Cúlra an ghearáin

1. Bhain an gearán le beirt bhall foirne ag Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh sa Danmhairg [1]. Go gairid tar éis a n-earcaithe mar ‘ghníomhairí ar conradh’ ar feadh tréimhse neamhiata (neamhchinnte), i mí Mheán Fómhair 2005, d’iarr siad go n-aistreofaí a ranníocaíochtaí ó phinsin faoi chóras náisiúnta na Danmhairge isteach i scéim pinsin an Aontais [2].

2. Ríomhann an Coimisiún na ‘cearta pinsin’ atá le haistriú chuig scéim pinsin an Aontais trí luach caipitil an phinsin atá á aistriú isteach a chomhshó go blianta inphinsin faoi scéim an Aontais. Sa chás sin, mar is gnách, chuir an Coimisiún na gearánaigh ar an eolas ar dtús faoi na cearta pinsin coibhéiseacha a mheas sé a gheobhaidís faoi scéim pinsin an Aontais. Ghlac an dá ghearánach le tograí an Choimisiúin ansin, agus rinneadh na haistrithe in 2007 agus 2008. B’ionann na méideanna a d’aistrigh gach gearánach chuig scéim an Aontais agus os cionn EUR 33 000.

3. Ag tús 2015, tháinig na gearánaigh ar an eolas gur dócha, ar scor dóibh, go bhfaighidís an t-íosphinsean a ráthaítear faoi scéim pinsin an Aontais. Tharla sé sin toisc go dtitfeadh a gcearta inphinsin fabhraithe deiridh faoi scéim an Aontais (lena gcomhcheanglaítear a gcearta a fabhraíodh go díreach óna ranníocaíochtaí mar fhostaithe de chuid an Aontais agus na cearta a aistríodh isteach), is dócha, faoi bhun an ‘fhigiúir cothaithe íosta’[3].

4. Chiallaigh sé sin go mbeadh an pinsean míosúil a gheobhaidís faoi scéim an Aontais (an pinsean íosta) níos airde ná an méid a bheadh dlite dóibh bunaithe ar a ranníocaíochtaí le scéim pinsin an Aontais agus ar na cearta a d’aistrigh siad isteach. Dá bhrí sin, ní raibh aon ghlanéifeacht ag aistriú a ranníocaíochtaí pinsin náisiúnta isteach i scéim an Aontais ar na pinsin mhíosúla a gheobhaidís. Is é sin le rá, bheadh na pinsin mhíosúla chéanna faighte ag na gearánaigh ó scéim an Aontais fiú mura n-aistreodh siad a ranníocaíochtaí pinsin náisiúnta isteach i scéim an Aontais. Mura n-aistreodh siad na ranníocaíochtaí pinsin náisiúnta isteach i scéim an Aontais, bheidís in ann leas a bhaint as a bpinsin náisiúnta sa bhreis ar an bpinsean íosta faoi scéim an Aontais.

5. Chuir na gearánaigh gearáin oifigiúla faoi bhráid an Choimisiúin [4], ag maíomh go bhfuair siad comhairle mhíthreorach maidir leis an aistriú isteach agus ag lorg cúitimh as an gcaillteanas ábhartha a mhaígh siad a bhain dóibh.

6. Dhiúltaigh an Coimisiún dá ngearáin. Chuaigh na gearánaigh i dteagmháil leis an Ombudsman Eorpach ansin.

An fiosrúchán

7. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar mhaíomh na ngearánach gur theip ar an gCoimisiún faisnéis agus treoir leordhóthanach a sholáthar dóibh maidir leis na héifeachtaí diúltacha a d’fhéadfadh a bheith ag aistriú a gceart pinsin náisiúnta chuig scéim an Aontais, agus gur mian leis na gearánaigh go n-íocfaí cúiteamh leo.

8. Le linn an fhiosrúcháin, rinne foireann fiosrúcháin an Ombudsman cruinniú cigireachta chun a fhíorú cén fhaisnéis a chuir an Coimisiún ar fáil do na gearánaigh, chomh maith le comhthéacs an ghearáin leis an gCoimisiún a shoiléiriú. Chuir na gearánaigh barúlacha breise isteach ina dhiaidh sin, bunaithe ar thuarascáil an chruinnithe.

