Ιστορικό της καταγγελίας

1. Τον Ιούνιο του 2017, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση με τίτλο «Αεροπορικές μεταφορές: Open and Connected Europe»[1] («η ανακοίνωση») και συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής («το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής») με τίτλο «Practices favouring Air Traffic Management Service Continuity»[2]. Η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής ενθάρρυναν τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν μια σειρά πρακτικών για τη βελτίωση της συνέχειας των υπηρεσιών στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας σε περίπτωση απεργιών [3].

2. Μετά τη δημοσίευση της ανακοίνωσης και του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, οι καταγγέλλοντες, δύο συνδικαλιστικές οργανώσεις που εκπροσωπούν ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, επικοινώνησαν με την Επιτροπή και εξέφρασαν ανησυχίες. Οι καταγγέλλοντες θεώρησαν ότι η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής εκδόθηκαν χωρίς κατάλληλη δημόσια διαβούλευση και ότι τα έγγραφα συνιστούν πρακτικές σε τομέα που δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της ΕΕ [4]. Οι καταγγέλλοντες θεωρούν επίσης ότι οι συνιστώμενες πρακτικές δεν σέβονται το θεμελιώδες δικαίωμα στην απεργία [5].  

3. Η Επιτροπή απάντησε τον Ιούλιο του 2017 και εξήγησε ότι η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής δεν «προτείνουν κανονισμό όσον αφορά το δικαίωμα στην απεργία και δεν παρεμβαίνουν στις εθνικές αρμοδιότητες». Οι επίτροποι Thyssen (αρμόδιος για την απασχόληση, τις κοινωνικές υποθέσεις, τις δεξιότητες και την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού) και Bulc (αρμόδιος για τις μεταφορές) συναντήθηκαν επίσης με τους καταγγέλλοντες.

4. Τον Οκτώβριο του 2017, οι καταγγέλλοντες επικοινώνησαν εκ νέου με την Επιτροπή, εκφράζοντας την απογοήτευσή τους για τη θέση της Επιτροπής. Ζήτησαν «απόσυρση και τροποποίηση» της ανακοίνωσης και του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής. 

5. Οι καταγγέλλοντες απευθύνθηκαν στον Διαμεσολαβητή τον Νοέμβριο του 2017.

Η έρευνα

6. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με την καταγγελία ότι η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής είναι ελαττωματικά, τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως προς τη διαδικασία έγκρισής τους. Αντικείμενο της έρευνας ήταν να εξεταστεί αν η Επιτροπή, σύμφωνα με την αρχή της δέουσας επιμέλειας, είχε λάβει τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι οι προτάσεις που υπέβαλε ήταν συμβατές με το θεμελιώδες δικαίωμα της απεργίας.

7. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε υπόψη τα επιχειρήματα και τις πληροφορίες που παρείχαν τα μέρη, όπως παρατίθενται στα έγγραφα που υπέβαλαν οι καταγγέλλοντες, στα οποία περιλαμβανόταν η αλληλογραφία μεταξύ αυτών και της Επιτροπής. Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας εξέτασε επίσης τον φάκελο της Επιτροπής για την υπόθεση αυτή.

Επιχειρήματα των διαδίκων

8. Κατά την Επιτροπή, η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής δεν ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη να περιορίσουν το δικαίωμα απεργίας των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας. Η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής αναφέρονται σε ορισμένες υφιστάμενες πρακτικές στα κράτη μέλη που συμβάλλουν στον μετριασμό των επιπτώσεων των εθνικών απεργιών για τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας στη λειτουργία ολόκληρου του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού [6]. Η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής δεν προτείνουν νομοθεσία σχετικά με το δικαίωμα στην απεργία και, ως εκ τούτου, δεν παρεμβαίνουν στις εθνικές εξουσίες, όπως ορίζονται στις Συνθήκες της ΕΕ.

