go háirithe, i bhfianaise ábhair imní an phobail maidir le sábháilteacht gliofosáite, is ábhartha go háirithe an dualgas comhairliúchán poiblí cuí a dhéanamh, sula ndéantar an cinneadh maidir le hathnuachan an fhormheasa.

29. Tugann an tOmbudsman dá aire freisin, ina bharúlacha breise, gur chuir an gearánach in iúl gur dhiúltaigh an Coimisiún rochtain phoiblí ar ENR Gearmánach ar thuarascáil maidir le gliofosáit. Níl an cheist seo clúdaithe ag an bhfiosrúchán reatha. Mar sin féin, d’fhéadfaí an tsaincheist a chur faoi bhráid an Ombudsman i ngearán, tar éis na nósanna imeachta a leagtar amach in Airteagail 6 go 8 de Rialachán 1049/2001 (eadhon iarratas tosaigh agus dearbhúcháin ar rochtain phoiblí) a ídiú.

30. Ag an bpointe seo, tá an comhairliúchán poiblí dúnta anois agus cuireadh bailchríoch ar athbhreithniú piaraí EFSA nuair a foilsíodh conclúidí EFSA an 12 Samhain 2015 [13]. Sna himthosca sin, glacann an tOmbudsman le hargóint EFSA nár cheart an nós imeachta comhairliúcháin phoiblí a athoscailt. Maidir leis an gceist faoi áitiú EFSA gur cheart do rannpháirtithe sa chomhairliúchán an teimpléad leictreonach a úsáid, ní saincheist é sin a thuilleadh sa chás seo. Ghlac EFSA le haighneacht an ghearánaigh cé gur seoladh trí ríomhphost í seachas tríd an teimpléad. Tá cás aonair an ghearánaí réitithe anois. Mar sin féin, tá freagra fós le tabhairt ar an gceist níos ginearálta maidir leis na nósanna imeachta le haghaidh rannpháirtíochta i gcomhairliúcháin phoiblí EFSA faoi Rialachán 1141/2010.

Measúnú

31. Foráiltear le hAirteagal 1 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) gur céim nua é an Conradh sa phróiseas chun aontas buandlúite a chruthú idir pobail na hEorpa, "ina nglactar cinntí ar dhóigh chomh hoscailte agus is féidir agus ar leibhéal chomh gar agus is féidir don saoránach". Le Conradh Liospóin, tugadh isteach in CAE an Teideal "Forálacha maidir le Prionsabail Dhaonlathacha" (Airteagail 9-12). Luaitear in Airteagal 10(3) CAE go mbeidh an ceart ag gach saoránach a bheith rannpháirteach i saol daonlathach an Aontais agus athdhearbhaítear ann ‘go nglacfar cinntí ar dhóigh chomh hoscailte agus is féidir agus ar leibhéal chomh gar agus is féidir don saoránach’. Foráiltear le hAirteagal 11(1) agus (2) CAE go dtabharfaidh institiúidí an Aontais, trí mhodhanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus do chomhlachais ionadaíocha a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais, agus go gcoinneoidh na hinstitiúidí idirphlé oscailte, trédhearcach agus rialta ar bun le comhlachais ionadaíocha agus leis an tsochaí shibhialta. Foráiltear le hAirteagal 11(3) CAE go rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin leathana leis na páirtithe lena mbaineann.

