Κύριε Πρόεδρε,

Στις 30 Απριλίου 2001 ξεκίνησα αυτεπάγγελτη έρευνα σχετικά με τον περιορισμό του δικαιώματος του πολίτη στην εργασία, μέσω της επιβολής ορίων ηλικίας για τις προσλήψεις στα κοινοτικά όργανα και οργανισμούς. Αυτή η αυτεπάγγελτη έρευνα αφορούσε όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους αποκεντρωμένους οργανισμούς της Κοινότητας.

Σας γράφω τώρα για να σας ενημερώσω για τα αποτελέσματα των ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί.

Η ΕΡΩΤΗΣΗ

Οι λόγοι της έρευνας

Στις 7 Δεκεμβρίου 2000, στη Νίκαια, οι Πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής διακήρυξαν από κοινού τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την κοινή διακήρυξη, σημειώνοντας ότι ο Χάρτης συνδυάζει σε ένα ενιαίο κείμενο τα ατομικά, πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα που μέχρι στιγμής έχουν κατοχυρωθεί σε διάφορες διεθνείς, ευρωπαϊκές ή εθνικές πηγές (2).

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή αναγνώρισαν, εξ ονόματος της Κοινότητας, τα δικαιώματα που περιέχονται στον Χάρτη. Επομένως, η μη τήρηση από κοινοτικό όργανο ή οργανισμό των δικαιωμάτων που περιέχονται στον Χάρτη θα συνιστούσε περίπτωση κακοδιοίκησης.

Το άρθρο 15 παράγραφος 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αναγνωρίζει την εργασία ορίζοντας ότι «κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα να εργάζεται και να ασκεί επάγγελμα το οποίο επιλέγει ή αποδέχεται ελεύθερα».

Το άρθρο 21 παράγραφος 1 του Χάρτη περιέχει την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, προβλέποντας ότι «Κάθε διάκριση λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων ή κάθε άλλης γνώμης, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού».

Η Σύμβαση που συνέταξε τον Χάρτη αναφέρεται στην επεξήγηση της διάταξης αυτής, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 14 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η διαφορετική μεταχείριση εισάγει διακρίσεις εάν δεν δικαιολογείται αντικειμενικά και εύλογα: δηλαδή, εάν δεν επιδιώκει θεμιτό σκοπό ή εάν δεν υπάρχει εύλογη σχέση αναλογικότητας μεταξύ των χρησιμοποιούμενων μέσων και του επιδιωκόμενου σκοπού.

Σύμφωνα με το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, παραβίαση της απαγόρευσης των διακρίσεων υφίσταται σε περιπτώσεις άνισης μεταχείρισης, όταν η διάκριση δεν δικαιολογείται αντικειμενικά (3).

Η έρευνα

Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι, εκτός εάν υπάρχει αντικειμενική αιτιολόγηση για τα όρια ηλικίας κατά την πρόσληψη στα κοινοτικά όργανα και οργανισμούς, η χρήση τους θα συνιστούσε μεροληπτικό περιορισμό του δικαιώματος του πολίτη στην εργασία.

Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους αποκεντρωμένους οργανισμούς της Κοινότητας να τον ενημερώσουν, έως τις 31 Ιουλίου 2001, εάν χρησιμοποιούν όρια ηλικίας κατά την πρόσληψή τους. Σε περίπτωση θετικής απάντησης, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε επίσης να ενημερωθεί για το όριο ηλικίας των προβλεπόμενων ορίων και για την αντικειμενική αιτιολόγηση και τη νομική βάση τους.

Γνωμοδοτήσεις των κοινοτικών θεσμικών οργάνων, οργανισμών και αποκεντρωμένων οργανισμών

Από τις γνώμες που ελήφθησαν προκύπτει ότι κανένας από τους έντεκα αποκεντρωμένους οργανισμούς (4) δεν εφαρμόζει όρια ηλικίας στις διαδικασίες πρόσληψης. Τα όρια ηλικίας δεν εφαρμόζονται από την Επιτροπή των Περιφερειών, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωπόλ.

Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, το Δικαστήριο (και το Πρωτοδικείο), το Ελεγκτικό Συνέδριο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εφαρμόζουν στο σύνολό τους όρια ηλικίας για την πρόσληψη στους βασικούς βαθμούς. Το όριο ηλικίας που ισχύει γενικά για τους διαγωνισμούς είναι τα 45 έτη.

