Έκθεση

σχετικά με τη συνεδρίαση στο πλαίσιο της κοινής έρευνας της Διαμεσολαβήτριας για τις καταγγελίες 1337/2017/EA και 1338/2017/EA σχετικά με την προσβασιμότητα υποψηφίων με προβλήματα όρασης σε διαγωνισμούς που διοργανώνει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού

Ενδιαφερόμενο θεσμικό όργανο ή οργανισμός: Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού

Ημερομηνία και ώρα: 3 Μαΐου 2018, από τις 14.30 έως τις 15.30

Τόπος: ΔΩΜΑΤΙΟ EPSO C-25 05/SDR1, Avenue de Cortenbergh 25

Ο Διαμεσολαβητής

εκπροσωπούμενες από: Fergal Ó Regan, επικεφαλής συντονισμού ερευνών δημοσίου συμφέροντος

κα Ελπίδα Αποστολίδου, Μονάδα Στρατηγικών Ερευνών

Maximillian Kemp, Μονάδα Στρατηγικών Ερευνών

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού

εκπροσωπούμενες από:  4 άτομα

1. Εισαγωγή και διαδικαστικές πτυχές

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας παρουσιάστηκε και παρουσίασε τον σκοπό της κοινής έρευνας σχετικά με τις καταγγελίες 1337/2017/EA και 1338/2017/EA, η οποία αφορά την προσβασιμότητα υποψηφίων με προβλήματα όρασης σε διαγωνισμούς που διοργανώνει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού (EPSO). Ειδικότερα, η έρευνα εξετάζει την προσβασιμότητα του ηλεκτρονικού εντύπου αίτησης —συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρονικού εντύπου για την αίτηση στέγασης για ειδικές ανάγκες— και την προσβασιμότητα των δοκιμασιών με χρήση υπολογιστή.

Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε την έρευνα με επιστολή προς την EPSO, η οποία περιείχε σειρά ερωτήσεων και ζητούσε να διοργανωθεί συνάντηση μεταξύ της EPSO και των εκπροσώπων της πριν από την αποστολή γραπτής απάντησης από την EPSO.[1] Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας εξήγησε ότι σκοπός της συνάντησης ήταν να δοθεί η δυνατότητα ανταλλαγής απόψεων και λεπτομερέστερης συζήτησης των σχετικών ζητημάτων. Προσθέτουν ότι η Διαμεσολαβήτρια θα καθορίσει το επόμενο βήμα της εν λόγω έρευνας με βάση τις πληροφορίες που θα συγκεντρωθούν κατά τη συνεδρίαση και την απάντηση που θα λάβει η EPSO. Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ενημέρωσε επίσης τους εκπροσώπους της EPSO ότι η Διαμεσολαβήτρια θα δημοσιεύσει την έκθεση της συνεδρίασης στον ιστότοπό της, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα σε κάθε ενδιαφερόμενο να την διαβάσει.

2. Συζήτηση με την EPSO

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε με βάση τις ερωτήσεις που περιλαμβάνονται στην εναρκτήρια επιστολή της Διαμεσολαβήτριας, για τις οποίες ζήτησε επίσης γραπτή απάντηση (βλ. παράρτημα). Τα ερωτήματα αφορούσαν τις ακόλουθες ανησυχίες που εξέφρασαν οι καταγγέλλοντες:

(1) Προσβασιμότητα για υποψηφίους με προβλήματα όρασης - οι οποίοι χρησιμοποιούν «οθόνη ανάγνωσης» για την ανάγνωση ιστοσελίδων - του ηλεκτρονικού εντύπου αίτησης της EPSO

(2) Προσβασιμότητα των υποψηφίων με προβλήματα όρασης στο ηλεκτρονικό έντυπο της EPSO για την υποβολή αίτησης στέγασης για άτομα με ειδικές ανάγκες

(3) Προσβασιμότητα των υποψηφίων με προβλήματα όρασης στις δοκιμασίες με χρήση υπολογιστή· είδος καταλύματος που πρέπει να παρέχεται και σχετικές πληροφορίες που παρέχονται στους υποψηφίους

Με βάση τα ανωτέρω, η συζήτηση πραγματοποιήθηκε ως εξής:

