Ιστορικό της έρευνας

1. Η ΕΕ εκπροσωπείται μέσω περίπου 140 αντιπροσωπειών και γραφείων της ΕΕ σε όλο τον κόσμο. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) διαχειρίζεται την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ και συντονίζει τις αντιπροσωπείες της ΕΕ. Οι αντιπροσωπείες αυτές στελεχώνονται από υπαλλήλους που προσλαμβάνονται από την ΕΕ (μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι και συμβασιούχοι υπάλληλοι της ΕΕ) και από υπαλλήλους που προσλαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο. Υπάρχουν διαφορετικοί συμβατικοί όροι που ισχύουν για το τοπικά προσλαμβανόμενο προσωπικό, με διαφορετικά αντίστοιχα δικαιώματα.

2. Η Διαμεσολαβήτρια έλαβε καταγγελία από τους εκπροσώπους του προσωπικού της αντιπροσωπείας της ΕΕ στην Αλγερία εξ ονόματος πρώην τοπικά προσληφθέντος υπαλλήλου, ο οποίος είχε εργαστεί για πολλά χρόνια στην αντιπροσωπεία. Ο υπάλληλος προσελήφθη ως «πράκτορας τοπικού δικαίου» («agent de droit local», επίσης γνωστός εσωτερικά ως «loc loc agents»). Η καταγγελία αφορά την απόφαση της EEAS´s να μην καταβάλει επίδομα αποχώρησης στον υπάλληλο κατά τη συνταξιοδότησή του.

3. Η αντιπροσωπεία είχε ζητήσει από την ΕΥΕΔ να εγκρίνει επίδομα αποχώρησης για το μέλος του προσωπικού. Η ΕΥΕΔ αρνήθηκε, διότι το προσωπικό που προσελήφθη βάσει των συμβατικών όρων που ισχύουν για τον εν λόγω υπάλληλο δεν είναι επιλέξιμο για επίδομα αποχώρησης. Στο «Καθεστώς απασχόλησης του τοπικού προσωπικού της ΕΕ που απασχολείται σε τόπους εκτός της ΕΕ» (CPE) ^[1] προβλέπεται επίδομα αποχώρησης. Οι CPE ισχύουν μόνο για τους «τοπικούς πράκτορες» και όχι για τους τοπικούς πράκτορες, οι οποίοι υπόκεινται σε διαφορετικούς συμβατικούς όρους, βάσει του τοπικού εργατικού δικαίου.

4. Στη συνέχεια, η αντιπροσωπεία υποστήριξε ότι η σύμβαση του υπαλλήλου ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής ενός σημειώματος για θέματα ανθρώπινων πόρων που είχε αποσταλεί στην αντιπροσωπεία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ^[2] την 1η Ιουνίου 2005 (εφεξής «το σημείωμα του 2005») σχετικά με την έγκριση των επικαιροποιημένων CPE ^[3]. Το σημείωμα αυτό καθιέρωνε «παρόμοιες συνθήκες εργασίας» για τους τοπικούς υπαλλήλους και τους τοπικούς υπαλλήλους.

5. Σύμφωνα με την αντιπροσωπεία, οι τοπικοί υπάλληλοι επωφελούνταν πάντοτε από παρόμοιες συνθήκες απασχόλησης με τους τοπικούς υπαλλήλους. Προσέθεσε ότι η ΕΥΕΔ είχε εγκρίνει την καταβολή επιδόματος αποχώρησης για άλλον τοπικό υπάλληλο, ο οποίος είχε συνταξιοδοτηθεί από την αντιπροσωπεία το 2011.

6. Η αντιπροσωπεία πρόσθεσε ότι, τον Νοέμβριο του 2018, η ΕΥΕΔ είχε εγκρίνει μισθολογική προκαταβολή για το εν λόγω μέλος του προσωπικού, για την οποία το επίδομα απόλυσης θεωρήθηκε εγγύηση.

7. Η ΕΥΕΔ δήλωσε ότι διευκρίνισε, σε χωριστό σημείωμα που απέστειλε το 2016 ^[4], ότι οι CPE δεν εφαρμόζονται σε τοπικούς υπαλλήλους, των οποίων οι συμβάσεις βασίζονται στην τοπική νομοθεσία. Ως εκ τούτου, δεν έχουν τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις με τους τοπικούς αντιπροσώπους.

8. Αφού η ΕΥΕΔ αρνήθηκε να εγκρίνει την καταβολή επιδόματος αποχώρησης, οι εκπρόσωποι του προσωπικού της αντιπροσωπείας απευθύνθηκαν στον Διαμεσολαβητή. Υποστήριξαν ότι η θέση της EEAS´s έρχεται σε αντίθεση με τους προηγούμενους κανόνες και την καθιερωμένη πρακτική. Υποστήριξαν ότι, βάσει αυτού, οι τοπικοί πράκτορες έχουν «θεμιτή προσδοκία», υπό τη νομική έννοια, να λάβουν επίδομα αποχώρησης. Υποστήριξαν επίσης ότι η απόφαση παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των μελών του προσωπικού, καθώς και το τοπικό εργατικό δίκαιο, το οποίο απαγορεύει τις διακρίσεις μεταξύ του προσωπικού. 

Η έρευνα

9. Ο Διαμεσολαβητής κίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα ^[5] σχετικά με τα ζητήματα που εγείρονται στην καταγγελία.

10. Στο πλαίσιο της έρευνάς της, η Διαμεσολαβήτρια πρότεινε στην ΕΥΕΔ να εξετάσει το ενδεχόμενο καταβολής, ex gratia, επιδόματος αποχώρησης στον εν λόγω υπάλληλο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, έκρινε ότι:

i) η προηγούμενη πρακτική δείχνει ότι οι τοπικοί πράκτορες έχουν λάβει επιδόματα αποχώρησης·

ii) δεν φαίνεται να έχουν κοινοποιηθεί στην αντιπροσωπεία ή στο προσωπικό που αφορά η αλλαγή σαφείς πληροφορίες σχετικά με την αλλαγή αυτής της πρακτικής·

 iii) το ζήτημα φαίνεται να αφορά μικρό χρηματικό ^{ποσό [6]}.

11. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε επίσης από την ΕΥΕΔ να διευκρινίσει στις αρμόδιες αντιπροσωπείες της ΕΕ και στο προσωπικό τους τη θέση της σχετικά με τις αποζημιώσεις αποχώρησης, ώστε να αποφευχθούν παρόμοιες καταστάσεις στο μέλλον.

12. Στην απάντησή της προς τη Διαμεσολαβήτρια, η ΕΥΕΔ ενέμεινε στην άρνησή της να καταβάλει το επίδομα αποχώρησης, ακόμη και σε χαριστική βάση.

13. Η ΕΥΕΔ ανέφερε, συνοπτικά, ότι το σημείωμα του 2005 δεν είναι νομικά δεσμευτικό, διότι δεν συνάδει με το άρθρο 1 των ΚΣΕ, το οποίο ορίζει ότι οι ΚΣΕ δεν εφαρμόζονται σε καμία άλλη κατηγορία προσωπικού. Ο συντάκτης του σημειώματος δεν είχε καμία εξουσία να χορηγήσει πρόσθετα δικαιώματα σε τοπικούς πράκτορες. Η ΕΥΕΔ επισήμανε ότι το σημείωμα που απέστειλε το 2016 αποσαφήνισε την κατάσταση.

14. Τα δικαιώματα των τοπικών πρακτόρων καθορίζονται από τη σύμβαση εργασίας τους, η οποία με τη σειρά της βασίζεται στο τοπικό δίκαιο. Ως εκ τούτου, η σύμβαση εργασίας δεν μπορεί να παραπέμπει στις CPE.

