Αξιότιμε κ. Χ,

Γράφω για να αναζητήσω λύση στην παραπάνω υπόθεση.

Η υπόθεση αφορά την άρνηση του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Έρευνας (REA) να παράσχει στο κοινό πρόσβαση σε επιστολή που απέστειλε σε δικαιούχο [1] σχετικά με την ανάκτηση της χρηματοδότησης της ΕΕ τον Ιούλιο του 2025. Ο REA αρνήθηκε την πρόσβαση με βάση την ανάγκη προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (τα οποία ο καταγγέλλων δεν αμφισβήτησε) και την ανάγκη προστασίας των εμπορικών συμφερόντων του ενδιαφερόμενου δικαιούχου [2].

Μετά την επιβεβαιωτική αίτηση της καταγγέλλουσας, στις 9 Μαρτίου 2026, ο ΕΟΕ επιβεβαίωσε τη θέση του ότι δεν μπορούσε να χορηγηθεί πρόσβαση στην επιστολή.

Ειδικότερα, ο REA ισχυρίστηκε ότι η επιστολή περιέχει ευαίσθητες εμπορικές πληροφορίες που δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί, όπως ευαίσθητες χρηματοοικονομικές πληροφορίες (τρόπος λειτουργίας και στρατηγικές εσωτερικού ελέγχου, εμπιστευτικός χαρακτήρας της επιθεώρησης, συμπεριλαμβανομένων των αποτελεσμάτων των ερευνών) και στοιχεία και υποθέσεις εσωτερικής οργάνωσης/διοικητικά στοιχεία (όπως πιθανά πορίσματα σχετικά με το προσωπικό ή τους εταίρους του δικαιούχου).

Ο ΕΟΕ έκρινε ότι η γνωστοποίηση των πληροφοριών αυτών θα έθιγε τα εμπορικά συμφέροντα του οικείου δικαιούχου, καθώς θα μπορούσε να εκθέσει τον δικαιούχο σε εξωτερικές επικρίσεις, σε προσβολή της φήμης του και σε απώλεια επιχειρηματικών εταίρων.

Ο REA έκρινε επίσης ότι δεν υφίσταται υπέρτερο δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πρόσβαση έπρεπε να απορριφθεί προκειμένου να διασφαλιστούν «δίκαιες και συνεπείς αιτήσεις συμμετοχής στη χρηματοδότηση της ΕΕ και πιθανοί κανόνες ανάκτησης, καθώς και να παρασχεθεί ο αναγκαίος βαθμός διακριτικής ευχέρειας κατά τη διάρκεια των εν εξελίξει διαδικασιών. Η δημοσιοποίηση πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τα σχετικά ρυθμιστικά πλαίσια, τα οποία υπαγορεύουν πότε και πώς οι πληροφορίες μπορούν να ανταλλάσσονται δημόσια.»

Όσον αφορά τη δυνατότητα χορήγησης μερικής πρόσβασης, ο REA υποστήριξε ότι τα τμήματα της επιστολής που θα μπορούσαν ενδεχομένως να δημοσιοποιηθούν δεν θα παρείχαν ουσιαστικές πληροφορίες ή αξία.

Στις 9 Μαρτίου 2026 η καταγγέλλουσα απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή.

Ο καταγγέλλων δεν είναι ικανοποιημένος από την άρνηση του ΕΟΕ να κοινοποιήσει την επιστολή. Αμφισβήτησε κατά πόσον το έγγραφο μπορεί να θεωρηθεί εμπορικά ευαίσθητο καθ’ όλη τη διάρκειά του και υποστήριξε ότι υπάρχει υπέρτερο δημόσιο συμφέρον για τη γνωστοποίηση.

Ειδικότερα, ο καταγγέλλων επισήμανε ότι ο ενδιαφερόμενος δικαιούχος είχε εκδώσει δελτίο Τύπου με το οποίο ανήγγειλε την οικειοθελή επιστροφή της χρηματοδότησης της ΕΕ πριν από την αποστολή της επίμαχης επιστολής. Προσέθεσε ότι υπάρχει δημόσιο συμφέρον για τη γνωστοποίηση, δηλαδή για την κατανόηση των λόγων για τους οποίους ο REA αποδέχθηκε την επιστροφή της χρηματοδότησης χωρίς να έχει προβεί σε δική του εκτίμηση της κατάστασης, μολονότι τα σχετικά έργα είχαν κλείσει πριν από περισσότερα από έξι έτη και είχαν υποβληθεί τότε σε έλεγχο.

