Cúlra an ghearáin

1. Le roinnt blianta anuas, tá imní ann faoi na coinníollacha i gceann de na hionaid ghlactha imirceach sa Chipir.[1]

2. I mí Lúnasa 2023, d’iarr an gearánach, taighdeoir, rochtain phoiblí ar aon doiciméad ‘a bhaineann leis na dálaí in ionaid ghlactha imirceach Pournara agus Kofinou’ sa Chipir a tarraingíodh suas nó a fuarthas ón 1 Eanáir 2022.

3. Shainaithin FRA 17 ndoiciméad, lena n-áirítear dhá thuarascáil a tháinig ó ghníomhaireachtaí eile de chuid an Aontais, eadhon Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann (EUAA) agus an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex). Thug FRA rochtain iomlán don ghearánach ar ocht ndoiciméad agus rochtain ar dhoiciméad amháin i bpáirt, gan ach sonraí pearsanta a fholú. Maidir leis na hocht ndoiciméad eile, dhiúltaigh FRA rochtain, ag brath ar an ngá lena chinnteoireacht féin agus cinnteoireacht an dá ghníomhaireacht eile a chosaint [3]. Maidir leis an tuarascáil a tháinig ó Frontex, bhí FRA ag brath ar an ngá le leas an phobail a chosaint maidir le slándáil phoiblí agus caidreamh idirnáisiúnta.[4]

4. Rinne an gearánach agóid i gcoinne neamhnochtadh na ndoiciméad sin (trí ‘iarratas daingniúcháin’ a dhéanamh) i mí Dheireadh Fómhair 2023. Mar sin féin, lean FRA dá dhiúltú rochtain phoiblí a thabhairt ar na doiciméid sin.

5. Agus é míshásta leis an toradh sin, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman.

An fiosrúchán

6. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán maidir le diúltú FRA faoi Rialachán 1049/2001 rochtain phoiblí a thabhairt ar na hocht ndoiciméad atá i gceist in iarratas daingniúcháin an ghearánaigh, ina raibh:

• Tuarascáil Oifigeach Frontex um Chearta Bunúsacha chuig an mBord Bainistíochta don tréimhse Eanáir go Bealtaine 2022,
• dréachtleagan de Chlár Oibre EUAA 2024 [5],
• dhá thuarascáil ‘misin’ FRA ar chuairteanna a thug foireann FRA agus a stiúrthóir ar an gCipir i mí Eanáir 2023 agus i mí na Bealtaine 2023 faoi seach, agus dhá dhréacht de cheann amháin de na tuarascálacha sin, agus
• dhá dhréachtchaibidil de Thuarascáil FRA um Chearta Bunúsacha 2023 [6].

7. Le linn an fhiosrúcháin, fuair an tOmbudsman freagra FRA ar an ngearán. Ina theannta sin, rinne foireann fiosrúcháin an Ombudsman iniúchadh ar na doiciméid atá i gceist chomh maith leis na barúlacha ó EUAA agus Frontex, a ndeachaigh FRA i gcomhairle leo maidir leis an iarraidh ar rochtain.  

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

8. D’áitigh an gearánach gur theip ar FRA na heisceachtaí dá bhforáiltear faoi Rialachán 1049/2001 a chur i bhfeidhm go sriantach, de réir mar ba ghá, agus d’áitigh sé nach bhféadfaí an eisceacht maidir le caidreamh idirnáisiúnta a chosaint a agairt i ndáil le Ballstát de chuid an Aontais. Mheas an gearánach freisin go raibh leas sáraitheach poiblí ann maidir le nochtadh, eadhon cur ar chumas an phobail grinnscrúdú a dhéanamh ar iompar chomhlachtaí an Aontais a bhfuil baint acu le bainistiú imirce agus teorainneacha sa Chipir, rud a bhí riachtanach mar gheall ar ‘ábhair imní thromchúiseacha, inchreidte agus dea-dhoiciméadaithe’ faoi dhálaí neamhleora, mídhaonna agus táireacha i saoráidí glactha sa Chipir.

9. Ina fhreagra ar an ngearán, d’admhaigh FRA go bhfuil an dá thuarascáil a scríobh EUAA agus Frontex lasmuigh de raon feidhme iarraidh an ghearánaigh ar rochtain den chuid is mó. Maidir le tuarascáil Frontex, chuir FRA in iúl freisin go ndeachaigh sé i gcomhairle le Frontex arís agus go mbeadh sé réidh cuid shuntasach den fhaisnéis ábhartha a nochtadh. Maidir leis an gcuid eile, d’áitigh FRA go mbainfeadh nochtadh an bonn den tslándáil phoiblí. Ní raibh sé ag brath a thuilleadh ar an ngá atá le caidreamh idirnáisiúnta a chosaint.