(1) Ηλεκτρονικό έντυπο αίτησης

Τον Ιούλιο του 2016, μία από τις καταγγέλλουσες, η οποία πάσχει από προβλήματα όρασης και είναι ειδική σε θέματα προσβασιμότητας, ενημέρωσε την EPSO σχετικά με ορισμένα ζητήματα προσβασιμότητας που αντιμετώπισε κατά την προσπάθειά της να συμπληρώσει το ηλεκτρονικό έντυπο αίτησης. Η EPSO απάντησε τότε ότι βρισκόταν στη διαδικασία αντικατάστασής της με ένα νέο είδος εντύπου που θα κάλυπτε τις απαιτήσεις προσβασιμότητας για τα άτομα με προβλήματα όρασης. Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ζήτησε από την EPSO ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία αυτή.

Εκπρόσωποι της EPSO ενημέρωσαν την ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ότι η Γενική Διεύθυνση Πληροφορικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (στο εξής: ΓΔ DIGIT) επρόκειτο να παράσχει ένα πλήρως προσβάσιμο ηλεκτρονικό έντυπο αίτησης για άτομα με προβλήματα όρασης. Το έργο επρόκειτο να ολοκληρωθεί πριν από την έναρξη του διαγωνισμού «Graduate Administrators» του 2017 (Μάρτιος 2017). Ωστόσο, δύο εβδομάδες πριν συμφωνήσει να τεθεί σε λειτουργία, η ΓΔ DIGIT παραδέχθηκε ότι δεν ήταν σε θέση να το παραδώσει και δεν υπάρχουν επί του παρόντος συγκεκριμένες ημερομηνίες για την έναρξη του εντύπου. Προστέθηκε ότι καταβλήθηκε μεγάλη προσπάθεια κατά το τελευταίο έτος προκειμένου το ηλεκτρονικό έντυπο αίτησης να είναι διαθέσιμο σε 24 γλώσσες. Εκπρόσωποι της EPSO διαβεβαίωσαν την εξεταστική ομάδα της Διαμεσολαβήτριας ότι η EPSO καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίτευξη προόδου στο θέμα αυτό. Επιπλέον, η EPSO συνεργάζεται με τη Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας της Επιτροπής για την αξιολόγηση της προσβασιμότητας του ιστοτόπου της.

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ρώτησε αν θα ήταν δυνατόν να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα προσβασιμότητας που εντόπισε ο καταγγέλλων χωρίς τη δρομολόγηση νέου εντύπου. Οι εκπρόσωποι της EPSO απάντησαν ότι αυτό θα ήταν περίπλοκο και θα προκαλούσε καθυστερήσεις στην παράδοση του νέου εντύπου. Οποιαδήποτε αλλαγή στο ισχύον σύστημα θα ήταν δύσκολη χωρίς διεξοδική ανάλυση, καθώς αποτελείται από διάφορα αλληλεπιδρώντα και ολοκληρωμένα στοιχεία.

(2) Ηλεκτρονική φόρμα για την αίτηση στέγασης για ειδικές ανάγκες

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ζήτησε από τους εκπροσώπους της EPSO να εξηγήσουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ηλεκτρονικό έντυπο για την αίτηση στέγασης για άτομα με ειδικές ανάγκες.

Οι εκπρόσωποι της EPSO εξήγησαν ότι υπάρχει ειδικό τμήμα στο ηλεκτρονικό έντυπο αίτησης με το οποίο ζητείται από τους υποψηφίους να δηλώσουν αν χρειάζονται ειδικά μέτρα προσαρμογής. Μετά τη συμπλήρωση του ηλεκτρονικού εντύπου αίτησης, οι υποψήφιοι που έχουν επιλέξει την εν λόγω διαμονή καλούνται να συμπληρώσουν ερωτηματολόγιο μέσω του εργαλείου EUsurvey. Στο παρόν ερωτηματολόγιο, πρέπει να παρέχουν πληροφορίες όπως το είδος της αναπηρίας τους και το προτιμώμενο μέτρο στέγασης.