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

Argóintí na ngearánach

9. Agus cinneadh á dhéanamh acu aistriú isteach a dteidlíochtaí pinsin náisiúnta chuig scéim pinsin an Aontais a iarraidh, chreid na gearánaigh go mbeadh an t-aistriú ina bhuntáiste dóibh nó, ar a laghad, nach gcuirfí faoi mhíbhuntáiste iad. Mhaígh siad go bhfuair siad comhairle chuige sin ó bhall foirne de chuid an Choimisiúin ag cur i láthair maidir le cearta agus pribhléidí foirne, ar fhreastail siad air in 2005. D’áitigh siad, mar gheall ar a ngráid tuarastail agus na céimeanna ina ngairmeacha beatha, go raibh sé intuartha ag an am nach mbeadh aon tairbhe as an aistriú isteach, agus nár cheart go mbeadh comhairle dá mhalairt faighte acu.

10. Mar atá cúrsaí faoi láthair, mura n-aistreodh siad a dteidlíochtaí pinsin náisiúnta chuig scéim an Aontais, gheobhaidís pinsean íosta ó scéim an Aontais, chomh maith le pinsean ón scéim pinsin náisiúnta. Dá bhrí sin, bhí tionchar díobhálach ag na ‘haistrithe isteach’ ar ioncam pinsin foriomlán na ngearánach. D’áitigh siad nár cuireadh ar an eolas iad go raibh toradh den sórt sin indéanta tráth a chinn siad a bpinsin náisiúnta a aistriú isteach. Dá mbeadh, ní bheadh siad tar éis aontú leis an aistriú isteach, mar is dócha go mbeadh caillteanas ábhartha ann dóibh go bunúsach trí é sin a dhéanamh.

11. Dar leis na gearánaigh, bhí sé míréasúnta a bheith ag súil go mbeidís in ann glantionchar ábhartha idirbhirt chasta den sórt sin a ríomh agus a thuiscint. Ina ionad sin, ba cheart gurbh é ról an Choimisiúin é, agus saineolas aige ar a scéim pinsin, comhairle ghníomhach a thabhairt do bhaill foirne maidir leis na himpleachtaí follasacha a bhaineann lena dteidlíochtaí pinsin náisiúnta a aistriú isteach i scéim an Aontais.

Argóintí an Choimisiúin

12. Ina fhreagraí ar na ‘gearáin foirne’ bhunaidh, leag an Coimisiún amach an nós imeachta a lean sé tar éis do na gearánaigh a iarraidh go n-aistreofaí a bpinsin náisiúnta isteach i scéim pinsin an Aontais. Mhínigh sé gur cuireadh ríomh ar fáil do na gearánaigh maidir leis an méid a d’athrófaí a dteidlíochtaí pinsin náisiúnta, i dtéarmaí cearta (arna sloinneadh de réir ama), faoi scéim an Aontais. Moladh do na gearánaigh dul i dteagmháil leis an gCoimisiún má theastaíonn tuilleadh faisnéise uathu. Ghlac an dá ghearánach leis na tograí a rinne an Coimisiún, agus ina dhiaidh sin aistríodh a gcearta pinsin náisiúnta isteach i scéim pinsin an Aontais.

13. Dúirt an Coimisiún, nuair a iarrann baill foirne a gcearta pinsin náisiúnta a aistriú isteach i scéim pinsin an AE, nach féidir toradh an chinnidh seo a bheith ar eolas. Bíonn tionchar ag tosca éagsúla ar an toradh sin, amhail fad na gairme, athruithe ar leibhéal tuarastail baill foirne nó athruithe ar na rialacha is infheidhme. Dúirt sé gur moladh do na gearánaigh dul i dteagmháil leis an gCoimisiún má theastaíonn soiléiriú uathu. Dhiúltaigh an Coimisiún, áfach, d’argóint na ngearánach go bhféadfadh sé go raibh éifeachtaí na n-iarrataí ar aistriú isteach ar eolas aige.

14. Dúirt an Coimisiún freisin, de réir chásdlí an AE [5], go bhfuiltear ag súil go mbeidh baill foirne eolach ar fhorálacha na Rialachán Foirne, agus, go háirithe, ar na rialacha lena rialaítear a luach saothair agus a bpinsin. Dúirt an Coimisiún go bhfuil na rialacha ábhartha maidir le haistriú ceart pinsin [6] soiléir. D’áitigh an Coimisiún, de réir chásdlí an Aontais, dá mbeadh na forálacha doiléir do na gearánaigh, go raibh sé de fhreagracht orthu soiléiriú breise a iarraidh. Ní cheanglaítear ar institiúidí an Aontais faisnéis bheacht a chur ar fáil don bhall foirne maidir leis na torthaí uile a d’fhéadfadh a bheith ar aistriú isteach [7].