10. Maidir leis an dréacht de Chlár Oibre EUAA 2024, mheas FRA, toisc gur cuireadh an tuarascáil chríochnaitheach ar fáil go poiblí idir an dá linn, nach raibh gá a thuilleadh le faisnéis an-teoranta a bhí ábhartha d’iarraidh ar rochtain an ghearánaigh a nochtadh.

11. A mhéid a bhaineann leis na doiciméid a tháinig ó FRA, eadhon na tuarascálacha misin (dréacht-tuarascálacha) agus an dá dhréachtchaibidil dá Thuarascáil um Chearta Bunúsacha 2023, d’athdhearbhaigh FRA a sheasamh roimhe sin nach bhféadfaí na doiciméid sin a nochtadh toisc go raibh siad ceaptha d’úsáid inmheánach amháin agus go nochtfaí ‘a phróiseas dioscúrsach’ go míchuí dá nochtfaí iad, rud a bhainfeadh an bonn dá chinnteoireacht. Ina theannta sin, i bhfianaise na faisnéise maidir le staid chearta bunúsacha na n-imirceach sa Chipir a d’fhoilsigh sé [7], mheas FRA nach raibh aon leas sáraitheach poiblí ann maidir le nochtadh.

Togra an Ombudsman maidir le réiteach

12. Bunaithe ar chigireacht na ndoiciméad atá i gceist, mheas an tOmbudsman gur cheart do FRA rochtain leathan phoiblí a thabhairt ar na codanna sin de na doiciméid a thagann faoi raon feidhme iarraidh an ghearánaigh ar rochtain.

13. Go sonrach, maidir le tuarascáil Frontex, thug an tOmbudsman dá aire nach bhfuil sé teoranta do ghníomhaíochtaí Frontex sa Chipir. Dá bhrí sin, d’aontaigh sí go bhfuil sé lasmuigh de raon feidhme iarraidh an ghearánaigh ar rochtain den chuid is mó. D’fháiltigh an tOmbudsman freisin roimh ullmhacht FRA formhór na coda eile den doiciméad seo a nochtadh, a mheas sí a bheith iomchuí, ós rud é gur léir nach raibh cur i bhfeidhm an ghá an tslándáil phoiblí a chosaint ar an bhfaisnéis atá i gceist go follasach gan bhunús agus nach féidir an eisceacht ábhartha a chur i leataobh le leas sáraitheach poiblí.

14. Maidir leis an dréachtdoiciméad a d’údaraigh EUAA, d’aontaigh an tOmbudsman go bhfuil sé lasmuigh de raon feidhme iarraidh an ghearánaigh ar rochtain den chuid is mó. Chinn an tOmbudsman, áfach, nach raibh sé réasúnach a mheas go mbainfeadh nochtadh an bonn go mór de chinnteoireacht EUAA. Ná níor comhlíonadh iarraidh an ghearánaigh ar rochtain trí fhoilsiú an leagain deiridh den doiciméad sin ag EUAA.

15. A mhéid a bhaineann leis na doiciméid a tháinig ó FRA féin, thug an tOmbudsman dá aire gur dréachtchaibidlí iad dhá dhoiciméad de Thuarascáil um Chearta Bunúsacha 2023 FRA a nochtadh don ghearánach ina n-iomláine agus atá ar fáil go poiblí freisin ar shuíomh gréasáin FRA. Ina theannta sin, ba chosúil nach raibh ach faisnéis an-teoranta sa dá dhréachtchaibidil maidir leis na saoráidí glactha atá i gceist. Thairis sin, ní dhearnadh ach roinnt mionathruithe eagarthóireachta ar an téacs sin sa leagan deiridh den tuarascáil (lena n-áirítear i ndáil leis na fonótaí lena léirítear foinsí na faisnéise a úsáideadh). I bhfianaise an mhéid sin go léir, níor léir conas a d’fhéadfadh nochtadh na faisnéise sin an bonn a bhaint go mór ó chinnteoireacht FRA.

16. Ina theannta sin, cé go raibh a thuarascáil chríochnaitheach nochta cheana féin ag FRA, níor aontaigh an tOmbudsman gur thug sé sin aghaidh go leordhóthanach ar iarraidh an ghearánaigh ar rochtain. Ina ionad sin, mheas sí, dá gcoinneofaí siar an fhaisnéis theoranta atá i gceist, go mbeadh baol ann go mbreathnófaí ar FRA mar fhaisnéis a cheilt, rud nach raibh amhlaidh.

