Cúlra an ghearáin

1. Ghlac an gearánach páirt i nós imeachta roghnúcháin chun aistritheoirí Gaeilge a earcú do státseirbhís an Aontais Eorpaigh[1], a d’eagraigh an Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO).[2] Le linn an teagaisc roimh scrúdú aistriúcháin, bhí deacrachtaí teicniúla aige toisc nár oibrigh a mhéarchlár. Bhí air fanacht níos mó ná uair an chloig ag an ionad tástála sular réitíodh an fhadhb agus d'fhéadfadh sé an scrúdú a dhéanamh gan aon chur isteach breise. Agus é ag fanacht, ní raibh cead ag an ngearánaí an t-ionad tástála a fhágáil (bhí air fanacht i limistéar feithimh an ionaid tástála) agus ní raibh rochtain aige ar bhia ná ar dheochanna, seachas uisce agus na sólaistí a thug sé leis féin.

2. Scríobh an gearánach chuig EPSO ina dhiaidh sin, agus d’áitigh sé go raibh tionchar diúltach ag an teagmhas ar a fheidhmíocht.

3. Chuaigh EPSO i dteagmháil láithreach leis an ngearánach agus thug sé deis dó an scrúdú a dhéanamh arís. Dhiúltaigh an gearánach an tairiscint, áfach.

4. Ina dhiaidh sin, chuir EPSO in iúl don ghearánach nár ghnóthaigh sé an pasmharc ba ghá i gceann de na trialacha a rinne an scrúdú aistriúcháin, rud a d’fhág nár ghlac sé páirt sa phróiseas roghnúcháin a thuilleadh. D'iarr an gearánaí go ndéanfaí athbhreithniú ar a chuid torthaí agus go gcuirfí an fhadhb a bhí aige agus é ag suí an scrúdaithe san áireamh san athbhreithniú.

5. Rinne an Bord Roghnúcháin athscrúdú ar a thrialacha agus níor aimsigh sé aon earráid sa chaoi ar marcáladh iad, agus gur leanadh na rialacha nós imeachta i gceart.

6. Thug an gearánach freagra ar EPSO agus chuir sé in iúl go raibh imní air nár chosúil gur chuir an Bord Roghnúcháin an fhadhb a bhí aige leis an méarchlár san áireamh ina athbhreithniú agus d’iarr sé soiléiriú ina leith sin. Dheimhnigh EPSO don ghearánach gur chuir sé a iarraidh ar shoiléiriú ar aghaidh chuig an mbord roghnúcháin.

7. Ag deireadh mhí Lúnasa 2017, d’iarr an gearánach ar EPSO nuashonrú a dhéanamh ar a iarraidh ar shoiléirithe. D’fhreagair EPSO go gcuirfí cinneadh deiridh an bhoird roghnúcháin ar fáil i mí Mheán Fómhair.

8. I lár mhí Dheireadh Fómhair 2017, d’iarr an gearánach nuashonrú arís. D’fhreagair EPSO nach raibh an freagra a sheol sé ag deireadh mhí Lúnasa ceart. Dúirt sé gur sheol sé freagra chuig an ngearánach cheana féin an 18 Lúnasa 2017, inar shoiléirigh sé gur cuireadh na saincheisteanna a d’ardaigh sé san áireamh i gcinneadh an Bhoird Roghnúcháin maidir leis an iarraidh ar athbhreithniú.

9. I gcomhfhreagras le EPSO ina dhiaidh sin, chuir an gearánach i gcoinne an ráitis gur thug cinneadh an bhoird roghnúcháin aghaidh ar an bhfadhb a bhí aige leis an méarchlár lá a scrúdaithe. Thug sé dá aire freisin gur chaill sé an sprioc-am chun agóid a dhéanamh i gcoinne thorthaí a thrialacha aistriúcháin trí ghearán riaracháin[3], agus d’áitigh sé gur mar gheall ar an bhfreagra earráideach a sheol EPSO ag deireadh mhí Lúnasa 2017 a tharla sé sin.

10. Chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman ag deireadh mhí Dheireadh Fómhair 2017.

An fiosrúchán

11. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar imní an ghearánaigh nár láimhseáil EPSO a ghearán faoin bhfadhb méarchláir i gceart agus, mar thoradh ar dhrochchumarsáid EPSO, nach raibh sé in ann agóid a dhéanamh i gcoinne thorthaí a thrialacha aistriúcháin trí ghearán riaracháin a dhéanamh.

12. Le linn an fhiosrúcháin, thionóil foireann fiosrúcháin an Ombudsman cruinniú le EPSO agus rinne sí iniúchadh ar a comhad maidir leis an gcás seo. Le linn an fhiosrúcháin freisin, chomhaontaigh EPSO déileáil le gearán riaracháin an ghearánaigh (féach thíos). Ina dhiaidh sin, sheol EPSO cóip dá chinneadh maidir leis an ngearán riaracháin chuig an Ombudsman, mar aon le barúlacha an ghearánaigh maidir leis an gcinneadh sin. Níor thug an gearánach aon bharúil maidir le tuarascáil an Ombudsman ar an gcigireacht agus ar an gcruinniú.

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

13. Ag an gcruinniú le foireann fiosrúcháin an Ombudsman, mhínigh EPSO an chaoi ar dhéileáil sé leis an ngearán faoi mhéarchlár an ghearánaigh nár oibrigh ar dtús agus an bhféadfadh tionchar diúltach a bheith aige sin ar fheidhmíocht an ghearánaigh. Mar fhreagra láithreach, thairg EPSO an deis don ghearánach an scrúdú a dhéanamh arís, ach dhiúltaigh an gearánach don tairiscint sin. Chuir EPSO an bord roghnúcháin ar an eolas ansin faoi fhadhb an mhéarchláir ionas go bhféadfadh an bord roghnúcháin bearta ceartaitheacha, mar a thugtar orthu, a dhéanamh agus trialacha aistriúcháin an ghearánaigh á marcáil aige. Chinn an Bord Roghnúcháin gan pionós a ghearradh ar an ngearánach as téacs neamhchríochnaithe níos lú ná 12 líne. D’ainneoin an bhirt cheartaithigh sin, ní bhfuair an gearánach an pasmharc ba ghá i gceann de na trialacha.

14. Chuir EPSO in iúl gur oth leis an bhfadhb theicniúil a bhí ag an ngearánach. Mar sin féin, luaigh sé freisin, sa ‘Lámhleabhar do Thrialacha Ríomhchuidithe’ a chuirtear ar fáil dóibh siúd a dhéanann an scrúdú, go moltar d’iarrthóirí pleanáil a dhéanamh le haghaidh tréimhsí fanachta a d’fhéadfadh a bheith níos faide san ionad trialacha, i gcás moilleanna gan choinne suas le dhá uair an chloig. Cuirtear in iúl do na hiarrthóirí freisin nach gcuirtear aon sólaistí ar fáil san ionad trialacha ach go bhféadfaidh siad a mbia agus a ndeochanna féin a thabhairt leo lena gcaitheamh sa limistéar feithimh.

15. Ba é tuairim EPSO gur dhéileáil sé go héifeachtúil le gearán an ghearánaigh faoi fhadhb an mhéarchláir. D’admhaigh sé, áfach, nár mhínigh sé é sin i gceart don ghearánach. Baineadh úsáid as téacs caighdeánaithe chun cinneadh an Bhoird Roghnúcháin a cheapadh maidir le hiarraidh an ghearánaigh ar athbhreithniú.[4] Mar thoradh air sin, ní raibh aon mhíniú cuí ann ar an gcaoi ar láimhseáil an Bord Roghnúcháin saincheist an ghearánaigh.  

16. D’admhaigh EPSO freisin, mar gheall ar shaincheist theicniúil, nár seoladh riamh an ríomhphost a mhaígh sé a sheol sé an 18 Lúnasa 2017, a raibh sé mar aidhm leis soiléiriú a thabhairt ar cheist an ghearánaigh maidir le hathbhreithniú an Bhoird Roghnúcháin. Mar gheall ar earráid dhaonna, níor aimsíodh an botún seo agus seoladh an ríomhphost chuig an ngearánach an 31 Lúnasa 2017, ag rá go hearráideach go raibh a ghearán fós á mheasúnú.