15. Όσον αφορά το επιχείρημα του καταγγέλλοντος ότι η απόφαση της ΕΥΕΔ αντιβαίνει στην καθιερωμένη πρακτική και στη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των τοπικών υπαλλήλων, η ΕΥΕΔ δήλωσε ότι η καταβολή επιδότησης αποχώρησης σε τοπικό υπάλληλο το 2011 ήταν αποτέλεσμα εσφαλμένης ερμηνείας των εφαρμοστέων κανόνων. Η ΕΥΕΔ αποσαφήνισε την κατάσταση μέσω του σημειώματος του 2016. Σύμφωνα με την ΕΥΕΔ, η αντιπροσωπεία δεν ακολούθησε τις οδηγίες της ΕΥΕΔ όταν συνέδεσε τη μισθολογική προκαταβολή που καταβλήθηκε στον υπάλληλο το 2018 με την καταβολή επιδόματος αποχώρησης.

16. Τέλος, η ΕΥΕΔ δήλωσε ότι οι τοπικοί υπάλληλοι αποτελούν κατηγορία προσωπικού που θα εξαφανιστεί σταδιακά. Οι αντιπροσωπείες ενθαρρύνονται να καταργήσουν σταδιακά τις υφιστάμενες συμβάσεις τοπικών αντιπροσώπων και να τις αντικαταστήσουν με τις λεγόμενες «συμβάσεις υπηρεσιών», όπου είναι δυνατόν.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

17. Οι καταγγέλλοντες δεν αμφισβητούν το γεγονός ότι η υπάλληλος στην παρούσα υπόθεση δεν είχε δικαίωμα σε επίδομα αποχώρησης, βάσει της σύμβασης εργασίας της. Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι, μη καταβάλλοντας το επίδομα αποχώρησης, η ΕΥΕΔ δεν ενήργησε κατά των κανόνων ή της καθιερωμένης πρακτικής, όπως υποστηρίζουν οι καταγγέλλοντες. Στο πλαίσιο αυτό, ο πρώην ενδιαφερόμενος υπάλληλος δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει «θεμιτή προσδοκία», υπό τη νομική έννοια ^[7], για επίδομα αποχώρησης.

18. Κατά τη νομολογία της Ένωσης, για να υπάρχει δικαιολογημένη εμπιστοσύνη, το οικείο θεσμικό όργανο της Ένωσης πρέπει να έχει παράσχει στον ενδιαφερόμενο συγκεκριμένες, ανεπιφύλακτες και συγκλίνουσες διαβεβαιώσεις προερχόμενες από εξουσιοδοτημένες και αξιόπιστες πηγές. Οι διαβεβαιώσεις αυτές πρέπει να είναι ικανές να δημιουργήσουν δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στο πρόσωπο στο οποίο απευθύνονται και πρέπει να είναι σύμφωνες με τους εφαρμοστέους κανόνες ^[8].

19. Με την πάροδο των ετών, φαίνεται ότι υπήρξε κάποια ασάφεια ως προς το ποια δικαιώματα θα πρέπει να ισχύουν για τους τοπικούς πράκτορες. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής δεν διαπιστώνει συγκεκριμένες, ανεπιφύλακτες και συγκλίνουσες διαβεβαιώσεις ότι οι τοπικοί υπάλληλοι λαμβάνουν επίδομα αποχώρησης.

20. Κανένα από τα διοικητικά σημειώματα που αναφέρονται στην παρούσα υπόθεση δεν ανέφερε ρητά την καταβολή επιδόματος αποχώρησης σε τοπικούς πράκτορες. Το γεγονός ότι ένας τοπικός πράκτορας μπορεί προηγουμένως να είχε λάβει επίδομα αποχώρησης δεν συνιστά διαβεβαίωση προς άλλους τοπικούς πράκτορες ως προς το ζήτημα αυτό. Επιπλέον, ενώ οι τοπικοί πράκτορες μπορεί να απολάμβαναν πρόσθετα δικαιώματα που απορρέουν από τα CPE, οι πληροφορίες που αξιολογήθηκαν στην παρούσα έρευνα δεν δείχνουν ότι υπήρχε πάγια πρακτική όσον αφορά τις επιχορηγήσεις αποχώρησης. Όσον αφορά το επιχείρημα της καταγγέλλουσας ότι η ενδιαφερόμενη υπάλληλος έλαβε, το 2018, προκαταβολή του μισθού της για την οποία το επίδομα αποχώρησης θεωρήθηκε εγγύηση, η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι το έγγραφο που ενέκρινε τη μισθολογική προκαταβολή δεν αναφερόταν στην καταβολή επιδόματος αποχώρησης.

21. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο υπάλληλος δεν είχε δικαιολογημένη προσδοκία να λάβει επίδομα αποχώρησης και ο Διαμεσολαβητής αποδέχεται τους λόγους της ΕΥΕΔ για τους οποίους δεν προέβη στην προτεινόμενη χαριστική πληρωμή.

22. Επιπλέον, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι το γεγονός ότι διαφορετικές κατηγορίες προσωπικού έχουν διαφορετικούς όρους απασχόλησης δεν συνιστά, αυτό καθαυτό, διάκριση.

23. Με βάση την αξιολόγηση αυτή, η Διαμεσολαβήτρια δεν διαπιστώνει κακοδιοίκηση.

24. Τούτου λεχθέντος, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί λυπηρό το γεγονός ότι η ΕΥΕΔ δεν εξασφάλισε σαφή και συνεπή επικοινωνία με το προσωπικό σχετικά με τους κανόνες που ισχύουν για τους τοπικούς υπαλλήλους. Αυτή η έλλειψη σαφήνειας άφησε τον ενδιαφερόμενο υπάλληλο με εσφαλμένη κατανόηση της κατάστασης.

25. Δεδομένου ότι η ΕΥΕΔ καταργεί σταδιακά την κατηγορία του τοπικού προσωπικού, ο Διαμεσολαβητής δεν θα ασχοληθεί με το θέμα αυτό. Ευελπιστεί, ωστόσο, ότι η ΕΥΕΔ θα διασφαλίσει, εν τω μεταξύ, ότι θα αποσαφηνιστούν οι όροι απασχόλησης που ισχύουν για τους τοπικούς υπαλλήλους.

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Δεν υπήρξε κακοδιοίκηση από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και οι καταγγέλλοντες στην υπόθεση βάσει της οποίας κινήθηκε η παρούσα αυτεπάγγελτη έρευνα θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Emily O'Reilly
Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια

Στρασβούργο, 29/01/2021

[1] Άρθρο 31 παράγραφος 5 των ΚΣΕ.

[2] Την εποχή εκείνη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν υπεύθυνη για τη διοίκηση των εξωτερικών αντιπροσωπειών της ΕΕ σε τρίτες χώρες.

[3] Κάθε τροποποίηση των συνθηκών εργασίας των τοπικών υπαλλήλων, όπως οι τροποποιήσεις των CPE, πρέπει να εγκρίνεται από το Σώμα των Επιτρόπων.

[4] Ares (2016) 1897166 της 21/4/2016

[5] Ο Διαμεσολαβητής μπορεί να κινήσει έρευνες με δική του πρωτοβουλία, εφόσον το κρίνει σκόπιμο. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει θέματα πιθανής κακοδιοίκησης που επηρεάζουν ένα άτομο το οποίο κανονικά δεν θα ήταν επιλέξιμο να υποβάλει καταγγελία στον Διαμεσολαβητή, σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν το Γραφείο.

[6] Το ζητούμενο επίδομα απολύσεως ανέρχεται σε περίπου 346 ευρώ, ποσό σημαντικό για τον υπάλληλο (άνω του ημίσεος του μηνιαίου μισθού του).

[7] Η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης αποτελεί μία από τις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης.

[8] Βλ. απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής Ιουνίου 2005 στην υπόθεση T-347/03, Branco, σκέψη 102, στη διεύθυνση http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=2A583B83F562FD29700B55AB4E5AC12B;text=&docid=59856&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=17881053