Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Το 2009, η Γενική Διεύθυνση («ΓΔ») Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ίσων Ευκαιριών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής προσφορών για ένα έργο («το έργο») με τίτλο «Παραγωγή ενός μη δεσμευτικού σπονδυλωτού οδηγού βέλτιστων πρακτικών με σκοπό τη βελτίωση της εφαρμογής των κοινοτικών οδηγιών για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων στον τομέα της αλιείας που ταξιδεύουν με σκάφη μήκους κάτω των 15 μέτρων»(«ο οδηγός»).

2. Η Επιτροπή ανέθεσε τη σύμβαση σε ιδιωτική εταιρεία («κύριος ανάδοχος»). Ο καταγγέλλων εργάστηκε ως υπεργολάβος του κύριου αναδόχου του έργου.

3. Τον Αύγουστο του 2010, ο καταγγέλλων απέστειλε επιστολή στην Επιτροπή σχετικά με την υλοποίηση του έργου. Κατήγγειλε ότι ο κύριος εργολάβος δεν τον είχε πληρώσει για τις εργασίες του τον Ιούλιο του 2010, σύμφωνα με τη σύμβαση που είχε συναφθεί μεταξύ του ιδίου και του κύριου εργολάβου.

4. Η Επιτροπή απάντησε στην επιστολή του καταγγέλλοντος.

5. Τον Σεπτέμβριο του 2010, ο καταγγέλλων απέστειλε εκ νέου επιστολή στην Επιτροπή. Η Επιτροπή δεν απάντησε.

6. Ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή.

Επί του αντικειμένου της έρευνας

7. Ο Διαμεσολαβητής κίνησε έρευνα σχετικά με τον ακόλουθο ισχυρισμό, τον οποίο υπέβαλε ο καταγγέλλων στην αρχική του καταγγελία.

Ισχυρισμός:

Η Επιτροπή ενήργησε αμελώς παραλείποντας να εποπτεύσει δεόντως τις εργασίες του κύριου αναδόχου του έργου.

8. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων υπέβαλε νέο ισχυρισμό και νέο ισχυρισμό.

Ισχυρίστηκε ότι ο κύριος ανάδοχος διέπραξε απάτη επειδή δεν κατέβαλε τις αντίστοιχες πληρωμές στον καταγγέλλοντα για τις εργασίες του στο πλαίσιο του έργου, μολονότι οι πληρωμές καταβλήθηκαν εγκαίρως από την Επιτροπή.

Στο πλαίσιο αυτό, ο καταγγέλλων επισήμανε ότι ο κύριος ανάδοχος i) δεν τον πλήρωσε για τις εργασίες του στο πλαίσιο του έργου· ii) του ανέθεσε καθήκοντα διαφορετικά από τα προβλεπόμενα στη σύμβαση και iii) δεν του συμπεριφέρθηκε προσηκόντως.

Ισχυρίστηκε ότι ο Διαμεσολαβητής θα πρέπει να διερευνήσει την εικαζόμενη απάτη που διέπραξε ο κύριος ανάδοχος.

9. Ο Διαμεσολαβητής αποφάσισε να μην συμπεριλάβει τον ανωτέρω ισχυρισμό και ισχυρισμό στην παρούσα έρευνά του, διότι, όπως το αντιλήφθηκε, ο νέος ισχυρισμός του καταγγέλλοντος στρεφόταν κατά του κύριου αναδόχου και όχι κατά της Επιτροπής. Ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει ότι έχει την εξουσία να διερευνά καταγγελίες κακοδιοίκησης στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών της Ένωσης. Καμία ενέργεια οποιασδήποτε άλλης αρχής ή προσώπου δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο καταγγελίας στον Διαμεσολαβητή. Ως εκ τούτου, θεωρεί ότι ο νέος ισχυρισμός του καταγγέλλοντος δεν εμπίπτει στην εντολή του, διότι δεν στρέφεται κατά θεσμικού οργάνου ή οργανισμού της ΕΕ (άρθρο 228 της ΣΛΕΕ). Όσον αφορά τον νέο ισχυρισμό του καταγγέλλοντος, θεωρεί ότι ο καταγγέλλων θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο να απευθύνει τις ανησυχίες του στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF).

Η έρευνα

10. Στις 19 Οκτωβρίου 2010, η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα και ζήτησε από την Επιτροπή να γνωμοδοτήσει έως τις 31 Ιανουαρίου 2011. Μετά την παραλαβή της, η γνώμη της Επιτροπής διαβιβάστηκε στον καταγγέλλοντα με πρόσκληση να υποβάλει παρατηρήσεις. Ο καταγγέλλων απέστειλε τις παρατηρήσεις του στις 1 και 25 Φεβρουαρίου 2011.

