Cúlra an ghearáin

1. Is gníomhaireacht de chuid an Aontais í an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex) a bhfuil sé de chúram uirthi cabhrú leis na Ballstáit faireachán a dhéanamh ar theorainneacha seachtracha an Aontais.[1] Le roinnt blianta anuas, tá Frontex ag tacú leis an nGréig i gcomhthéacs ‘Comhoibríocht Poseidon’ lena gcumhdaítear limistéar theorainneacha farraige na Gréige leis an Tuirc agus le hoileáin na Gréige - an Mhuir Aeigéach go príomha.[2] Sa chomhthéacs sin, déanann Frontex aerárthaí cianrialaithe (ladrainn) a imscaradh chun tacú leis an nGréig maidir le rialú teorann, cuardach agus tarrtháil, agus brath coireanna trasteorann.[3]

2. An 24 Lúnasa 2023, thit drón Frontex ar muir, soir ó dheas ón gCréit. Chuir conraitheoir príobháideach an drón ar fáil do Frontex.[4] Mar fhreagra ar cheist ó Fheisire de Pharlaimint na hEorpa, dúirt Frontex, de réir réamhchonclúidí a chonraitheora agus thuarascáil deiridh an imscrúdaithe, gur teip theicniúil ba phríomhchúis leis an timpiste.[5]

3. I mí Eanáir 2024, d’iarr an gearánach, acadóir i réimse na hinnealtóireachta, ar Frontex rochtain phoiblí a fháil [6] ar thuarascáil chríochnaitheach an imscrúdaithe maidir le tuairt an dróin a luaitear i bhfreagra Frontex ar an gceist pharlaiminteach.

4. I mí Feabhra 2024, shainaithin Frontex doiciméad amháin mar dhoiciméad a thagann faoi raon feidhme na hiarrata, ach dhiúltaigh sé rochtain a dheonú air. Agus é sin á dhéanamh aige, d'agair Frontex eisceacht faoi reachtaíocht an AE maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid (Rialachán 1049/2001), ag áitiú go mbainfeadh nochtadh an bonn de chosaint leasanna tráchtála, lena n-áirítear maoin intleachtúil.[7]

5. D’iarr an gearánach ar Frontex athbhreithniú a dhéanamh ar a chinneadh (trí ‘iarratas daingniúcháin’ a dhéanamh).

6. I mí an Mhárta 2024, dheimhnigh Frontex an seasamh ina fhreagra tosaigh, ag cur leis go mbainfeadh nochtadh an doiciméid an bonn de leas an phobail a mhéid a bhaineann leis an tslándáil phoiblí.[8]

7. Agus é míshásta le cinneadh daingniúcháin Frontex, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman.

An fiosrúchán

8. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán maidir le diúltú Frontex rochtain phoiblí a thabhairt ar an doiciméad a iarradh.

9. Le linn an fhiosrúcháin, fuair an tOmbudsman barúlacha breise ó Frontex. Rinne foireann fiosrúcháin an Ombudsman iniúchadh freisin ar an doiciméad atá i gceist agus ar na comhairliúcháin tríú páirtí a rinne Frontex i ndáil leis an iarraidh ar rochtain.[9]

Argóintí a cuireadh i láthair

Ag an ngearánach

10. D’áitigh an gearánach go bhfuil ‘tábhacht sábháilteachta eitlíochta’ ag baint le tuarascáil chríochnaitheach an imscrúdaithe agus go bhféadfadh oibríochtaí ladrann Frontex difear a dhéanamh do shaoránaigh an Aontais. Ina theannta sin, ba mhaith leis an ngearánach staidéar a dhéanamh ar an tuarascáil agus í a úsáid chun críocha oideachais agus taighde. Dúirt sé gur chun leas an phobail é an doiciméad a nochtadh, don phobal i gcoitinne agus do mhic léinn i réimse na hinnealtóireachta aerloingseoireachta araon.

Arna dhéanamh ag Frontex

11. Mhínigh Frontex go dtagann an doiciméad ó thríú páirtí (dá ngairtear ‘an conraitheoir’ anseo feasta) agus go mbainfeadh a nochtadh an bonn de chosaint leasanna tráchtála Frontex agus an chonraitheora, lena n-áirítear maoin intleachtúil. Thug Frontex dá aire go bhfuil faisnéis chuimsitheach theicniúil agus eacnamaíoch sa doiciméad, lena n-áirítear modhanna oibre agus fios gnó teicniúil an chonraitheora. Dá bhrí sin, chuaigh Frontex i gcomhairle leis an gconraitheoir maidir leis an iarraidh ar rochtain, ag an gcéim thosaigh agus ag an gcéim dheimhnitheach araon, rud a chuir i gcoinne an nochta. Dúirt Frontex freisin go ndéanfadh nochtadh an doiciméid difear dá chumas reatha agus dá chumas amach anseo conarthaí den chineál céanna a chaibidliú.

