Εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή ^[1].

Ιστορικό της καταγγελίας

1. Στις 26 Ιουλίου 2018, ο καταγγέλλων ζήτησε από τον Εκτελεστικό Οργανισμό Καινοτομίας και Δικτύων (INEA) να του χορηγήσει πρόσβαση στο σύνολο των εγγράφων που υπέβαλε δημόσια επιχείρηση (η εθνική αρχή κυβερνοασφάλειας κράτους μέλους) κατόπιν πρόσκλησης υποβολής προτάσεων σχετικά με τις ενισχυμένες εθνικές υπηρεσίες και δυνατότητες διαλειτουργικότητας στον τομέα της κυβερνοασφάλειας (eCSI).^[2]

2. Την 1η Αυγούστου 2018, ο INEA απάντησε στον καταγγέλλοντα προσδιορίζοντας τα ζητούμενα έγγραφα ως τα έντυπα αίτησης επιχορήγησης Α έως Δ που υπέβαλε η δημόσια επιχείρηση. Αρνήθηκε να του επιτρέψει την πρόσβαση του κοινού βάσει της εξαίρεσης των εμπορικών συμφερόντων που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση και της εξαίρεσης των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού 1049/2001 ^[3].

3. Την ίδια ημέρα, ο καταγγέλλων υπέβαλε αίτηση επανεξέτασης (αποκαλούμενη «επιβεβαιωτική αίτηση») ζητώντας από τον INEA να επανεξετάσει την προηγούμενη άρνησή του και να του χορηγήσει πρόσβαση του κοινού στα ζητηθέντα έγγραφα.

4. Στις 7 Αυγούστου 2018, ο INEA ζήτησε τη γνώμη της δημόσιας επιχείρησης από την οποία προέρχονταν τα ζητηθέντα έγγραφα, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 4, του κανονισμού 1049/2001.

5. Στις 21 Αυγούστου 2018, ο INEA επιβεβαίωσε την προηγούμενη απόφασή του με την οποία αρνήθηκε την πρόσβαση του κοινού στα ζητηθέντα έγγραφα.

6. Στις 7 Οκτωβρίου 2018 ο καταγγέλλων υπέβαλε καταγγελία στον Διαμεσολαβητή.

Η πρόταση του Διαμεσολαβητή για λύση

7. Ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι, μετά το αίτημα επανεξέτασης του καταγγέλλοντος, ο INEA ζήτησε τη γνώμη της δημόσιας επιχείρησης από την οποία προέρχονταν τα έγγραφα σχετικά με τη δυνατότητα δημοσιοποίησης των ζητηθέντων εγγράφων. Στο πλαίσιο αυτό, ο INEA υπέβαλε πρόταση μερικής δημοσιοποίησης. Ανέφερε τις πληροφορίες που θεωρούσε εμπορικά ευαίσθητες και τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, και οι οποίες, ως εκ τούτου, θα πρέπει να απαλειφθούν, και κάλεσε τη δημόσια επιχείρηση να διατυπώσει τις απόψεις της σχετικά με την προτεινόμενη γνωστοποίηση. Η δημόσια επιχείρηση ανέφερε ότι δεν συμφωνούσε με τη δημοσιοποίηση των εγγράφων. Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι ο INEA δεν δεσμευόταν από τη γνώμη της κοινής επιχείρησης, όπως διαπιστώθηκε στην υπόθεση Τερεζάκης κατά Επιτροπής [4].

8. Ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι τα ζητούμενα έγγραφα περιέχουν λεπτομερή περιγραφή του έργου. Περιέχουν επίσης ορισμένες τεχνικές πληροφορίες που φαίνεται να αποτελούν τη μεθοδολογία και την τεχνογνωσία της δημόσιας επιχείρησης, καθώς και οικονομικές πληροφορίες σχετικά με τα εκτιμώμενα στοιχεία του προϋπολογισμού και το κόστος του έργου [5]. ^Ο Διαμεσολαβητής αναγνώρισε την εμπορική αξία των πληροφοριών αυτών και συμφώνησε ότι η γνωστοποίησή τους στους ανταγωνιστές (μέσω της πρόσβασης του κοινού) θα μπορούσε να δημιουργήσει αθέμιτο πλεονέκτημα σε μελλοντικές προσκλήσεις υποβολής προσφορών και προτάσεων. Ο Διαμεσολαβητής κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι ο καταγγέλλων δεν απέδειξε την ύπαρξη υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος για τη δημοσιοποίηση του ζητούμενου εγγράφου, το οποίο θα δικαιολογούσε την άρνηση προστασίας των εμπορικών συμφερόντων της δημόσιας επιχείρησης. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να θεωρούνται εμπορικά ευαίσθητες, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο του κανονισμού 1049/2001.

9. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι τα ζητούμενα έγγραφα περιέχουν ορισμένες πληροφορίες, όπως το πεδίο εφαρμογής και οι στόχοι του προτεινόμενου έργου, η συνάφειά του και οι περιγραφές της δραστηριότητας, οι οποίες δεν φαίνεται να είναι εμπιστευτικές από εμπορική άποψη, αλλά μάλλον γενικές πληροφορίες σχετικά με το έργο, σύμφωνα με τη δημόσια διαθέσιμη πρόσκληση υποβολής προτάσεων.^[6] Ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι όχι μόνο η πρόσκληση υποβολής προτάσεων είναι ήδη διαθέσιμη στο κοινό, αλλά και οι πληροφορίες σχετικά με το έργο, όπως επιβεβαιώθηκε από τον καταγγέλλοντα ^[7] και τον INEA ^[8]. Υπό το πρίσμα αυτό, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πληροφορίες αυτές δεν είναι ευαίσθητες και ότι η αποκάλυψή τους δεν θα έθιγε τα εμπορικά συμφέροντα της δημόσιας επιχείρησης ούτε τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.

10. Ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι ο καταγγέλλων δεν είχε αποδείξει την ανάγκη διαβίβασης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ^[9] και συμφώνησε ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα στα ζητούμενα έγγραφα θα πρέπει να απαλειφθούν, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού 1049/2001 και το άρθρο 8 στοιχείο β) του κανονισμού 45/2001.

11. Με βάση την ανωτέρω αξιολόγηση, η Διαμεσολαβήτρια πρότεινε στον INEA να γνωστοποιήσει εν μέρει τα ζητούμενα έντυπα αιτήσεων επιχορήγησης Α και Δ που υπέβαλε η δημόσια επιχείρηση στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προτάσεων από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη», απαλείφοντας μόνο πληροφορίες που θεωρεί ότι είναι πραγματικά εμπορικά ευαίσθητες ή δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που χρήζουν προστασίας. Η Διαμεσολαβήτρια πρότεινε ότι η αρχική πρόταση του INEA για μερική δημοσιοποίηση (που υποβλήθηκε κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων) ήταν η κατάλληλη βάση για να προχωρήσει. Ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι, κατά τη δημοσιοποίηση των εγγράφων, ο INEA θα πρέπει να ακολουθεί τη διαδικασία Akzo και να κοινοποιεί εκ των προτέρων την απόφαση στη δημόσια επιχείρηση, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να προβάλει νομική ένσταση, εφόσον το επιθυμεί ^[10].

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή μετά την πρόταση λύσης

12. Ο INEA απέρριψε την πρόταση του Διαμεσολαβητή για μερική δημοσιοποίηση των εντύπων Α και Δ της αίτησης επιχορήγησης. Εκτός από τα προηγούμενα επιχειρήματά του, ο INEA παρείχε περαιτέρω λόγους για τη μη δημοσιοποίηση των ζητούμενων εγγράφων.

13. Ο INEA επισήμανε ότι υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με το πεδίο εφαρμογής και τους στόχους του έργου eCSI, οι οποίες είναι διαθέσιμες στο κοινό και οι οποίες «συμπίπτουν βασικά» με τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στα μέρη των εγγράφων που πρότεινε ο Διαμεσολαβητής τα οποία θα πρέπει να δημοσιοποιηθούν. Υποστήριξε ότι ο διοικητικός φόρτος της εφαρμογής της πρότασης του Διαμεσολαβητή «δεν θα σταθμιζόταν έναντι του πιθανού συμφέροντος του αιτούντος να λάβει τις ήδη δημόσιες πληροφορίες». Θεώρησε ότι η μερική πρόσβαση δεν θα είχε νόημα, δεδομένου ότι οι πληροφορίες που θα μπορούσαν να γνωστοποιηθούν είναι ήδη δημόσιες ^[11].

14. Ο INEA τόνισε επίσης ότι το έργο αφορά την κυβερνοασφάλεια, έναν τομέα στον οποίο η εμπιστευτικότητα είναι απαραίτητη. Σημείωσε ότι, εάν δημοσιοποιηθούν τα ζητούμενα έγγραφα, θα παραβιαστεί η εμπιστοσύνη μεταξύ της Επιτροπής και των σχετικών φορέων υλοποίησης και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απροθυμία υποβολής αίτησης για επιχορηγήσεις στο μέλλον. Ανέφερε ότι οι εν λόγω φορείς παρέχουν, στις προτάσεις έργων τους, λεπτομέρειες σχετικά με το προσωπικό και τις δραστηριότητές τους, οι οποίες, εάν αποκαλυφθούν, θα επιτρέψουν σε εξωτερικούς φορείς να κατανοήσουν τη λειτουργία τους. Επιπλέον, σημείωσε ότι, δεδομένου ότι ορισμένοι από τους φορείς υλοποίησης αποτελούν μέρος της υποδομής ασφάλειας και πληροφοριών των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, η δημοσιοποίηση θα μπορούσε επίσης να βλάψει την κυβερνοασφάλεια των κρατών μελών μέσω στοχευμένων κυβερνοεπιθέσεων.

15. Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι η εφαρμογή της πρότασής της δεν συνεπάγεται διοικητικό φόρτο για τον INEA. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι, κατά τη διαβούλευση με τη δημόσια επιχείρηση από την οποία προήλθαν τα έγγραφα, ο INEA είχε ήδη υποβάλει αρχική πρόταση μερικής δημοσιοποίησης. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει επίσης ότι στην πρότασή του ο INEA ανέφερε τις πληροφορίες που ήταν εμπορικά ευαίσθητες και τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια διαπιστώνει ότι η χορήγηση μερικής πρόσβασης στα ζητούμενα έγγραφα δεν θα απαιτούσε σημαντικές πρόσθετες εργασίες από τον INEA, καθώς οι εργασίες έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

16. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί επίσης ότι το γεγονός ότι οι πληροφορίες είναι ήδη δημοσιοποιημένες δεν σημαίνει ότι η πρόσβαση του κοινού στα ζητούμενα έγγραφα θα ήταν άσκοπη. Επισημαίνει ότι η δημοσιοποίηση μπορεί να θεωρηθεί άσκοπη ή άσκοπη μόνον εάν οι διαγραφές είναι τόσο εκτεταμένες ώστε να καθιστούν ένα έγγραφο «εντελώς στερημένο από το περιεχόμενό του».^[12] Αυτό δεν συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση. Αν πρέπει να συναχθεί κάποιο συμπέρασμα από το γεγονός ότι ορισμένες πληροφορίες που περιέχονται στα έγγραφα έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί, αυτό είναι ότι τα συμφέροντα που προστατεύονται από τον κανονισμό 1049/2001 δεν μπορούν να θιγούν από τη γνωστοποίηση των πληροφοριών αυτών. 

17. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι η πρόταση δημοσιοποίησης αφορά πληροφορίες, όπως το πεδίο εφαρμογής και τους στόχους του έργου, τη συνάφειά του και τις περιγραφές των δραστηριοτήτων. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι οι πληροφορίες αυτές δεν φαίνεται να είναι ευαίσθητες. Αντιθέτως, πρόκειται για γενικές πληροφορίες σχετικά με το έργο σύμφωνα με τη δημόσια διαθέσιμη πρόσκληση υποβολής προτάσεων. Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί επίσης δικαιολογημένη την απαλοιφή πληροφοριών σχετικά με τη μεθοδολογία και την τεχνογνωσία της δημόσιας επιχείρησης, καθώς και χρηματοοικονομικών πληροφοριών σχετικά με τα εκτιμώμενα στοιχεία του προϋπολογισμού και το κόστος του έργου, που μπορεί κάλλιστα να είναι εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες.^[13] Θεωρεί επίσης δικαιολογημένη την απαλοιφή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.^[14] Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι η μερική δημοσιοποίηση των ζητούμενων εγγράφων δεν θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη μεταξύ της Επιτροπής και της δημόσιας επιχείρησης.

18. Η Διαμεσολαβήτρια διαπιστώνει επίσης ότι η μερική δημοσιοποίηση δεν θα μπορούσε να υπονομεύσει την εθνική ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, δεδομένου ότι τα μέρη των εγγράφων που θα πρέπει να δημοσιοποιούνται περιέχουν πληροφορίες που είναι ήδη δημόσιες. Σε κάθε περίπτωση, οι πληροφορίες αυτές δεν περιέχουν λεπτομερείς τεχνικές πληροφορίες που θα επέτρεπαν σε εξωτερικές οντότητες να κατανοήσουν τη λειτουργία των εθνικών οργανισμών κυβερνοασφάλειας και, κατά συνέπεια, να βλάψουν την κυβερνοασφάλεια των κρατών μελών.

19. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής διαπιστώνει ότι η άρνηση του INEA να χορηγήσει μερική πρόσβαση στα έγγραφα συνιστά κακοδιοίκηση. Ως εκ τούτου, διατυπώνει αντίστοιχη σύσταση κατωτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή.

