Στρασβούργο, 19 Ιουλίου 2004

Κύριε Πρόεδρε,

Σύμφωνα με το άρθρο 195 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής εξουσιοδοτείται να διεξάγει έρευνες με δική του πρωτοβουλία σχετικά με πιθανές περιπτώσεις κακοδιοίκησης στο πλαίσιο της δράσης των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών.

Στις 15 Δεκεμβρίου 2003, σας ενημέρωσα ότι είχα αποφασίσει να κινήσω έρευνα, δυνάμει της ανωτέρω διάταξης, σχετικά με τη δραστηριότητα της Επιτροπής για την προώθηση της χρηστής διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων.

Η Επιτροπή απέστειλε την απάντησή της στις 2 Απριλίου 2004.

Σας γράφω τώρα για να σας ενημερώσω για τα αποτελέσματα της αυτεπάγγελτης έρευνας.

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία παρέχουν προσχολική, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση στα παιδιά του προσωπικού των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Από το 1957, τα σχολεία λειτουργούν βάσει καταστατικού που υπογράφεται από τα κράτη μέλη. Το 1994, τα κράτη μέλη και οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες υπέγραψαν σύμβαση (1), η οποία ακύρωσε και αντικατέστησε το Καταστατικό του 1957. Ωστόσο, η σύμβαση αυτή τέθηκε σε ισχύ μόλις την 1η Οκτωβρίου 2002.

Από την έναρξη της δραστηριότητας του Διαμεσολαβητή το 1995 έως την έναρξη της έρευνας, ελήφθησαν 36 καταγγελίες κατά των Ευρωπαϊκών Σχολείων, εκ των οποίων εννέα το 2002 και έντεκα το 2003. Κατά την εξέταση των καταγγελιών κατά των Ευρωπαϊκών Σχολείων, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι τα Σχολεία δεν αποτελούν κοινοτικό θεσμικό όργανο ή οργανισμό, αλλά ότι η Επιτροπή έχει κάποια ευθύνη για τη λειτουργία τους, διότι εκπροσωπείται στο Ανώτατο Συμβούλιο και συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στη χρηματοδότησή τους. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι η αρμοδιότητα της Επιτροπής δεν επεκτείνεται σε ζητήματα που αφορούν την εσωτερική διαχείριση των σχολείων.

Τον Μάιο του 2002, περίπου 50 γονείς παιδιών στα Ευρωπαϊκά Σχολεία των Βρυξελλών υπέβαλαν καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή σχετικά με την κατανομή των θέσεων στα Σχολεία των Βρυξελλών για το ακαδημαϊκό έτος 2002-3 (0845/2002/IJH).

Κατά τη διάρκεια της έρευνας του Διαμεσολαβητή σχετικά με την καταγγελία, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι το δικαίωμα χρηστής διοίκησης (άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και τα δικαιώματα του παιδιού (άρθρο 24 παράγραφος 2 του Χάρτη (2)) είναι δεσμευτικά για τα Ευρωπαϊκά Σχολεία και θα πρέπει επίσης να ισχύουν για τη μελλοντική μεταρρύθμισή τους. Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη θέση της Επιτροπής σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής αυτών των θεμελιωδών δικαιωμάτων στα Ευρωπαϊκά Σχολεία. Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια έκρινε επίσης ότι η απάντηση της Επιτροπής στα γεγονότα που οδήγησαν στην καταγγελία δεν απέδειξε ότι η Επιτροπή αναγνώρισε πλήρως την ευθύνη της για την προώθηση της χρηστής διοίκησης από τα σχολεία. Ως εκ τούτου, στις 10 Δεκεμβρίου 2002, ο Διαμεσολαβητής υπέβαλε στην Επιτροπή το ακόλουθο σχέδιο σύστασης:

«Η Επιτροπή θα πρέπει να αναγνωρίσει την ευθύνη της για την προώθηση της χρηστής διοίκησης από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία και να περιγράψει συγκεκριμένα μέτρα που θα λάβει για την εκπλήρωση αυτής της ευθύνης στο μέλλον.»

Στις 25 Φεβρουαρίου 2003, η Επιτροπή διαβίβασε την εμπεριστατωμένη γνώμη της σχετικά με το σχέδιο σύστασης. Ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι η εμπεριστατωμένη γνώμη αποτελούσε ικανοποιητική απάντηση όσον αφορά τη συγκεκριμένη καταγγελία. Ωστόσο, στην απόφαση περάτωσης της υπόθεσης (3), ο Διαμεσολαβητής ανακοίνωσε επίσης τη δυνατότητα μελλοντικής αυτεπάγγελτης έρευνας σχετικά με τη γενική ευθύνη της Επιτροπής για την προώθηση της χρηστής διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων.

Πολλές από τις καταγγελίες που εστάλησαν στον Διαμεσολαβητή σχετικά με τα Ευρωπαϊκά Σχολεία από το 1995 εκφράζουν μια αίσθηση απογοήτευσης και αποδυνάμωσης εκ μέρους των γονέων. Η έλλειψη εμπιστοσύνης στη διοίκηση των ευρωπαϊκών σχολείων, όποτε συμβαίνει, θα πρέπει να αφορά όχι μόνο τα ίδια τα σχολεία, αλλά και τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, δεδομένου ότι τα σχολεία υπάρχουν για την εκπαίδευση των παιδιών του προσωπικού των θεσμικών οργάνων.

