Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Teresa Anjinho stwierdziła szereg niedociągnięć proceduralnych w sposobie, w jaki Komisja Europejska przygotowała kilka wniosków ustawodawczych, które uznała za pilne. W ujęciu łącznym niedociągnięcia stanowiły niewłaściwe administrowanie.

Ustalenia opierają się na trzech odrębnych dochodzeniach opartych na skargach, w których zbadano, w jakim stopniu Komisja stosowała standardowe zasady i procedury kształtowania polityki podczas przygotowywania projektów ustawodawczych dotyczących należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (Omnibus I), wspólnej polityki rolnej (WPR) i zwalczania przemytu migrantów.

Przygotowując te pilne wnioski ustawodawcze, Komisja nie wdrożyła niektórych części własnych przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa, które mają zapewnić, aby stanowienie prawa było oparte na dowodach, przejrzyste i inkluzywne.

„Komisja musi być w stanie pilnie reagować na różne sytuacje, zwłaszcza w obecnym kontekście geopolitycznym. Musi jednak zadbać o to, by rozliczalność i przejrzystość nadal stanowiły część jej procesów legislacyjnych oraz by jej działania były jasno wyjaśniane obywatelom” – stwierdziła Anjinho.

„W przyszłości należy osiągnąć lepszą równowagę między sprawną administracją a zagwarantowaniem minimalnych standardów proceduralnych w procesie stanowienia prawa. Niektóre zasady dobrego stanowienia prawa nie mogą zostać naruszone nawet ze względu na pilny charakter sprawy”.  

„Komisja powinna udoskonalić przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa, tak aby przygotowanie pilnego prawodawstwa pozostało przejrzyste i oparte na dowodach” – stwierdziła rzeczniczka.

Niedociągnięcia proceduralne stwierdzone w dochodzeniach Rzecznika Praw Obywatelskich obejmowały niepełne uzasadnienie pilnego charakteru wniosków ustawodawczych dla opinii publicznej oraz nieudokumentowanie powodów odstąpienia od wewnętrznych przepisów dotyczących stanowienia prawa, znanych jako przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa.

Pojawiły się również problemy specyficzne dla każdego z trzech procesów legislacyjnych, w tym: 

skrócenie czasu konsultacji między służbami Komisji do mniej niż 24 godzin w ciągu weekendu (Omnibus I)

opublikowanie dokumentu zawierającego dowody na poparcie wniosku ustawodawczego z opóźnieniem (przepisy dotyczące przemytu migrantów) i po ich zatwierdzeniu (WPR)

Brak jasnych zapisów wewnętrznych dotyczących przeprowadzania oceny spójności klimatycznej (WPR i dyrektywa zbiorcza I)

Zalecenia i dalsze sugestie

W swoich dwóch wybiegających w przyszłość zaleceniach dla Komisji Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do niej o zapewnienie przewidywalnego, spójnego i niearbitralnego stosowania przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa oraz o to, by przyszłe pilne przygotowanie wniosków ustawodawczych było zawsze przejrzyste, oparte na dowodach i inkluzywne.

Rzeczniczka przedstawiła również szereg sugestii w świetle zbliżającego się przeglądu przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa. Obejmują one wyjaśnienie, że oceny klimatu należy przeprowadzać w odniesieniu do wszystkich wniosków ustawodawczych, oraz wyjaśnienie minimalnych norm dotyczących konsultacji z zainteresowanymi stronami w pilnych procedurach.

Kontekst

Wytyczne w sprawie lepszego stanowienia prawa określają zasady, których Komisja Europejska przestrzega podczas przygotowywania nowych inicjatyw i wniosków oraz podczas zarządzania istniejącym prawodawstwem i jego oceny.

Chociaż Komisja stwierdziła, że przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa nie są prawnie wiążące, Rzecznik konsekwentnie stwierdza, że instytucje UE powinny stosować przepisy, które same ustanowiły.

Wszystkie trzy dochodzenia – związane z rozporządzeniem zbiorczym w sprawie zrównoważonego rozwoju, WPR i wnioskami ustawodawczymi dotyczącymi zwalczania przemytu migrantów – zostały wszczęte w następstwie skarg organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

Zalecenie Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć tutaj.