Σύσταση

Με βάση την έρευνα σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, η Διαμεσολαβήτρια απευθύνει την ακόλουθη σύσταση στον Εκτελεστικό Οργανισμό Καινοτομίας και Δικτύων:

Ο Εκτελεστικός Οργανισμός Καινοτομίας και Δικτύων θα πρέπει να δημοσιοποιεί εν μέρει τα ζητούμενα έντυπα αίτησης επιχορήγησης Α και Δ, απαλείφοντας μόνο πληροφορίες που είναι πραγματικά εμπορικά ευαίσθητες ή δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που χρήζουν προστασίας.

Ο Εκτελεστικός Οργανισμός Καινοτομίας και Δικτύων και ο καταγγέλλων θα ενημερωθούν για την παρούσα σύσταση. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, ο INEA αποστέλλει εμπεριστατωμένη γνώμη έως την 1η Ιουλίου 2019.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 01/04/2019

[1] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 9ης Μαρτίου 1994, σχετικά με το καθεστώς του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του (94/262/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ) (ΕΕ 1994, L 113, σ. 15).

[2] Enhanced National Cyber Security Services and Capabilities for Interoperability (eCSI), Action 2016-RO-IA-0128, διατίθεται στον δικτυακό τόπο του INEA: https://ec.europa.eu/inea/en/connecting-europe-facility/cef-telecom/2016-ro-ia-0128· Πρόσκληση υποβολής προτάσεων σχετικά με έργα κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων τηλεπικοινωνιών, CEF-TC-2016-3: Cyber Security, διατίθεται στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/inea/sites/inea/files/2016-3_ceftelecom_calltext_cybersecurity_200916_final.pdf, Παράρτημα, Πρόγραμμα εργασίας 2016, διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/inea/sites/inea/files/wp2016_adopted_20160303.pdf.

[3] Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, διαθέσιμος στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&rid=1.

[4] Απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής Ιανουαρίου 2008 στην υπόθεση Τερεζάκης κατά Επιτροπής, T-380/04.

[5] Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 21ης Οκτωβρίου 2010 στην υπόθεση Agapiou Joséphidès κατά Επιτροπής και EACEA, T-439/08· Απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής Ιανουαρίου 2008 στην υπόθεση Τερεζάκης κατά Επιτροπής, T-380/04.

[6] Πρόσκληση υποβολής προτάσεων σχετικά με έργα κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων τηλεπικοινωνιών, CEF-TC-2016-3: Cyber Security, διατίθεται στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/inea/sites/inea/files/2016-3_ceftelecom_calltext_cybersecurity_200916_final.pdf, Παράρτημα, Πρόγραμμα εργασίας 2016, διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/inea/sites/inea/files/wp2016_adopted_20160303.pdf.

[7] Προκήρυξη διαγωνισμού, 2018/S 019-040409, διατίθεται στη διεύθυνση: https://ted.europa.eu/udl?uri=TED:NOTICE:040409-2018:TEXT:RO:HTML.

[8] Δικτυακός τόπος του INEA, διαθέσιμος στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/inea/en/connecting-europe-facility/cef-telecom/2016-ro-ia-0128, https://ec.europa.eu/inea/en/connecting-europe-facility/cef-telecom/apply-funding/2016-cef-telecom-call-cyber-security-cef-tc-2016-3· τον δικτυακό τόπο της δημόσιας επιχείρησης, που διατίθεται στη διεύθυνση: https://www.cert.ro/pagini/ecsi-page· τον ειδικό ιστότοπο του έργου, ο οποίος είναι διαθέσιμος στη διεύθυνση: https://ecsi.cert.ro/· το ρουμανικό σύστημα/πλατφόρμα δημόσιων συμβάσεων, που διατίθεται στη διεύθυνση: www.e-licitatie.ro· και Tenders Electronic Daily, διατίθεται στη διεύθυνση: www.ted.europa.eu.

[9] Σύμφωνα με το άρθρο 2 στοιχείο α) του κανονισμού 45/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας και σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, διατίθεται στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:32001R0045.

[10] Απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 24ης Ιουνίου 1986 στην υπόθεση 53/85, AKZO Chemie BV και AKZO Chemie UK Ltd κατά Επιτροπής, σκέψη 29.

[11] Ο INEA παραπέμπει στις αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 12ης Ιουλίου 2001, Mattila κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, T-204/99, σκέψη 69, και της 20ής Μαρτίου 2014· στην υπόθεση Reagens κατά Επιτροπής, T-181/10, σκέψεις 161-175· αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 19ης Ιουλίου 1999, Hautala κατά Συμβουλίου, υπόθεση T-14/98, σκέψη 30, και της 7ης Φεβρουαρίου 2002, Kuijer κατά Συμβουλίου, T-211/00, σκέψη 57.

[12] Βλ. απόφαση Reagens κατά Επιτροπής, T-181/10, σκέψεις 172 και 175.

[13] Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001.

[14] Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού 1049/2001.