FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • Easy to read
  • Text size

You have a complaint against an EU institution or body?

Current language: 
  • Polski
Source language: 
Available languages: 
The translation of this page has been generated by machine translation.
Machine translations can contain errors potentially reducing clarity and accuracy; the Ombudsman accepts no liability for any discrepancies. For the most reliable information and legal certainty, please refer to the source version in English linked above.
For more information please consult our language and translation policy.

Zalecenie w sprawie sposobu rozpatrzenia przez Komisję Europejską wniosku o publiczny dostęp do wiadomości tekstowej wysłanej przez szefa państwa UE do przewodniczącego Komisji w sprawie negocjacji handlowych między UE a Mercosurem (sprawa 2482/2025/NH)

Sprawa dotyczyła wniosku o publiczny dostęp do wiadomości tekstowej wysłanej w styczniu 2024 r. przez prezydenta Republiki Francuskiej do przewodniczącego Komisji Europejskiej w sprawie negocjacji handlowych między UE a Mercosurem.

W lipcu 2025 r. Komisja odpowiedziała, że chociaż taka wymiana rzeczywiście miała miejsce, nie może zlokalizować żądanego komunikatu. Komisja zauważyła, że wiadomość została odebrana za pośrednictwem aplikacji do obsługi wiadomości błyskawicznych „Signal”, w której aktywowano funkcję „znikające wiadomości”. W związku z tym Komisja stwierdziła, że nie posiada żadnych dokumentów objętych zakresem wniosku.

Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie rozpatrzenia wniosku przez Komisję. Jej zespół dochodzeniowy zbadał akta Komisji dotyczące wniosku o publiczny dostęp i odbył spotkanie z przedstawicielami Komisji.

Na podstawie kontroli i spotkania Rzecznik nie mógł wykluczyć, że wiadomość została automatycznie usunięta z telefonu przewodniczącego po otrzymaniu wniosku. Dochodzenie wykazało również, że wniosek skarżącego pozostawał nierozpatrzony przez gabinet przewodniczącego Komisji przez 15 miesięcy, natomiast Sekretariat Generalny nie podjął żadnych działań następczych ani nie przypomniał o konieczności monitorowania jego przetwarzania. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że rozpatrywanie tego wniosku przez Komisję stanowiło niewłaściwe administrowanie.

Aby rozwiązać ten problem, Rzecznik zalecił, aby Komisja dokonała przeglądu i usprawniła rozpatrywanie wniosków o publiczny dostęp z udziałem gabinetu przewodniczącego lub komisarza oraz aktywnie monitorowała postępy w rozpatrywaniu takich wniosków, aby uniknąć nieuzasadnionych opóźnień.

Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił dwie propozycje ulepszeń. Po pierwsze, Komisja powinna dostosować swoje przepisy wewnętrzne w celu zapewnienia, aby każdy dokument będący przedmiotem wniosku o publiczny dostęp był przechowywany natychmiast po otrzymaniu takiego wniosku o udzielenie dostępu do tego dokumentu i do czasu zakończenia jakiegokolwiek procesu zaskarżenia odmowy udzielenia dostępu, niezależnie od tego, czy dokument ten spełnia kryteria rejestracji dokumentów Komisji. Po drugie, Komisja powinna należycie przechowywać przez rozsądny okres wszystkie wiadomości tekstowe i wiadomości błyskawiczne wymieniane między szefami państw lub rządów lub ministrami a członkami Komisji, w tym wiadomości podlegające automatycznemu usuwaniu po pewnym czasie, biorąc pod uwagę prawdopodobne znaczenie takich wiadomości.

 

Wykonane zgodnie z art. 4 ust. 1 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich [1]

Kontekst skargi

1. W styczniu 2024 r. skarżący złożył wniosek o publiczny dostęp [2] do wiadomości tekstowej wysłanej przez prezydenta Republiki Francuskiej do przewodniczącego Komisji Europejskiej w sprawie negocjacji handlowych między UE a Mercosurem. Wobec braku pierwotnej decyzji skarżący złożył ponowny wniosek w maju 2025 r.