12. Mheas Frontex nár chuir an gearánach cruthúnas ar fáil go raibh leas sáraitheach poiblí ann i nochtadh an doiciméid. Go háirithe, mheas Frontex nár chuir an gearánach ach breithnithe ginearálta chun cinn, nach féidir leo a shuí, sa chás seo, go bhfuil forlámhas ag prionsabal na trédhearcachta ar na cúiseanna lena dtugtar údar leis an diúltú an doiciméad a nochtadh.

13. D’áitigh Frontex freisin go mbainfeadh nochtadh an doiciméid an bonn de leas an phobail a mhéid a bhaineann leis an tslándáil phoiblí toisc go bhfuil faisnéis oibríochtúil íogair ann, lena n-áirítear maidir leis an trealamh teicniúil a imscartar sa limistéar oibríochtúil. Dá ndéanfaí an fhaisnéis sin a nochtadh, chuirfí bac ar oibríochtaí leanúnacha agus ar oibríochtaí amach anseo trína chur ar chumas tríú páirtithe, lena n-áirítear grúpaí coiriúla, eolas a bheith acu ar chineál beacht agus ar chumais bheachta an trealaimh agus teacht ar chonclúidí maidir le gnáthshuímh agus patrúin ghluaiseachta. Tríd an bhfaisnéis atá sa doiciméad a iarradh a chomhcheangal le foinsí eile, bheadh grúpaí coiriúla in ann a modus operandi a oiriúnú agus dul timpeall ar fhaireachas teorann in oibríochtaí reatha agus in oibríochtaí amach anseo nó dochar a dhéanamh d’oifigigh agus do shócmhainní.

14. Thug Frontex dá aire go bhfuil corrlach lánroghnach leathan ag institiúidí an Aontais agus cinneadh á dhéanamh acu an bhféadfadh nochtadh faisnéise áirithe a bheith ina riosca do leas an phobail a mhéid a bhaineann leis an tslándáil phoiblí. D’áitigh Frontex nach riosca hipitéiseach amháin a bhí i gceist.

15. Ar deireadh, mheas Frontex nach raibh rochtain pháirteach indéanta agus, ag tagairt don fhreagra ar an gceist pharlaiminteach, dúirt sé go raibh faisnéis áirithe curtha ar fáil go poiblí cheana féin.

Measúnú an Ombudsman

16. Tar éis dó an doiciméad atá i gceist a iniúchadh, deimhníonn an tOmbudsman go bhfuil an fhaisnéis a ndearna Frontex cur síos uirthi ann.

17. Ar an gcéad dul síos, deimhníodh le hiniúchadh an doiciméid go bhfuil faisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de ann. Go háirithe, tá faisnéis theicniúil sa doiciméad maidir leis an drón, a fheidhmiú agus a chothabháil, a nochtfadh a nochtadh saineolas an chonraitheora.[10]

18. Dá bhrí sin, is cosúil go bhfuil seasamh Frontex go mbainfeadh nochtadh an doiciméid an bonn de leasanna tráchtála an chonraitheora réasúnta.

19. Ní mór an eisceacht maidir le leasanna tráchtála a chosaint a chur i leataobh má tá leas an phobail i nochtadh a mheastar a bheith níos tábhachtaí. Measann an tOmbudsman, áfach, nach leor argóint ghinearálta an ghearánaigh go rachadh rochtain ar an doiciméad chun tairbhe don phobal i gcoitinne, do mhic léinn agus d’acadóirí i réimse na hinnealtóireachta aerloingseoireachta chun bheith ina leas sáraitheach poiblí maidir le nochtadh.

20. Ar an dara dul síos, deimhníodh leis an gcigireacht go bhfuil faisnéis oibríochtúil sa doiciméad, ina codanna, amhail sonraí teicniúla faoin drón a úsáideann Frontex in oibríochtaí leanúnacha, lena n-áirítear a shuíomh agus a phatrúin eitilte.