Ο Διαμεσολαβητής γνωρίζει επίσης ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τη λειτουργία και τη χρηματοδότηση των Ευρωπαϊκών Σχολείων σε ψήφισμα που βασίστηκε στην έκθεση Bösch (4).

Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, από την έναρξη ισχύος, την 1η Οκτωβρίου 2002, της σύμβασης για τον καθορισμό του καταστατικού των ευρωπαϊκών σχολείων, η νομική βάση των σχολείων δεν είναι πλέον αμιγώς διακυβερνητική. Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες είναι πλέον και αυτές συμβαλλόμενο μέρος και η Επιτροπή θα πρέπει να εκπροσωπεί τα συμφέροντά τους.

Επιπλέον, τα σχολεία αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις ως αποτέλεσμα της διεύρυνσης της Ένωσης σε 25 κράτη μέλη από την 1η Μαΐου 2004 (περισσότερα παιδιά, περισσότερες γλώσσες και μεγαλύτερη πολιτιστική ποικιλία).

Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι μια αυτεπάγγελτη έρευνα θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας της διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων, δίνοντάς τους έτσι τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν βελτιωμένα και διατηρούμενα επίπεδα εμπιστοσύνης μεταξύ των πολλών εκλογικών περιφερειών των οποίων τα συμφέροντα θα πρέπει να εξυπηρετούν (παιδιά, γονείς, θεσμικά όργανα και πολίτες εν γένει), καθώς και αυξημένη αποτελεσματικότητα στο μέλλον.

Ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να τον ενημερώσει εάν προτίθεται να αναλάβει δράση για την προώθηση της χρηστής διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων και, εάν ναι, να εξηγήσει τις λεπτομέρειες και το χρονοδιάγραμμα της μελλοντικής της δραστηριότητας.

Η ΕΡΩΤΗΣΗ

Η γνώμη της Επιτροπής

Η γνώμη της Επιτροπής είχε ως εξής:

Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία αντιμετωπίζουν πολλές προκλήσεις για το μέλλον και βρίσκονται σε διαδικασία αλλαγής. Όπως σωστά αναφέρει ο Διαμεσολαβητής, μια πρόσφατη σημαντική αλλαγή ήταν πράγματι η αλλαγή της νομικής βάσης της Σύμβασης για τα Ευρωπαϊκά Σχολεία που υπεγράφη μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, όπου για πρώτη φορά η Επιτροπή απολαύει δικαιωμάτων ως πλήρες μέλος του Ανώτατου Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Σχολείων. Μια άλλη βασική αλλαγή στο πλαίσιο της νέας Σύμβασης είναι ότι οι αποφάσεις μπορούν πλέον να λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία και δεν απαιτείται πλέον ομοφωνία για τις περισσότερες αποφάσεις.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι, μετά από 50 χρόνια λειτουργίας των Σχολείων, έχει έρθει η ώρα να αναληφθεί μεταρρύθμιση προκειμένου τα Σχολεία να βελτιώσουν την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, να είναι πιο αποδοτικά ως προς το κόστος, να παρέχουν μεγαλύτερη συμμετοχή σε όσους χρηματοδοτούν και σε όσους λαμβάνουν τις υπηρεσίες τους και, κυρίως, να λειτουργούν με την απαιτούμενη μεγαλύτερη διαφάνεια.

Η Επιτροπή προετοιμάζει επί του παρόντος ανακοίνωση σχετικά με τη μεταρρύθμιση που απαιτείται στα Ευρωπαϊκά Σχολεία, η οποία θα τονίσει συγκεκριμένα την ανάγκη βελτίωσης της διακυβέρνησης και της διαφάνειας. Η ανάγκη αυτή επισημάνθηκε επίσης στην έκθεση Bösch του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και από τον Διαμεσολαβητή. Η Επιτροπή συμφωνεί με τη Διαμεσολαβήτρια ότι απαιτείται δράση για την προώθηση και την προώθηση της χρηστής διοίκησης στα Ευρωπαϊκά Σχολεία και έχει ήδη αναλάβει την πρωτοβουλία να υποβάλει ορισμένες πρώτες προτάσεις προς το σκοπό αυτό στο Ανώτατο Συμβούλιο.

Ως πρώτο βήμα, η Επιτροπή ζήτησε από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία να αναλάβουν άμεση δράση για τη διαφάνεια και τη χρηστή διοίκηση, συμπεριλαμβανομένων ειδικών δράσεων όπως η έγκριση κώδικα ορθής διοικητικής συμπεριφοράς, η παροχή αιτιολόγησης μαζί με την κοινοποίηση των αποφάσεων που λαμβάνονται σε διάφορα επίπεδα, η μεγαλύτερη πρόσβαση σε τεκμηρίωση και πληροφορίες και η βελτίωση της διαχείρισης και της λογοδοσίας.

Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία πρέπει να προβούν σε διοικητικές μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της παροχής υπηρεσιών, παρόμοιες με εκείνες που έχουν ήδη εγκριθεί στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Για τον σκοπό αυτό, προτείνονται προθεσμίες για τις απαντήσεις στην αλληλογραφία, καθώς και το δικαίωμα του ενδιαφερόμενου μέρους να λαμβάνει απάντηση επί της ουσίας, καθώς και επεξήγηση και αιτιολόγηση των αποφάσεων που λαμβάνονται. Απαιτείται ευγενική και επαγγελματική συμπεριφορά από το προσωπικό των Ευρωπαϊκών Σχολείων, καθώς και ατομική ευθύνη και λογοδοσία για τις δράσεις και τις επιδόσεις. Ζητείται επίσης μεγαλύτερη διαφάνεια στη διαχείριση, με προτάσεις για την κατάρτιση περιγραφών θέσεων εργασίας για κάθε θέση στο σύστημα των Ευρωπαϊκών Σχολείων. Επιπλέον, η Επιτροπή ζήτησε από το Συμβούλιο των Διοικητών να προσδιορίσει σαφείς γραμμές ευθύνης στο σύστημα διαχείρισης και να τις αναπτύξει περαιτέρω, όπου απαιτείται. Ζητείται περαιτέρω διαφάνεια ζητώντας από τα σχολεία να ακολουθήσουν το πνεύμα του άρθρου 42 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων όσον αφορά την πρόσβαση στα έγγραφα.

Πέραν των ανωτέρω, η Επιτροπή προτίθεται να επεκτείνει το θέμα της χρηστής διοίκησης, της διακυβέρνησης και της διαφάνειας στην επικείμενη ανακοίνωση για τα Ευρωπαϊκά Σχολεία προτείνοντας (μεταξύ άλλων):

• ουσιαστικές βελτιώσεις στις προσφυγές και τις πειθαρχικές διαδικασίες τόσο για τους σπουδαστές όσο και για το διδακτικό προσωπικό·


• τη δημοσίευση ετήσιας έκθεσης της Επιτροπής σχετικά με τα Ευρωπαϊκά Σχολεία, η οποία θα περιλαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της χρηστής διοίκησης και της διαφάνειας·


• επέκταση των διαθέσιμων πληροφοριών σχετικά με τα Ευρωπαϊκά Σχολεία στο «γραφείο ελέγχου» της Επιτροπής για το προσωπικό και δημοσιοποίηση μη εμπιστευτικών εγγράφων του Ανώτατου Συμβουλίου·


• την τήρηση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των δικαιωμάτων του παιδιού σε όλα τα σχολεία·


• πλήρης λογοδοσία κάθε σχολείου και του διευθυντή του για θέματα χρηστής διοίκησης και διαφάνειας·


• εξωτερική αξιολόγηση της ποιότητας των προγραμμάτων ή/και των μεθόδων διδασκαλίας.

Η παροχή χρονοδιαγράμματος για τα μέτρα αυτά είναι δύσκολη, δεδομένου ότι οι αποφάσεις μπορούν να ληφθούν μόνο στο πλαίσιο των συνεδριάσεων του Συμβουλίου των Διοικητών, οι οποίες καθυστερούν να λάβουν οποιαδήποτε απόφαση. Το Διοικητικό Συμβούλιο συνεδριάζει τρεις φορές το χρόνο και η συνήθως υπερφορτωμένη ημερήσια διάταξή του καθορίζεται από τον Γενικό Γραμματέα και τον Πρόεδρο. Η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει προτάσεις σε κάθε διοικητικό συμβούλιο κατά το επόμενο έτος και αναμένει ότι μέχρι το καλοκαίρι του 2005 θα έχουν τεθεί σε εφαρμογή τα μέτρα προτεραιότητας για τη μεταρρύθμιση, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για τη χρηστή διοίκηση και τη διαφάνεια.

Όσον αφορά τις συγκεκριμένες καταγγελίες που υπέβαλαν οι γονείς σχετικά με την κατανομή των θέσεων στα διάφορα σχολεία των Βρυξελλών, η οποία αποτέλεσε την αιτία της έρευνας του Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή θα ήθελε να ληφθούν προληπτικά μέτρα από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία, στο μέτρο του δυνατού, προκειμένου να αποφευχθούν παρόμοια προβλήματα στο μέλλον. Η Επιτροπή συμφωνεί με τον Διαμεσολαβητή ότι η ευθύνη της δεν επεκτείνεται στην εσωτερική διαχείριση των σχολείων, αλλά πρότεινε στο Ανώτατο Συμβούλιο να ακολουθηθεί διαφανής διαδικασία με σαφή κριτήρια κατά τον επόμενο γύρο ανακατανομής των μαθητών όταν ανοίξει το τέταρτο Ευρωπαϊκό Σχολείο στις Βρυξέλλες, και πιο άμεσα, όταν ανοίξει το δεύτερο σχολείο στο Λουξεμβούργο τον Σεπτέμβριο του 2004. Τόσο η Επιτροπή όσο και ο Διαμεσολαβητής πρέπει να παρακολουθούν τη διαδικασία αυτή προκειμένου να αποφεύγονται λάθη του παρελθόντος.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι η συνεργασία με τους γονείς είναι πολύ σημαντική. Όσον αφορά το σχεδιαζόμενο τέταρτο Ευρωπαϊκό Σχολείο στις Βρυξέλλες, η Επιτροπή ανέλαβε την πρωτοβουλία να αναζητήσει καταλληλότερο χώρο από αυτόν που είχαν προτείνει αρχικά οι βελγικές αρχές, και έχει συναντηθεί επανειλημμένα με εκπροσώπους των γονέων από τα σχολεία των Βρυξελλών σχετικά με το θέμα αυτό. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι εκπρόσωποι της Επιτροπής συναντώνται επίσης τακτικά με τους εκπροσώπους των γονέων και του προσωπικού πριν από κάθε συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου για να συζητήσουν όλα τα θέματα της ημερήσιας διάταξης.