2. W decyzji potwierdzającej z lipca 2025 r. Komisja stwierdziła, że przeprowadziła wyczerpujące wyszukiwanie, ale nie zidentyfikowała żądanej wiadomości tekstowej.

3. Niezadowolony z odpowiedzi Komisji skarżący zwrócił się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich we wrześniu 2025 r.

W przedmiocie dochodzenia

4. We wrześniu 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie sposobu rozpatrzenia przez Komisję wniosku skarżącego o publiczny dostęp [3].

5. Podczas dochodzenia Rzecznik zbadał akta Komisji dotyczące wniosku o publiczny dostęp.

6. W październiku 2025 r. zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich spotkał się z przedstawicielami Komisji w celu uzyskania dalszych informacji na temat tej sprawy. Następnie zespół prowadzący dochodzenie sporządził sprawozdanie ze spotkania [4], które udostępniono skarżącemu, który następnie przedstawił swoje uwagi.

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

7. W decyzji potwierdzającej Komisja przyznała, że prezydent Republiki Francuskiej rzeczywiście skontaktował się z przewodniczącym Komisji 28 lub 29 stycznia 2024 r. za pośrednictwem aplikacji do komunikacji natychmiastowej „Signal”. Żądana wiadomość nie mogła jednak zostać odzyskana, ponieważ funkcja „znikające wiadomości” została aktywowana w telefonie przewodniczącego Komisji. Komisja argumentowała, że przesłanie to jedynie powtórzyło ustalone stanowisko Francji, nie miało „żadnych szczególnych skutków administracyjnych ani prawnych”, a jego treść była już znana zarówno stronom, jak i opinii publicznej. W związku z tym Komisja stwierdziła, że nie ma obowiązku jej rejestracji [5].

8. Ponadto Komisja wyjaśniła, że prezes korzysta z aplikacji do obsługi wiadomości błyskawicznych „Signal” w oparciu o wewnętrzne zalecenie, które pozwala na korzystanie z aplikacji wyłącznie w celu przekazywania publicznie dostępnych informacji, a w każdym razie bez informacji szczególnie chronionych lub poufnych [6]. Komisja stwierdziła również, że funkcja „znikających wiadomości” obecna w „Signal” została uruchomiona na podstawie zalecenia odpowiednich służb, aby zapobiec ewentualnym wyciekom danych [7].

9. W skardze do Rzecznika skarżący twierdził, że Komisja powinna była zachować i ujawnić wiadomość tekstową. Podniósł on, że w komunikacji między szefem państwa a przewodniczącym Komisji nawet powtórzenie znanego stanowiska może być znaczące. Skrytykował również korzystanie z funkcji „znikających komunikatów” jako podważające kontrolę zewnętrzną i prawo dostępu do dokumentów. Dodał, że Komisja nie określiła odstępu czasu między usunięciem żądanej wiadomości, co uniemożliwiło mu zrozumienie, czy wiadomość została usunięta przed zarejestrowaniem wniosku o publiczny dostęp, czy po nim. Skarżący wskazał na sprzeczność w argumentacji Komisji: jeżeli zgodnie z wewnętrznymi przepisami Komisji „krótkotrwałe” wiadomości tekstowe nie nadają się do wymiany ważnych informacji, wówczas korzystanie z funkcji „znikających wiadomości” wydaje się zbędne, ponieważ takie wiadomości nie mogą spowodować poważnego wycieku danych, jeżeli zostaną podane do wiadomości publicznej.