21. Tá lánrogha leathan ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais agus cinneadh á dhéanamh acu an mbainfeadh nochtadh doiciméid an bonn de leas an phobail maidir leis an tslándáil phoiblí.[11] Mar sin, ní féidir leis an Ombudsman a mheas ach an raibh earráid fhollasach i measúnú na hinstitiúide.

22. D’áitigh Frontex go bhféadfadh líonraí coiriúla leas a bhaint as an bhfaisnéis oibríochtúil atá sa doiciméad, rud a chuirfeadh oibríochtaí leanúnacha agus oibríochtaí amach anseo i mbaol.[12] Bunaithe ar iniúchadh an doiciméid, measann an tOmbudsman nach raibh sé mícheart go follasach do Frontex a mheas go bhféadfadh nochtadh codanna den fhaisnéis atá i gceist an bonn a bhaint den tslándáil phoiblí.

23. I bhfianaise an mhéid thuas, measann an tOmbudsman nach raibh aon drochriarachán ag Frontex maidir le rochtain phoiblí ar an doiciméad a iarradh a dhiúltú.

Conclúid

Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis an gconclúid seo a leanas [13]:

Ní raibh aon drochriarachán ag Frontex.

Cuirfear an gearánach agus Frontex ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Rosita Hickey
Stiúrthóir Fiosrúcháin

Strasbourg, 27/05/2024

[1] Féach Rialachán (AE) 2019/1896 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Samhain 2019 maidir leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/1896/oj; Féach freisin Rialachán (AE) Uimh. 656/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Bealtaine 2014 lena mbunaítear rialacha i gcomhair faireachais ar na teorainneacha farraige seachtracha i gcomhthéacs comhair oibríochtúil arna chomhordú ag an nGníomhaireacht Eorpach chun Comhar Oibríochtúil a Bhainistiú ag Teorainneacha Seachtracha Bhallstáit an Aontais Eorpaigh: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/ALL/?uri=celex:32014R0656.

[2] Chun tuilleadh eolais a fháil, féach https://www.frontex.europa.eu/what-we-do/operations/operations/.

[3] Chun tuilleadh eolais a fháil, féach https://www.frontex.europa.eu/media-centre/news/news-release/frontex-deploys-unmanned-aircraft-to-support-greece-with-border-control-McmYki.

[4] Tar éis nós imeachta soláthair: https://ted.europa.eu/en/notice/-/detail/473315-2020. 

[5] Freagra Frontex ar cheist pharlaiminteach an 28 Meán Fómhair 2023 (E-002852/2023) ‘Tuairt dróin Frontex’: https://www.europarl.europa.eu/RegData/questions/reponses_qe/2023/002852/P9_RE(2023)002852(ANN02)_XL.pdf. Chun tuilleadh eolais a fháil: https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-9-2023-002852-ASW_EN.html.

[6] Faoi Rialachán 1049/2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid de chuid Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle agus an Choimisiúin: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex% 3A32001R1049, is infheidhme maidir le Frontex de bhun Airteagal 114(1) de Rialachán 2019/1896 maidir leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/1896/oj.

[7] I gcomhréir le hAirteagal 4(2), an chéad fhleasc de Rialachán 1049/2001.

[8] I gcomhréir le hAirteagal 4(1)(a), an chéad fhleasc de Rialachán 1049/2001.

[9] Rialaítear an comhairliúchán tríú páirtí in Airteagal 4(4) de Rialachán 1049/2001.

[10] Féach Breithiúnas na Cúirte Ginearálta an 9 Meán Fómhair 2014 i gcás T-516/11, Mastercard agus Eile v an Coimisiún, mír 84: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=T-516/11&language=EN agus Breithiúnas na Cúirte Ginearálta an 7 Feabhra 2018 i gcás T-718/15, PTC Therapeutics International v an Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA), mír 85: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=T-718/15&language=ga.

[11] Féach, mar shampla, Breithiúnas na Cúirte Ginearálta an 11 Iúil 2018 i gcás T-644/16, ClientEarth v an Coimisiún, míreanna 23-25: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=T-644/16&language=ga.

[12] Féach Breithiúnas na Cúirte Ginearálta an 27 Samhain 2019 i gcás T-31/18, Izuzquiza agus Semsrott v Frontex,

paras. 72-74: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=T-31/18.

[13] Déileáladh leis an ngearán seo faoi láimhseáil cásanna tarmligthe, i gcomhréir leis an gCinneadh ón Ombudsman Eorpach lena nglactar Forálacha Cur Chun Feidhme.