Τέλος, παρά το «δημοκρατικό έλλειμμα» που αντιμετωπίζουν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ στο Ανώτατο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Σχολείων (η Επιτροπή είναι μόνο ένα από τα 17 μέλη), η Επιτροπή αναλαμβάνει πολύ πιο ενεργό ρόλο στο Ανώτατο Συμβούλιο από ποτέ, όπως καταδεικνύεται από τις πρώτες ουσιαστικές προτάσεις της Επιτροπής για μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν στο Ανώτατο Συμβούλιο, την ενίσχυση της ομάδας της ΓΔ ADMIN που εργάζεται για τα θέματα των Ευρωπαϊκών Σχολείων και την προσωπική συμμετοχή του Αντιπροέδρου Kinnock και του Γενικού Διευθυντή Reichenbach. Ωστόσο, οι περιορισμοί της υφιστάμενης Σύμβασης των Ευρωπαϊκών Σχολείων σε συνδυασμό με την προφανή απροθυμία του Ανώτατου Συμβουλίου να προβεί σε μεταρρυθμίσεις ενδέχεται να περιορίσουν τον βαθμό στον οποίο είναι δυνατός ο αναγκαίος εκσυγχρονισμός του συστήματος των Ευρωπαϊκών Σχολείων χωρίς ριζική αναθεώρηση ολόκληρου του συστήματος και της διακυβέρνησής του.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ

1 Το πεδίο της έρευνας του Διαμεσολαβητή

1.1 Η παρούσα απόφαση περατώνει την αυτεπάγγελτη έρευνα του Διαμεσολαβητή OI/5/2003/IJH σχετικά με την ποιότητα της διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων.

1.2 Ο Διαμεσολαβητής ασχολείται επίσης με μεγάλο αριθμό καταγγελιών από γονείς παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, τις οποίες δεν παρέχουν τα Ευρωπαϊκά Σχολεία. Ο Διαμεσολαβητής υπέβαλε σχέδιο σύστασης στην Επιτροπή σχετικά με μία από αυτές τις καταγγελίες (1391/2002/JMA), για την οποία αναμένεται εμπεριστατωμένη γνώμη της Επιτροπής τον Ιούλιο του 2004. Επιπλέον, στις 19 Νοεμβρίου 2003, ο Διαμεσολαβητής κίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα (OI/3/2003/JMA) σχετικά με την ένταξη των ατόμων με αναπηρία, ιδίως όσον αφορά τα μέτρα που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να διασφαλίσει ότι τα άτομα με αναπηρία δεν υφίστανται διακρίσεις στις σχέσεις τους με το θεσμικό όργανο.

1.3 Προς αποφυγή αμφιβολιών, ο Συνήγορος του Πολίτη επισημαίνει ότι η παρούσα απόφαση δεν αφορά τις προαναφερθείσες καταγγελίες γονέων παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ούτε την αυτεπάγγελτη έρευνα OI/3/2003/JMA. Οι έρευνες του Διαμεσολαβητή σε αυτές τις υποθέσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.

2 Ευθύνη για τα Ευρωπαϊκά Σχολεία

2.1 Από την έναρξη της δραστηριότητάς του το 1995, ο Διαμεσολαβητής έχει επανειλημμένα την άποψη ότι τα Ευρωπαϊκά Σχολεία δεν αποτελούν κοινοτικό θεσμικό όργανο ή οργανισμό και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτουν στην εντολή του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή σύμφωνα με το άρθρο 195 ΕΚ. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι η Επιτροπή έχει κάποια ευθύνη για τη λειτουργία των Ευρωπαϊκών Σχολείων, διότι εκπροσωπείται στο Ανώτατο Συμβούλιο και συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στη χρηματοδότησή τους. Η Διαμεσολαβήτρια έκρινε επίσης ότι η αρμοδιότητα της Επιτροπής δεν επεκτείνεται σε ζητήματα που αφορούν την εσωτερική διαχείριση των Σχολείων, σημείο επί του οποίου η Επιτροπή εξέφρασε τη συμφωνία της κατά τη διάρκεια της παρούσας έρευνας.

2.2 Ο Διαμεσολαβητής μελέτησε προσεκτικά τη σύμβαση για τον καθορισμό του καταστατικού των ευρωπαϊκών σχολείων («σύμβαση του 1994»)(5), η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Οκτωβρίου 2002, καθώς και την απόφαση του Συμβουλίου με την οποία επιτρέπεται η συμμετοχή των Κοινοτήτων σε αυτήν (6). Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η έναρξη ισχύος της Σύμβασης του 1994 δεν επηρεάζει την εντολή του. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής θα συνεχίσει να εξετάζει πιθανές μελλοντικές καταγγελίες που αφορούν τα Ευρωπαϊκά Σχολεία με τον ίδιο τρόπο που έχει εξετάσει προηγούμενες καταγγελίες.

