Ιστορικό της έρευνας

1. Η οδηγία 2010/64/ΕΕ («η οδηγία») θεσπίζει κανόνες σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία και τη διαδικασία εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης [1]. Η οδηγία απαιτούσε από τα κράτη μέλη της ΕΕ να θέσουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για τη μεταφορά της οδηγίας στα εθνικά νομικά συστήματα έως τις 27 Οκτωβρίου 2013.

2. Η οδηγία ορίζει ότι «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει, έως τις 27 Οκτωβρίου 2014, έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, στην οποία αξιολογείται ο βαθμός στον οποίο τα κράτη μέλη έχουν λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία, συνοδευόμενη, εφόσον απαιτείται, από νομοθετικές προτάσεις»[2].

3. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με την καταγγελία 969/2017/LM, η οποία αφορούσε τη μη υποβολή της έκθεσης από την Επιτροπή εντός της προβλεπόμενης από τον νόμο προθεσμίας. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη, έως τις 27 Οκτωβρίου 2014, να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση στην οποία να αξιολογείται ο βαθμός στον οποίο τα κράτη μέλη είχαν λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν με την οδηγία.

4. Στο πλαίσιο της έρευνας της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με την καταγγελία 969/2017/LM, η Επιτροπή υποστήριξε ότι, πριν από την κατάρτιση της έκθεσης, τα κράτη μέλη θα έπρεπε να έχουν μεταφέρει την οδηγία στο εθνικό τους δίκαιο. Κύρια προτεραιότητα της Επιτροπής ήταν να διασφαλίσει ότι όλα τα κράτη μέλη μεταφέρουν τις απαιτήσεις της οδηγίας στο εθνικό τους δίκαιο, ώστε τα δικαιώματα που ορίζονται στην οδηγία να προστατεύονται αποτελεσματικά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο (27 Οκτωβρίου 2013), 16 κράτη μέλη δεν είχαν κοινοποιήσει μέτρα μεταφοράς στην Επιτροπή. Ως εκ τούτου, τον Νοέμβριο του 2013, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία επί παραβάσει για μη κοινοποίηση ή μερική κοινοποίηση μέτρων μεταφοράς κατά των εν λόγω 16 κρατών μελών.

5. Τον Σεπτέμβριο του 2017, όταν η Επιτροπή απάντησε στην έρευνα της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με την καταγγελία 969/2017/LM, όλα τα κράτη μέλη είχαν κοινοποιήσει εθνικά μέτρα μεταφοράς της οδηγίας. Η Επιτροπή δήλωσε ότι ήταν έτσι σε θέση να εκτιμήσει τον βαθμό στον οποίο τα κράτη μέλη είχαν λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν με την οδηγία. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προετοίμαζε την έκθεση, η οποία θα δημοσιευθεί μόλις ολοκληρωθεί η αξιολόγηση της συμμόρφωσης των εθνικών μέτρων, το αργότερο στις αρχές του 2018.

6. Τον Μάρτιο του 2018, όταν η Διαμεσολαβήτρια δημοσίευσε την απόφασή της στην υπόθεση 969/2017/LM [3], η Επιτροπή καθυστέρησε ήδη περισσότερο από τρία έτη να υποβάλει την έκθεση στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η Διαμεσολαβήτρια έκρινε ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να είχε υποβάλει «ενδιάμεση έκθεση, εντός της προθεσμίας των 12 μηνών, η οποία απλώς γνωστοποίησε τη θέση της από την ημερομηνία της έκθεσης». Διαπίστωσε, ωστόσο, ότι «δεν υπήρξε εκ προθέσεως παραβίαση από την Επιτροπή της εκ του νόμου υποχρέωσής της να υποβάλει έκθεση έως τις 27 Οκτωβρίου 2014. Φαίνεται ότι η Επιτροπή επικεντρώθηκε στο ουσιαστικό ζήτημα της εκπόνησης συνολικής αξιολόγησης της συμμόρφωσης σε όλα τα κράτη μέλη. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή έχασε την ευκαιρία να αποδείξει ότι τηρεί τις υποχρεώσεις που της επιβάλλει η συγκεκριμένη οδηγία. Ωστόσο, και υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, ο Διαμεσολαβητής δεν διαπιστώνει ότι η παράλειψη της Επιτροπής ισοδυναμούσε με κακοδιοίκηση. Υπό όλες τις περιστάσεις, ο Διαμεσολαβητής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι περαιτέρω έρευνες σχετικά με την εν λόγω καταγγελία δεν είναι δικαιολογημένες». Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια σημείωσε τη δέσμευση της Επιτροπής να υποβάλει την έκθεση «το αργότερο στις αρχές του 2018». Δεδομένου ότι είχαν περάσει τρεις μήνες από το 2018 σε εκείνο το σημείο, η Διαμεσολαβήτρια ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα υποβάλει πράγματι την έκθεση χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση.