15.  Le linn an chruinnithe cigireachta, chuir an Coimisiún tuilleadh faisnéise ar fáil maidir le comhthéacs na gcásanna. Dúirt sé, mar gheall ar dhlíthe náisiúnta a bhí ag teacht salach ar a chéile maidir le carnadh ceart pinsin ag an am, go raibh baol ann i roinnt Ballstát go gcaillfí cearta pinsin náisiúnta agus cearta á bhfabhrú faoi scéim an Aontais freisin. Dá réir sin, bhí dearcadh ann go bhféadfaí caillteanas den sórt sin a chosc dá n-aistreofaí pinsin náisiúnta isteach i scéim an Aontais. Ina theannta sin, ós rud é go n-áirítear grád tuarastail agus aois mar fhachtóirí san fhoirmle a úsáidtear chun na cearta pinsin inaistrithe a ríomh, bíonn tionchar fabhrach ag cearta pinsin a aistriú isteach go luath ar an ríomh de ghnáth. D’fhéadfadh toimhde ghinearálta a bheith mar thoradh air sin tráth a raibh aistrithe isteach chun leasa na mball foirne. Dúirt an Coimisiún freisin nach raibh an ball foirne, ar mhaígh na gearánaigh go bhfuair sé comhairle uaidh ag an am, ina fhostaí d’Oifig Phámháistir an Choimisiúin (PMO), atá freagrach as tuarastail agus pinsin (agus ábhair íocaíochta ghaolmhara).

16. D’áitigh an Coimisiún go bhfuil gné éiginnteachta ann i gcónaí maidir leis na tairbhí a bhaineann le haistriú isteach, a bhféadfadh ‘conairí gairme neamhlíneacha’, athchóirithe pinsin na mBallstát, rialacha fioscacha náisiúnta nó athruithe ar rialacha an Aontais maidir leis an bhfigiúr cothaithe íosta difear a dhéanamh dóibh. Ina theannta sin, dóibh siúd a fhágann fostaíocht institiúidí an Aontais roimh dheich mbliana, agus a bhfuil sé d’oibleagáid orthu, dá bhrí sin, na cearta atá fabhraithe acu a aistriú amach, is féidir sochair shoiléire a bheith ann ó chearta pinsin náisiúnta a aistriú isteach i scéim an Aontais don tréimhse a oibríonn siad d’institiúidí an Aontais [8].

17. Mhínigh an Coimisiún go gcuireann sé faisnéis níos mionsonraithe ar fáil anois faoi aistrithe isteach i scéim pinsin an Aontais (go ginearálta, agus do bhaill foirne ar ghráid níos ísle go háirithe). Áirítear leis sin freisin samplaí nithiúla, rud a fhágann go bhfuil sé níos éasca do bhaill foirne tuiscint a fháil ar na himpleachtaí a bhaineann le cearta pinsin a aistriú isteach. Tá an Coimisiún i mbun próiseas leanúnach chun an fhaisnéis sin a fheabhsú. Rinne sé amhlaidh, agus déanann sé amhlaidh, mar fhreagairt ar na riachtanais a sainaithníodh agus ar na saincheisteanna a thagann chun cinn, mar shampla de réir mar a thosaigh gníomhairí ar conradh ag sroicheadh aois scoir agus de réir mar a d’éirigh roinnt de na himpleachtaí a bhaineann le cearta pinsin a aistriú isteach ó bhaill foirne ar na gráid tuarastail sin níos soiléire.

Measúnú an Ombudsman

18. Tá réimse na bpinsean agus na gceart pinsin casta, agus ní gá gur léir do dhaoine nach saineolaithe iad na hiarmhairtí a bhaineann le hidirbhearta casta pinsin. Is léir go bhfuil aon chinneadh ranníocaíochtaí pinsin a aistriú isteach chuig scéim an Aontais bunaithe ar an ionchas go mbeidh tionchar dearfach foriomlán aige sin ar theidlíochtaí pinsin duine aonair. Dá bhrí sin, cé gur chinn na gearánaigh ar bhonn deonach na haistrithe isteach a iarraidh agus glacadh leo, is nádúrtha go bhfuil díomá orthu faoin toradh.

19. Mar gheall ar na héiginnteachtaí a bhaineann le cearta pinsin, go háirithe éabhlóid gairme a d’fhéadfadh a bheith ann nó athruithe ar na rialacha is infheidhme, glacann an tOmbudsman le hargóint an Choimisiúin nach féidir leis comhairle bheacht a thabhairt do bhaill foirne aonair maidir lena gcásanna pearsanta. Mar sin féin, áitíonn na gearánaigh gur spreagadh iad chun a dteidlíochtaí pinsin náisiúnta a aistriú isteach ag an am i gcomhthéacs cur i láthair ar chearta foirne ó bhall foirne de chuid an Choimisiúin. Cé nach bhfuil aon fhianaise shoiléir ann lena ndeimhnítear é sin, mhínigh an Coimisiún go raibh dearcadh ginearálta ann ag an am go raibh sé chun leasa na mball foirne uile a dteidlíochtaí pinsin a aistriú isteach go luath ina ngairmeacha beatha. Mar sin, is dócha go bhfuil baill foirne eile ar ghráid níos ísle i gcásanna den chineál céanna.