Όσον αφορά την αντικειμενική αιτιολόγηση για την εφαρμογή ορίων ηλικίας κατά την πρόσληψή τους, η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο παρείχαν στον Διαμεσολαβητή τις ακόλουθες εξηγήσεις:

Η Επιτροπή παρατήρησε ότι το όριο ηλικίας των 45 ετών έχει ως σκοπό να καταστήσει δυνατή την εξέλιξη της σταδιοδρομίας των υπαλλήλων της και να διασφαλίσει ότι οι υπάλληλοι ασκούν τη δραστηριότητά τους για ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα, τούτο δε σε σχέση με τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα του ΚΥΚ. Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι αιτιολογήσεις αυτές αποτελούν εύλογο και αντικειμενικό λόγο για την εφαρμογή των ορίων ηλικίας: έχουν θεμιτό σκοπό και τα μέτρα που εφαρμόζονται είναι ανάλογα προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και, ως εκ τούτου, συμβατά με τα άρθρα 21 και 15 του Χάρτη.

Το μέρος ΙΙ της Λευκής Βίβλου της Επιτροπής για τη μεταρρύθμιση και το έγγραφο διαβούλευσης για τους διαγωνισμούς και τις προσλήψεις της 28ης Φεβρουαρίου 2001 (SEC(2001)294/4) επανέλαβαν την πρόθεση της Επιτροπής να καταργήσει τα όρια ηλικίας στο μέλλον. Με βάση το τελευταίο αυτό έγγραφο, οργανώθηκαν διαβουλεύσεις με τις υπηρεσίες της Επιτροπής και τα άλλα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, καθώς και με εκπροσώπους του προσωπικού. Δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές δεν είχαν ολοκληρωθεί έως την 1η Ιουλίου 2001, οι διαγωνισμοί που δημοσιεύθηκαν έκτοτε εξακολουθούν να διατηρούν το όριο ηλικίας των 45 ετών για τους διαγωνισμούς στους βασικούς βαθμούς.

Η Επιτροπή αναφέρθηκε επίσης στην πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά τη δημιουργία διοργανικής υπηρεσίας προσλήψεων. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή παρατήρησε ότι εναπόκειται στο μελλοντικό διοικητικό συμβούλιο της εν λόγω Υπηρεσίας να λάβει απόφαση σχετικά με τα όρια ηλικίας που ισχύουν για τους διαγωνισμούς. Βάσει της σύστασης της ομάδας εργασίας, η Υπηρεσία θα πρέπει να έχει τεθεί σε λειτουργία έως την 1η Ιανουαρίου 2003.

Το Κοινοβούλιο δήλωσε ότι, μετά την απόφαση του Προεδρείου της 20ής Οκτωβρίου 1997, εφαρμόζει όριο ηλικίας 45 ετών για τους γενικούς διαγωνισμούς. Η απόφαση αυτή πρόκειται να επανεξεταστεί από το Προεδρείο στο εγγύς μέλλον, υπό το πρίσμα έκθεσης επί του θέματος που θα εκπονήσει η ΓΔ Προσωπικού. Αντίγραφο της έκθεσης αυτής επισυνάπτεται στη γνωμοδότηση. Το Κοινοβούλιο παρατήρησε επίσης ότι το ζήτημα των ορίων ηλικίας θα παραπεμφθεί στο μελλοντικό διοικητικό συμβούλιο της διοργανικής υπηρεσίας προσλήψεων.

Η έκθεση που συνέταξε η ΓΔ Προσωπικού ανέφερε ότι μια νέα αύξηση του ορίου ηλικίας ή η κατάργησή του θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του αριθμού των υποψηφίων στους διαγωνισμούς (με τα αντίστοιχα προβλήματα διαχείρισης), την αύξηση τόσο των παλαιότερων όσο και της μέσης ηλικίας των επιτυχόντων στον διαγωνισμό και τη μέση ηλικία πρόσληψης των υπαλλήλων.

Αυτό θα είχε κυρίως τρεις συνέπειες, δηλαδή 1) δυσκολίες όσον αφορά τη δυσαρέσκεια ή την απογοήτευση των νεοπροσλαμβανόμενων υπαλλήλων όσον αφορά την κατάταξή τους κατά τη στιγμή της πρόσληψής τους (συνήθως στον βασικό βαθμό), 2) μακροχρόνια γήρανση του προσωπικού της Γενικής Γραμματείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 3) οικονομικές συνέπειες στο καθεστώς κοινωνικής ασφάλισης των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στο επίπεδο των συντάξεων και της ασφάλισης ασθενείας.