10. Podczas spotkania z zespołem dochodzeniowym Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawiciele Komisji podkreślili bardzo rygorystyczne wymogi bezpieczeństwa dotyczące korzystania z urządzeń korporacyjnych w Komisji, w tym obowiązek aktywowania przez użytkowników funkcji „znikających wiadomości” w aplikacji Signal w celu zminimalizowania ryzyka dla bezpieczeństwa (cyberataki). Oprócz wytycznych i zasad określonych w decyzji potwierdzającej odnieśli się oni do załącznika do regulaminu wewnętrznego Komisji, który stanowi również, że aplikacje do przesyłania wiadomości tekstowych nie mogą być wykorzystywane w przypadku ważnych informacji, które nie są krótkotrwałe (chyba że jest to wymagane w interesie służby) i muszą być zgodne z zaleceniami dotyczącymi automatycznego zanikania wiadomości.[8] Przedstawiciele Komisji zauważyli, że załącznik do regulaminu postępowania jest obecnie kwestionowany przed Sądem i zwrócili się do Rzecznika o ocenę, czy dochodzenie powinno zostać zamknięte, aby nie ingerować w postępowanie sądowe.

11. Podczas spotkania zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał przedstawicieli Komisji o przedział czasowy w ustawieniach związanych z „znikającymi wiadomościami” w aplikacji Signal na telefonie przewodniczącego. Przedstawiciele Komisji stwierdzili, że ze względów bezpieczeństwa nie można ujawnić tego przedziału czasowego. Wyjaśniły harmonogram wniosku skarżącego o publiczny dostęp: wniosek został zarejestrowany przez Sekretariat Generalny Komisji 31 stycznia 2024 r., a następnie przekazany do osobistego biura przewodniczącego Komisji 2 lutego 2024 r. Rada Ministrów nie odpowiedziała na wniosek. Przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że zespół ds. archiwów w gabinecie, który otrzymał wniosek, był odpowiedzialny za rozpatrywanie dużej liczby wniosków i korespondencji dotyczących nie tylko publicznego dostępu. Zauważyli, że skarżący zdecydował się odczekać 15 miesięcy przed złożeniem ponownego wniosku i w związku z tym pozostawił swój wniosek „uśpiony”.

12. W swoich uwagach do sprawozdania ze spotkania skarżący nie zgodził się z wyjaśnieniami Komisji i uznał, że harmonogram wydarzeń pozostaje niejasny. Uznał on w szczególności, że Komisja nie wyjaśniła, czy przewodnicząca i jej szef gabinetu byli świadomi wniosku w momencie omawiania przesłania. Stwierdził, że twierdzenie Komisji, zgodnie z którym okres przechowywania nie może zostać ujawniony „ze względów bezpieczeństwa”, nie zostało wystarczająco uzasadnione. Wydaje się, że po dniu 2 lutego 2024 r. nie ma dalszych pisemnych śladów dotyczących rozpatrywania wniosku. Zdaniem skarżącego taka praktyka budzi poważne obawy co do wewnętrznej rozliczalności i właściwej dokumentacji procedur administracyjnych. Zakwestionował również koncepcję „nieaktywnego wniosku” stosowaną przez Komisję w celu wyjaśnienia znacznego opóźnienia w jego rozpatrywaniu.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich prowadząca do wydania zalecenia

Uwagi wstępne

13. Z art. 228 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wynika, że Rzecznik Praw Obywatelskich „prowadzi dochodzenia, które uważa za uzasadnione […], z wyjątkiem przypadków, gdy domniemane fakty są lub były przedmiotem postępowania sądowego”.

14. Podczas spotkania z zespołem dochodzeniowym Rzecznika przedstawiciele Komisji zauważyli, że załącznik do regulaminu wewnętrznego Komisji, na którym oparła się ona w decyzji potwierdzającej, jest obecnie kwestionowany przed Sądem [9]. Przedstawiciele Komisji uznali, że dochodzenie Rzecznika w tej sprawie ma zasadniczo na celu ocenę funkcji „znikających wiadomości”, która jest jednym z elementów załącznika, który jest kwestionowany przed Trybunałem. Zwrócili się do Rzecznika o ocenę, czy dochodzenie powinno zostać zamknięte, aby nie ingerować w postępowanie sądowe.