Οι εκπρόσωποι της EPSO ήταν πρόθυμοι να τονίσουν ότι η EPSO προσφέρει βοήθεια και προσαρμοσμένες προσβάσιμες μορφές στους υποψηφίους σε περίπτωση που τα έγγραφα/οι δοκιμασίες δεν είναι πλήρως προσβάσιμα. Η EPSO τους ενημερώνει σχετικά με τη δυνατότητα αυτή όχι μόνο στο ηλεκτρονικό έντυπο αλλά και σε διάφορες σελίδες του ιστοτόπου της από την αρχή της διαδικασίας επιλογής.

 (3) Δοκιμές με χρήση υπολογιστή

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ζήτησε από την EPSO να εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο η EPSO χειρίζεται τις αιτήσεις στέγασης για ειδικές ανάγκες και ποιες πληροφορίες παρέχονται στους καταγγέλλοντες.

Σύμφωνα με τους εκπροσώπους της EPSO, παρέχεται στους υποψηφίους μια σειρά επιλογών «διαμονής», με τη χρήση ευέλικτου συστήματος που βασίζεται στην ανάλυση προηγούμενων αιτήσεων. Αυτό περιλαμβάνει επιλογές όπως πρόσθετο χρόνο συμμετοχής στις δοκιμασίες, μεγεθυμένα κείμενα ή λογισμικό μεγέθυνσης, εκτυπώσεις σε πληκτρολόγιο Braille ή Braille, συσκευές ανάγνωσης οθόνης, διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα, προσαρμοσμένα γραφεία με ρυθμιζόμενο ύψος φωτισμού, ατομική βοήθεια κ.λπ. Οι υποψήφιοι μπορούν να επιλέξουν περισσότερες από μία επιλογές στέγασης.

Οι εκπρόσωποι της EPSO δήλωσαν ότι οι υποψήφιοι ενημερώνονται ότι οι επιλογές που επιλέγονται ενδέχεται να διαφέρουν από εκείνες που είναι τελικά διαθέσιμες μέσω σημειώματος στο ηλεκτρονικό έντυπο για την αίτηση στέγασης για ειδικές ανάγκες, καθώς και μέσω των γενικών κανόνων που διέπουν τους διαγωνισμούς της EPSO και μέσω του ιστοτόπου της EPSO.

Οι αιτήσεις στέγασης για ειδικές ανάγκες αξιολογούνται από την EPSO με αφετηρία τον αιτούντα, με βάση την αρχή ότι θα είναι καλύτερα ενημερωμένος σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της αναπηρίας του. Η τελική απόφαση λαμβάνεται μέσω λεπτομερούς διαδικασίας με στόχο την εξατομικευμένη στέγαση, λαμβανομένων υπόψη των επιθυμιών και των αναγκών των αιτούντων, της παρεχόμενης τεκμηρίωσης, της εσωτερικής ή εξωτερικής εμπειρογνωμοσύνης, της γνώμης της ιατρικής υπηρεσίας, του είδους της εξέτασης που πρέπει να πραγματοποιηθεί και του είδους της κατάλληλης υποστήριξης.

Εκπρόσωποι της EPSO ενημέρωσαν την εξεταστική ομάδα της Διαμεσολαβήτριας ότι ορισμένες επιλογές στέγασης είναι διαθέσιμες σε ορισμένα στάδια ενός διαγωνισμού. Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ρώτησε αν παρέχεται ποτέ υποστηρικτική τεχνολογία στο πλαίσιο των δοκιμών με χρήση υπολογιστή. Οι εκπρόσωποι της EPSO διευκρίνισαν ότι η εγγύηση των υποστηρικτικών τεχνολογιών και η παροχή στους υποψηφίους αυτού ακριβώς που έχουν συνηθίσει (προσωπικές επιλογές λογισμικού) είναι απλώς αδύνατη, διότι οι δοκιμασίες διεξάγονται σε ολόκληρο τον κόσμο. Η υποστηρικτική τεχνολογία δεν είναι επί του παρόντος διαθέσιμη κατά τη διάρκεια των δοκιμασιών με τη χρήση υπολογιστή, αλλά μπορεί να παρασχεθεί κατά το στάδιο του κέντρου αξιολόγησης που πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις της EPSO. Οι εκπρόσωποι της EPSO προσέθεσαν ότι βρίσκεται υπό επεξεργασία μια πιθανή λύση για τη χρήση κινητού φορητού υπολογιστή που περιέχει διαφορετικό βοηθητικό λογισμικό στις δοκιμασίες με χρήση υπολογιστή. Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας σχολίασε ότι θα ήταν χρήσιμο για τους υποψηφίους να γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι ορισμένες επιλογές στέγασης, όπως οι υποστηρικτικές τεχνολογίες, είναι διαθέσιμες μόνο σε ορισμένα στάδια των διαγωνισμών.