17. Chun an gearán os comhair an Ombudsman a réiteach agus chun leigheas a fháil ar an bhfíoras gur chaill an gearánach, mar gheall ar an míchumarsáid thuas, an sprioc-am chun gearán riaracháin a dhéanamh faoi thorthaí a thrialacha aistriúcháin, chomhaontaigh EPSO déileáil le freagra an ghearánaigh ar an gcinneadh athbhreithnithe mar ghearán riaracháin.

18. D’áitigh an gearánach nach bealach iomchuí é an tairiscint chun an scrúdú a dhéanamh arís, ná an beart ceartaitheach chun aghaidh a thabhairt ar an tionchar diúltach a bhí ag fadhb an mhéarchláir ar a fheidhmíocht. Chuir sé in iúl freisin go bhfuil an t-eolas i ‘Lámhleabhar EPSO um Thrialacha Ríomhchuidithe’, ina moltar d’iarrthóirí pleanáil le haghaidh tréimhsí fanachta a d’fhéadfadh a bheith níos faide san ionad trialacha i gcás moilleanna gan choinne suas le dhá uair an chloig, curtha in iúl ar bhealach a thagraíonn go heisiach don ‘chás-staidéar’, scrúdú scríofa de chineál eile.

Measúnú an Ombudsman

19. Gan amhras chruthaigh an fhadhb theicniúil strus breise don ghearánach lá a scrúdaithe. Cé gur cúis aiféala é sin, deimhnítear le hiniúchadh an Ombudsman ar an gcomhad agus leis an bhfaisnéis a chuir EPSO ar fáil go ndearna EPSO beart tráthúil chun aghaidh a thabhairt ar an gcás. Thairg EPSO an deis don ghearánach an scrúdú a dhéanamh arís, rud a dhiúltaigh sé. Chuir sé an Bord Roghnúcháin ar an eolas freisin faoin gcás, a chinn beart ceartaitheach a chur i bhfeidhm maidir le scrúdú an ghearánaigh a mharcáil. Tá lánrogha leathan ag an mBord Roghnúcháin agus cinneadh á dhéanamh aige maidir leis na cineálacha beart atá le déanamh chun aghaidh a thabhairt ar neamhrialtachtaí a tharlaíonn i nós imeachta roghnúcháin.[5] Is léir go bhfuil an beart ceartaitheach a chuir an Bord Roghnúcháin i bhfeidhm agus scrúdú an ghearánaigh á mharcáil aige laistigh den lánrogha sin. Dá bhrí sin, tá an tOmbudsman den tuairim gur láimhseáil EPSO an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag fadhb an mhéarchláir ar fheidhmíocht an ghearánaigh ar bhealach iomchuí.

20. Mar sin féin, níor mhínigh EPSO don ghearánach conas a láimhseáil an bord roghnúcháin an tsaincheist. Cé go bhfuil údar ginearálta ag EPSO úsáid a bhaint as foirmlithe caighdeánaithe agus cumarsáid á déanamh aige le hiarrthóirí, ba cheart do EPSO a chinntiú go n-úsáidfidh sé foirmlithe aonair i gcás nach ligfeadh an téacs caighdeánaithe d’iarrthóirí a thuiscint ar déileáladh lena gcuid saincheisteanna, agus má déileáladh, conas a déileáladh leo. Tá muinín ag an Ombudsman go ndéanfaidh sé amhlaidh, amach anseo.

21. Trí mhíchumarsáid a dhéanamh leis an ngearánach, mar gheall ar earráidí teicniúla agus daonna araon, chruthaigh EPSO mearbhall freisin, rud a d’fhág gur chaill an gearánach an sprioc-am chun gearán riaracháin a dhéanamh chun agóid a dhéanamh i gcoinne thorthaí a thrialach aistriúcháin. Le linn fhiosrúchán an Ombudsman, áfach, rinne EPSO an t-ábhar sin a leigheas trí chomhaontú déileáil le ríomhphost an ghearánaigh mar fhreagra ar an gcinneadh athbhreithnithe mar ghearán riaracháin. Tá cinneadh déanta ag EPSO maidir leis an ngearán riaracháin.