15. Rzecznik Praw Obywatelskich podtrzymuje swoje stanowisko [10], że dopóki Trybunał nie wyda wyroku w sprawie zgodności z prawem spornego załącznika, nie zajmie ona stanowiska w sprawie załącznika jako takiego. Rzecznik wyjaśniła już, że ponieważ załącznik musi w każdym razie pozostać zgodny z rozporządzeniem 1049/2001 [11], będzie nadal oceniać zgodność indywidualnych decyzji potwierdzających przyjętych przez Komisję z rozporządzeniem 1049/2001, zgodnie z wykładnią sądów UE, oraz z zasadami dobrej administracji.

W przedmiocie terminu usunięcia spornej wiadomości tekstowej

16. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Unii, jeżeli dana instytucja twierdzi, że nie posiada żądanego dokumentu, istnieje domniemanie prawne, że oświadczenie to jest prawdziwe i dokładne [12]. Chociaż domniemanie to można obalić za pomocą istotnych i spójnych dowodów na to, że żądany dokument istnieje i jest w posiadaniu danej instytucji, to do wnioskodawcy należy przedstawienie takich dowodów. Twierdzenie skarżącej, zgodnie z którym zarzucany brak dokumentu jest sprzeczny z dobrą praktyką administracyjną, nie wystarcza do obalenia tego domniemania prawnego [13].

17. W niniejszej sprawie Komisja potwierdziła, że sporna wiadomość tekstowa istniała w pewnym momencie, ale już jej nie posiada. Nie ma powodu, by wątpić w prawdziwość oświadczenia Komisji, zgodnie z którym nie jest ona już w posiadaniu żądanego dokumentu.

18. Następnie pojawia się pytanie, kiedy wiadomość tekstowa została automatycznie usunięta.

19. Rzecznik konsekwentnie orzekał [14], że co do zasady instytucja, organ lub jednostka organizacyjna UE nie powinna usuwać dokumentu, który jest przedmiotem wniosku o publiczny dostęp, do czasu zakończenia procesu zaskarżenia odmowy udzielenia dostępu. Posiadanie przedmiotowego dokumentu umożliwia przeprowadzenie właściwej kontroli odmowy, czy to przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, czy przez Trybunał Sprawiedliwości UE.

20. W tym przypadku ani wgląd do akt sprawy, ani wyjaśnienia przedstawione przez Komisję podczas spotkania nie pozwoliły Rzecznikowi na ustalenie z całą pewnością, czy żądana wiadomość została automatycznie usunięta przed złożeniem przez skarżącego wniosku o publiczny dostęp, czy po jego złożeniu. Na podstawie dostarczonych informacji Rzecznik nie mógł również ustalić, w którym momencie Komisja przeszukała żądany dokument, tj. czy zrobiła to po otrzymaniu wniosku o udzielenie dostępu, czy też przeszukanie przeprowadzono dopiero rok później, gdy Komisja odpowiedziała na wniosek o udzielenie dostępu. Fakt, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie mógł ustalić odpowiednich terminów, stanowi sam w sobie problem.

21. Rzecznik Praw Obywatelskich zajmie się opóźnieniem w rozpatrywaniu wniosku o udzielenie dostępu w kolejnej sekcji. Jeżeli chodzi o termin usunięcia wiadomości, Rzecznik sugeruje, aby Komisja dostosowała swoje przepisy wewnętrzne w taki sposób, aby wymagały zachowania dokumentu niezwłocznie po otrzymaniu wniosku o publiczny dostęp do tego dokumentu, niezależnie od służby ostatecznie odpowiedzialnej za zajmowanie się jego treścią i niezależnie od tego, czy spełnia on kryteria rejestracji dokumentów Komisji, do czasu zakończenia jakiegokolwiek procesu zaskarżenia odmowy udzielenia dostępu.

Opóźnienie w rozpatrywaniu wniosku o publiczny dostęp

22. Kontrola akt Komisji wykazała, że wniosek skarżącego został zarejestrowany 31 stycznia 2024 r. przez Sekretariat Generalny Komisji i przekazany gabinetowi przewodniczącego Komisji 2 lutego 2024 r. Wniosek nie został rozpatrzony, dopóki skarżący nie złożył ponownego wniosku 15 miesięcy później, tj. 28 lipca 2025 r.