Απαντώντας στην καταγγελία, ο REA επανέλαβε τη θέση του και τα επιχειρήματα που προέβαλε.

Βάσει του ελέγχου που διενήργησε η ερευνητική μου ομάδα, φαίνεται ότι το επίμαχο έγγραφο δεν περιέχει τις πληροφορίες που περιγράφει ο REA, όπως ευαίσθητες οικονομικές πληροφορίες του δικαιούχου ή πληροφορίες σχετικά με την εσωτερική του οργάνωση.

Αντιθέτως, με το έγγραφο αυτό, ο REA εκφράζει την ικανοποίησή του για την απόφαση της δικαιούχου να κινήσει έρευνα, να της κοινοποιήσει τα πορίσματα της έρευνας αυτής και να λάβει διορθωτικά μέτρα. Ο ΕΟΕ ενημέρωσε επίσης τον δικαιούχο ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες του είχαν ενημερωθεί, ότι ανέλυαν τις παρεχόμενες πληροφορίες και ότι θα ήταν σε επαφή όσον αφορά την ανάκτηση τυχόν αχρεωστήτως καταβληθέντων κονδυλίων της ΕΕ. Η επιστολή είναι μάλλον σύντομη και διατυπωμένη με πολύ γενικούς όρους. Δεν αντικατοπτρίζει συγκεκριμένα πορίσματα της έρευνας του δικαιούχου ή του ΕΟΕ επί του θέματος, όπως οι τίτλοι των συγκεκριμένων σχετικών έργων ή τα ποσά που ο δικαιούχος σκόπευε ή έπρεπε να επιστρέψει.

Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης δεν μπορούν να επικαλεστούν την ανάγκη προστασίας των εμπορικών συμφερόντων απλώς και μόνο επειδή το ζητούμενο έγγραφο περιέχει πληροφορίες σχετικά με νομικό πρόσωπο και τις επιχειρηματικές του σχέσεις. Η σχετική εξαίρεση που περιέχεται στη νομοθεσία της ΕΕ για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα (κανονισμός 1049/2001)[3] αποσκοπεί στην προστασία των εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών, δηλαδή των πληροφοριών οι οποίες, εάν δημοσιοποιηθούν, θα υπονόμευαν τα νόμιμα εμπορικά συμφέροντα του ενδιαφερόμενου νομικού προσώπου, όπως οι πληροφορίες που σχετίζονται με την επιχειρηματική στρατηγική ή την τεχνογνωσία.[4] Κατά την επίκληση της εξαίρεσης αυτής, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να εξηγήσουν τον τρόπο με τον οποίο η δημοσιοποίηση θα μπορούσε να υπονομεύσει συγκεκριμένα και πραγματικά τα διακυβευόμενα νόμιμα εμπορικά συμφέροντα. Επιπλέον, ο κίνδυνος πρόκλησης ζημίας πρέπει να είναι ευλόγως προβλέψιμος και όχι αμιγώς υποθετικός [5].

Στην παρούσα υπόθεση, το γεγονός και μόνον ότι ένα έγγραφο αναφέρεται σε εσωτερική έρευνα σχετικά με τη χρήση ενωσιακής χρηματοδότησης από δικαιούχο δεν καθιστά, αυτό καθαυτό, τις πληροφορίες εμπορικά ευαίσθητες. Επιπλέον, οι πληροφορίες που περιέχονται στο έγγραφο δεν υπερβαίνουν τις πληροφορίες που είχαν ήδη δημοσιοποιηθεί από τον δικαιούχο σε δελτίο Τύπου εκείνη την εποχή και οι οποίες εξακολουθούν να είναι διαθέσιμες στον ιστότοπό του [6], εκτός από το γεγονός ότι ο ΕΟΕ εξέταζε ο ίδιος το θέμα.

Ως εκ τούτου, παραμένει ασαφές γιατί ο REA θεωρεί ότι η γνωστοποίηση της επιστολής θα μπορούσε να υποβάλει τον δικαιούχο σε εξωτερική κριτική, βλάβη της φήμης και απώλεια επιχειρηματικών εταίρων ή πελατών.

