Η καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή

1. Στις 20 Μαΐου 2018, ο καταγγέλλων ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόσβαση στον φάκελο της εν εξελίξει διαδικασίας EU-Pilot [1] (8847/16/EMPL) κατά της Ιταλίας. Ειδικότερα, ζήτησε να έχει πρόσβαση σε όλες τις επιστολές που αντάλλαξαν η Επιτροπή και η Ιταλία (εφεξής «τα ζητηθέντα έγγραφα»). Η εν λόγω διαδικασία αφορούσε τη συμμόρφωση της Ιταλίας με ορισμένες διατάξεις της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ σχετικά με μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία [2].

2. Στις 20 Ιουνίου 2018 η Επιτροπή απάντησε στον καταγγέλλοντα και αρνήθηκε την πρόσβαση στα εν λόγω έγγραφα. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε μια εξαίρεση που προβλέπεται στους κανόνες της ΕΕ για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα (κανονισμός 1049/2001) με την οποία μπορεί να απορριφθεί η πρόσβαση σε έγγραφα για «την προστασία του σκοπού επιθεώρησης, έρευνας και οικονομικού ελέγχου»[3].

3. Στις 22 Ιουνίου 2018, ο καταγγέλλων ζήτησε από την Επιτροπή να επανεξετάσει την απόφασή της (υποβάλλοντας τη λεγόμενη «επιβεβαιωτική αίτηση», όπως ορίζεται στον κανονισμό 1049/2001). Υποστήριξε ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να επικαλεστεί την εξαίρεση αυτή, διότι περάτωσε την καταγγελία του στις 17 Μαΐου 2018.

Απάντηση της Επιτροπής στον καταγγέλλοντα

4. Η Επιτροπή απάντησε στις 19 Ιουλίου 2018 επιβεβαιώνοντας την προηγούμενη απόφασή της. Η Επιτροπή δήλωσε ότι το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας EU Pilot θα μπορούσε να είναι η κίνηση επίσημης διαδικασίας επί παραβάσει σύμφωνα με το άρθρο 258 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με πάγια νομολογία, η Επιτροπή μπορεί να βασιστεί σε ένα γενικό τεκμήριο σύμφωνα με το οποίο η δημοσιοποίηση των εγγράφων που αφορούν διαδικασία επί παραβάσει κατά το προ της ασκήσεως της προσφυγής στάδιο θα έθιγε καταρχήν την προστασία του σκοπού των ερευνών [4].

5. Επιπλέον, δεδομένου ότι η Επιτροπή βρισκόταν σε επαφή με τις ιταλικές αρχές, υπήρχε πραγματικός κίνδυνος η δημοσιοποίηση των εγγράφων να θέσει σε κίνδυνο αυτόν τον εν εξελίξει διάλογο. Η Επιτροπή παρέπεμψε στην πρόσφατη απόφαση Spirlea [5], σύμφωνα με την οποία είναι αναγκαίο «στο πλαίσιο διαδικασίας EU Pilot να υπάρχει κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ της Επιτροπής και του οικείου κράτους μέλους, ώστε να μπορούν να ξεκινήσουν διαδικασία διαπραγμάτευσης και συμβιβασμού με σκοπό τον φιλικό διακανονισμό της διαφοράς, χωρίς να είναι αναγκαίο να κινηθεί διαδικασία επί παραβάσει δυνάμει του άρθρου 258 της ΣΛΕΕ, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στην παραπομπή της διαφοράς στο Δικαστήριο». Η Επιτροπή ισχυρίστηκε επίσης ότι ο καταγγέλλων δεν προέβαλε κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση των ζητηθέντων εγγράφων.

6. Δυσαρεστημένος από την απάντηση αυτή, ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή στις 26 Ιουλίου 2018.

7. Στις 14 Αυγούστου 2018, η Επιτροπή κοινοποίησε στον καταγγέλλοντα ότι περάτωσε τη διαδικασία EU Pilot 8847/16/EMPL και ότι η περάτωση της διαδικασίας στο σύστημα διήρκεσε ορισμένο χρονικό διάστημα. Κατά την άποψη της καταγγελίας, τούτο αποδεικνύει ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να επικαλεστεί την προαναφερθείσα εξαίρεση.

Τα πορίσματα της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας

8. Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί τα επιχειρήματα της Επιτροπής να αρνηθεί την κοινοποίηση των ζητηθέντων εγγράφων απολύτως εύλογα και πειστικά. Δεδομένου ότι η διαδικασία EU Pilot 8847/16/EMPL βρισκόταν σε εξέλιξη κατά τον χρόνο υποβολής του αιτήματος, ο Διαμεσολαβητής δέχεται ότι ίσχυε γενικό τεκμήριο εμπιστευτικότητας για τα ζητούμενα έγγραφα ενόσω η εν λόγω διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο καταγγέλλων δεν προέβαλε κανένα στοιχείο για την ανατροπή του γενικού τεκμηρίου ότι η δημοσιοποίηση των εγγράφων θα έθιγε την προστασία του σκοπού των ερευνών.

9. Δεδομένου ότι η Επιτροπή έχει εν τω μεταξύ περατώσει τη διαδικασία EU Pilot 8847/16/EMPL, ο καταγγέλλων μπορεί να υποβάλει νέα αίτηση πρόσβασης στον φάκελο της διαδικασίας.

10. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, δεν φαίνεται να υπάρχει κακοδιοίκηση εκ μέρους της Επιτροπής όσον αφορά τη μη δημοσιοποίηση των ζητηθέντων εγγράφων ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη η διαδικασία EU Pilot 8847/16/EMPL [6].

Fergal Ó Regan
Συντονισμός Ερευνών Δημοσίου Συμφέροντος - Μονάδα 2

Στρασβούργο, 19/9/2018

[1] Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το EU Pilot διατίθενται στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/internal_market/scoreboard/performance_by_governance_tool/eu_pilot/index_en.htm

[2] Άρθρο 8 παράγραφος 2, άρθρο 9 παράγραφος 1 στοιχεία γ) και δ), άρθρο 10 παράγραφος 3 στοιχείο β) και άρθρο 11 παράγραφος 2 στοιχεία α) και γ) της οδηγίας 89/931/ΕΟΚ σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία (ΕΕ L 183 της 29.6.1989, σ. 1).

[3] το άρθρο 4 παράγραφος 2 τρίτη περίπτωση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

Έγγραφα του Συμβουλίου και της Επιτροπής, ΕΕ L 145 της 31.5.2001, σ. 43.

[4] Βλ. σχετικά απόφαση του Δικαστηρίου της 14ης Νοεμβρίου 2013 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-514/11 P και C-605/11 P, LPN και Δημοκρατία της Φινλανδίας κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ECLI:EU:C:2013:738, σκέψεις 65, 66 και 68.

[5] Απόφαση του Δικαστηρίου της 25ης Σεπτεμβρίου 2014 στην υπόθεση T-306/12, Spirlea κατά Επιτροπής, ECLI:EU:T:2014:816, σκέψη 57.

[6] Η παρούσα καταγγελία εξετάστηκε στο πλαίσιο του κατ’ εξουσιοδότηση χειρισμού υποθέσεων, σύμφωνα με το άρθρο 11 της απόφασης του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για τη θέσπιση εκτελεστικών διατάξεων.

2