23. Rzecznik zauważa w tym względzie, że zespół „Archiwów” Gabinetu nie zareagował na przypisanie wniosku. Podczas spotkania z zespołem dochodzeniowym Rzecznika przedstawiciele Komisji wyjaśnili, że zespół „Archiwum” zajmuje się dużą liczbą wniosków i korespondencji dotyczących nie tylko publicznego dostępu. Ze skontrolowanych dokumentów wynika, że Sekretariat Generalny nie wydał żadnego przypomnienia ani nie podjął żadnych dalszych działań w celu monitorowania przetwarzania wniosku o publiczny dostęp do czasu złożenia przez skarżącego ponownego wniosku 15 miesięcy później.

24. Podczas spotkania z zespołem dochodzeniowym Rzecznika przedstawiciele Komisji argumentowali, że skarżący zdecydował się nie składać ponownego wniosku przez 15 miesięcy i w związku z tym pozostawił swój wniosek „w stanie uśpienia”. Komisja zdawała się sugerować, że skarżący powinien był złożyć ponowny wniosek niezwłocznie po upływie terminu 15 dni roboczych na udzielenie przez Komisję odpowiedzi na pierwotny wniosek.

25. Artykuł 7 rozporządzenia 1049/2001 stanowi, że „1. Wniosek o dostęp do dokumentu rozpatruje się niezwłocznie. Wnioskodawca otrzymuje potwierdzenie odbioru. W ciągu 15 dni roboczych od rejestracji wniosku instytucja udziela dostępu do żądanego dokumentu […] lub, w pisemnej odpowiedzi, podaje przyczyny całkowitej lub częściowej odmowy […]. 2. W przypadku całkowitej lub częściowej odmowy wnioskodawca może w ciągu 15 dni roboczych od otrzymania odpowiedzi instytucji złożyć ponowny wniosek […]. 3. W wyjątkowych przypadkach, na przykład w przypadku wniosku dotyczącego bardzo długiego dokumentu lub bardzo dużej liczby dokumentów, termin przewidziany w ust. 1 może zostać przedłużony o 15 dni roboczych […]. 4. Brak odpowiedzi ze strony instytucji w wyznaczonym terminie uprawnia wnioskodawcę do złożenia ponownego wniosku”. (podkreślenie dodane)

26. Oczywiste jest zatem, że brak ponownego wniosku w ciągu 15 dni roboczych od dorozumianej odmowy nie uprawnia instytucji do zaprzestania rozpatrywania wniosku o udzielenie dostępu. Jak orzekł Trybunał, „[p]ostanowiono mechanizm dorozumianej decyzji odmownej w celu przeciwdziałania ryzyku, że administracja zdecyduje się nie odpowiadać na wniosek o udzielenie dostępu do dokumentów i uniknąć kontroli sądowej, aby nie czynić bezprawnymi każdej decyzji wydanej z opóźnieniem. Z drugiej strony administracja jest co do zasady zobowiązana do udzielenia – nawet z opóźnieniem – uzasadnionej odpowiedzi na każdy wniosek obywatela. Podejście to jest zgodne z funkcją mechanizmu dorozumianej decyzji odmownej, która polega na umożliwieniu obywatelom zakwestionowania bezczynności administracji w celu uzyskania uzasadnionej odpowiedzi”.[15] Argument Komisji, zgodnie z którym wniosek skarżącego stał się „uśpiony” i mógł w jakiś sposób uzasadnić opóźnienie w jego rozpatrzeniu (do czasu złożenia wniosku potwierdzającego), nie jest zatem zgodny z duchem rozporządzenia 1049/2001 i utrwalonym orzecznictwem. Niewłaściwie przenosi odpowiedzialność za opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków o publiczny dostęp z instytucji na wnioskodawcę.