17. Ar deireadh, mheas an tOmbudsman nár tháinig na tuarascálacha misin (dréacht-tuarascálacha) faoi raon feidhme iarraidh an ghearánaigh ar rochtain ina n-iomláine. Maidir leis na codanna sin a d’fhéadfaí a mheas a bheith cumhdaithe ag an iarraidh ar rochtain, thug an tOmbudsman dá aire gurb é atá iontu sin den chuid is mó faisnéis fhíorasach (seachas tuairimí), a raibh cuid acu sách ginearálta, agus go raibh forluí den chuid is mó idir an fhaisnéis sna dréachtleaganacha de cheann de na tuarascálacha agus an fhaisnéis sa leagan deiridh. Ina theannta sin, cuireadh cuid den fhaisnéis ábhartha ar fáil go poiblí in áit eile, lena n-áirítear FRA féin.

18. In aon chás, chinn an tOmbudsman nach raibh an fíoras go raibh na tuarascálacha beartaithe le haghaidh úsáid inmheánach ina chúis ann féin le neamhnochtadh faoi Rialachán 1049/2001. Mheas sí nach bhféadfaí an eisceacht lena gcosnaítear cinnteoireacht a agairt go réasúnta ach amháin a mhéid a fuarthas an fhaisnéis a coinníodh siar ó thríú páirtithe agus gur dócha go gcuirfeadh an nochtadh sin cosc ar na tríú páirtithe sin faisnéis chomhchosúil a chomhroinnt amach anseo.

19. Bunaithe ar an méid sin go léir, mhol an tOmbudsman [8], mar réiteach, gur cheart do FRA athmhachnamh a dhéanamh ar a sheasamh maidir le hiarraidh an ghearánaigh ar rochtain phoiblí, d’fhonn rochtain mhéadaithe shuntasach a dheonú ar na doiciméid atá i gceist.

Freagra FRA agus measúnú an Ombudsman tar éis an togra le haghaidh réitigh

20. Mar fhreagra air sin, d’aontaigh FRA rochtain i bhfad níos leithne a thabhairt don ghearánach ar na doiciméid atá i gceist, gan ach sonraí pearsanta a fholú, agus faisnéis theoranta i dtuarascáil Frontex, chun an tslándáil phoiblí a chosaint.

21. Bhí an gearánach sásta leis an toradh sin agus níor thug sé aon bharúil eile.

22. D’fháiltigh an tOmbudsman roimh fhreagairt dhearfach FRA ar a togra le haghaidh réitigh agus roimh an rochtain leathan a deonaíodh, a mheasann sí a réitigh an gearán. Dá bhrí sin, tá an cás dúnta.

Conclúid

Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis an gconclúid seo a leanas:

Ghlac Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha le moladh an Ombudsman maidir le réiteach trí rochtain phoiblí leathan a thabhairt don ghearánach ar na doiciméid atá i gceist.

Cuirfear an gearánach agus FRA ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Emily O'Reilly An tOmbudsman
Eorpach

Strasbourg, 08/05/2024

[1] Féach, mar shampla, tuarascáil mhí an Mheithimh 2023 ó Ghníomhaireacht na Náisiún Aontaithe um Dhídeanaithe (UNHCR): https://www.unhcr.org/cy/wp-content/uploads/sites/41/2023/06/UNHCR-Cyprus_Reception-Fact-Sheet_2023_June_ENG.pdf.

[2] Faoi Rialachán 1049/2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid de chuid Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle agus an Choimisiúin: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex% 3A32001R1049.

[3] I gcomhréir leis an dara fomhír d’Airteagal 4(3) de Rialachán 1049/2001.

[4] I gcomhréir le hAirteagal 4(1)(a), an chéad fhleasc agus an tríú fleasc, de Rialachán 1049/2001.

[5] Tá an leagan deiridh den doiciméad seo ar fáil ag: https://euaa.europa.eu/publications/multi-annual-programming-2024-2026-work-programme-2024.

[6] Tá an leagan deiridh den tuarascáil seo ar fáil ag: https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2023-fundamental-rights-report-2023_en_1.pdf.

[7] Mar shampla, ina Fheasachán Deiridh maidir le Tearmann agus Imirce 2023: https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2023-asylum-imigration-progress-challenges_en.pdf, nó ina Thuarascáil um Chearta Bunúsacha 2023 (féach fonóta 6 thuas).

[8] Tá téacs iomlán thogra an Ombudsman le haghaidh réitigh ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/solution/185676.