32. Maidir le EFSA go sonrach, foráiltear in Airteagal 42 de Rialachán 178/2002 [14] (ar a dtugtar "Rialachán bunaidh EFSA") "go bhforbróidh an tÚdarás teagmhálacha éifeachtacha le hionadaithe tomhaltóirí, le hionadaithe táirgeoirí, le próiseálaithe agus le haon pháirtithe leasmhara eile". Foráiltear le hAirteagal 9 ("Comhairliúchán poiblí"), atá mar chuid den Roinn maidir le "Prionsabail na Trédhearcachta" go mbeidh "comhairliúchán poiblí oscailte agus trédhearcach anseo, go díreach nó trí chomhlachtaí ionadaíocha, le linn ullmhú, mheastóireacht agus athbhreithniú dhlí an bhia, ach amháin i gcás nach féidir é sin a dhéanamh mar gheall ar phráinn an ábhair". Ós rud é gurb é misean EFSA, de réir Airteagal 22(2) de Rialachán 178/2002, "comhairle eolaíoch agus tacaíocht eolaíoch agus theicniúil a sholáthar do reachtaíocht agus do bheartais an Chomhphobail i ngach réimse a bhfuil tionchar díreach nó indíreach acu ar shábháilteacht bia agus beatha", is léir gur cheart an tagairt do chomhairliúchán poiblí oscailte agus trédhearcach in Airteagal 9 a thuiscint mar thagairt atá ábhartha freisin do ghníomhaíochtaí EFSA, go háirithe maidir le hanailís riosca [15].

33. Ní fhoráiltear go sainráite i Rialachán 1141/2010 - lena leagtar síos an nós imeachta is infheidhme maidir le formheas substaintí gníomhacha amhail gliofosáit a athnuachan - do chomhairliúchán poiblí mar chuid den nós imeachta athnuachana. Ní fhoráiltear in Airteagal 15(2), ar thagair EFSA dó, ach "go gcuirfidh an tÚdarás an tuarascáil ar an measúnú athnuachana ar fáil ..." arna iarraidh sin d'aon pháirtí leasmhar. Dá bhrí sin, ba é tionscnamh EFSA féin (agus an-mholadh) nós imeachta comhairliúcháin phoiblí a eagrú laistigh de nós imeachta athnuachana Rialachán 1141/2010.^[16]

34. Tugann an tOmbudsman dá haire gur thug EFSA, tar éis an ghearáin seo, na trí bheart seo a leanas isteach: 1) Ar an gcéad dul síos, scrios EFSA an ceanglas glacadh le haon téarmaí nó coinníollacha sula gcuireann sé barúlacha isteach (an "séanadh"); 2) ar an dara dul síos, shimpligh EFSA an téacs agus an próiseas agus mhínigh sé conas barúlacha a chur isteach; agus 3) bhain EFSA an Treoirdhoiciméad agus chuir sé soiléirithe isteach maidir le conas an teimpléad leictreonach a líonadh isteach go díreach sa teimpléad. Fáiltíonn an tOmbudsman roimh na trí chéim sin, rud a fhágann nach bhfuil an nós imeachta comhairliúcháin phoiblí chomh hanásta céanna. Ina theannta sin, fáiltíonn an tOmbudsman roimh an bhfeidhm bhreise ar shuíomh gréasáin EFSA lena gceadaítear foláirimh ríomhphoist a fháil maidir le comhairliúcháin phoiblí atá ar na bacáin.^[17] Tugtar le fios leis sin go bhfuil fíorspéis ag EFSA ina chomhairliúcháin phoiblí.

35. Go háirithe, maidir le cuid 2 den líomhain (féach mír 8 thuas), fáiltíonn an tOmbudsman roimh bhaint an tséanta ós rud é nach ndearna an séanadh sin ach roinnt pointí follasacha arís agus arís eile, eadhon go ndéanfadh EFSA neamhaird de bharúlacha nach mbaineann leis an measúnú riosca nó a fuarthas tar éis an spriocdháta. Dá bhrí sin, measann an tOmbudsman nach raibh sa séanadh ach foirmiúlacht bhreise agus neamhriachtanach agus, dá bhrí sin, go bhfuil údar iomlán lena bhaint. Tríd an séanadh a bhaint, tá cuid 2 den líomhain socraithe ag EFSA dá bhrí sin.