27. Rzecznik zauważa, że zasady określone w metodach pracy Komisji Europejskiej stanowią, że przejrzystość powinna charakteryzować pracę członków Komisji i ich gabinetów, oraz podkreśla znaczenie codziennej współpracy i wzajemnej pomocy między gabinetami a departamentami Komisji [16].

28. Ponadto art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej ustanawia prawo do dobrej administracji, które obejmuje między innymi obowiązki administracji w zakresie podejmowania decyzji w rozsądnym terminie i uzasadniania swoich decyzji [17].

29. W związku z powyższym Rzecznik stwierdza, że sposób, w jaki Komisja rozpatrzyła wniosek skarżącego o publiczny dostęp, stanowił niewłaściwe administrowanie. W związku z tym składająca petycję przedstawia poniżej odpowiednie zalecenie dotyczące rozpatrywania wniosków o publiczny dostęp w przypadku udziału gabinetu przewodniczącego lub jakiegokolwiek komisarza.

30. Rzecznik uważa, że Komisja powinna podjąć dalsze kroki w celu poprawy sposobu rozpatrywania wniosków o publiczny dostęp, takich jak ten w tej sprawie, oraz w celu zapewnienia ścisłego monitorowania ich postępów, aby uniknąć nieuzasadnionych opóźnień. Do Komisji należy wybór najwłaściwszych środków w tym celu. Niemniej jednak Rzecznik uważa, że środki takie jak ustanowienie specjalnej funkcyjnej skrzynki pocztowej, wdrożenie systemu śledzenia i (automatyczne) wysyłanie przypomnień do właściwych służb mogłyby zapewnić właściwe rozpatrywanie wniosków o dostęp w terminach określonych w rozporządzeniu 1049/2001.

W jaki sposób Komisja przechowuje informacje wymieniane z szefami państw lub rządów

31. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał [18], że instytucje, organy i jednostki organizacyjne UE nie mają prawnego obowiązku przechowywania kopii każdego dokumentu, który wchodzi w ich posiadanie; dysponują pewną swobodą w określaniu, które dokumenty rejestrują. Jednocześnie mają one obowiązek sporządzania i przechowywania dokumentacji dotyczącej ich działalności, w miarę możliwości w sposób niearbitralny i przewidywalny [19].

32. Komisja wyjaśniła, że jej przepisy dotyczące zarządzania dokumentacją stanowią, że „dokumenty są rejestrowane, jeżeli zawierają ważne informacje, które nie są krótkotrwałe, lub jeżeli mogą obejmować działania lub działania następcze ze strony Komisji lub jednego z jej departamentów”.[20] Komisja uznała, że sporna wiadomość tekstowa, w której prezydent Republiki Francuskiej powtórzył stanowisko przekazane już Komisji przez Francję w sprawie negocjacji handlowych między UE a Mercosurem, nie spełnia tych kryteriów rejestracji.

33. Podczas spotkania z zespołem dochodzeniowym Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawiciele Komisji stwierdzili, że w praktyce wiadomości tekstowe o ważnej treści lub tematyce, które wymagałyby działań następczych ze strony Komisji, są przekazywane odpowiednim służbom w celu rejestracji i dalszego przetwarzania.

34. Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że wiadomości tekstowe dotyczące polityki, działań i decyzji Komisji [21] wymieniane między członkami Komisji Europejskiej a szefami państw lub rządów powinny co najmniej zostać zachowane w pewnej formie i przez rozsądny okres, biorąc pod uwagę ich prawdopodobne znaczenie. Ma to na celu zapewnienie, aby potencjalne wnioski o publiczny dostęp do takich wiadomości mogły być odpowiednio rozpatrywane, oraz umożliwienie późniejszego przeglądu przez Rzecznika Praw Obywatelskich lub Trybunał. Chociaż to konkretne dochodzenie nie dotyczyło wiadomości wymienianych z ministrami, to samo rozumowanie powinno analogicznie odnosić się również do takich komunikatów.