2.3 Ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει, ωστόσο, ότι οι Κοινότητες είναι συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του 1994 και ότι η Επιτροπή θα πρέπει να εκπροσωπεί τα συμφέροντά τους. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η έναρξη ισχύος της σύμβασης του 1994 συνεπάγεται μεγαλύτερη ευθύνη της Επιτροπής για τα σχολεία, συμπεριλαμβανομένης της γενικής ευθύνης για την προώθηση της χρηστής διοίκησής τους, σύμφωνα με τις ίδιες αξίες, αρχές και πρότυπα που ισχύουν για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας.

2.4 Η γνώμη της Επιτροπής συμφωνεί με τη Διαμεσολαβήτρια ότι απαιτείται δράση για την προώθηση και την προώθηση της χρηστής διοίκησης στα Ευρωπαϊκά Σχολεία.

Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θετική απάντηση της Επιτροπής, η οποία αποτελεί αντικείμενο λεπτομερούς αξιολόγησης στο επόμενο μέρος της παρούσας απόφασης.

3 Η ποιότητα της διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων

3.1 Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής έχει λάβει και ασχοληθεί με πολυάριθμες καταγγελίες από γονείς παιδιών στα Ευρωπαϊκά Σχολεία, πολλοί από τους οποίους εξέφρασαν αίσθημα απογοήτευσης και αποδυνάμωσης. Η Διαμεσολαβήτρια έκρινε ότι μια αυτεπάγγελτη έρευνα θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας της διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων, δίνοντάς τους έτσι τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν βελτιωμένα και διατηρούμενα επίπεδα εμπιστοσύνης μεταξύ των πολλών εκλογικών περιφερειών των οποίων τα συμφέροντα θα πρέπει να εξυπηρετούν (παιδιά, γονείς, θεσμικά όργανα και πολίτες εν γένει), καθώς και αυξημένη αποτελεσματικότητα στο μέλλον. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να τον ενημερώσει εάν προτίθεται να αναλάβει δράση για την προώθηση της χρηστής διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων και, εάν ναι, να εξηγήσει τις λεπτομέρειες και το χρονοδιάγραμμα της μελλοντικής της δραστηριότητας.

3.2 Η γνώμη της Επιτροπής εξηγεί τόσο τα μέτρα που έχει ήδη λάβει όσο και τις προτάσεις που προτίθεται να υποβάλει σε προσεχή ανακοίνωση για τα Ευρωπαϊκά Σχολεία.

Η μέχρι τούδε δράση της Επιτροπής

3.3 Η Επιτροπή δηλώνει ότι αναλαμβάνει πολύ πιο ενεργό ρόλο στο Συμβούλιο των Διοικητών από ποτέ άλλοτε. Ο Επίτροπος Kinnock και ο Γενικός Διευθυντής της ΓΔ Admin συμμετέχουν προσωπικά και η ομάδα της ΓΔ ADMIN που εργάζεται σε θέματα Ευρωπαϊκών Σχολείων έχει ενισχυθεί. Η Επιτροπή έχει ήδη υποβάλει προτάσεις στο διοικητικό συμβούλιο για μεταρρυθμίσεις, τις οποίες ο Διαμεσολαβητής συνοψίζει ως εξής:

• έγκριση διοικητικών μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση της παροχής υπηρεσιών παρόμοιων με εκείνες που έχουν ήδη εγκριθεί στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, συμπεριλαμβανομένης της ατομικής ευθύνης και λογοδοσίας για τις δράσεις και τις επιδόσεις, καθώς και σαφών γραμμών ευθύνης στο σύστημα διαχείρισης.


• βελτίωση της διαφάνειας, σύμφωνα με το πνεύμα του άρθρου 42 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων όσον αφορά την πρόσβαση σε έγγραφα και πληροφορίες.

Η Επιτροπή ζήτησε επίσης από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία να αναλάβουν άμεση δράση για την έγκριση κώδικα ορθής διοικητικής συμπεριφοράς. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή αναφέρει, ειδικότερα, την ανάγκη:

• να ορίσει προθεσμίες για την απάντηση στην αλληλογραφία·


• να εξηγούν και να αιτιολογούν τις αποφάσεις στους αποδέκτες τους·


• να σέβεται το δικαίωμα ενός ενδιαφερόμενου μέρους να λάβει απάντηση επί της ουσίας μιας αίτησης·


• για ευγενική και επαγγελματική συμπεριφορά του προσωπικού.

Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι οι προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή στο Ανώτατο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Σχολείων δείχνουν ότι η Επιτροπή επεδίωξε να εντοπίσει και να αντιμετωπίσει τις σοβαρότερες λειτουργικές αδυναμίες που οδήγησαν στην υποβολή καταγγελιών στον Διαμεσολαβητή.