Το Συμβούλιο δήλωσε ότι ο καθορισμός ορίου ηλικίας 45 ετών για την πρόσληψη στους βασικούς βαθμούς είναι αναγκαίος και αντικειμενικά δικαιολογημένος για τους ακόλουθους λόγους:

Πρώτον, οι προοπτικές σταδιοδρομίας συνεπάγονται ότι το προσωπικό θα πρέπει να προσλαμβάνεται σε νεαρή ηλικία. Επίσης, οι δαπάνες που συνδέονται με την πρόσληψη στον βασικό βαθμό δεν μπορούν να είναι επικερδείς εάν οι υπάλληλοι δεν εργάζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Δεύτερον, η ανάγκη αποτελεσματικής διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων (ταξινόμηση, ένταξη, σταδιοδρομία και συντάξεις) απαιτεί ελάχιστη συνοχή μεταξύ του βαθμού, των καθηκόντων και της ηλικίας. Κάθε παρέκκλιση στον τομέα αυτό αποτελεί πηγή δυσκολιών. Ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης και η διαχείριση των ανθρώπινων πόρων απαγορεύουν, κατ’ αρχήν, την πρόσληψη υπαλλήλων οι οποίοι, λόγω ηλικίας, δεν θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τις προοπτικές σταδιοδρομίας.

Το Συμβούλιο παρατήρησε ότι οι αιτιολογήσεις αυτές είναι αντικειμενικές. Βασίζονται σε αρχές που συνδέονται με την ίδια τη φύση της δημόσιας λειτουργίας και με την ανάγκη αποτελεσματικής λειτουργίας των υπηρεσιών της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου. Το Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εφαρμογή ορίων ηλικίας για την πρόσληψη αποτελεί χρηστή διοίκηση και δεν αποτελεί περιορισμό του «δικαιώματος στην εργασία».

Όπως η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο αναφέρθηκε επίσης στη δημιουργία διοργανικής υπηρεσίας προσλήψεων. Το Συμβούλιο δήλωσε επίσης ότι το ζήτημα των ορίων ηλικίας θα μπορούσε επίσης να τεθεί στο πλαίσιο των προτάσεων τροποποίησης του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης για τις οποίες το Συμβούλιο θα πρέπει να αποφασίσει ως νομοθέτης. Πριν γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα αυτών των εργασιών, δεν φαίνεται σκόπιμο να αλλάξει η τρέχουσα πρακτική που εφαρμόζεται στο Συμβούλιο.

Αξιολόγηση από τον Διαμεσολαβητή των λόγων που προβλήθηκαν για τη χρήση των ορίων ηλικίας

Ως δικαιολογία για τη διατήρηση του ορίου ηλικίας των 45 ετών στις διαδικασίες πρόσληψης, η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέθεσαν κυρίως 6 λόγους, οι οποίοι μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

1) οι προοπτικές σταδιοδρομίας συνεπάγονται ότι οι υπάλληλοι θα πρέπει να προσλαμβάνονται σε νεαρή ηλικία· η αποτελεσματική διαχείριση των ανθρώπινων πόρων (ταξινόμηση, ένταξη, σταδιοδρομία και συντάξεις) απαιτεί ελάχιστη συνοχή μεταξύ βαθμού, καθηκόντων και ηλικίας·

(2) οι δαπάνες πρόσληψης στο βασικό βαθμό δεν είναι επικερδείς εάν οι υπάλληλοι δεν εργάζονται για ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα·

(3) η κατάργηση των ορίων ηλικίας θα οδηγούσε σε αύξηση του αριθμού των υποψηφίων·

(4) η κατάργηση των ορίων ηλικίας θα οδηγούσε σε γήρανση του προσωπικού των θεσμικών οργάνων·

(5) η κατάργηση των ορίων ηλικίας θα οδηγούσε σε δυσαρέσκεια ή απογοήτευση των νεοπροσληφθέντων υπαλλήλων όσον αφορά την κατάταξή τους κατά τη στιγμή της πρόσληψης·

(6) η κατάργηση των ορίων ηλικίας θα δημιουργούσε οικονομικά προβλήματα για το καθεστώς κοινωνικής ασφάλισης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (συντάξεις και ασφάλιση ασθενείας)·

Αξιολόγηση

Όσον αφορά το επιχείρημα (1), ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι δεν τεκμηριώνεται, καθώς δεν παρέχεται εξήγηση για ποιο λόγο η αποτελεσματική διαχείριση των ανθρώπινων πόρων θα απαιτούσε τον καθορισμό ορίων ηλικίας. Όσον αφορά τις προοπτικές σταδιοδρομίας, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι εναπόκειται στον υποψήφιο να αποφασίσει εάν και σε ποια ηλικία επιθυμεί να γίνει κοινοτικός υπάλληλος.