35. Bez odpowiedniego prowadzenia dokumentacji bardzo trudno jest Rzecznikowi Praw Obywatelskich, a nawet Trybunałowi zweryfikować, czy – jak twierdziła Komisja – wiadomości wymieniane za pośrednictwem aplikacji do komunikacji mobilnej między, w tym przypadku, prezydentem Republiki Francuskiej a przewodniczącym Komisji dotyczące umowy handlowej między UE a Mercosurem odzwierciedlały poglądy Francji, które były już znane i omawiane z Komisją. Rzecznik Praw Obywatelskich jest nadal przekonany, że wysoka przejrzystość w tej dziedzinie zwiększa zaufanie obywateli do działań ich rządów i instytucji UE.

36. W szczególności Rzecznik sugeruje, aby Komisja zapewniła w przyszłości należyte przechowywanie przez rozsądny okres wszystkich wiadomości tekstowych i komunikatów natychmiastowych dotyczących polityki, działań i decyzji Komisji wymienianych między szefami państw lub rządów lub ministrami a członkami Komisji, w tym wiadomości podlegających automatycznemu usunięciu po upływie określonego czasu.

Zalecenie

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia Komisji następujące zalecenie:

Komisja powinna dokonać przeglądu i udoskonalić sposób rozpatrywania wniosków o publiczny dostęp w przypadku udziału gabinetu przewodniczącego lub jakiegokolwiek komisarza. Komisja powinna również aktywnie i ściśle monitorować postępy w realizacji tych wniosków, aby uniknąć nieuzasadnionych opóźnień.

Komisja i skarżący zostaną poinformowani o tym zaleceniu. Zgodnie z art. 4 ust. 2 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja przesyła szczegółową opinię do dnia 3 września 2026 r.

Propozycje ulepszeń

Komisja powinna dostosować swoje przepisy wewnętrzne w taki sposób, aby wymagały zachowania dokumentu niezwłocznie po otrzymaniu wniosku o publiczny dostęp do tego dokumentu i do czasu zakończenia postępowania w sprawie zakwestionowania odmowy udzielenia dostępu, niezależnie od służby ostatecznie odpowiedzialnej za rozpatrywanie jego treści oraz od tego, czy spełnia on kryteria rejestracji dokumentów Komisji.

Komisja powinna zapewnić, aby wszystkie wiadomości tekstowe i komunikaty natychmiastowe związane z polityką, działaniami i decyzjami Komisji wymieniane między szefami państw lub rządów lub ministrami a członkami Komisji, w tym wiadomości podlegające automatycznemu usuwaniu po pewnym czasie, były należycie przechowywane przez rozsądny okres.

 

Teresa Anjinho

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 3 czerwca 2026 r.

 

[1] Dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC.

[2] Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R104.

[3] List inauguracyjny do Komisji jest dostępny pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/211703

[4] Sprawozdanie z posiedzenia jest dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/inspection-report/en/217450.

[5] Komisja odniosła się do art. 7 ust. 1 decyzji (UE) 2021/2121 w sprawie zarządzania dokumentacją i archiwów, dostępnego pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2021/2121/oj oraz art. 5 ust. 2 lit. a) szczegółowych zasad stosowania rozporządzenia (WE) nr 1049/2001, załącznik do decyzji Komisji (UE) 2024/3080 z dnia 4 grudnia 2024 r. ustanawiającej regulamin wewnętrzny Komisji, dostępny pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2024/3080/oj/eng.

[6] „Wytyczne Komisji dotyczące dopuszczalnego korzystania z aplikacji do obsługi komunikatorów internetowych” z dnia 1 września 2019 r., niedostępne publicznie.

[7] Komisja odniosła się do „Listy kontrolnej służącej zwiększeniu bezpieczeństwa sygnału” z 8 lipca 2022 r., opublikowanej w intranecie Komisji (niedostępnej publicznie).

[8] Art. 5 ust. 4 „Szczegółowych zasad stosowania rozporządzenia (WE) nr 1049/2001”, zob. przypis 5.

[9] Sprawy T-146/25 De Capitani i in. przeciwko Komisji oraz T-641/25 Client Earth przeciwko Komisji.

[10] Zob. w tym względzie pkt 30 decyzji zamykającej Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 1405/2024/OAM, dostępnej pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/213196.

[11] Zgodnie z art. 15 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który zobowiązuje każdą instytucję, każdy organ lub każdą jednostkę organizacyjną do „opracowania w swoim regulaminie wewnętrznym szczegółowych przepisów dotyczących dostępu do jej dokumentów, zgodnie z rozporządzeniami, o których mowa w akapicie drugim”. Sąd orzekł, że regulamin postępowania przyjęty przez Komisję (w sprawach połączonych T-371/20 i T-554/20 Pollinis przeciwko Komisji, pkt 93) lub konkluzje przyjęte przez Radę (w sprawie T-255/24 Nouwen przeciwko Radzie, pkt 103) muszą pozostać zgodne z rozporządzeniem 1049/2001. W tej ostatniej sprawie Trybunał orzekł, że „zakres obowiązków ciążących na instytucji Unii na mocy rozporządzenia nr 1049/2001, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez sąd Unii, nie może zależeć od treści aktów, takich jak konkluzje Rady, przyjętych przez samą zainteresowaną instytucję”.

[12] Wyrok Sądu z dnia 23 kwietnia 2018 r., Verein Deutsche Sprache/Komisja, sprawa T-468/16, pkt 35-37; dostępne pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=T-468/16

[13] Zob. postanowienie Trybunału z dnia 30 stycznia 2019 r., Verein Deutsche Sprache eV/Komisja Europejska, sprawa C-440/18 P, pkt 23–24; dostępne pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-440/18&language=en

[14] Zob. decyzja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie sposobu rozpatrzenia przez Komisję Europejską wniosku o publiczny dostęp do e-maili jej przedstawicieli z siedzibą w Grecji dotyczących sytuacji migracyjnej w dwóch hotspotach (sprawa 211/2022/TM), pkt 24: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/157768.

[15] Wyrok Sądu z dnia 19 stycznia 2010 r., Co-Frutta Soc. coop przeciwko Komisji Europejskiej, sprawy połączone T‐355/04 i T-446/04, pkt 59, dostępny pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=ecli:ECLI%3AEU%3AT%3A2010%3A15.

[16] Komunikat Przewodniczącego do Komisji: „The Working Methods of the European Commission” [Metody pracy Komisji Europejskiej], 1 grudnia 2019 r., P(2019) 2, dostępne pod adresem: https://commissioners.ec.europa.eu/document/download/0dbda7ed-b7fb-4d7e-9e62-6c8b0f54be62_en?filename=working-methods.pdf. Nowe „metody pracy” przyjęte w grudniu 2024 r. (niemające zastosowania w momencie składania pierwotnego wniosku) zawierają te same zasady.

[17] Artykuł 41 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, dostępny pod adresem: http://data.europa.eu/eli/treaty/char_2012/oj.

[18] Zob. decyzja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 2134/2018/FP w sprawie odmowy udzielenia przez Komisję Europejską publicznego dostępu do materiałów informacyjnych wykorzystywanych przez jej przewodniczącego podczas spotkania z prezydentem Stanów Zjednoczonych, pkt 12: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/120381.

[19] Wyrok Sądu z dnia 20 września 2019 r. w sprawie T‑433/17, Dehousse przeciwko TSUE, pkt 47–48, dostępny pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62017TJ0433.

[20] Art. 7 ust. 1 decyzji (UE) 2021/2121 w sprawie zarządzania dokumentacją i archiwizacją, dostępny pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2021/2121/oj

[21] Zgodnie z art. 3 lit. a) rozporządzenia 1049/2001 „dokument” oznacza „wszelkie treści bez względu na nośnik (zapisane na papierze lub przechowywane w formie elektronicznej lub jako nagranie dźwiękowe, wizualne lub audiowizualne) dotyczące kwestii związanych z polityką, działalnością i decyzjami wchodzącymi w zakres odpowiedzialności instytucji”(podkreślenie dodane).

What did you think of this automatic translation? Give us your opinion!