Ανάλυση και συμπεράσματα του Διαμεσολαβητή

Α. Ισχυρισμός περί αμελούς συμπεριφοράς

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

11. Προς επίρρωση του ισχυρισμού του, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή δεν απάντησε στο ηλεκτρονικό μήνυμά του της 7ης Σεπτεμβρίου 2010, το οποίο περιείχε λεπτομερείς επικρίσεις κατά του κύριου αναδόχου. Ο καταγγέλλων επισήμανε ότι τόσο ο κύριος ανάδοχος όσο και οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής δεν τήρησαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας («η Συνθήκη»). Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι η Συνθήκη συνιστά όλες οι πολιτικές της ΕΕ να προωθούν την υγεία, ενώ το έργο τηρεί μόνο τις οδηγίες που αφορούν την υγεία και την ασφάλεια στην αλιεία. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, η Επιτροπή δεν παρακολούθησε σωστά τις εργασίες του κύριου αναδόχου. Ο καταγγέλλων εξέφρασε επίσης τις ανησυχίες του όσον αφορά την «έλλειψη επαγγελματικής επάρκειας» του κύριου αναδόχου στον σχετικό τομέα. Δήλωσε ότι η αναμενόμενη χρήση του έργου στην πράξη δεν τεκμηριώθηκε με κανέναν τρόπο.

12. Στη γνώμη της, η Επιτροπή δήλωσε ότι απάντησε στις 10 Νοεμβρίου 2010 στις ανησυχίες που διατύπωσε ο καταγγέλλων στο ηλεκτρονικό του μήνυμα της 7ης Σεπτεμβρίου 2010.

13. Η Επιτροπή εξήγησε περαιτέρω ότι οι κύριοι στόχοι της στον υπό συζήτηση τομέα είναι η προετοιμασία, η υποβολή και η διαπραγμάτευση προγραμμάτων δράσης της ΕΕ και νομοθετικών προτάσεων για συγκεκριμένες δραστηριότητες υψηλού κινδύνου στην εργασία, καθώς και η διασφάλιση ότι οι κυβερνήσεις και οι κοινωνικοί εταίροι στηρίζουν τις πρωτοβουλίες της. Η Επιτροπή δήλωσε ότι αυτό γίνεται μέσω της συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια και την υγεία στον χώρο εργασίας («ACSH»)[1].

14. Η ACSH συγκρότησε ορισμένες ομάδες εργασίας (επί του παρόντος 12) για την αντιμετώπιση ειδικών τεχνικών ζητημάτων και διοργανώνει εργαστήρια και σεμινάρια για συγκεκριμένα θέματα.

15. Το 2007, η Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφο με τίτλο «Βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας στην εργασία: Κοινοτική στρατηγική 2007-2012 για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία». Στόχος του εν λόγω εγγράφου ήταν να επιτευχθεί σταθερή μείωση του αριθμού των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών στην ΕΕ με την εφαρμογή μιας σειράς δράσεων τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Αποσκοπούσε στην εισαγωγή αυτών των δράσεων με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, i) με τη βελτίωση και την απλούστευση της ισχύουσας νομοθεσίας· ii) χρήση μη δεσμευτικών πράξεων για την ενίσχυση της εφαρμογής της νομοθεσίας στην πράξη· iii) ενθάρρυνση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών· iv) διοργάνωση εκστρατειών ευαισθητοποίησης και v) παροχή καλύτερης ενημέρωσης και κατάρτισης.

16. Για τον σκοπό αυτό, τον Νοέμβριο του 2007, η ACSH συγκρότησε ομάδα εργασίας («ομάδα εργασίας»), η οποία ήταν υπεύθυνη για την παρακολούθηση της κατάρτισης ενός μη δεσμευτικού οδηγού για την προστασία των εργαζομένων στον τομέα της αλιείας, ο οποίος θα έπλεε σε σκάφη μήκους μικρότερου των 15 μέτρων. Η ομάδα εργασίας ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με τις ειδικές τεχνικές πτυχές που έπρεπε να συμπεριληφθούν στον οδηγό.

17. Το 2008, η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής προσφορών για την εκπόνηση του οδηγού. Δεδομένου ότι δεν ελήφθησαν προσφορές, το 2009 η Επιτροπή αναδημοσίευσε την πρόσκληση υποβολής προσφορών. Στις 11 Δεκεμβρίου 2009, η σύμβαση ανατέθηκε σε ιδιωτική εταιρία, εν προκειμένω στον κύριο ανάδοχο.