Όσον αφορά τα επιχειρήματα (2) και (6) σχετικά με το κόστος και τα οικονομικά προβλήματα, ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, οι δημοσιονομικοί λόγοι αυτοί καθαυτοί δεν μπορούν να δικαιολογήσουν διακρίσεις (5).

Όσον αφορά το επιχείρημα (3) σχετικά με τον αριθμό των υποψηφίων, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι οι εκτιμήσεις που σχετίζονται με τον διοικητικό φόρτο εργασίας δεν είναι αρκετά ουσιώδεις ώστε να δικαιολογούν τη μη εφαρμογή ενός δικαιώματος τόσο θεμελιώδους όσο εκείνου της απαγόρευσης των διακρίσεων.

Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι το επιχείρημα (4) δεν αποτελεί επιχείρημα, αλλά παραδοχή ότι οι ηλικιωμένοι θα ήταν λιγότερο πολύτιμοι.

Το επιχείρημα (5) δεν φαίνεται να τεκμηριώνεται, καθώς οι υποψήφιοι γνωρίζουν πάντα εκ των προτέρων τους όρους της ενδεχόμενης πρόσληψής τους. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι οι παλαιότεροι υποψήφιοι θα ήταν δυσαρεστημένοι ή απογοητευμένοι από τις θέσεις για τις οποίες έχουν υποβάλει συνειδητά αίτηση.

Βάσει των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι οι 6 λόγοι που επικαλέστηκαν η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο δεν φαίνονται αποδεκτοί ή δεν τεκμηριώνονται.

Επίσης, η Επιτροπή των Περιφερειών, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η Ευρωπόλ, καθώς και οι 11 αποκεντρωμένοι οργανισμοί που δεν εφαρμόζουν όρια ηλικίας δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν το είδος των προβλημάτων που θα απαιτούσαν, σύμφωνα με την Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, τον καθορισμό ορίου ηλικίας.

Ως άλλοι λόγοι για τους οποίους εξακολουθούν να ισχύουν τα όρια ηλικίας, και τα τρία θεσμικά όργανα αναφέρονται στο γεγονός ότι το θέμα θα πρέπει να αποφασιστεί από το διοικητικό συμβούλιο της μελλοντικής διοργανικής υπηρεσίας προσφυγών. Άλλοι λόγοι που επικαλέστηκε η Επιτροπή, και αντίστοιχα το Συμβούλιο, για να συνεχίσει να εφαρμόζει τα όρια ηλικίας ήταν ότι οι διαπραγματεύσεις δεν είχαν ολοκληρωθεί έως την 1η Ιουλίου 2001 ή ότι δεν είναι σκόπιμο να αλλάξει η τρέχουσα πρακτική εφόσον τα αποτελέσματα των εν εξελίξει εργασιών δεν είναι γνωστά. Και πάλι, τέτοιου είδους λόγοι που συνδέονται με διοικητικές καθυστερήσεις δεν φαίνεται να είναι αρκετά σημαντικοί ώστε να παραμερίσουν την εφαρμογή ενός δικαιώματος τόσο θεμελιώδους όσο η απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ηλικίας.

Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, ο Διαμεσολαβητής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κανένα από τα τρία θεσμικά όργανα δεν υπέβαλε αντικειμενική αιτιολόγηση για τη χρήση ορίων ηλικίας.

Περαιτέρω έρευνα

Παράλληλα με την παρούσα έρευνα, ο Διαμεσολαβητής απηύθυνε επιστολή στις 7 Μαρτίου 2002 στους Προέδρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο απόφασης για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Προσλήψεων (6). Ο λόγος για την επιστολή αυτή ήταν ότι το σχέδιο απόφασης περιείχε διάταξη που θα επέτρεπε στο διοικητικό συμβούλιο της Υπηρεσίας να αποφασίσει την επιβολή ορίων ηλικίας.