20. D’áitigh  an Coimisiún, ina chomhfhreagras leis na gearánaigh maidir lena n-iarrataí ar aistriú isteach, sular chinn siad leanúint ar aghaidh, gur moladh do na gearánaigh teagmháil a dhéanamh leis an PMO le haon cheist. Cé go bhfuil sé sin fíor, measann an tOmbudsman go bhféadfadh an Coimisiún, ag an am, faisnéis níos mionsonraithe a chur ar fáil go réamhghníomhach, lena gcumhdaítear go sainráite staid na mball foirne ar ghráid tuarastail níos ísle. Maidir le baill foirne ar ghráid níos ísle, go háirithe iad siúd atá ag céimeanna níos airde dá ngairmeacha beatha, tá sé intuartha agus bhí sé measartha intuartha nach mbainfidís tairbhe as a dteidlíochtaí pinsin náisiúnta a aistriú isteach i scéim an Aontais.

21. Dá réir sin, bhí drochriarachán ann maidir leis an gcaoi ar bhainistigh an Coimisiún iarrataí aistrithe na ngearánach ag an am agus, dá bhrí sin, maidir leis an gcaoi ar fhreagair sé tar éis dó na gearáin foirne a fháil.

22. Ó shin i leith, tá feabhas suntasach curtha ag an gCoimisiún (chomh maith le hinstitiúidí eile de chuid an Aontais) ar an bhfaisnéis a chuirtear ar fáil do bhaill foirne maidir leis na hiarmhairtí a bhaineann le cearta pinsin náisiúnta a aistriú isteach i scéim an Aontais, lena n-áirítear samplaí sonracha. Fáiltíonn an tOmbudsman roimh thiomantas an Choimisiúin an fhaisnéis sin a fheabhsú go leanúnach de réir mar a thagann saincheisteanna nua chun solais. Mar sin féin, tugann sí dá haire gur beag an sólás é sin do na gearánaigh, nó do bhaill foirne eile i gcásanna inchomparáide.

23. Tá an ceart ag an gCoimisiún agus é á chur in iúl aige, mar gheall ar an ráthaíocht pinsin íosta, go mbainfidh na gearánaigh tairbhe as ioncam pinsin atá i bhfad níos mó ná an méid a bheadh dlite dóibh bunaithe ar a ranníocaíochtaí amháin. Dá réir sin, níor bhain an tAontas brabús míchuí as na haistrithe isteach [9]. Ina theannta sin, mar atá cúrsaí faoi láthair, níl aon bhunús dlí ann chun aistriú isteach ceart pinsin ó scéimeanna náisiúnta chuig scéim an Aontais a aisiompú.

24. I bhfianaise an mhéid sin, mheas an tOmbudsman go raibh an baol ann nach sásódh moladh don Choimisiún íocaíocht ex gratia a dhéanamh na gearánaigh, a d’iarr cúiteamh iomlán bunaithe ar ríomh achtúireach, agus go raibh an baol ann go ndiúltódh an Coimisiún dóibh.

25. Mar sin féin, tá tuairim na ngearánach, gur chaill siad go bunúsach an t-ioncam óna n-iarphinsin náisiúnta gan aon ghnóthachan ábhartha faoi scéim an Aontais, intuigthe freisin. I gcás na ngearánach, agus baill foirne eile ar ghráid tuarastail níos ísle a bhfuil cásanna comhchosúla os a gcomhair, d’fhéadfaí a mheas go bhfuil an toradh sin éagórach. D’fhéadfadh an Coimisiún, ar a laghad, é sin a aithint i gcomhthéacs na ngearán bunaidh ón bhfoireann. Tá muinín ag an Ombudsman, tar éis an fhiosrúcháin seo, go ndéileálfaidh an Coimisiún le gearáin foirne a d'fhéadfadh a bheith ann amach anseo le comhbhá agus tuiscint níos fearr.

26. Ós rud é gur dócha go dtiocfaidh cásanna eile chun cinn, molann an tOmbudsman freisin go bhféachfadh an Coimisiún ar na roghanna dlíthiúla uile a d’fhéadfadh a bheith ann, ionas go bhféadfaí aistriú isteach ceart pinsin náisiúnta chuig scéim an Aontais a aisiompú amach anseo, i gcásanna eisceachtúla.