18. Η Επιτροπή εξήγησε τον τρόπο εποπτείας του έργου. Στο πλαίσιο αυτό, μια επιτροπή παρακολούθησης (αποτελούμενη από μέλη της ομάδας εργασίας) και οι υπηρεσίες της Επιτροπής εποπτεύουν από κοινού τις εργασίες του κύριου αναδόχου. Στο τέλος της σύμβασης, η ομάδα εργασίας θα καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με τον οριστικοποιημένο οδηγό, η οποία θα παρουσιαστεί στην ολομέλεια της ACSH. Εάν η ACHS εκδώσει θετική γνώμη σχετικά με τον οδηγό, θεωρείται ότι έχει οριστικοποιηθεί. Μετά την ολοκλήρωσή του, οι υπηρεσίες της Επιτροπής μεριμνούν για τη δημοσίευση και τη διάδοση του εγγράφου σε όλες τις επίσημες γλώσσες. Ο οριστικοποιημένος οδηγός θα είναι στη συνέχεια διαθέσιμος, δωρεάν, στους τελικούς χρήστες.

19. Η Επιτροπή τόνισε ότι η σύμβασή της με τον κύριο ανάδοχο προέβλεπε τις απαιτήσεις που έπρεπε να τηρήσει ο τελευταίος, όπως συγκεκριμένες προθεσμίες για την εκτέλεση των διαφόρων εργασιών. Στο πλαίσιο αυτό, κατά την πρώτη συνάντηση με τον κύριο ανάδοχο, η Επιτροπή υπέβαλε λογιστικό φύλλο. Το λογιστικό φύλλο περιείχε σύνοψη του χρονοδιαγράμματος της σύμβασης, ορισμό των παραδοτέων οροσήμων και υποδείκνυε πότε επρόκειτο να πραγματοποιηθούν οι συνεδριάσεις. Ο κύριος ανάδοχος και η επιτροπή παρακολούθησης ενέκριναν και αποδέχθηκαν το λογιστικό φύλλο. Κατά την άποψη της Επιτροπής, αυτό αποτελεί σαφή απόδειξη μιας άρτιας επισκόπησης της διαχείρισης του έργου.

20. Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι, εκτός από την πρώτη συνεδρίαση, μέχρι τον Δεκέμβριο του 2010 είχαν πραγματοποιηθεί τρεις συνεδριάσεις για να μπορέσει η επιτροπή παρακολούθησης να σχολιάσει την πρόοδο του έργου. Η Επιτροπή επεσήμανε ότι το έργο της επιτροπής παρακολούθησης είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη οδηγών ορθής πρακτικής, δεδομένου ότι τα μέλη της επιτροπής παρακολούθησης διαθέτουν εις βάθος τεχνικές γνώσεις σχετικά με το εν λόγω θέμα. Αυτό επιτρέπει στις υπηρεσίες της Επιτροπής να μεγιστοποιούν την ποιότητα ενός εγγράφου που συντάσσεται από ανάδοχο και να διασφαλίζουν την αποτελεσματική εποπτεία και διαχείριση των παραδοτέων της σύμβασης, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες της μπορούν να χρησιμοποιούν τη συμβολή της επιτροπής παρακολούθησης.

21. Η Επιτροπή επισήμανε περαιτέρω ότι οι παρατηρήσεις της επιτροπής παρακολούθησης ήταν, μέχρι στιγμής, πολύ θετικές όσον αφορά τα παραδοτέα που παρουσίασε ο κύριος ανάδοχος. Στο πλαίσιο αυτό, επισύναψε στη γνωμοδότησή της αντίγραφα των σχεδίων εγγράφων που συνέταξε ο κύριος ανάδοχος κατά την κατάρτιση του οδηγού.

22. Όσον αφορά το ζήτημα της προαγωγής της υγείας, η Επιτροπή επισήμανε ότι ο κατάλογος των ζητημάτων [προς εξέταση] καταρτίστηκε με πλήρη διαφάνεια από τα μέλη της ομάδας εργασίας, τα οποία είναι αναγνωρισμένοι εμπειρογνώμονες στον τομέα αυτό. Κατά την άποψη της Επιτροπής, το ζήτημα της προαγωγής της υγείας των αλιέων εξετάστηκε επαρκώς στη συγγραφή υποχρεώσεων [2], καθώς και στο σχέδιο οδηγού, το οποίο υπέβαλε ο κύριος ανάδοχος τον Νοέμβριο του 2009. Η Επιτροπή έκρινε ότι, σε αντίθεση με τη γνώμη του καταγγέλλοντος, τα εν λόγω τμήματα του σχεδίου οδηγού είχαν ευρύτερο πεδίο εφαρμογής από τις οδηγίες 92/29/ΕΟΚ και 93/103/ΕΚ. Η Επιτροπή πρόσθεσε ότι ένας από τους στόχους του οδηγού ήταν να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σκάφη μήκους κάτω των 15 μέτρων, τα οποία δεν καλύπτονται από την οδηγία 93/103/ΕΚ.