Επιπλέον, φαίνεται ότι η άρνηση του ΕΟΕ να παράσχει πρόσβαση του κοινού στην επιστολή οδήγησε τον καταγγέλλοντα να πιστέψει ότι ο ΕΟΕ αποδέχθηκε την ανάκτηση ποσών βάσει πληροφοριών που παρασχέθηκαν από δικαιούχο, αντί να εξετάσει το ίδιο το θέμα, κάτι που προφανώς δεν συμβαίνει.

Εν κατακλείδι, φαίνεται ότι οι πληροφορίες που περιέχονται στο επίμαχο έγγραφο δεν μπορούν ευλόγως να θεωρηθούν εμπορικά ευαίσθητες κατά την έννοια του κανονισμού 1049/2001 και ότι η δημοσιοποίηση θα καθησυχάσει το κοινό ότι τόσο ο δικαιούχος όσο και ο REA λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την κατάλληλη αντιμετώπιση της κατάστασης.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, θα ήθελα να προτείνω, ως λύση, στον ΕΟΕ να επανεξετάσει τη θέση του σχετικά με το αίτημα πρόσβασης του καταγγέλλοντος, με σκοπό τη χορήγηση ευρείας πρόσβασης στο κοινό (μόνο με απαλοιφές δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα), λαμβάνοντας υπόψη τις ανωτέρω εκτιμήσεις. Στο πλαίσιο αυτό και σε περίπτωση αμφιβολιών, ο ΕΟΕ θα μπορούσε να διαβουλευθεί με τον ενδιαφερόμενο δικαιούχο για να λάβει τις απόψεις του επί του θέματος.

Θα σας παρακαλούσα να μου αποστείλετε την απάντησή σας στην εν λόγω επιστολή έως τις 30 Ιουνίου 2026.[7]

Σε αυτό το στάδιο, η πρόταση λύσης είναι εμπιστευτική. Ωστόσο, η ερευνητική μου ομάδα ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα για την πρόθεσή μου να αναζητήσω λύση στην υπόθεση αυτή [8].

Επισημαίνεται ότι η συνήθης πρακτική μας είναι να αποστέλλουμε αντίγραφο της πρότασης λύσης στον καταγγέλλοντα για παρατηρήσεις, μαζί με αντίγραφο της απάντησης του θεσμικού οργάνου σε αυτήν, μόλις λάβουμε την εν λόγω απάντηση. Ως εκ τούτου, θα ήθελα να ζητήσω από τον ΕΟΕ να ενημερώσει το Γραφείο μου εάν τυχόν πληροφορίες που περιέχονται στην πρόταση λύσης ή στην απάντησή του δεν θα πρέπει να κοινοποιηθούν στον καταγγέλλοντα.

Με εκτίμηση,

Teresa Anjinho
Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής 

Στρασβούργο, 29/05/2026 

[1] Αριθμός PIC 999988424.

[2] Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο β) και το άρθρο 4 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στα ευρωπαϊκά

Έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής: http://data.europa.eu/eli/reg/2001/1049/oj.

[3] Άρθρο 4 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001.

[4] Αιτιολογία Βλ., για παράδειγμα, απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 7ης Φεβρουαρίου 2018, PTC Therapeutics International κατά EMA, T­718/15, σκέψη 85: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=199044&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=13039858.

[5] Βλ., για παράδειγμα, απόφαση του Δικαστηρίου της 4ης Σεπτεμβρίου 2018, ClientEarth κατά Επιτροπής, C‐57/16 P, σκέψη 51: https://curia.europa.eu/juris/document.jsf?text=&docid=205322&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=19039430.

[6] Βλ.: https://www.erasmusmc.nl/nl-nl/artikelen/erasmus-mc-betaalt-subsidiegeld-terug-na-onderzoek?utm_source=chatgpt.com.

[7] Εάν επιθυμείτε να υποβάλετε έγγραφα ή πληροφορίες που θεωρείτε εμπιστευτικά και τα οποία δεν θα πρέπει να γνωστοποιηθούν στον καταγγέλλοντα, σημειώστε τα με την ένδειξη «Εμπιστευτικό». Τα κρυπτογραφημένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να σταλούν στο ειδικό γραμματοκιβώτιό μας.

[8] Αιτιολογία Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 10 του καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, κανονισμός 2021/1163, της 24ης Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση του καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και των γενικών όρων άσκησης των καθηκόντων του:

https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/statute/en