Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια Emily O’Reilly ζήτησε να επικαιροποιηθεί φέτος η νομοθεσία της ΕΕ για την πρόσβαση στα έγγραφα, η οποία είναι είκοσι ετών, ώστε να αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα των σύγχρονων επικοινωνιών.

Μιλώντας σε διάσκεψη που φιλοξενεί σήμερα σχετικά με το μέλλον του κανονισμού 1049/2001, η κ. O’Reilly τόνισε τη σημασία του νόμου για να μπορεί το κοινό να λογοδοτεί στην ΕΕ και ζήτησε τον εκσυγχρονισμό του:

«Αυτός ο ακρογωνιαίος λίθος της διαφάνειας της ΕΕ προέρχεται από μια ριζικά διαφορετική εποχή, η οποία προηγείται πολλών σύγχρονων εργαλείων, όπως τα έξυπνα τηλέφωνα, τα άμεσα μηνύματα και τα μαζικά δεδομένα. Πρέπει να συμβαδίσει με τη σημερινή πραγματικότητα, διατηρώντας παράλληλα τα βασικά της πλεονεκτήματα.

Ο νόμος πρέπει επίσης να ευθυγραμμιστεί στενότερα με τα δικαιώματα των πολιτών που κατοχυρώνονται στη Συνθήκη της Λισαβόνας, να ενθαρρύνει μεγαλύτερη προορατική διαφάνεια και να λάβει υπόψη τη σημαντική νομολογία σχετικά με τη διαφανή λήψη αποφάσεων.

Πρόκειται για βασικό ζήτημα χρηστής διακυβέρνησης. Πρόκειται για τη διατήρηση της λογοδοσίας των δημόσιων οργανισμών σε ολόκληρη την αλυσίδα λήψης αποφάσεων της ΕΕ. Είτε πρόκειται για την προμήθεια εμβολίων, είτε για τα ταμεία ανάκαμψης της ΕΕ είτε για τη λήψη νομοθετικών αποφάσεων στο Συμβούλιο, αυτός ο νόμος για τη διαφάνεια είναι ζωτικής σημασίας για τα δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών», δήλωσε η Διαμεσολαβήτρια.

Τα ζητήματα διαφάνειας αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τέταρτο των ερευνών του Διαμεσολαβητή κάθε χρόνο.

Η Διαμεσολαβήτρια δημοσίευσε επίσης σήμερα οδηγό για τη διοίκηση της ΕΕ σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να εφαρμόσει καλύτερα τις υποχρεώσεις της όσον αφορά το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα.

Οι κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν την ανάγκη για πολιτικές δημοσίευσης και διατήρησης εγγράφων και για ένα «δημόσιο μητρώο εγγράφων». Θα πρέπει επίσης να δημοσιεύονται ετήσιες στατιστικές σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα θεσμικά όργανα χειρίζονται τις αιτήσεις πρόσβασης σε έγγραφα.

Ιστορικό

Το δικαίωμα υποβολής αίτησης για έγγραφα της ΕΕ προβλέπεται στις Συνθήκες της ΕΕ και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

Σύμφωνα με τον κανονισμό 1049/2001, όταν ένα θεσμικό όργανο της ΕΕ λαμβάνει αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα, έχει στη διάθεσή του 15 εργάσιμες ημέρες για να απαντήσει. Εάν το πρόσωπο δεν είναι ικανοποιημένο με την απάντηση, μπορεί να ζητήσει από το θεσμικό όργανο να επανεξετάσει την απόφαση (υποβάλλοντας επιβεβαιωτική αίτηση). Στη συνέχεια, το θεσμικό όργανο έχει στη διάθεσή του άλλες 15 εργάσιμες ημέρες για να απαντήσει.

Οι αιτήσεις πρόσβασης μπορούν να απορριφθούν μόνο για ορισμένους συγκεκριμένους λόγους - που ορίζονται στον κανονισμό.