23. Όσον αφορά το επιχείρημα του καταγγέλλοντος ότι δεν υπάρχουν έγγραφα που να αποδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο το σχέδιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πράξη, η Επιτροπή επισήμανε ότι προτίθεται να μεταφράσει τον οδηγό σε όλες τις επίσημες γλώσσες για περαιτέρω διάδοση.

24. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι i) είχε θεσπίσει όλες τις αναγκαίες ρυθμίσεις εποπτείας· ii) οι εργασίες του κύριου αναδόχου ήταν της αναμενόμενης ποιότητας· και iii) οι εργασίες εκτελέστηκαν σε πλήρη συμμόρφωση με το χρονοδιάγραμμα της σύμβασης. Ως εκ τούτου, ο ισχυρισμός του καταγγέλλοντος, ο οποίος περιλαμβανόταν στο ηλεκτρονικό του μήνυμα της 7ης Σεπτεμβρίου 2010, ότι η σύμβαση έπρεπε να ακυρωθεί, δεν μπορεί να γίνει δεκτός.

25. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων δεν υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την υλοποίηση του έργου ή την εποπτεία από την Επιτροπή των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν από τον κύριο ανάδοχο.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

26. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει καταρχάς ότι η γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την παρούσα καταγγελία παρέχει λεπτομερή και διεξοδική εξήγηση του έργου που επιτέλεσε ο κύριος ανάδοχος για την υλοποίηση του έργου. Απάντησε επίσης σε όλα τα σημεία που έθιξε ο καταγγέλλων σχετικά με το θέμα αυτό. Ως εκ τούτου, συμπλήρωσε δεόντως τις πληροφορίες που παρείχε στην απάντησή της προς τον καταγγέλλοντα με ημερομηνία 10 Νοεμβρίου 2010. Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι η Επιτροπή παρέσχε εύλογες και πλήρεις εξηγήσεις.

27. Επιπλέον, η Επιτροπή προέβαλε επιχειρήματα για να αποδείξει ότι επέβλεπε επαρκώς την υλοποίηση του έργου από τον κύριο ανάδοχο. Σημειώνει επίσης ότι, στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων δεν υπέβαλε περαιτέρω παρατηρήσεις σχετικά με την υλοποίηση του έργου ή την εποπτεία από την Επιτροπή των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν από τον κύριο ανάδοχο.

28. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η Επιτροπή απάντησε επαρκώς στις ανησυχίες που εξέφρασε ο καταγγέλλων στην καταγγελία του. Ως εκ τούτου, θεωρεί ότι δεν υπήρξε περίπτωση κακοδιοίκησης σε σχέση με τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος και περατώνει την υπόθεση.

Β. Συμπεράσματα

Με βάση την έρευνά του σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής την περατώνει με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Δεν υπήρξε κακοδιοίκηση.

Ο καταγγέλλων και η Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Π. Νικηφόρος Διαμαντούρος

Στρασβούργο, 17 Ιουνίου 2011

[1] Η ACSH είναι τριμερές όργανο που συστάθηκε το 2003 με απόφαση του Συμβουλίου (απόφαση του Συμβουλίου, της 22ας Ιουλίου 2003, για την ίδρυση συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια και την υγεία στον χώρο εργασίας, ΕΕ C218. 13.9.2003, σ. 1-4) Απαρτίζεται από εκπροσώπους της κυβέρνησης, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων των εργοδοτών για κάθε κράτος μέλος της ΕΕ. Η ACSH επικουρεί την Επιτροπή στην προετοιμασία, την υλοποίηση και την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων στους τομείς της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία. Στο πλαίσιο αυτό, παρέχει στην Επιτροπή γνωμοδοτήσεις σχετικά με πρωτοβουλίες της ΕΕ στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας.

[2] Σύμφωνα με τη συγγραφή υποχρεώσεων: «Το σχέδιο οδηγού θα πρέπει να δίνει ιδιαίτερη προσοχή στα εξής: (4) Κίνδυνοι που σχετίζονται με την κατανάλωση οινοπνεύματος, ναρκωτικών καθώς και κόπωσης επί του σκάφους».