Στην επιστολή του προς τους Προέδρους (7), ο Διαμεσολαβητής επέστησε την προσοχή στην απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ηλικίας που περιλαμβάνεται στο άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος διακηρύχθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2002 από τους Προέδρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής.

Στη συνέχεια, ο Διαμεσολαβητής αναφέρθηκε σε διάφορες δηλώσεις που έγιναν με την ευκαιρία της διακήρυξης του Χάρτη από την τότε Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κα Nicole Fontaine, και από τον Πρόεδρο της Επιτροπής, καθώς και σε μια ανακοίνωση σχετικά με τη διακήρυξη του Χάρτη που έγινε από τον Πρόεδρο Prodi και τον αρμόδιο Επίτροπο κ. Vitorino. Αναφερόμενη στις δηλώσεις αυτές, η Διαμεσολαβήτρια παρατήρησε ότι έδωσαν στους πολίτες λόγους να αισθάνονται βέβαιοι ότι ο Χάρτης θα τηρείται δεόντως από τα θεσμικά όργανα των οποίων οι πρόεδροι τον υπέγραψαν.

Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούσε να συμφωνήσει να υπογράψει οποιαδήποτε απόφαση δεν καθιστά σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Προσλήψεων δεν πρέπει να εισάγει διακρίσεις για λόγους, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας, που απαγορεύονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ως εκ τούτου, ζητεί από τους Προέδρους να λάβουν τα ακόλουθα μέτρα:

- διαγραφή της διάταξης σχετικά με τα όρια ηλικίας στους διαγωνισμούς, που προβλέπεται στο σημείο 2.6.2 του «σχεδίου συμφωνίας μεταξύ των Γενικών Γραμματέων σχετικά με τις κοινές αρχές για μια κοινή πολιτική επιλογής και προσλήψεων»

- συμπερίληψη στο «σχέδιο απόφασης των Γενικών Γραμματέων σχετικά με την οργάνωση και τη λειτουργία της Υπηρεσίας Προσλήψεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων» παραπομπής στο άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων».

Οι γνώμες της Επιτροπής και του Κοινοβουλίου

Στις 10 Απριλίου 2002, ο Πρόεδρος της Επιτροπής απάντησε ότι ο αντιπρόεδρος Kinnock είχε λάβει την απόφαση να καταργήσει αμέσως τα όρια ηλικίας για όλους τους διαγωνισμούς που διοργανώνει η Επιτροπή και ότι κανένας διαγωνισμός της Επιτροπής που θα δημοσιευθεί μετά τις 10 Απριλίου 2002 δεν θα εφαρμόσει ανώτατο όριο ηλικίας για τους υποψηφίους. Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι θα τροποποιήσει τις λεπτομερείς προτάσεις της για αλλαγές στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης, ώστε να διασφαλιστεί ότι αντικατοπτρίζουν σαφέστερα τη θέση αυτή.

Η Επιτροπή παρατήρησε επίσης ότι, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Προσλήψεων, θα υποστηρίξει σθεναρά την κατάργηση των ορίων ηλικίας και ότι είναι πεπεισμένη ότι η κατάργηση των ορίων ηλικίας θα επιβεβαιωθεί σε διοργανική βάση, δεδομένης της ισχυρής υποστήριξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι η απόφασή της να διακόψει τη χρήση των ορίων ηλικίας με άμεση ισχύ θα επιλύσει το πρόβλημα για τους λίγους διαγωνισμούς που θα προκηρύξει πριν από την ανάληψη της διοργάνωσης από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Προσλήψεων.

Στις 29 Απριλίου 2002, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου απάντησε ότι το Προεδρείο είχε αποφασίσει, κατά τη συνεδρίασή του της 8ης Απριλίου 2002, ότι το Κοινοβούλιο δεν θα εφαρμόζει πλέον όρια ηλικίας σε οποιαδήποτε διαδικασία επιλογής δρομολογεί ούτε θα συμφωνεί με τη χρήση ορίων ηλικίας σε οποιαδήποτε διαδικασία επιλογής διοργανώνεται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Προσλήψεων μετά την ίδρυσή της.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ

1.1 Στις 7 Δεκεμβρίου 2000, οι Πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής διακήρυξαν από κοινού τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την κοινή διακήρυξη, σημειώνοντας ότι ο Χάρτης συνδυάζει σε ένα ενιαίο κείμενο τα ατομικά, πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και κοινωνιακά δικαιώματα που μέχρι σήμερα προβλέπονταν σε διάφορες διεθνείς, ευρωπαϊκές ή φυσικές πηγές.