3.4 Όσον αφορά τη διαφάνεια, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι δεν γνωρίζει κανένα εμπόδιο στην απόφαση του Ανώτατου Συμβουλίου να χειρίζεται τα έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή των Ευρωπαϊκών Σχολείων σύμφωνα με τους όρους και τα όρια που καθορίζονται στον κανονισμό 1049/2001 (7). Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε το διοικητικό συμβούλιο να δημοσιοποιεί ηλεκτρονικά όλες τις μη εμπιστευτικές ημερήσιες διατάξεις και τα πρακτικά των συνεδριάσεών του (8).

3.5 Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει επίσης ότι τα Ευρωπαϊκά Σχολεία πιθανώς διαθέτουν σημαντικές ποσότητες δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν το προσωπικό, τα παιδιά και τους γονείς. Ο Διαμεσολαβητής ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα αποσαφηνίσει, εάν χρειαστεί, το νομικό καθεστώς που ισχύει για την επεξεργασία των εν λόγω δεδομένων από τα σχολεία, προκειμένου να διασφαλιστεί επίπεδο προστασίας ισοδύναμο με εκείνο του κανονισμού 45/2001 (9), διασφαλίζοντας έτσι τον σεβασμό του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή.

3.6 Όσον αφορά τον κώδικα χρηστής διοίκησης, ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων περιλαμβάνει το δικαίωμα χρηστής διοίκησης (άρθρο 41) και ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον ευρωπαϊκό κώδικα ορθής διοικητικής συμπεριφοράς. Θα ήταν χρήσιμο για την Επιτροπή, εάν δεν το έχει ήδη πράξει, να ενημερώσει το Ανώτατο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Σχολείων σχετικά με τον ευρωπαϊκό κώδικα ορθής διοικητικής συμπεριφοράς, τον οποίο ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με ψήφισμα της 6ης Σεπτεμβρίου 2001 (10), και να ενθαρρύνει την εφαρμογή του κώδικα από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία. Ο Διαμεσολαβητής θα προβεί σε περαιτέρω σχετική παρατήρηση κατωτέρω.

Η προτεινόμενη ανακοίνωση

3.7 Η Επιτροπή δήλωσε ότι προετοιμάζει επί του παρόντος ανακοίνωση σχετικά με τη μεταρρύθμιση που απαιτείται στα Ευρωπαϊκά Σχολεία, η οποία θα διευρύνει το θέμα της χρηστής διοίκησης, της διακυβέρνησης και της διαφάνειας προτείνοντας, μεταξύ άλλων:

• ουσιαστικές βελτιώσεις στις προσφυγές και τις πειθαρχικές διαδικασίες τόσο για τους σπουδαστές όσο και για το διδακτικό προσωπικό·


• τη δημοσίευση ετήσιας έκθεσης της Επιτροπής σχετικά με τα Ευρωπαϊκά Σχολεία, η οποία θα περιλαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της χρηστής διοίκησης και της διαφάνειας·


• επέκταση των διαθέσιμων πληροφοριών σχετικά με τα Ευρωπαϊκά Σχολεία στο «γραφείο ελέγχου» της Επιτροπής για το προσωπικό και δημοσιοποίηση μη εμπιστευτικών εγγράφων του Ανώτατου Συμβουλίου·


• την τήρηση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των δικαιωμάτων του παιδιού σε όλα τα σχολεία·


• πλήρης λογοδοσία κάθε σχολείου και του διευθυντή του για θέματα χρηστής διοίκησης και διαφάνειας·


• εξωτερική αξιολόγηση της ποιότητας των προγραμμάτων ή/και των μεθόδων διδασκαλίας.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, προτίθεται να υποβάλει προτάσεις σε κάθε συνεδρίαση του Συμβουλίου των Διοικητών κατά το επόμενο έτος και αναμένει ότι μέχρι το καλοκαίρι του 2005 θα έχουν τεθεί σε εφαρμογή τα μέτρα προτεραιότητας για τη μεταρρύθμιση, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για τη χρηστή διοίκηση και τη διαφάνεια.

3.8 Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι οι προτάσεις της Επιτροπής αποτελούν σημαντική ευκαιρία για τη βελτίωση της ποιότητας της διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων. Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της Επιτροπής φαίνεται εύλογο, λαμβανομένων ιδίως υπόψη των περιορισμών του ρόλου της που αναφέρονται στην παράγραφο 3.11 κατωτέρω.

Συνεργασία με τους γονείς

3.9 Η γνώμη της Επιτροπής αναγνωρίζει τη σημασία της συνεργασίας με τους γονείς. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι εκπρόσωποι της Επιτροπής, οι γονείς και το προσωπικό συνεδριάζουν πριν από κάθε συνεδρίαση του ανώτατου συμβουλίου για να συζητήσουν όλα τα θέματα της ημερήσιας διάταξης. Η Επιτροπή αναφέρει επίσης ότι ανέλαβε την πρωτοβουλία να αναζητήσει καταλληλότερο χώρο για το σχεδιαζόμενο τέταρτο Ευρωπαϊκό Σχολείο στις Βρυξέλλες από ό,τι είχε αρχικά προταθεί από τις βελγικές αρχές και ότι έχει συναντηθεί επανειλημμένα με εκπροσώπους των γονέων για το θέμα αυτό. Τέλος, η Επιτροπή δηλώνει ότι έχει προτείνει στο Ανώτατο Συμβούλιο να ακολουθηθεί διαφανής διαδικασία με σαφή κριτήρια για την ανακατανομή των σπουδαστών σε σχέση με την έναρξη λειτουργίας του δεύτερου ευρωπαϊκού σχολείου στο Λουξεμβούργο και του τέταρτου σχολείου στις Βρυξέλλες.