36. Maidir le cuid a haon den líomhain agus leis an maíomh gaolmhar, eadhon an bhfuil úsáid éigeantach teimpléid leictreonaigh oiriúnach don chomhairliúchán poiblí, tugann an tOmbudsman dá aire go bhfuil dhá nasc éagsúla ar shuíomh gréasáin EFSA leis an teimpléad leictreonach, eadhon http://dar.efsa.europa.eu/dar-web/consultation agus an nasc atá in http://www.efsa.europa.eu/en/pesticides/pesticidesconsultations. Glacann an tOmbudsman leis gurb é an dara ceann den dá nasc sin atá anois ar an gceann atá le húsáid, ós rud é go bhfuil athruithe rianaithe sa teimpléad le tráchtanna ag míniú conas é a líonadh isteach. Dealraíonn sé go gcomhfhreagraíonn sé sin don bheart a d’fhógair EFSA gur baineadh an Treoirdhoiciméad agus go bhfuil na soiléirithe maidir le conas an teimpléad leictreonach a líonadh isteach curtha isteach go díreach sa teimpléad anois (na tríú bearta a d’fhógair EFSA). Dá bhrí sin, b’iomchuí do EFSA an nasc eile a bhaint dá shuíomh gréasáin, ós rud é nach bhfuil sé cothrom le dáta a thuilleadh agus nach bhfuil aon chuspóir soiléir leis.

37. Maidir leis an gceist an iomchuí an teimpléad leictreonach a úsáid go héigeantach, is léir go bhféachtar leis an gcéad dá mhír d’Airteagal 11 CAE lena áirithiú go múnlaítear beartais an Aontais trí ionchur iolraíoch lena n-áirítear tuairimí na saoránach, na gcomhlachas ionadaíoch agus na sochaí sibhialta. Ní rannpháirtíocht neamhtheoranta í rannpháirtíocht i saol daonlathach an Aontais, áfach, ach ní mór í a dhéanamh "trí mhodhanna iomchuí". Chun a gcuid dualgas sa réimse seo a chomhlíonadh, ní mór d'institiúidí an AE, dá bhrí sin," na modhanna iomchuí"a chinneadh trína dtugtar an deis do shaoránaigh agus do chomhlachais ionadaíocha a gcuid tuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí. Tuigeann an tOmbudsman go mbraitheann an bealach beacht ina ndéantar an daonlathas rannpháirtíochta éifeachtach ar chineál sonrach ghníomhaíocht an Aontais atá i gceist agus ar na nósanna imeachta seanbhunaithe atá i bhfeidhm. I ndáil leis an méid sin, tá corrlach lánroghnach ag institiúidí an Aontais, go háirithe i réimsí atá casta go teicniúil. Mar sin féin, ba cheart dóibh a áirithiú i gcónaí gur féidir leo údar oibiachtúil a thabhairt leis an gcaoi a bhfeidhmíonn siad an corrlach lánroghnach sin [18].

38. Sa chás seo, tugann an tOmbudsman dá aire gur doiciméad casta agus fada é an teimpléad. Fiú amháin leis na soiléirithe maidir le conas an teimpléad atá curtha isteach anois ag EFSA a líonadh isteach, ní nós imeachta simplí é fós.

39. Dealraíonn sé, áfach, go bhfuil cúiseanna maithe ag EFSA leis an teimpléad a úsáid. Ar an gcéad dul síos, tugann an tOmbudsman dá aire gur gá comhthéacs ábhartha athbhreithniú piaraí EFSA a chur san áireamh i ndáil leis sin: Is doiciméid an-chasta agus theicniúla iontu féin de chineál eolaíoch iad na Tuarascálacha Measúnaithe Athnuachana ar a dtéitear i gcomhairle leis an bpobal. Sa chás seo, is cosúil ó na hiarscríbhinní a ghabhann le tuairim EFSA go bhfuil 3945 leathanach san iomlán sa Tuarascáil Mheasúnaithe Athnuachana maidir le gliofosáit agus sna hiarscríbhinní a ghabhann léi.

40. Ar an dara dul síos, agus comhairliúchán poiblí á eagrú aige maidir leis an gcineál sin doiciméid, ní mór do EFSA cleachtadh cothromaíochta a dhéanamh idir, ar thaobh amháin, castacht na ndoiciméad ar mian leis dul i gcomhairle leis an bpobal ina leith, agus ar an taobh eile, an fhíorfhéidearthacht atá ann don oiread daoine den phobal agus is féidir páirt éifeachtach a ghlacadh sa chomhairliúchán poiblí. Is cinnte go bhfuil sé úsáideach do EFSA - chun iad a phróiseáil go héasca ina dhiaidh sin - tuairimí a fháil atá struchtúrtha sa chaoi is go leanann siad ranna na Tuarascála féin. Dá bhrí sin, is léir gur uirlis éifeachtúil é úsáid an teimpléid chun an comhairliúchán poiblí a eagrú agus chun barúlacha ón bpobal a bhailiú agus a phróiseáil.