1.2 Οι Πρόεδροι του Κοινοβουλίου και της Επιτροπής προέβησαν στις 7 Δεκεμβρίου 2000 στις ακόλουθες σημαντικές δηλώσεις. Η κ. Nicole Fontaine, τότε Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, δήλωσε ότι «Η υπογραφή αποτελεί δέσμευση (.). Ευελπιστώ ότι όλοι οι πολίτες της Ένωσης θα κατανοήσουν ότι στο εξής (.) ο Χάρτης θα είναι ο νόμος που θα διέπει τις ενέργειες της Συνέλευσης (.). Από τώρα και στο εξής θα αποτελεί το σημείο αναφοράς για όλες τις πράξεις του Κοινοβουλίου που έχουν άμεση ή έμμεση επίπτωση στη ζωή των πολιτών σε ολόκληρη την Ένωση».

1.3 Ο κ. Romano Prodi, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε ότι «Στα μάτια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τη διακήρυξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν δεσμευτεί να σέβονται τον Χάρτη σε ό,τι κάνουν και σε κάθε πολιτική που προωθούν (.). Οι πολίτες της Ευρώπης μπορούν να βασίζονται στην Επιτροπή για να διασφαλίζουν την τήρηση του Χάρτη».

1.4 Στην ανακοίνωση του Προέδρου της Επιτροπής και του Επιτρόπου Vitorino της 13ης Μαρτίου 2001, αναφέρεται σχετικά με τον Χάρτη ότι «δεν μπορεί να υπάρξει καμία αμφιβολία ως προς τον θεμελιώδη χαρακτήρα του. (.) Η Επιτροπή, όπως και τα άλλα θεσμικά όργανα, πρέπει να εξετάσει τις πρακτικές επιπτώσεις αυτού του ιστορικού γεγονότος και να καταστήσει τον σεβασμό των δικαιωμάτων που περιέχονται στον Χάρτη ακρογωνιαίο λίθο της δράσης της. Αυτό πρέπει να αποτελεί επιτακτική απαίτηση στις καθημερινές εργασίες της Επιτροπής, τόσο στις σχέσεις με το ευρύ κοινό όσο και με τους αποδέκτες των αποφάσεών μας, καθώς και στους εσωτερικούς μας κανόνες και διαδικασίες. Ωστόσο, πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζεται στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή ασκεί το δικαίωμά της να κινεί νομοθετικές διαδικασίες και την εξουσία της να θεσπίζει κανόνες. Ως εκ τούτου, κάθε νομοθετική πρόταση και κάθε σχέδιο πράξης που πρόκειται να εγκριθεί από την Επιτροπή θα εξετάζεται πρώτα, στο πλαίσιο των συνήθων διαδικασιών λήψης αποφάσεων, ως προς τη συμβατότητά τους με τον Χάρτη».

1.5 Το άρθρο 6 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει ότι «Η Ένωση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, και όπως προκύπτουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, ως γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου».

1.6 Το άρθρο 21 παράγραφος 1 του Χάρτη περιλαμβάνει το θεμελιώδες δικαίωμα της απαγόρευσης των διακρίσεων δηλώνοντας ότι «Απαγορεύεται κάθε διάκριση λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων ή κάθε άλλης γνώμης, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού».

1.7 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, σε συνέχεια της επιστολής του της 7ης Μαρτίου 2002 προς τους Προέδρους του Κοινοβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο απόφασης για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Προσλήψεων, στην οποία υπογράμμισε τις ανωτέρω δεσμεύσεις, και τα δύο θεσμικά όργανα αποφάσισαν τον Απρίλιο του 2002 i) να καταργήσουν τα όρια ηλικίας με άμεση ισχύ για όλους τους διαγωνισμούς που διοργανώνονται στο εξής και ii) να μην συμφωνήσουν στη χρήση ορίων ηλικίας σε οποιαδήποτε διαδικασία επιλογής που διοργανώνεται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Προσλήψεων μετά την ίδρυσή της.

1.8 Από την παρούσα έρευνα προκύπτει ότι, στην πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν εφαρμόζουν πλέον όρια ηλικίας. Η Επιτροπή των Περιφερειών, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η Ευρωπόλ και οι έντεκα αποκεντρωμένοι οργανισμοί δεν εφαρμόζουν όρια ηλικίας (8). Όσον αφορά τα εν λόγω θεσμικά όργανα και οργανισμούς, δεν φαίνεται να απαιτούνται περαιτέρω έρευνες.