3.10 Ο Διαμεσολαβητής χαιρετίζει τη δέσμευση της Επιτροπής για συνεργασία με τους γονείς. Η Διαμεσολαβήτρια υπενθυμίζει στο πλαίσιο αυτό ότι τα Ευρωπαϊκά Σχολεία δημιουργήθηκαν για την εκπαίδευση των παιδιών του προσωπικού των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή λειτουργία των θεσμικών οργάνων (11). Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια προτείνει να επιδιώξει η Επιτροπή να διασφαλίσει ότι τα ίδια τα Ευρωπαϊκά Σχολεία αναγνωρίζουν την ανάγκη να ενδυναμώσουν και να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των γονέων στο πλαίσιο της βασικής αποστολής τους. Ο Διαμεσολαβητής θα προβεί σε περαιτέρω σχετική παρατήρηση κατωτέρω.

Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ

3.11 Η Επιτροπή αναφέρει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ στο Ανώτατο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Σχολείων αντιμετωπίζουν «δημοκρατικό έλλειμμα», δεδομένου ότι η Επιτροπή είναι μόνο ένα από τα 17 μέλη. Η Επιτροπή αναφέρεται επίσης στους περιορισμούς της Σύμβασης του 1994 και στην προφανή απροθυμία του Συμβουλίου των Διοικητών να προβεί σε μεταρρυθμίσεις. Η Επιτροπή εκφράζει την άποψη ότι το Συμβούλιο των Διοικητών καθυστερεί να λάβει οποιαδήποτε απόφαση και ότι η ημερήσια διάταξή του (η οποία καθορίζεται από τον Γενικό Γραμματέα και τον Πρόεδρο) είναι συνήθως υπερφορτωμένη.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι προαναφερθέντες παράγοντες ενδέχεται να περιορίσουν τον βαθμό στον οποίο είναι δυνατός ο αναγκαίος εκσυγχρονισμός του συστήματος των Ευρωπαϊκών Σχολείων χωρίς θεμελιώδη αναθεώρηση ολόκληρου του συστήματος και της διακυβέρνησής του.

3.12 Ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη δηλώσει ότι ο αριθμός των εκπροσώπων της Επιτροπής στο Ανώτατο Συμβούλιο θα πρέπει να αυξηθεί προκειμένου να εξασφαλιστεί ισχυρότερη επιρροή από την Κοινότητα στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων των Ευρωπαϊκών Σχολείων (12).

3.13 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι η Επιτροπή προτίθεται να δημοσιεύει ετήσια έκθεση σχετικά με τα Ευρωπαϊκά Σχολεία, η οποία θα περιλαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της χρηστής διοίκησης και της διαφάνειας. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι το άρθρο 10 της Σύμβασης του 1994 απαιτεί, μεταξύ άλλων, το Ανώτατο Συμβούλιο να συντάσσει κάθε χρόνο, βάσει σχεδίου που καταρτίζει ο Γενικός Γραμματέας, έκθεση σχετικά με τη λειτουργία των Σχολείων και να τη διαβιβάζει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.

Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι η ετήσια έκθεση του Ανώτατου Συμβουλίου και η προτεινόμενη ετήσια έκθεση της Επιτροπής θα μπορούσαν να αποτελέσουν από κοινού μια χρήσιμη ευκαιρία για εξωτερική επισκόπηση της προόδου όσον αφορά τη βελτίωση της ποιότητας της διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων και την ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητάς τους. Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση και τη διατήρηση των επιπέδων εμπιστοσύνης μεταξύ των πολλών εκλογικών περιφερειών των οποίων τα συμφέροντα θα πρέπει να εξυπηρετούν τα Ευρωπαϊκά Σχολεία (παιδιά, γονείς, θεσμικά όργανα και πολίτες εν γένει). Ο Διαμεσολαβητής είναι πρόθυμος να συνδράμει στη διαδικασία εξωτερικής αξιολόγησης, εάν αυτό θα μπορούσε να είναι χρήσιμο. Ο Διαμεσολαβητής θα προβεί σε περαιτέρω σχετική παρατήρηση κατωτέρω.

4 Συμπέρασμα

Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι οι προτάσεις που έχει ήδη υποβάλει η Επιτροπή στο Ανώτατο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Σχολείων δείχνουν ότι η Επιτροπή επεδίωξε να εντοπίσει και να αντιμετωπίσει τις σοβαρότερες λειτουργικές αδυναμίες που οδήγησαν στην υποβολή καταγγελιών στον Διαμεσολαβητή. Επιπλέον, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να εκδώσει ανακοίνωση σχετικά με τα Ευρωπαϊκά Σχολεία. Κατά την άποψη της Διαμεσολαβήτριας, οι προτάσεις της Επιτροπής για το περιεχόμενο της ανακοίνωσης αποτελούν σημαντική ευκαιρία για τη βελτίωση της ποιότητας της διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της Επιτροπής φαίνεται εύλογο, λαμβανομένων υπόψη των περιορισμών του ρόλου της που αναφέρονται στη σκέψη 3.11 ανωτέρω.