Conclúid

Ar bhonn an fhiosrúcháin ar an ngearán seo, dúnann an tOmbudsman é leis an gconclúid seo a leanas:

Bhí drochriarachán ann maidir leis an gcaoi ar bhainistigh an Coimisiún na hiarrataí ar aistriú isteach ag an am agus maidir leis an gcaoi ar fhreagair sé tar éis dó na gearáin foirne a fháil. Mar sin féin, ós rud é go bhfuil feabhas suntasach curtha ag an gCoimisiún ó shin ar an bhfaisnéis a thugann sé do bhaill foirne, agus gur féidir a bheith ag súil leis go ndéileálfaidh sé le gearáin foirne a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo maidir leis an ábhar sin le níos mó comhbhá agus tuisceana, ní gá moladh a dhéanamh a eascraíonn as an gcinneadh maidir le drochriarachán.

Cuirfear na gearánaigh agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Moladh

Ós rud é gur dócha go mbeidh baill foirne eile i gcásanna comhchosúla, ba cheart don Choimisiún féachaint ar na roghanna dlíthiúla uile a d’fhéadfadh a bheith ann, ionas go bhféadfaí aistriú isteach ceart pinsin náisiúnta chuig scéim an Aontais a aisiompú amach anseo, i gcásanna eisceachtúla. Ba cheart don Choimisiún dul i dteagmháil dá réir sin leis na húdaráis iomchuí sna Ballstáit.

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

Strasbourg, 14/11/2018

[1] Chuir ionadaí ceardchumann Danmhargach an gearán isteach thar ceann na mball foirne.

[2] Faoi Rialacháin Foirne an Aontais Eorpaigh (Iarscríbhinn VIII), féadfaidh oifigigh, cúntóirí parlaiminteacha creidiúnaithe agus baill foirne shealadacha nó ar conradh iarratas a dhéanamh ar chearta atá faighte acu faoi scéim pinsin náisiúnta amháin nó níos mó a aistriú chuig scéim pinsin an Aontais. Faoin nós imeachta aistrithe, déantar luach caipitiúil na gceart pinsin a fhaightear faoi scéim lasmuigh de na hinstitiúidí a thiontú ina mblianta inphinsin i scéim an Aontais. Cuirtear na blianta a creidiúnaíodh san áireamh i bpinsean deiridh an Aontais.

[3] Is é sin an t-íosphinsean míosúil ráthaithe a fhaigheann iarchomhaltaí foirne de chuid an Aontais, a bhfuil cearta acu ar phinsean de chuid an Aontais (tar éis deich mbliana fostaíochta), ar scor dóibh. Má tá na cearta iomlána fabhraithe chuig pinsean faoi bhun an mhéid sin (amhail i gcásanna na ngearánach), faigheann pinsinéirí an t-íosmhéid sin.

[4] An nós imeachta gearáin dá bhforáiltear faoi Airteagal 90(2) de na Rialacháin Foirne a úsáid.

[5] Féach Breithiúnas Bhinse na Seirbhíse Sibhialta an 12 Márta 2014 CR v an Pharlaimint l F-128/12 ECLI:EU:F:2014:38, mír 45.

[6] I Rialacháin Foirne an Aontais Eorpaigh agus sna Forálacha Ginearálta Cur Chun Feidhme maidir le hAirteagail 11 agus 12 d’Iarscríbhinn VIII a ghabhann leis na Rialacháin Foirne, leagtar amach na rialacha maidir le cearta pinsin a aistriú. Cinneadh C(2004)1588 ón gCoimisiún an 28 Aibreán 2004.

[7] Féach Breithiúnas Bhinse na Seirbhíse Sibhialta an 20 Iúil 2016 José Barroso Truta agus Eile v Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh F-126/15 ECLI:EU:F:2016:159, míreanna 74 agus 75. Seasadh leis an rialú tar éis achomhairc, Cás T-702/16.

[8] Tá sé sin amhlaidh mar gheall ar na téarmaí (ús) atá réasúnta fabhrach a chuirtear i bhfeidhm le scéim an Aontais.

[9] Féach Breithiúnas Bhinse na Seirbhíse Sibhialta an 18 Meán Fómhair 2018 i gCás T-702/16 José Barroso Truta agus Eile v Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, ag achomharc Chás F-126/15. http://curia.europa.eu/juris/document.jsf;jsessionid=FC816274184A09BE91E685BD8120AF67?text=&docid=205804&pageIndex=0&doclang=FR&mode=lst&dir=&occfirst=&part=1&cid=705240.