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ρώτησε αν υπήρχαν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τα μέσα ποσοστά επιτυχίας των ατόμων με αναπηρία στις διαδικασίες επιλογής. Οι εκπρόσωποι της EPSO δήλωσαν ότι είναι δύσκολο να ειπωθεί, διότι τα μόνα διαθέσιμα επί του παρόντος στοιχεία αφορούν τον αριθμό των αιτήσεων στέγασης για ειδικές ανάγκες, ο οποίος είναι ανεπαρκής, καθώς δεν υπάρχει αναγκαία αλληλεπικάλυψη μεταξύ αναπηρίας και αιτήσεων στέγασης για ειδικές ανάγκες. Ωστόσο, από τις διαθέσιμες πληροφορίες προκύπτει ότι το ποσοστό επιτυχίας για τα άτομα που χρειάζονται στέγαση για ειδικές ανάγκες ήταν υψηλότερο από τον μέσο όρο. Ειδικότερα, οι υποψήφιοι με προβλήματα όρασης (τυφλοί), ξεπερνούν τους άλλους υποψηφίους χωρίς ειδική προσαρμογή στην αριθμητική λογική (σημαντική διαφορά) και επιτυγχάνουν ελαφρώς υψηλότερες βαθμολογίες στη λεκτική λογική.

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ρώτησε περαιτέρω αν οι εκπρόσωποι της EPSO θα μπορούσαν να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τον κατά προσέγγιση αριθμό αιτήσεων στέγασης για ειδικές ανάγκες που λαμβάνει η EPSO. Οι εκπρόσωποι της EPSO απάντησαν ότι λάμβαναν περίπου 250 αιτήσεις ετησίως. Μετά από ενημερωτική εκστρατεία που διεξήγαγε η EPSO για την προσέλκυση περισσότερων υποψηφίων με αναπηρία στο πλαίσιο της ΣΗΕΔΑΑ και σύμφωνα με τις συστάσεις της επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με την αύξηση της απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία, ο αριθμός των αιτήσεων αυτών αυξήθηκε σε περίπου 420 ετησίως.

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ενημερώθηκε επίσης ότι η Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας της Επιτροπής (στο εξής: ΓΔ COMM) διενήργησε έλεγχο προσβασιμότητας των ιστοτόπων της Επιτροπής, ο οποίος θα διαβιβαστεί στη Διαμεσολαβήτρια.

Βρυξέλλες, 27/6/2018

κ. Fergal O’Regan

κα Ελπίδα Αποστολίδου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ:

Ερωτήσεις της Διαμεσολαβήτριας προς την EPSO στο πλαίσιο της κοινής έρευνάς της σχετικά με τις καταγγελίες 1337/2017/EA και 1338/2017/EA

Α. Τον Ιούλιο του 2016, μία από τις καταγγέλλουσες επικοινώνησε με την EPSO για να θέσει ορισμένα ζητήματα προσβασιμότητας που είχε αντιμετωπίσει κατά την προσπάθειά της να συμπληρώσει το ηλεκτρονικό έντυπο αίτησης. Ενημερώθηκε ότι η EPSO βρίσκεται στη διαδικασία αντικατάστασής της με ένα νέο είδος εντύπου που θα καλύπτει τις απαιτήσεις προσβασιμότητας για τα άτομα με προβλήματα όρασης. Ωστόσο, φαίνεται ότι το ηλεκτρονικό έντυπο αίτησης εξακολουθούσε να μην είναι πλήρως προσβάσιμο για τους χρήστες συσκευών ανάγνωσης οθόνης τον Μάιο του 2017. Θα μπορούσε η EPSO να παράσχει ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία αυτή και να αναφέρει πότε θα δρομολογηθεί το νέο ηλεκτρονικό έντυπο αίτησης; Εάν το έργο αυτό καθυστερήσει, θα μπορούσε η EPSO να αντιμετωπίσει αυτά τα ζητήματα προσβασιμότητας στην τρέχουσα έκδοση του ηλεκτρονικού εντύπου αίτησης;