22. Ós rud é gur mhian leis an ngearánach go dtiocfadh as a ghearán Ombudsman go n-aontódh EPSO déileáil le gearán riaracháin uaidh, measann an tOmbudsman go bhfuil an cás seo réitithe.

23. D’ainneoin sin, tá an ceart ag an ngearánach nach dtagraíonn an chuid ábhartha de ‘Lámhleabhar Trialacha Ríomhchuidithe’ EPSO, ina moltar d’iarrthóirí pleanáil le haghaidh tréimhsí fanachta a d’fhéadfadh a bheith níos faide san ionad trialacha, ach don scrúdú ‘cás-staidéir’ amháin. Cé nach raibh aon tionchar ag an bhfíric sin ar an gcaoi ar dhéileáil EPSO le cás an ghearánaigh, tá an tOmbudsman den tuairim gur cheart do EPSO an tagairt don scrúdú cás-staidéir a dhéanamh chun a shoiléiriú go bhféadfadh moilleanna gan choinne tarlú i gcás aon chineál trialach ar ríomhaire.

Conclúid

Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis an gconclúid seo a leanas:

Trí chomhaontú déileáil le gearán riaracháin ón ngearánach faoi thorthaí a thrialacha aistriúcháin, tá an cás seo réitithe ag an Oifig Eorpach um Roghnú Foirne.

Cuirfear an gearánach agus EPSO ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Moladh maidir le feabhsúchán

Molann an tOmbudsman don Oifig Eorpach um Roghnú Foirne an tagairt don scrúdú cás-staidéir a dhéanamh amach ina ‘Lámhleabhar do Thrialacha Ríomhchuidithe’, chun a shoiléiriú go bhféadfadh moilleanna gan choinne tarlú d’aon chineál trialach ar ríomhaire agus gur cheart d’iarrthóirí ullmhú dá réir sin.

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

Strasbourg, 13/12/2018

[1] EPSO/AD/326/16 – Aistritheoirí Gaeilge (GA) (AD 5) http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=IO:C:2016:205A:FULL&from=EN

[2] Earcaíonn institiúidí an Aontais státseirbhísigh trí phróisis roghnúcháin, ar a dtugtar ‘comórtais oscailte’ de ghnáth. Eagraíonn EPSO na próisis roghnúcháin thar ceann institiúidí an Aontais Eorpaigh. Is é bord roghnúcháin, ar a bhfuil státseirbhísigh atá ag obair cheana in institiúidí an Aontais Eorpaigh, a dhéanann an tseiceáil ar incháilitheacht na n-iarrthóirí chun páirt a ghlacadh i nós imeachta roghnúcháin agus a dhéanann measúnú ar a bhfeidhmíocht sna trialacha éagsúla. Na hiarrthóirí a n-éiríonn leo sna próisis roghnúcháin, cuirtear ar ‘liostaí cúltaca’ iad agus ansin féadfaidh institiúidí éagsúla an Aontais iad a earcú chun bheith ina státseirbhísigh de chuid an Aontais.

[3] Faoi Airteagal 90(2) de na Rialacháin Foirne, laistigh de thrí mhí ó chinneadh a dhéanamh, féadfaidh duine aonair gearán riaracháin a chur isteach i gcás ina measann siad go ndéanann an cinneadh dochar dóibh. Rialachán Uimh. 31 (CEE), 11 (CEFA), lena leagtar síos Rialacháin Foirne na nOifigeach agus Coinníollacha Fostaíochta Sheirbhísigh Eile Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa agus an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach, IO 1962 L 45, lch. 1385.

[4] Is beart éifeachtúlachta é sin, agus déanann EPSO seiceálacha randamacha cáilíochta chun a chinntiú go bhfuil na cinntí ar an gcaighdeán inmhianaithe.

[5] Féach, mar shampla, breithiúnas na Cúirte Céadchéime an 2 Bealtaine 2001, Caprile agus Eile v an Coimisiún, T-167/99 agus T-174/99, ECLI:EU:T:2001:126, mír 58.