41. Is léir go mbeadh imní ann dá mbeadh úsáid an teimpléid éigeantach i ngach cás, toisc go bhféadfadh úsáid éigeantach an teimpléid a bheith ina bac ar rannpháirtíocht saoránach, comhlachas ionadaíoch agus na sochaí sibhialta in imthosca áirithe.

42. Sa chás seo, áfach, tá solúbthacht inmholta léirithe ag EFSA. Sa chás sin, as na 28 n-aighneacht a fuarthas agus a cuireadh san áireamh, níor cuireadh dhá aighneacht (lena n-áirítear ionchur an ghearánaigh) isteach tríd an teimpléad leictreonach. Dá bhrí sin, tá an tOmbudsman den tuairim nach ndearna EFSA aon drochriarachán maidir leis an gcéad chuid den líomhain.

43. Tá muinín ag an Ombudsman go ndéanfaidh EFSA solúbthacht chomhchosúil a oiriúnú maidir le húsáid an teimpléid le haghaidh comhairliúcháin phoiblí amach anseo. Go deimhin, is amhlaidh a bheidh i gcónaí go bhfaighidh mionlach beag de rannpháirtithe ionchasacha sa chomhairliúchán poiblí go bhfuil úsáid éigeantach an teimpléid ró-anásta agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé díspreagthach. D’fhéadfadh sé sin a bheith ina chúis le cás ina bhféadfadh sé go mbeadh ar dhaoine áirithe ar mian leo páirt a ghlacadh sa chomhairliúchán poiblí staonadh.

44. Dá bhrí sin, fáiltíonn an tOmbudsman go háirithe roimh na ráitis a rinne EFSA go bhfuil sé beartaithe aige athruithe gearrthéarmacha breise a dhéanamh ar a chóras, amhail roinn barúlacha cineálach agus seoladh ríomhphoist tiomnaithe a thairiscint. Dá bhrí sin, tuigeann an tOmbudsman go bhfuil EFSA toilteanach cur chuige níos pragmataí a ghlacadh agus tuairimí ón bpobal a chur san áireamh fiú i gcás nár cuireadh isteach iad trí úsáid a bhaint as an teimpléad leictreonach a cuireadh ar fáil chun na críche sin.

Conclúidí

Ar bhonn a fiosrúcháin ar an ngearán seo, dúnann an tOmbudsman é leis an gconclúid seo a leanas:

Ní dhearna EFSA aon drochriarachán maidir le cuid 1) den líomhain ná den mhaíomh.

Tá Cuid 2) den líomhain socraithe ag EFSA.

Cuirfear an gearánach agus EFSA ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Emily O'Reilly

Strasbourg, 18/11/2015

 

[1] Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21

Deireadh Fómhair 2009 maidir le táirgí cosanta plandaí a chur ar an margadh agus lena n-aisghairtear

Treoir 79/117/CEE agus Treoir 91/414/CEE ón gComhairle, IO 2009 L 309, 1.

[2] Rialachán (AE) Uimh. 1141/2010 ón gCoimisiún an 7 Nollaig 2010 lena leagtar síos an nós imeachta chun athnuachan a dhéanamh ar chuimsiú an dara grúpa de shubstaintí gníomhacha in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 91/414/CEE ón gComhairle agus lena mbunaítear liosta na substaintí sin (IO 2010 L 322, lch. 10), arna leasú le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) Uimh. 380/2013 ón gCoimisiún an 25 Aibreán 2013 lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh.

(AE) Uimh. 1141 /2010 a mhéid a bhaineann leis an sainchomhad forlíontach iomlán a chur faoi bhráid

An tÚdarás, na Ballstáit eile agus an Coimisiún (IO 2013 L 116, lch. 4).