Β. Και οι δύο καταγγέλλοντες υποστηρίζουν ότι το ηλεκτρονικό έντυπο για την αίτηση στέγασης για ειδικές ανάγκες δεν είναι πλήρως προσβάσιμο για τους χρήστες συσκευών ανάγνωσης οθόνης. Οι καταγγέλλοντες έπρεπε είτε να το συμπληρώσουν με τη βοήθεια διοπτευθέντος προσώπου είτε να επικοινωνήσουν με την EPSO για βοήθεια. Θα μπορούσε η EPSO να επικαιροποιήσει το ηλεκτρονικό έντυπο ώστε να είναι πλήρως προσβάσιμο στους χρήστες συσκευών ανάγνωσης οθόνης;

Γ. Μία από τις καταγγέλλουσες αναφέρει ότι, όταν απέκτησε πρόσβαση στο ηλεκτρονικό έντυπο για την αίτηση στέγασης για ειδικές ανάγκες, περιλάμβανε τις επιλογές «screen reader» και «refreshable braille display». Δήλωσε ότι επέλεξε αυτές τις επιλογές. Ο άλλος ενδιαφερόμενος αναφέρει ότι επικοινώνησε με την EPSO και ζήτησε πρόγραμμα ανάγνωσης οθόνης. Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων, και οι δύο έλαβαν αντίγραφα σε γραφή Μπράιγ και έναν βοηθό όρασης. Με βάση τα ανωτέρω, παρακαλείσθε η EPSO να απαντήσει στα ακόλουθα:

i) Ποιες συγκεκριμένες επιλογές «διαμονής» προσφέρονται στους υποψηφίους στο ηλεκτρονικό έντυπο ή στη σχετική επικοινωνία τους με την EPSO;

ii) Είναι οι υποψήφιοι επαρκώς ενημερωμένοι, κατά τη συμπλήρωση του εντύπου ή σε άλλες επαφές με την EPSO, ότι τα μέτρα «διαμονής» που πράγματι παρέχονται ενδέχεται να διαφέρουν από τις επιλογές που έχουν επιλεγεί;

iii) Με την παραλαβή των εν λόγω αιτήσεων, πώς αξιολογεί και καθορίζει η EPSO το είδος του μέτρου που πρέπει να παρέχεται στους υποψηφίους για την κάλυψη των ειδικών αναγκών τους κατά τη διάρκεια των δοκιμασιών; Αποτελεί η επιλογή του εξεταστικού κέντρου από τον υποψήφιο καθοριστικό παράγοντα για τον σκοπό αυτό;

iv) Θα μπορούσε η EPSO να αναφέρει αν καθένα από τα μέτρα «διαμονής» (που απαριθμούνται είτε στην ιστοσελίδα της EPSO και/ή στο ηλεκτρονικό έντυπο) είναι πράγματι διαθέσιμο και έχει παρασχεθεί στους υποψηφίους τουλάχιστον σε ορισμένες περιπτώσεις;

Δ. Κατά τη διάρθρωση των δοκιμασιών με χρήση υπολογιστή, πώς αντιλαμβάνεται η EPSO την έννοια των «εύλογων προσαρμογών» για τα άτομα με αναπηρία; Διαβουλεύτηκε η EPSO με οργανώσεις που εκπροσωπούν άτομα με αναπηρία για το θέμα αυτό; Είναι η EPSO πρόθυμη να παράσχει μέτρα «διαμονής», όπως υποστηρικτικές τεχνολογίες, τα οποία θα επιτρέψουν στους υποψηφίους με ειδικές ανάγκες να συμμετέχουν ανεξάρτητα στις δοκιμασίες με χρήση υπολογιστή;

[1] Η επιστολή της Διαμεσολαβήτριας για την έναρξη της έρευνας διατίθεται στη διεύθυνση: https://www.ombudsman.europa.eu/el/cases/correspondence.faces/en/93846/html.bookmark