Ο Διαμεσολαβητής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει πλήρως τη γενική της ευθύνη για την προώθηση της χρηστής διοίκησης από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία σύμφωνα με τις ίδιες αξίες, αρχές και πρότυπα που ισχύουν για τα κοινοτικά θεσμικά όργανα και οργανισμούς. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια δεν διαπιστώνει κακοδιοίκηση από την Επιτροπή και περατώνει την έρευνα.

ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1 Θα ήταν χρήσιμο για την Επιτροπή, αν δεν το έχει ήδη πράξει, να ενημερώσει το Ανώτατο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Σχολείων σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς, τον οποίο ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με ψήφισμα της 6ης Σεπτεμβρίου 2001, και να ενθαρρύνει την εφαρμογή του κώδικα από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία.

2 Θα ήταν χρήσιμο να επιδιώξει η Επιτροπή να διασφαλίσει ότι τα ίδια τα Ευρωπαϊκά Σχολεία αναγνωρίζουν την ανάγκη να ενδυναμώσουν και να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των γονέων στο πλαίσιο της βασικής αποστολής τους.

3 Η ετήσια έκθεση του Ανώτατου Συμβουλίου και η προτεινόμενη ετήσια έκθεση της Επιτροπής θα μπορούσαν από κοινού να αποτελέσουν χρήσιμη ευκαιρία για εξωτερική επισκόπηση της προόδου όσον αφορά τη βελτίωση της ποιότητας της διοίκησης των Ευρωπαϊκών Σχολείων και την ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητάς τους. Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση και τη διατήρηση των επιπέδων εμπιστοσύνης μεταξύ των πολλών εκλογικών περιφερειών των οποίων τα συμφέροντα θα πρέπει να εξυπηρετούν τα Ευρωπαϊκά Σχολεία (παιδιά, γονείς, θεσμικά όργανα και πολίτες εν γένει). Ο Διαμεσολαβητής είναι πρόθυμος να συνδράμει στη διαδικασία εξωτερικής αξιολόγησης, εάν αυτό θα μπορούσε να είναι χρήσιμο.

Λαμβάνοντας υπόψη το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με τα Ευρωπαϊκά Σχολεία, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί χρήσιμο να αποστείλει αντίγραφο της παρούσας απόφασης στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προς ενημέρωση.

Με εκτίμηση,

 

Π. Νικηφόρος ΔΙΑΜΑΝΔΟΥΡΟΣ

---

(1) Σύμβαση για τον καθορισμό του καταστατικού των ευρωπαϊκών σχολείων, 1994 ΕΕ L 212/3.

(2) «Σε όλες τις ενέργειες που αφορούν τα παιδιά, είτε πραγματοποιούνται από δημόσιες αρχές είτε από ιδιωτικούς οργανισμούς, πρωταρχική σημασία πρέπει να δίνεται στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού.»

(3) Διατίθεται στον δικτυακό τόπο του Διαμεσολαβητή: http://www.ombudsman.europa.eu

(4) Ψήφισμα σχετικά με τη μελλοντική χρηματοδότηση των Ευρωπαϊκών Σχολείων, 17 Δεκεμβρίου 2002· Έκθεση για τη μελλοντική χρηματοδότηση των Ευρωπαϊκών Σχολείων, A5-0395/2002, 13 Νοεμβρίου 2002.

(5) Σύμβαση για τον καθορισμό του καταστατικού των ευρωπαϊκών σχολείων, 1994 ΕΕ L 212/3.

(6) Απόφαση 94/557/ΕΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 1994, με την οποία εξουσιοδοτούνται η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας να υπογράψουν και να συνάψουν τη σύμβαση για τον καθορισμό του καταστατικού των ευρωπαϊκών σχολείων, 1994 ΕΕ L 212/1.

(7) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, ΕΕ L 145/43.

(8) Ψήφισμα σχετικά με τη μελλοντική χρηματοδότηση των Ευρωπαϊκών Σχολείων, 17 Δεκεμβρίου 2002, σημείο 28.

(9) Κανονισμός (ΕΚ) 45/2001 της 18ης Δεκεμβρίου 2000 σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας και σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, ΕΕ 2001 L8/1.

(10) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την ειδική έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά την αυτεπάγγελτη έρευνα για την ύπαρξη και τη δυνατότητα πρόσβασης του κοινού, στα διάφορα κοινοτικά θεσμικά όργανα και οργανισμούς, σε κώδικα ορθής διοικητικής συμπεριφοράς [C5-0438/2000 - 2000/2212 (COS)], 6 Σεπτεμβρίου 2001.

(11) Βλέπε το προοίμιο της σύμβασης για τον καθορισμό του καταστατικού των ευρωπαϊκών σχολείων.

(12) Ψήφισμα σχετικά με τη μελλοντική χρηματοδότηση των Ευρωπαϊκών Σχολείων, 17 Δεκεμβρίου 2002, σημείο 8.