9. Οι καταγγέλλοντες γνωρίζουν τον μη δεσμευτικό χαρακτήρα της ανακοίνωσης και του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής και αναγνωρίζουν ότι η Επιτροπή δεν είχε την πρόθεση να ρυθμίσει το δικαίωμα στην απεργία (καθώς αυτό αποτελεί ευθύνη του κράτους μέλους). Ωστόσο, οι καταγγέλλοντες θεωρούν ότι η Επιτροπή είχε την πρόθεση να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη ρυθμίζουν το δικαίωμα απεργίας στον τομέα της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας. Η Επιτροπή δεν θα πρέπει να παρεμβαίνει καθόλου σε αυτόν τον τομέα, καθώς το δικαίωμα στην απεργία δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της ΕΕ. Οι καταγγέλλοντες έχουν επανειλημμένα καλέσει την Επιτροπή να ενθαρρύνει τη βελτίωση του κοινωνικού διαλόγου ως εναλλακτική λύση αντί του περιορισμού του δικαιώματος στην απεργία, αλλά χωρίς επιτυχία.

10. Οι καταγγέλλοντες επισημαίνουν ότι το δικαίωμα στην απεργία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα που αναγνωρίζεται στους ενωσιακούς και διεθνείς κανόνες και θεωρούν ότι οι πρακτικές που συνιστώνται στην ανακοίνωση και στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής αντιβαίνουν στη «συλλογική διάσταση» της απεργίας και στα συντάγματα ορισμένων κρατών μελών. Οι καταγγέλλοντες θεωρούν ότι δεν είναι αποδεκτό η Επιτροπή να μην έχει διεξαγάγει κατάλληλη δημόσια διαβούλευση για ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα.

11.  Η Επιτροπή δηλώνει ότι αναγνωρίζει ότι το δικαίωμα στην απεργία είναι «πραγματικά θεμελιώδες δικαίωμα που κατοχυρώνεται στην ενωσιακή και διεθνή νομοθεσία και συμβάσεις: κατά τη θέσπιση εθνικών μέτρων, τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν τις κυρωμένες διεθνείς συμβάσεις, όπως οι θεμελιώδεις συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας και ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης που έχουν κυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ».

12. Η Επιτροπή δηλώνει ότι, κατά την έκδοση της ανακοίνωσης και του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της, ακολούθησε τη συνήθη διαδικασία εργασίας της (συνήθως αναφερόμενη ως «διυπηρεσιακή διαβούλευση»[7]). Σύμφωνα με τη στρατηγική της για τις αερομεταφορές [8], η Επιτροπή διερεύνησε τον αντίκτυπο των απεργιών στις αερομεταφορές και μελέτησε επιλογές για τη βελτίωση της συνέχειας των υπηρεσιών διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας σε περίπτωση απεργιών. Κατά τη διεξαγωγή της μελέτης, η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να συμμετάσχουν. Οι καταγγέλλοντες αποφάσισαν να μην συμμετάσχουν. Η Επιτροπή διοργάνωσε επίσης εργαστήριο το 2016, ώστε τα ενδιαφερόμενα μέρη να μπορέσουν να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με το περιεχόμενο της μελέτης. Στο εργαστήριο συμμετείχαν κοινωνικοί εταίροι και επαγγελματικές ενώσεις. Ωστόσο, οι δύο καταγγέλλοντες αρνήθηκαν εκ νέου να συμμετάσχουν.

13. Οι καταγγέλλοντες αναγνωρίζουν ότι η Επιτροπή τους κάλεσε να συμμετάσχουν στη μελέτη και στο εργαστήριο του 2016. Ωστόσο, αρνήθηκαν να συμμετάσχουν διότι, κατά την άποψή τους, η Επιτροπή είχε ήδη αποφασίσει μια «κατασταλτική και περιοριστική προσέγγιση» όσον αφορά τις συνδικαλιστικές κινητοποιήσεις και τις απεργίες στον τομέα της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας. Δηλώνουν ότι η προσέγγιση αυτή επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τον τομέα των αεροπορικών εταιρειών.

14. Η Επιτροπή εξηγεί ότι τα μέτρα που προβλέπονται στην ανακοίνωση και στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής αποτελούν συλλογή «βέλτιστων πρακτικών» που υπάρχουν ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη. Ορισμένες από τις πρακτικές αυτές ενδέχεται να μην ισχύουν για τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, αλλά για άλλα επαγγέλματα στον τομέα της αεροπορίας, όπως οι χειριστές αεροσκαφών. Στα εν λόγω κράτη μέλη, τα μέτρα, τα οποία έχουν ήδη εφαρμοστεί, δεν έχουν αμφισβητηθεί επιτυχώς ως παραβιάσεις του δικαιώματος στην απεργία.

15. Σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες, μία από τις πρακτικές που συνιστώνται στην ανακοίνωση και στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (η 72ωρη ατομική κοινοποίηση συμμετοχής σε συνδικαλιστική δράση) ισχύει μόνο σε ένα κράτος μέλος (Κροατία), όπου, τα τελευταία 14 χρόνια, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας έχουν απεργήσει μία φορά, επί δύο ώρες. Ως εκ τούτου, οι καταγγέλλοντες δεν πιστεύουν ότι αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως παράδειγμα προς μίμηση από άλλα κράτη μέλη.

16. Οι καταγγέλλοντες είναι επίσης της άποψης ότι ορισμένες από τις πρακτικές που συνιστώνται στην ανακοίνωση και στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, όπως η διασφάλιση της συνέχειας της υπηρεσίας κατά 100 % για τις πτήσεις που διασχίζουν τον εναέριο χώρο των κρατών μελών που πλήττονται από απεργία, ενδέχεται να έχουν σοβαρές συνέπειες για την ασφάλεια. Επιπλέον, το δικαίωμα απεργίας σε ορισμένα κέντρα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας που χειρίζονται κυρίως υπερπτήσεις θα ήταν πρακτικά ανύπαρκτο.

17. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής αποσκοπούν στην αύξηση της προβλεψιμότητας στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι όσο πιο προβλέψιμος είναι ο εναέριος χώρος, τόσο ασφαλέστερος είναι. Η ασφάλεια αποτελεί ιδιαίτερη προτεραιότητα στον εναέριο χώρο της ΕΕ, δεδομένου ότι αποτελεί το μέρος του κόσμου με τη μεγαλύτερη εναέρια κυκλοφορία και ότι η εναέρια κυκλοφορία αυξάνεται. Επιπλέον, τα ενδιαφερόμενα μέρη των οποίων το κύριο μέλημα είναι η ασφάλεια της αεροπορίας, όπως οι πάροχοι υπηρεσιών αεροναυτιλίας (οι οποίοι απασχολούν ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας), δεν διατύπωσαν παρατηρήσεις κατά τη διάρκεια της μελέτης σχετικά με τις συνέπειες στην ασφάλεια.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

18. Όταν η Επιτροπή δημοσιεύει έγγραφα πολιτικής, όπως η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της, πρέπει να διασφαλίζει ότι έχει αποκτήσει την απαιτούμενη εσωτερική και εξωτερική εμπειρογνωμοσύνη, καθώς και τη συμβολή μιας επαρκώς διαφοροποιημένης ομάδας ενδιαφερόμενων μερών. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή διερεύνησε τον αντίκτυπο των απεργιών στην αεροπορία διεξάγοντας μελέτη και διοργανώνοντας εργαστήριο σχετικά με τις επιλογές για τη βελτίωση της συνέχειας των υπηρεσιών στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να συμμετάσχουν τόσο στη μελέτη όσο και στο εργαστήριο. Ζήτησε επίσης τη γνώμη των δικών της υπηρεσιών πριν από την έγκριση των εγγράφων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έλαβε τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίσει ότι η πολιτική που υιοθέτησε είναι συμβατή με το θεμελιώδες δικαίωμα στην απεργία. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής δεν διαπιστώνει κακοδιοίκηση από την Επιτροπή όσον αφορά αυτή την πτυχή της υπόθεσης.

19. Οι καταγγέλλοντες επέλεξαν να μην συμμετάσχουν στη μελέτη ή στο εργαστήριο που διοργάνωσε η Επιτροπή. Ως εκ τούτου, το επιχείρημα των καταγγελλόντων ότι δεν τους δόθηκε η δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με την πρωτοβουλία της Επιτροπής δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Η άποψή τους ότι δεν θα εξυπηρετούσε κανέναν σκοπό η συμμετοχή στη μελέτη ή στο εργαστήριο, δεδομένου ότι η Επιτροπή είχε ήδη αποφασίσει την προσέγγισή της επί του θέματος, δεν υποστηρίζεται από κανένα αποδεικτικό στοιχείο. Ο Διαμεσολαβητής υποθέτει ότι, εάν οι καταγγέλλοντες είχαν υποβάλει πειστικά αποδεικτικά στοιχεία στην Επιτροπή σχετικά με πρακτικές που παραβιάζουν το θεμελιώδες δικαίωμα της απεργίας, η Επιτροπή θα ήταν έτοιμη να λάβει υπόψη τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία.