[3] http://dar.efsa.europa.eu/dar-web/comhairliúchán: Ní luaitear a thuilleadh sa nasc, ina bhfuil Treoirdhoiciméad agus teimpléad, gliofosáit a bhfuil deireadh curtha leis an gcomhairliúchán poiblí ina leith anois.

[4] http://www.efsa.europa.eu/en/pesticides/pesticidesconsultations.htm

[5] Dúirt an séanadh "Tríd an iarraidh a sheoladh, admhaím go bhfuil sé de cheart ag EFSA neamhaird a thabhairt ar aon bharúil nach mbaineann le measúnú riosca nó a fuarthas tar éis an sprioc-ama a leagadh síos do shubstaint na comhairle roghnaithe. Glacaim leis freisin go gcaithfear tuairimí a chur isteach go leictreonach chuig an seoladh ríomhphoist a thugtar sa treoir ghinearálta trí úsáid a bhaint as an teimpléad" agus "Aontaím leis na téarmaí mar atá luaite thuas".

[6] http://www.efsa.europa.eu/en/praperconsultations/docs/prapergdconsultation.pdf

[7] Tá 7300 leathanach sa tuairim agus sna hiarscríbhinní san iomlán.

[8] An Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta um Thaighde ar Ailse (IARC) de chuid na hEagraíochta Domhanda Sláinte (EDS).

[9] Luaitear an méid seo a leanas sa ráiteas BfR: "Molann BfR go láidir gur cheart dóibh siúd go léir a bhfuil baint acu leis an measúnú ar ghliofosáit, painéil EDS, IARC agus JMPR (Comhchruinniú FAO/EDS maidir le hIarmhair Lotnaidicídí), chomh maith le húdaráis inniúla AE EFSA agus ECHA, na saincheisteanna conspóideacha atá ann faoi láthair a phlé, agus é mar aidhm acu na neamhréireachtaí a réiteach, sula ndéanfaidh an Coimisiún cinneadh maidir le gliofosáit a fhormheas tuilleadh" (http://www.bfr.bund.de/cm/349/bfr-contribution-to-the-eu-approval-process-of-glyphosate-is-finalised.pdf).

[10] https://www.testbiotech.org/en/node/1326

[11] http://www.efsa.europa.eu/en/press/news/150730

[12] http://www.iarc.fr/en/media-centre/iarcnews/pdf/MonographVolume112.pdf

[13] http://www.efsa.europa.eu/en/press/news/151112

[14] Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Eanáir 2002

lena leagtar síos prionsabail ghinearálta agus ceanglais ghinearálta dhlí an bhia, lena mbunaítear an bia Eorpach

An tÚdarás Sábháilteachta agus nósanna imeachta a leagan síos in ábhair a bhaineann le sábháilteacht bia, IO 2002 L 31, lch. 1.

[15] I ndáil leis sin, foráiltear le hAirteagal 6 ("Anailís riosca") de Rialachán 178/2002 "1. Chun an cuspóir ginearálta maidir le hardleibhéal cosanta do shláinte an duine agus don bheatha a bhaint amach, beidh dlí an bhia bunaithe ar anailís riosca 2. Beidh an measúnú riosca bunaithe ar an bhfianaise eolaíoch atá ar fáil agus déanfar é ar bhealach neamhspleách, oibiachtúil agus trédhearcach. 3. Cuirfear san áireamh sa bhainistiú riosca torthaí an mheasúnaithe riosca, agus go háirithe tuairimí [EFSA]" (béim curtha leis).

[16] http://dar.efsa.europa.eu/dar-web/comhairliúchán. Luaitear comhairliúcháin phoiblí leanúnacha ar an nasc http://www.efsa.europa.eu/en/pesticides/pesticidescomhairliúcháin

[17] http://www.efsa.europa.eu/en/news/alerts?type=comhairliúcháin

[18] Féach cinneadh an Ombudsman an 9 Iúil 2013 maidir le gearán 1151/2008/ANA, mír 71 (http://www.ombudsman.europa.eu/cases/decision.faces/en/50818/html.bookmark).