7. Τον Μάρτιο του 2018, ο καταγγέλλων στην υπόθεση 969/2017/LM επικοινώνησε με τη Διαμεσολαβήτρια για να δώσει συνέχεια στο θέμα, καθώς δεν είχε ακόμη δημοσιευθεί έκθεση.

Η έρευνα

8. Στις 9 Οκτωβρίου 2018, η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με τη συνεχιζόμενη παράλειψη της Επιτροπής να υποβάλει την εν λόγω έκθεση. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να διευκρινίσει τους λόγους της πρόσθετης καθυστέρησης.

9. Στην απάντησή της με ημερομηνία 14 Νοεμβρίου 2018, η Επιτροπή επανέλαβε ότι η κατάρτιση της έκθεσης απαιτεί, πρώτον, τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο από όλα τα κράτη μέλη και, δεύτερον, ενδελεχή αξιολόγηση της πληρότητας και της συμμόρφωσης όλων των εθνικών μέτρων μεταφοράς της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο.

10. Η Επιτροπή επισήμανε ότι υπήρξε καθυστέρηση στη μεταφορά της οδηγίας από ορισμένα κράτη μέλη, γεγονός που είχε αναβάλει τη συνολική διαδικασία αξιολόγησης. Η Επιτροπή μπόρεσε να περατώσει τη διαδικασία επί παραβάσει κατά των εν λόγω κρατών μελών μόλις τον Ιανουάριο του 2018, αφού αξιολόγησε τα εθνικά μέτρα.

11. Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι η πρόσθετη καθυστέρηση στην υποβολή της παρούσας έκθεσης οφείλεται στην πολυπλοκότητα της αξιολόγησης όχι μόνο της πληρότητας, αλλά και της συμμόρφωσης όλων των νομοθετικών μέτρων που κοινοποιήθηκαν από τα 27 κράτη μέλη [4]. Η Επιτροπή δήλωσε ότι υπάρχει έτοιμο σχέδιο έκθεσης και προτίθεται να υποβάλει την τελική έκθεση στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πριν από το τέλος του 2018.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

12. Η περαιτέρω καθυστέρηση που αναφέρεται ανωτέρω αντιβαίνει στη δέσμευση της Επιτροπής να υποβάλει έκθεση το αργότερο στις αρχές του 2018.

13. Η αξιολόγηση της πληρότητας και της συμμόρφωσης των μέτρων μεταφοράς μιας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαιτεροτήτων κάθε εθνικού νομικού συστήματος, αποτελεί αναπόφευκτα πολύπλοκο έργο. Ωστόσο, οι εξηγήσεις της Επιτροπής σχετικά με την περαιτέρω καθυστέρηση υποβολής της έκθεσης στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο δεν ανταποκρίνονται στην εύλογη παραδοχή ότι, κατά τον καθορισμό προθεσμίας για την υποβολή της έκθεσης, ο νομοθέτης επιδίωξε να συμβιβάσει αυτό το περίπλοκο καθήκον με την επιθυμία του να τηρείται ενήμερος σχετικά με την κατάσταση της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

14. Η Επιτροπή θα μπορούσε να έχει συμμορφωθεί με την υποχρέωση υποβολής εκθέσεων υποβάλλοντας ενδιάμεση έκθεση, εντός της προθεσμίας των 12 μηνών, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση της από την ημερομηνία της έκθεσης. Αυτό δεν θα εμπόδιζε την Επιτροπή να δημοσιεύσει, αργότερα, πλήρη τελική έκθεση σχετικά με την πληρότητα και τη συμμόρφωση των μέτρων μεταφοράς της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών.

15. Με βάση τα ανωτέρω, και δεδομένης της περαιτέρω καθυστέρησης που σημειώθηκε στην υποβολή της έκθεσης, υπάρχει κακοδιοίκηση από την Επιτροπή. Στο σημείο αυτό, ο Διαμεσολαβητής δεν θεωρεί σκόπιμο να προβεί σε αντίστοιχη σύσταση προς την Επιτροπή. 

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Υπάρχει κακοδιοίκηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεδομένου ότι δεν έχει ακόμη συντάξει την έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο που απαιτείται βάσει της οδηγίας 2010/64/ΕΕ σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία, η οποία έπρεπε να υποβληθεί στις 27 Οκτωβρίου 2014.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο καταγγέλλων στην υπόθεση 969/2017/LM θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 10/12/2018

[1] Οδηγία (ΕΕ) 2010/64 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Οκτωβρίου 2010, σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία (ΕΕ L 280/1 της 26.10.2010).

[2] Άρθρο 10 της οδηγίας (ΕΕ) 2010/64.

[3] https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/91729

[4] Η οδηγία δεν εφαρμόζεται στη Δανία.