Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, Π. Νικηφόρος Διαμαντούρος, δημοσίευσε ένα σύνολο «αρχών δημόσιας υπηρεσίας» που θα πρέπει να καθοδηγούν τη συμπεριφορά των δημοσίων υπαλλήλων της ΕΕ. Οι αρχές λαμβάνουν υπόψη τις βέλτιστες πρακτικές στα κράτη μέλη και θεσπίστηκαν μέσω μιας πρώτης διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαμεσολαβητών. Ο Διαμεσολαβητής διεξήγαγε επίσης δημόσια διαβούλευση σχετικά με ένα πρώτο σχέδιο των αρχών. Οι απαντήσεις που δόθηκαν στη διαβούλευση από πολίτες, δημόσιους υπαλλήλους, ομάδες συμφερόντων, θεσμικά όργανα της ΕΕ και άλλους οργανισμούς είχαν μεγάλη αξία για την οριστικοποίηση των αρχών.

Ο κ. Διαμαντούρος σχολιάζει: «Οι αρχές της δημόσιας υπηρεσίας ενσωματώνουν θεμελιώδη ηθικά πρότυπα. Ως εκ τούτου, αποτελούν ζωτικό στοιχείο της διοικητικής νοοτροπίας παροχής υπηρεσιών στην οποία προσχωρούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Σε μια εποχή που η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει σοβαρή κρίση, οι αρχές μπορούν να συμβάλουν στην οικοδόμηση μεγαλύτερης εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.»

Οι πέντε αρχές δημόσιας υπηρεσίας:

1. Δέσμευση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους πολίτες της

Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα πρέπει να έχουν επίγνωση του γεγονότος ότι τα θεσμικά όργανα της Ένωσης υπάρχουν για να εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Ένωσης και των πολιτών της κατά την εκπλήρωση των στόχων των Συνθηκών.

Θα πρέπει να κάνουν συστάσεις και αποφάσεις μόνο για την εξυπηρέτηση αυτών των συμφερόντων.

Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα πρέπει να εκτελούν τα καθήκοντά τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και να προσπαθούν να πληρούν ανά πάσα στιγμή τα υψηλότερα επαγγελματικά πρότυπα.

Θα πρέπει να έχουν επίγνωση της θέσης τους όσον αφορά την εμπιστοσύνη του κοινού και να αποτελούν καλό παράδειγμα για τους άλλους.

2. Ακεραιότητα

Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα πρέπει να καθοδηγούνται από μια αίσθηση ευπρέπειας και να συμπεριφέρονται ανά πάσα στιγμή με τρόπο που να υπόκειται στον στενότερο δημόσιο έλεγχο. Η υποχρέωση αυτή δεν εκπληρώνεται πλήρως απλώς και μόνο ενεργώντας στο πλαίσιο του νόμου.

Οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν θα πρέπει να αναλαμβάνουν καμία οικονομική ή άλλη υποχρέωση που θα μπορούσε να τους επηρεάσει κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, μεταξύ άλλων με την παραλαβή δώρων. Θα πρέπει να δηλώνουν αμέσως τυχόν ιδιωτικά συμφέροντα που σχετίζονται με τα καθήκοντά τους.

Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα για την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων και της εμφάνισης τέτοιων συγκρούσεων. Θα πρέπει να αναλάβουν ταχεία δράση για την επίλυση τυχόν συγκρούσεων που προκύπτουν. Η υποχρέωση αυτή συνεχίζεται και μετά την αποχώρησή του από τα καθήκοντά του.

3. Αντικειμενικότητα

Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα πρέπει να είναι αμερόληπτοι, ανοιχτόμυαλοι, να καθοδηγούνται από αποδεικτικά στοιχεία και να είναι πρόθυμοι να ακούσουν διαφορετικές απόψεις. Θα πρέπει να είναι έτοιμοι να αναγνωρίσουν και να διορθώσουν τα λάθη.

Στις διαδικασίες που περιλαμβάνουν συγκριτικές αξιολογήσεις, οι δημόσιοι υπάλληλοι θα πρέπει να βασίζουν τις συστάσεις και τις αποφάσεις τους μόνο στα προσόντα και σε κάθε άλλο παράγοντα που προβλέπεται ρητά από τον νόμο.

Οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν θα πρέπει να κάνουν διακρίσεις ούτε να επιτρέπουν το γεγονός ότι επιθυμούν ή αντιπαθούν ένα συγκεκριμένο πρόσωπο να επηρεάζει την επαγγελματική τους συμπεριφορά.

4. Σεβασμός προς τους άλλους

Οι δημόσιοι υπάλληλοι πρέπει να ενεργούν με σεβασμό ο ένας προς τον άλλο και προς τους πολίτες. Θα πρέπει να είναι ευγενικοί, χρήσιμοι, έγκαιροι και συνεργάσιμοι.

Θα πρέπει να καταβάλλουν πραγματικές προσπάθειες για να κατανοήσουν τι λένε οι άλλοι και να εκφραστούν με σαφήνεια, χρησιμοποιώντας απλή γλώσσα.

5. Διαφάνεια

Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα πρέπει να είναι πρόθυμοι να εξηγήσουν τις δραστηριότητές τους και να αιτιολογήσουν τις ενέργειές τους.

Θα πρέπει να τηρούν κατάλληλα αρχεία και να επικροτούν τον δημόσιο έλεγχο της συμπεριφοράς τους, συμπεριλαμβανομένης της συμμόρφωσής τους με τις εν λόγω αρχές δημόσιας υπηρεσίας.

Οι αρχές δημόσιας υπηρεσίας είναι διαθέσιμες στις 23 γλώσσες της ΕΕ στη διεύθυνση: www.ombudsman.europa.eu/en/publication/en/11650