20. Όσον αφορά το περιεχόμενο της ανακοίνωσης και του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ΕΕ δεν έχει δικαίωμα να ρυθμίζει το δικαίωμα στην απεργία. Οι καταγγέλλοντες θεωρούν ότι η ΕΕ δεν έχει κανένα δικαίωμα να εμπλακεί σε αυτόν τον τομέα. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι η ΕΕ έχει αρμοδιότητες στον τομέα της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας και, κατ’ επέκταση, ενδιαφέρεται για τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη ασκούν τις αρμοδιότητές τους στον τομέα της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας. Ως εκ τούτου, δεν ήταν παράλογο για την Επιτροπή να καθορίσει μια σειρά πρακτικών που ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν για τη βελτίωση της συνέχειας των υπηρεσιών στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας σε περίπτωση απεργιών.

21. Δεδομένου ότι η ΕΕ δεν έχει καμία εξουσία όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη ρυθμίζουν το δικαίωμα στην απεργία, εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίζουν ελεύθερα ποια μέτρα, εάν υπάρχουν, θα λάβουν ως απάντηση στις παρατηρήσεις και τις συμβουλές της Επιτροπής. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι η ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής δεν είναι νομικώς δεσμευτικά έγγραφα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν υπερέβη τις αρμοδιότητές της όταν εξέδωσε την ανακοίνωση και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

22. Είναι σαφές ότι η Επιτροπή δεν θα πρέπει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν πρακτική που ενέχει τον κίνδυνο παραβίασης θεμελιώδους δικαιώματος. Ωστόσο, το θεμελιώδες δικαίωμα στην απεργία δεν είναι απόλυτο και μπορεί να περιοριστεί «σε βασικές υπηρεσίες», όπως αναγνωρίζεται από τους αρμόδιους διεθνείς ειδικευμένους φορείς [9].

23. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή επισημαίνει ότι «κατά τη θέσπιση εθνικών μέτρων, τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν τις κυρωμένες διεθνείς συμβάσεις, όπως οι θεμελιώδεις συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας και ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης που έχουν κυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ». Επισημαίνει επίσης ότι στα κράτη μέλη στα οποία εφαρμόζονται ήδη τα μέτρα που απαριθμεί, τα μέτρα αυτά δεν αμφισβητήθηκαν επιτυχώς ως προσβολές του δικαιώματος στην απεργία. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια πιστεύει ότι η Επιτροπή έχει αντιμετωπίσει επαρκώς το ζήτημα αυτό.

24. Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει επίσης ότι η Επιτροπή αντιμετώπισε τις ανησυχίες των καταγγελλόντων σχετικά με τις πιθανές συνέπειες ορισμένων από τις πρακτικές που συνιστώνται στην ανακοίνωση και στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής όσον αφορά την ασφάλεια, αναφέροντας την ανάγκη προβλεψιμότητας στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας προκειμένου να αυξηθεί το επίπεδο ασφάλειας. Η απουσία παρατηρήσεων σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους για την ασφάλεια από τα ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετείχαν στη μελέτη και το εργαστήριο επιβεβαιώνει αυτό το επιχείρημα.

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Δεν υπήρξε κακοδιοίκηση από την Επιτροπή.  

Ο καταγγέλλων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 14/12/2018

[1] COM(2017) 286 final. Για περισσότερες πληροφορίες βλ.: https://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/com20170286-communication-aviation-open-and-connected-europe.pdf

[2] SWD(2017) 207 final. Για περισσότερες πληροφορίες βλ.: https://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/swd20170207-practices-favouring-air-traffic-management-service-continuity.pdf

[3] Βλ. σημείο 3.3 της ανακοίνωσης:

«Η Επιτροπή:

ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, να εφαρμόσουν τις ακόλουθες πρακτικές με σκοπό τη βελτίωση της συνέχειας των υπηρεσιών στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας: [...]

