- EL Ελληνικά
Machine translations can contain errors potentially reducing clarity and accuracy; the Ombudsman accepts no liability for any discrepancies. For the most reliable information and legal certainty, please refer to the source version in French linked above.
For more information please consult our language and translation policy.
Παρακολούθηση των επιπτώσεων της άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων στη λήψη αποφάσεων και στη χρηστή διοίκηση
Speech - Speaker Teresa Anjinho - City Strasbourg - Country France - Date Thursday | 19 November 2026
Ομιλία της Διαμεσολαβήτριας Teresa Anjinho στη Μεγάλη Διάσκεψη με θέμα «Η λήψη αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Σύνορα επιρροής»
Αγαπητέ Jérôme Filippini, Διευθυντή του Εθνικού Ινστιτούτου Δημόσιας Διοίκησης,
Αξιότιμη κ. Frédérique Berrod, Πρόεδρος του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου,
Αγαπητή Nathalie Rubio, πρόεδρο της διευθύνουσας επιτροπής GIS/Eurolab,
Αγαπητή Ségolène Barbou des Places, πρόεδρος της διευθύνουσας επιτροπής GIS/Eurolab,
Αγαπητοί εκπαιδευτικοί και μαθητές,
Καλησπέρα σε όλους. Είναι χαρά μου να βρίσκομαι στο Στρασβούργο – μια πόλη που έχει κάνει πραγματικότητα τη συμφιλίωση και τη διέλευση των συνόρων– για να μιλήσω συγκεκριμένα για τα σύνορα: αυτά της επιρροής.
Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Διευθυντή Φιλιππίνη και το Εθνικό Ινστιτούτο Δημόσιας Διοίκησης για την ευγενική τους πρόσκληση να συμμετάσχουν σε αυτό το Μεγάλο Συνέδριο. Πολλοί από εσάς θα είναι σύντομα στην άλλη πλευρά του τραπεζιού. Θα λάβετε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, θα παρακολουθήσετε συναντήσεις και θα διαβάσετε έγγραφα θέσης.
Απόψε, δεν θέλω να μιλήσω για την άσκηση πίεσης με αφηρημένο τρόπο, αλλά για μια ερώτηση που θα αντιμετωπίσετε σχεδόν καθημερινά στην επαγγελματική σας ζωή: ποιος επηρεάζει την απόφαση που πρέπει να πάρω – και είναι το κοινό ενημερωμένο γι 'αυτό;
Ως Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, εξετάζω «πώς» λαμβάνονται οι αποφάσεις σε επίπεδο ΕΕ – κατά πόσον έχουν τηρηθεί οι σωστοί κανόνες και διαδικασίες. Αλλά εξετάζω επίσης το «ποιος» εμπλέκεται: όλοι εκείνοι οι άνθρωποι εκτός της διοίκησης των οποίων οι συνεισφορές διαμόρφωσαν ή επιχείρησαν να διαμορφώσουν τους νόμους και τις πολιτικές της ΕΕ.
Απόψε, θα κάνω τρία πράγματα: θα εξηγήσω γιατί η άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων είναι σημαντική και πού γίνεται αθέμιτη επιρροή· να μοιραστώ όσα έμαθε το γραφείο μου από τις έρευνές του· και κοιτάξτε προς το μέλλον για να εντοπίσετε τις προκλήσεις που θα καθορίσουν τη σταδιοδρομία σας.
Επιτρέψτε μου να είμαι σαφής από την αρχή: το lobbying δεν είναι κακή λέξη. Η καλά ρυθμισμένη και διαφανής άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων μπορεί να προσφέρει στους πολίτες, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία των πολιτών αποτελεσματική φωνή. Παρέχει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ανεκτίμητη εμπειρογνωμοσύνη και δεδομένα. Διαφορετικά, η διαδικασία λήψης αποφάσεων θα ήταν λιγότερο ισχυρή και λιγότερο πλούσια.
Αλλά το λόμπινγκ δεν είναι ποτέ ουδέτερο, επειδή η πρόσβαση δεν κατανέμεται εξίσου. Εκείνοι με μεγαλύτερους πόρους ή καλύτερες συνδέσεις έχουν συνήθως μεγαλύτερη πρόσβαση στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων. Αυτή η ανισορροπία μπορεί να οδηγήσει σε μια διαδικασία λήψης αποφάσεων κατά την οποία ορισμένα συμφέροντα ζυγίζουν περισσότερο από άλλα, παρόλο που τα τελευταία είναι εξίσου νόμιμα, αλλά λιγότερο καλά εκπροσωπούμενα.
Η αδικαιολόγητη επιρροή σπάνια μοιάζει με διαφθορά. Πιο συχνά, μοιάζει με μια πόρτα που ανοίγει πιο εύκολα για κάποιους από ό, τι για άλλους, ή έναν ειδικό του οποίου οι συμβουλές δεν είναι εντελώς αδιάφορες.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η σχέση μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα πρέπει να βασίζεται σε σαφείς κανόνες και σε μια ισχυρή νοοτροπία δεοντολογίας και διαφάνειας.
Οι λομπίστες έχουν επίσης υποχρεώσεις. Ωστόσο, η εντολή μου αφορά τη διοίκηση: μέσω καταγγελιών και ερευνών με δική μου πρωτοβουλία, εξετάζω κατά πόσον οι αλληλεπιδράσεις της διοίκησης με εκπροσώπους συμφερόντων είναι κατάλληλες, διαφανείς και δεοντολογικές.
Η διοίκηση της ΕΕ εφαρμόζει γενικά υψηλά πρότυπα και απαρτίζεται από ευσυνείδητους υπαλλήλους, προσηλωμένους στο κοινό καλό. Αλλά κανένα σύστημα δεν είναι τέλειο. Εμφανίζονται κενά. Οι προσδοκίες αλλάζουν. Εδώ είναι που η παρακολούθηση βρίσκει τη θέση της.
Αντί να σας παρουσιάσω έναν κατάλογο υποθέσεων, επιτρέψτε μου να μοιραστώ τέσσερα μαθήματα.
Πρώτον: η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος διαφάνειας εξαρτάται πρωτίστως από την αυστηρότητα με την οποία εφαρμόζεται.
Το Μητρώο Διαφάνειας της ΕΕ επιτρέπει στους πολίτες να βλέπουν ποιος επιδιώκει να επηρεάσει τη λήψη αποφάσεων στην ΕΕ. Στο πλαίσιο έρευνας, διαπιστώσαμε ότι οι καταγγελίες σχετικά με την έλλειψη διαφάνειας ορισμένων οργανώσεων όσον αφορά τους δεσμούς τους με τη βιομηχανία και τις πηγές χρηματοδότησής τους αντιμετωπίστηκαν πολύ στενά.
Μετά την παρέμβασή μας, η Γραμματεία του Μητρώου αναγνώρισε το πρόβλημα και ανέλαβε να επικαιροποιήσει τις κατευθυντήριες γραμμές της.
Ένα μητρώο που δεν έχει επαληθευτεί παραμένει ένας απλός κατάλογος· δεν αποτελεί πραγματική εγγύηση διαφάνειας.
Δεύτερον: όσοι επιδιώκουν να επηρεάσουν μια πολιτική δεν θα πρέπει να αμείβονται για την παροχή συμβουλών σχετικά με την ίδια πολιτική.
Εξετάσαμε μια περίπτωση στην οποία μια μελέτη σχετικά με ένα ρυθμιστικό ζήτημα είχε αποδοθεί σε μια εταιρεία με άμεσο εμπορικό συμφέρον για το ίδιο ζήτημα – και ιστορικό άσκησης πίεσης σε αυτήν. Οι προτάσεις μας οδήγησαν την Επιτροπή να τροποποιήσει τις κατευθυντήριες γραμμές της για τις δημόσιες συμβάσεις και οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ αποκλείουν πλέον προσφέροντες με τέτοιες επαγγελματικές συγκρούσεις συμφερόντων.
Τρίτον, η φιλοξενία μπορεί επίσης να είναι μια μορφή επιρροής.
Αφού ένα επαγγελματικό ταξίδι ενός ανώτερου υπαλλήλου πληρώθηκε από τρίτους, εξετάσαμε πώς αξιολογούνται αυτές οι προσφορές. Η Επιτροπή έχει καταστήσει αυστηρότερους τους κανόνες της και τώρα καταγράφει - απευθείας στο εργαλείο που χρησιμοποιείται από το προσωπικό για τον προγραμματισμό των ταξιδιών του - ποιος πληρώνει για τις αποστολές του προσωπικού, ποιο είναι το κόστος και πώς αξιολογήθηκαν οι πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων.
Τέταρτον: η μεταπήδηση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα πρέπει να ακολουθεί σαφείς κανόνες.
Λίγα πράγματα υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών περισσότερο από έναν ανώτερο υπάλληλο που προσχωρεί σε μια εταιρεία στην οποία ήταν προηγουμένως υπεύθυνος για τη ρύθμιση.
Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εργάζεται και να αλλάζει σταδιοδρομία – αλλά το δικαίωμα αυτό πρέπει να συμβιβάζεται με την ανάγκη διατήρησης της εμπιστοσύνης στους δημόσιους θεσμούς.
Δεν μπορούμε να αναλάβουμε τον κίνδυνο να βλέπουν οι πολίτες τη λήψη δημόσιων αποφάσεων είτε ως ανοικτή διαδικασία και στην υπηρεσία όλων, αλλά ως κλειστό σύστημα, στο οποίο οι ίδιοι παράγοντες βρίσκονται και στις δύο πλευρές του τραπεζιού.
Έχει σημειωθεί πραγματική πρόοδος, αλλά τα πρότυπα εξακολουθούν να διαφέρουν μεταξύ των οργάνων της ΕΕ.
Η πρόσφατη έρευνά μου σχετικά με τους οργανισμούς της ΕΕ —οι οποίοι διαμορφώνουν πολιτικές σε τομείς που κυμαίνονται από τα χημικά προϊόντα και τα φάρμακα έως τις τράπεζες και την άμυνα— ανέδειξε ισχυρές πολιτικές, αλλά και κενά και ασυνέπειες στην κατάρτιση, τη διαφάνεια και την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων.
Ως εκ τούτου, αναπτύξαμε κατευθυντήριες γραμμές ορθής πρακτικής, αντλώντας σε μεγάλο βαθμό από τις επιδόσεις των οργανισμών.
Επειδή συχνά η λύση υπάρχει ήδη εντός της διοίκησης. Ο ρόλος μας είναι να το κάνουμε κανόνα και όχι εξαίρεση.
Κυρίες και κύριοι,
Πιστεύω ότι το μέλλον της χρηστής διοίκησης βασίζεται σε τρεις βασικές αρχές.
Πρώτον, διαφάνεια – ποιος έχει επιρροή, τι και πώς.
Σήμερα, όχι μόνο ποιος ζήτησε συνάντηση, αλλά τι συζητήθηκε, τι ανταλλάχτηκε και ποια είναι τα κανάλια μέσω των οποίων ασκείται επιρροή. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει νέες και άτυπες μορφές αλληλεπίδρασης.
Εξετάζουμε επί του παρόντος μια πρακτική διαβούλευσης στο πλαίσιο της οποίας επιλεγμένα ενδιαφερόμενα μέρη καλούνται να μοιραστούν την πρακτική εμπειρία τους από τους κανόνες της ΕΕ, εκτός των κανόνων διαφάνειας που ισχύουν για τις τακτικές συνεδριάσεις ομάδων συμφερόντων.
Το ερώτημα είναι απλό: πότε η συλλογή πληροφοριών γίνεται τρόπος επηρεασμού της χάραξης πολιτικής;
Η διαφάνεια πρέπει να διασφαλίζει την προβολή κάθε σταδίου της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, ανεξάρτητα από τη μορφή ή τη μορφή των ανταλλαγών.
Δεύτερον, ακεραιότητα – προάσπιση του δημόσιου συμφέροντος.
Οι κανόνες μπορούν να καθορίσουν τη γραμμή που πρέπει να ακολουθήσουμε, αλλά είναι η ακεραιότητα που μας λέει πώς να την ακολουθήσουμε.
Πέρα από την αυξημένη κινητικότητα μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων καθίστανται επίσης πιο περίπλοκες. Υπάρχει αυξανόμενη ανάγκη για εξωτερική εμπειρογνωμοσύνη στα θεσμικά όργανα. Αλλά αυτή η τεχνογνωσία δεν πρέπει ποτέ να γίνει όχημα αθέμιτης επιρροής.
Εξετάζουμε, για παράδειγμα, κατά πόσον οι πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων έχουν ληφθεί δεόντως υπόψη κατά τους διορισμούς σε συμβουλευτικά καθήκοντα υψηλού επιπέδου στον τομέα των νέων τεχνολογιών. Όσο περισσότερο εξαρτόμαστε από την εμπειρογνωμοσύνη, τόσο περισσότερο πρέπει να γνωρίζουμε από ποιον προέρχεται και ποια είναι τα συμφέροντά της.
Τέλος, λογοδοσία – λογοδοσία και ανεξάρτητη και αποτελεσματική εποπτεία.
Οι κανόνες, χωρίς αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου, κινδυνεύουν να παραμείνουν απλές υποσχέσεις. Οι διαμεσολαβητές, οι ελεγκτές, οι φορείς δεοντολογίας, ο Τύπος, η κοινωνία των πολιτών και οι ίδιοι οι πολίτες πρέπει να είναι σε θέση να θέτουν ερωτήσεις και να λαμβάνουν απαντήσεις.
Η λογοδοσία δεν αντικατοπτρίζει τη δυσπιστία της διοίκησης· αντιθέτως, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εμπιστοσύνη που μπορούν να επιδείξουν οι πολίτες σε αυτήν.
Αυτές οι τρεις αρχές δοκιμάζονται τώρα από τον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ρωτήσαμε: Ποιος κάθεται στο τραπέζι; Αυτή η ερώτηση παραμένει απαραίτητη – αλλά δεν αρκεί πλέον.
Σήμερα, πρέπει επίσης να αναρωτηθούμε: πώς σχεδιάστηκε το εργαλείο που συνόψισε τα αποτελέσματα της διαβούλευσης; Πώς αναπτύχθηκε το μοντέλο που παρήγαγε το πρώτο προσχέδιο; Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε τη διαφάνεια ανεξάρτητα από τη μορφή της διαβούλευσης;
Η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει επίσης ένα αρχαίο φαινόμενο: το «astroturfing» – εκστρατείες που δίνουν την εντύπωση ότι προέρχονται από αυθόρμητη λαϊκή κινητοποίηση.
Μέσα σε λίγα λεπτά, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει χιλιάδες συνεισφορές σε δημόσια διαβούλευση, με ποικίλη διατύπωση και φαινομενικά αυθεντικό τόνο.
Όσοι ήταν ήδη στο προσκήνιο έχουν τώρα ένα ακόμη πιο ισχυρό μεγάφωνο.
Ο κίνδυνος είναι διττός: ότι τα θεσμικά όργανα συγχέουν την κατασκευασμένη γνώμη με την πραγματική δημόσια στήριξη – και, ακόμη πιο σοβαρό, ότι η ομιλία των πολιτών καταπνίγεται ή εσφαλμένα θεωρείται τεχνητή.
Αυτό μας υποχρεώνει να επεκτείνουμε το πεδίο εφαρμογής της διαφάνειας: όχι μόνο στα άτομα αλλά και στις διαδικασίες. Πρέπει να γνωρίζουμε όχι μόνο ποιος ακούστηκε, αλλά και πώς συγκεντρώθηκαν, φιλτράρτηκαν και σταθμίστηκαν οι συνεισφορές – και ποια εργαλεία συμμετείχαν στη σύνταξη των κανόνων που μας διέπουν όλους.
Με άλλα λόγια, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν μειώνει το αίτημά μας για διαφάνεια: το καθιστά ακόμη πιο αναγκαίο
Κυρίες και κύριοι,
Ξεκίνησα λέγοντας ότι το lobbying είναι δίκοπο μαχαίρι. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συμμετοχικής δημοκρατίας – αλλά όταν εκτρέπεται από τον σκοπό της, μπορεί να απειλήσει τη δικαιοσύνη και την αμεροληψία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
Από ποια πλευρά θα γέρνει η ζυγαριά; Εξαρτάται από την ισχύ των κανόνων και τη συμμόρφωσή τους, τους μηχανισμούς ελέγχου της ικανότητάς μας να προβλέπουμε νέες προκλήσεις.
Αλλά, πάνω απ 'όλα, εξαρτάται από τους ανθρώπους. Από τον καθένα σας.
Είτε είμαστε δημόσιος υπάλληλος είτε λομπίστας, πρέπει να αναρωτηθούμε όχι μόνο «είναι νόμιμο;» αλλά και «είναι νόμιμο;» και «είναι σωστό;»
Οι πολίτες σπάνια θα δουν τις συναντήσεις που αποδέχεστε ή τα έργα που λαμβάνετε. Θα δουν μόνο το αποτέλεσμα – και θα κρίνουν την Ευρώπη από αυτό.
Η εμπιστοσύνη τους δεν αποκτάται άπαξ διά παντός· κερδίζεται, απόφαση μετά από απόφαση.
Αύριο θα έχετε μια ιδιαίτερη ευθύνη: να μετατρέψετε τους κανόνες και τις αρχές που μαθαίνετε σήμερα σε καθημερινές πρακτικές.
Είμαστε όλοι φύλακες αυτής της εμπιστοσύνης.
Και αυτό είναι ίσως το βασικό μήνυμα που θα ήθελα να σας αφήσω απόψε: η καλή διοίκηση μετράται όχι μόνο από την ποιότητα των αποφάσεων που λαμβάνει, αλλά και από τον τρόπο που τις παίρνει.
Οι δράσεις μας σήμερα θα καθορίσουν την υγεία της δημοκρατίας μας αύριο.
Σας ευχαριστούμε και ανυπομονούμε να απαντήσουμε στις ερωτήσεις σας.