1.9 Τα μόνα όργανα και οργανισμοί που εξακολουθούν σήμερα να εφαρμόζουν όρια ηλικίας είναι το Συμβούλιο, το Δικαστήριο (και το Πρωτοδικείο), το Ελεγκτικό Συνέδριο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Φαίνεται, ωστόσο, ότι το ζήτημα των ορίων ηλικίας που εφαρμόζονται από τα εν λόγω θεσμικά όργανα και οργανισμούς θα αποτελέσει αντικείμενο απόφασης του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Προσλήψεων, η οποία πρόκειται να συσταθεί έως το τέλος του 2002.

1.10 Λαμβάνοντας υπόψη ότι δύο από τα κύρια θεσμικά όργανα, δηλαδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχουν δηλώσει ότι θα υποστηρίξουν σθεναρά την κατάργηση των ορίων ηλικίας στο πλαίσιο αυτό και δεν θα συμφωνήσουν να ψηφίσουν με την αντίθετη έννοια, ο Διαμεσολαβητής είναι πεπεισμένος ότι η κατάργηση των ορίων ηλικίας θα αποφασιστεί σε διοργανική βάση από το διοικητικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Προσλήψεων.

1.11 Με βάση τα ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν δικαιολογούνται περαιτέρω έρευνες. Ωστόσο, μέχρι την οριστική κατάργηση των ορίων ηλικίας από το διοικητικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Προσλήψεων, ο Διαμεσολαβητής θα συνεχίσει να διερευνά καταγγελίες σε ατομική βάση, οι οποίες επικαλούνται διακρίσεις λόγω ηλικίας από τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς που δεν τις έχουν ακόμη καταργήσει.

Συμπέρασμα

Βάσει των ερευνών του Διαμεσολαβητή σχετικά με την εν λόγω αυτεπάγγελτη έρευνα, φαίνεται ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση από τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς που αναφέρονται στο σημείο 1.8 της απόφασης. Όσον αφορά τα άλλα θεσμικά όργανα και οργανισμούς, δεν φαίνεται να δικαιολογείται καμία περαιτέρω έρευνα. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής περατώνει την υπόθεση.

Με εκτίμηση,

 

Jacob SÖDERMAN

---

(1) ΕΕ 2000, C 364/1.

(2) Συμπεράσματα της Προεδρίας, Σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Νίκαιας, 7 , 8 και 9 Δεκεμβρίου 2000, παράγραφος 2.

(3) Συνεκδικασθείσες υποθέσεις 198 έως 202/81, Fernando Micheli και λοιποί κατά Επιτροπής, 1982, Συλλογή 4145 - 4160.

(4) 1) Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP), 2) Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας, 3) Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), 4) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Αξιολόγηση των Φαρμακευτικών Προϊόντων (EMEA), 5) Γραφείο Εναρμόνισης στο πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς (ΓΕΕΑ), 6) Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, 7) Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας, 8) Μεταφραστικό Κέντρο των Οργανισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 9) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, 10) Κοινοτικό Γραφείο Φυτικών Ποικιλιών, 11) Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης των Φαινομένων Ρατσισμού και Ξενοφοβίας.

(5) Υπόθεση C-226/98, Jørgensen, Συλλογή [2000] I-2447, σκέψη 29. Η υπόθεση αυτή αφορούσε τις διακρίσεις λόγω φύλου, αλλά δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην ισχύει το ίδιο επιχείρημα για τις διακρίσεις λόγω ηλικίας.

(6) SG D(2002) D/8487 27 Φεβρουαρίου 2002.

(7) Η επιστολή προς τον Πρόεδρο Pat Cox διατίθεται στον δικτυακό τόπο του Διαμεσολαβητή: http://www.ombudsman.europa.eu.

(8) 1) Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP), 2) Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας, 3) Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), 4) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Αξιολόγηση των Φαρμακευτικών Προϊόντων (EMEA), 5) Γραφείο Εναρμόνισης στο πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς (ΓΕΕΑ), 6) Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, 7) Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας, 8) Μεταφραστικό Κέντρο των Οργανισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 9) Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, 10) Κοινοτικό Γραφείο Φυτικών Ποικιλιών, 11) Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης των Φαινομένων Ρατσισμού και Ξενοφοβίας.