o Ενώσεις για την έγκαιρη κοινοποίηση των απεργιών - Παροχή επαρκούς ειδοποίησης πριν από την απεργία, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους φορείς του τομέα των αερομεταφορών να καταρτίσουν σχέδια μετριασμού πριν από τη συνδικαλιστική δράση (π.χ. τουλάχιστον 14 ημέρες πριν από την έναρξη της απεργίας)·

o Τα μέλη του προσωπικού να παρέχουν ατομική κοινοποίηση της συμμετοχής τους σε συνδικαλιστική δράση. - ατομική ενημέρωση των μελών του προσωπικού εγκαίρως ώστε να είναι σε θέση η διοίκηση να οργανώσει την εναέρια κυκλοφορία και να διαχειριστεί το προσωπικό πριν από την απεργία (π.χ. 72 ώρες πριν από την έναρξη της απεργίας)·

o Διατήρηση των υπερπτήσεων των κρατών μελών που πλήττονται από απεργίες - Η διασφάλιση της συνέχειας της υπηρεσίας κατά 100% για τις πτήσεις που διασχίζουν τον εναέριο χώρο των κρατών μελών που πλήττονται από τις απεργίες θα μειώσει σημαντικά τον αντίκτυπο σε ολόκληρο το ευρωπαϊκό δίκτυο διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας·

Προστασία των περιόδων αιχμής της εναέριας κυκλοφορίας - Οι απεργίες που συμβαίνουν κατά τις περιόδους αιχμής της ημέρας και τις περιόδους αιχμής του έτους θα πρέπει να αποφεύγονται. [...]»

[4] Άρθρο 153 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «[...] η Ένωση υποστηρίζει και συμπληρώνει τις δραστηριότητες των κρατών μελών στους ακόλουθους τομείς: [...] 5. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου δεν εφαρμόζονται στις αμοιβές, στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, στο δικαίωμα απεργίας ή στο δικαίωμα ανταπεργίας.»

[5] Άρθρο 24 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

[6] https://ec.europa.eu/transport/modes/air/single_european_sky_en

[7] Διαδικασία διαβούλευσης μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής προκειμένου να διασφαλιστεί ότι λαμβάνονται υπόψη όλες οι πτυχές του εν λόγω θέματος. Στην περίπτωση αυτή, η Γενική Διεύθυνση Κινητικότητας και Μεταφορών της Επιτροπής ζήτησε τη γνώμη, μεταξύ άλλων, της Νομικής Υπηρεσίας της Επιτροπής και της Γενικής Διεύθυνσης Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ένταξης της Επιτροπής σε αυτό που περιέγραψε ως «ταχεία» διυπηρεσιακή διαβούλευση.

[8] https://ec.europa.eu/transport/modes/air/aviation-strategy_el

[9] Το δικαίωμα στην απεργία δεν είναι χωρίς όρια. Στα κράτη μέλη, οι εθνικές νομοθεσίες προβλέπουν μια σειρά απαιτήσεων που πρέπει να πληρούνται για να καταστεί νόμιμη η απεργία. Η Επιτροπή για την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) διευκρίνισε ότι οι όροι αυτοί «θα πρέπει να είναι εύλογοι και, σε κάθε περίπτωση, να μην περιορίζουν σημαντικά τα μέσα δράσης των συνδικαλιστικών οργανώσεων».  Η Επιτροπή για την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι έχει επίσης ορίσει ότι «το δικαίωμα απεργίας μπορεί να περιοριστεί [...] σε βασικές υπηρεσίες με τη στενή έννοια του όρου (δηλαδή υπηρεσίες των οποίων η διακοπή θα έθετε σε κίνδυνο τη ζωή, την προσωπική ασφάλεια ή την υγεία ολόκληρου ή μέρους του πληθυσμού: http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:13100:0:::NO:13100:P13100_COMMENT_ID:2327580). Η επιτροπή περιλαμβάνει τον «έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας» στον κατάλογο των υπηρεσιών που «μπορεί να θεωρούνται ουσιώδεις». Εάν ένα κράτος μέλος εφαρμόσει τις πρακτικές που συνιστά η Επιτροπή στην ανακοίνωση και στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, το ζήτημα του κατά πόσον οι πρακτικές αυτές συνιστούν περιορισμό του δικαιώματος απεργίας «σε βασικές υπηρεσίες με τη στενή έννοια του όρου» θα μπορούσε, ως εκ τούτου, να επιλυθεί ενώπιον αρμόδιου δικαστηρίου ή ενώπιον της επιτροπής της ΔΟΕ για την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι.