Strasburg, 6 grudnia 2005 r.

Szanowny Panie,

W dniu 15 marca 2005 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą rzekomego nieudzielenia przez Komisję Europejską pełnej odpowiedzi na Pana skargę z dnia 23 stycznia 2005 r. przeciwko Niemcom.

W dniu 15 kwietnia 2005 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji Europejskiej. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 18 lipca 2005 r. Przekazałem go Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, które przesłał Pan w dniu 8 września 2005 r., wraz z dalszymi informacjami przekazanymi przez Pana w piśmie z dnia 26 października 2005 r.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Według skarżącego istotne fakty są, w skrócie, następujące:

Pismem z dnia 23 stycznia 2005 r. złożył on do Komisji skargę przeciwko Niemcom w związku z zarzutem, że niemiecki Federalny Trybunał Konstytucyjny orzekł w dniu 14 października 2004 r., że nie jest związany orzeczeniami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W swojej skardze do Komisji stwierdził, że decyzja niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego stanowi rażące naruszenie europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („EKPC”), a w szczególności jej art. 46, który stanowi, że Wysokie Układające się Strony zobowiązują się do przestrzegania ostatecznego wyroku Trybunału w każdej sprawie, której są stronami. Poprzez naruszenie EKPC Niemcy naruszyły również traktat z Maastricht („traktat UE”), w szczególności jego art. 6 ust. 2, który stanowi, że Unia szanuje prawa podstawowe zagwarantowane w EKPC. W swojej skardze do Komisji argumentował ponadto, że Traktat UE, w szczególności jego artykuły dotyczące swobody przemieszczania się i praw człowieka, oznacza, że każdy obywatel poszukujący pracy lub miejsca zamieszkania w okręgu UE powinien oczekiwać, że będzie korzystał ze standardów demokracji i sprawiedliwości odpowiadających standardom obowiązującym w innych państwach UE. Gwarancje te nie są przestrzegane w Niemczech, głównie ze względu na jednostronne uchylenie zobowiązań traktatowych wynikających z EKPC.

W swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący stwierdził, że Komisja w odpowiedzi na jego skargę zaleciła mu zwrócenie się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Skarżący miał taki zamiar, ale nadal uważał, że Niemcy również naruszyły traktat UE, za którego przestrzeganie odpowiada Komisja, a nie Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Podsumowując, skarżący twierdził, że w odpowiedzi na jego skargę z dnia 23 stycznia 2005 r. Komisja nie odniosła się do kwestii domniemanego naruszenia Traktatu UE przez Niemcy.

WNIOSEK

Opinia Komisji

W swojej opinii z dnia 18 lipca 2005 r. Komisja przedstawiła w skrócie następujące uwagi:

W skardze do Komisji z dnia 23 stycznia 2005 r. skarżący potępił decyzję niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, który zdaniem skarżącego orzekł, że nie jest związany orzeczeniami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Skarżący argumentował zatem, że Niemcy nie przestrzegają praw podstawowych; że powinna zostać wydalona z Rady Europy; oraz że powinien podlegać odpowiednim sankcjom.

Ustaliwszy, że Komisja nie jest uprawniona do podejmowania działań w sprawie dotyczącej domniemanego nieprzestrzegania decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, odpowiedni departament Komisji przesłał skarżącemu odpowiedź w tej sprawie w dniu 1 marca 2005 r.

W odpowiedzi na skargę skarżącego skierowaną do Rzecznika Praw Obywatelskich w tej sprawie należy zauważyć, że w skardze skarżącego przeciwko Niemcom nie było żadnych czynników, które wymagałyby podjęcia działań przez Komisję. Kompetencje Komisji tego rodzaju są ustalane jedynie w przypadku naruszenia praw podstawowych wynikających z prawa wspólnotowego. W skardze do Komisji skarżący nie powołał się jednak na konkretne naruszenie prawa podstawowego chronionego na mocy prawa wspólnotowego. Jego zarzuty nie wykazały również istnienia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia praw podstawowych lub poważnego i trwałego naruszenia takich praw, co mogłoby wymagać zastosowania jednej z procedur przewidzianych w art. 7 Traktatu UE.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach i dalszych informacjach skarżący przedstawił w skrócie następujące uwagi:

W odniesieniu do twierdzenia Komisji, że nie istnieje ryzyko poważnego naruszenia praw podstawowych lub poważnego i uporczywego naruszenia tych praw, skarżący wskazał, że w swojej skardze do Komisji argumentował na formalistycznych podstawach, a mianowicie, że orzeczenie niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego stanowi poważne zagrożenie dla praw podstawowych, co było argumentem przyjętym do celów dopuszczalności przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Jednakże okoliczność, że w chwili przedstawienia uwag wniósł on sprawę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, nie zwalnia Komisji z jej obowiązku działania, ponieważ Komisja sprawuje kontrolę na poziomie niższym niż kontrola sprawowana przez Europejski Trybunał Praw Człowieka i byłaby bardziej skuteczna w swoich działaniach. Skarżący zwrócił się do Komisji o sankcje UE wobec Niemiec, które nie są tymi samymi sankcjami, które może nałożyć Europejski Trybunał Praw Człowieka. Skarżący nie musiałby wnosić skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, gdyby Komisja prawidłowo wykonała swoją pracę.

W swoich uwagach skarżący odniósł się do szeregu przykładów naruszeń EKPC przez Niemcy, takich jak nakaz doraźny, który narusza prawo do wysłuchania publicznego, oraz do faktu, że przepisy proceduralne w sprawach karnych są nadmiernie skomplikowane, co między innymi narusza art. 6 ust. 3 lit. d) EKPC, ponieważ oskarżony musi wezwać własnych świadków. Skarżący scharakteryzował naruszenia, do których się odniósł, na podstawie tego, co nazwał modelem niskiego poziomu nadużyć („LLAM”)(1), co oznacza, że naruszenia występują głównie na niskim poziomie, gdzie pozostają w dużej mierze niezauważone. Te subtelne sposoby łamania praw człowieka nie są wykrywane przez tradycyjne organizacje, takie jak Amnesty International .. W celu dalszego zilustrowania swojej tezy skarżący odniósł się do „sprawy na żywo” dotyczącej rzekomego niewywiązania się przez bank z spłaty pełnej kwoty kredytu. W tym przypadku powodowi odmówiono prawa do wolności wypowiedzi; prawo do przesłuchiwania świadków; oraz prawo do reprezentacji prawnej. To ostatnie prawo zostało odrzucone na podstawie nazistowskich przepisów wprowadzonych w 1930 roku, aby utrzymać Żydów z dala od zawodu prawnika. Według skarżącego te nazistowskie ustawy nigdy nie zostały uchylone, mimo że naruszają art. 6 ust. 3 lit. c) EKPC.

Ponieważ wydaje się, że Komisja przyjmuje odpowiedzialność na podstawie uporczywych naruszeń praw podstawowych, skarżący zastanawiał się, co Komisja robi, aby zapewnić przestrzeganie wymaganych standardów praw podstawowych oraz jakie rodzaje okresowych lub niezapowiedzianych kontroli przeprowadza w tym zakresie.

DECYZJA

1 Zarzucany brak reakcji na naruszenia traktatu UE przez Niemcy

1.1 Skarga dotyczy rzekomego nieudzielenia przez Komisję pełnej odpowiedzi na skargę skarżącego przeciwko Niemcom, złożoną w dniu 23 stycznia 2005 r. Skarżący złożył skargę do Komisji przeciwko Niemcom w związku z zarzutem, że niemiecki Federalny Trybunał Konstytucyjny orzekł w dniu 14 października 2004 r., że nie jest związany orzeczeniami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W swojej skardze do Komisji skarżący argumentował, że decyzja niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego stanowi rażące naruszenie europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („EKPC”), a w szczególności jej art. 46, który stanowi, że Wysokie Umawiające się Strony zobowiązują się przestrzegać ostatecznego wyroku Trybunału we wszystkich sprawach, w których są stronami. Poprzez naruszenie EKPC Niemcy naruszyły również art. 6 ust. 2 Traktatu UE, który stanowi, że Unia szanuje prawa podstawowe zagwarantowane w EKPC. W swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący stwierdził, że Komisja w odpowiedzi na jego skargę zaleciła mu zwrócenie się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Skarżący miał taki zamiar, ale nadal uważał, że Niemcy również naruszyły Traktat UE, za którego przestrzeganie odpowiada Komisja, a nie Europejski Trybunał Praw Człowieka. Podsumowując, skarżący twierdził, że w odpowiedzi na jego skargę z dnia 23 stycznia 2005 r. Komisja nie odniosła się do kwestii domniemanego naruszenia Traktatu UE przez Niemcy.

1.2 T on Komisja twierdziła, że nie było żadnych czynników w skardze skarżącego przeciwko Niemcom, które wymagałyby od niej podjęcia działań. Kompetencje Komisji tego rodzaju są ustalane jedynie w przypadku naruszenia praw podstawowych chronionych na mocy prawa wspólnotowego. W swojej skardze do Komisji skarżący nie powołał się jednak na konkretne naruszenie prawa podstawowego. Jego zarzuty nie wykazały również istnienia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia praw podstawowych lub poważnego i trwałego naruszenia takich praw, co mogłoby wymagać zastosowania jednej z procedur przewidzianych w art. 7 Traktatu UE.

1.3 Zgodnie z uwagami skarżącego na temat opinii Komisji, w swojej skardze do Komisji argumentował on na formalistycznych podstawach, a mianowicie, że decyzja niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego stanowi poważne zagrożenie dla praw podstawowych, co było argumentem przyjętym do celów dopuszczalności przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Jednakże okoliczność, że w chwili przedstawienia uwag wniósł on sprawę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, nie zwalnia Komisji z obowiązku działania. Skarżący powołał się na konkretną sprawę na poparcie swojego poglądu, że Niemcy naruszyły prawa człowieka, a mianowicie prawo do wysłuchania publicznego; prawo do wolności wypowiedzi; prawo do przesłuchiwania świadków; oraz prawo do reprezentacji prawnej. Według skarżącego, temu ostatniemu prawu odmówiono na podstawie nazistowskich przepisów wprowadzonych w latach trzydziestych w celu powstrzymania Żydów od wykonywania zawodu prawnika. Według skarżącego te nazistowskie ustawy nigdy nie zostały uchylone, mimo że naruszają art. 6 ust. 3 lit. c) EKPC. Ponieważ wydaje się, że Komisja przyjmuje odpowiedzialność na podstawie uporczywych naruszeń praw podstawowych, skarżący zastanawiał się, co Komisja robi, aby zapewnić przestrzeganie wymaganych norm w zakresie praw podstawowych oraz jakiego rodzaju okresowe lub niezapowiedziane kontrole przeprowadzała w tym zakresie.

1.4 Na podstawie dokumentu załączonego do opinii Komisji Rzecznik zauważa, że w następstwie odpowiedzi udzielonej skarżącemu w dniu 1 marca 2005 r., w dniu 12 maja 2005 r. wystosował do niego kolejne pismo, w którym bardziej szczegółowo wyjaśnił swoje stanowisko i załączył "Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej. Poszanowanie i propagowanie wartości, na których opiera się Unia” („komunikat Komisji”)(2). W piśmie z dnia 12 maja 2005 r. Komisja wyjaśniła między innymi, że „nie posiada ogólnych kompetencji w zakresie praw podstawowych na mocy Traktatów o Unii Europejskiej i ustanawiających Wspólnotę Europejską i może interweniować jedynie w przypadku naruszenia praw podstawowych w dziedzinie stosowania prawodawstwa wspólnotowego”. Komisja stwierdziła ponadto, że na podstawie skargi skarżącego przeciwko Niemcom nie mogła stwierdzić żadnego naruszenia prawa wspólnotowego. Hipotetyczne naruszenia praw podstawowych, na które powołuje się skarżący, nie stanowiły wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Niemcy zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz praworządności, ani nie stanowiły poważnego i trwałego naruszenia przez Niemcy powyższych zasad. Komisja zakończyła swoje pismo wyjaśnieniem, że w związku z tym zastosowanie art. 7 Traktatu UE nie jest możliwe.

1.5 Rzecznik przyjmuje do wiadomości argument Komisji, że może ona interweniować jedynie w przypadku naruszenia praw podstawowych w zakresie stosowania prawodawstwa wspólnotowego. Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina w tym względzie, że zgodnie z art. 7 Traktatu UE Komisja jest uprawniona do zwrócenia się do Rady o stwierdzenie istnienia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia lub poważnego i trwałego naruszenia przez państwo członkowskie zasad, o których mowa w art. 6 ust. 1 Traktatu UE, w tym poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności. W związku z tym, wbrew temu, co sugeruje argumentacja Komisji, zastosowanie art. 7 traktatu UE nie wydaje się wymagać, aby naruszenie zasad wymienionych w art. 6 ust. 1 miało związek ze stosowaniem prawa wspólnotowego. Rzecznik nie uważa jednak za konieczne dalszego rozpatrywania tej kwestii, ponieważ w każdym razie wydaje się, że skarżący nie przedstawił dowodów na istnienie wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Niemcy zasad, o których mowa w art. 6 ust. 1 Traktatu UE, ani na istnienie poważnego i trwałego naruszenia tych zasad przez Niemcy.

1.6 Rzecznik zauważa, że skarżący argumentował w swojej skardze do Komisji, że decyzja niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego stanowi poważne zagrożenie dla praw podstawowych. Skarżący odniósł się do ustępu w decyzji, w którym stwierdzono, że „[z]e względu na status europejskiej konwencji praw człowieka jako zwykłego prawa ustawowego poniżej poziomu konstytucji, EKPC nie była funkcjonalnie sądem wyższej rangi w stosunku do sądów państw stron. Z tego powodu ani przy wykładni europejskiej konwencji praw człowieka, ani przy wykładni krajowych praw podstawowych sądy krajowe nie mogą być związane decyzjami EKPC. W skardze do Komisji skarżący argumentował, że decyzja niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego oznacza, że sądy niemieckie mogą zdecydować, czy zastosować się do orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, co jego zdaniem stanowi naruszenie art. 46 EKPC, zgodnie z którym Wysokie Układające się Strony zobowiązują się do przestrzegania ostatecznego wyroku Trybunału w każdej sprawie, której są stronami. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa jednak, że art. 7 Traktatu UE ma zastosowanie do poważnych naruszeń lub ryzyka poważnych naruszeń praw podstawowych przez państwo członkowskie, a nie do kwestii, w jaki sposób decyzje Europejskiego Trybunału Praw Człowieka powinny być stosowane w tym państwie członkowskim w odniesieniu do prawa krajowego i decyzji sądów krajowych. Zdaniem Rzecznika powyższe nie jest zatem wystarczające, aby wykazać, że istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez Niemcy którejkolwiek z zasad wymienionych w art. 6 ust. 1 Traktatu UE.

1.7 Rzecznik zauważa ponadto, że w swojej skardze do Komisji skarżący odniósł się do dostępnego w Internecie dokumentu zatytułowanego "The Silence of the LLAMs", który ma na celu wykazanie, że "w Niemczech rzeczywiście dochodzi do poważnych naruszeń praw człowieka w codziennej praktyce". Do tych domniemanych naruszeń praw człowieka odniesiono się w sposób bardziej wyraźny w uwagach skarżącego dotyczących opinii Komisji w przedmiotowej sprawie. Nie jest jasne, czy skarżący zwrócił się bezpośrednio do Komisji z wyraźnym opisem domniemanych naruszeń praw człowieka. Biorąc pod uwagę, że obowiązkiem Rzecznika jest zbadanie decyzji Komisji, która została oparta na informacjach dostarczonych jej przez skarżącego, Rzecznik nie jest w stanie uwzględnić w swojej analizie domniemanych naruszeń praw człowieka, nie wiedząc, czy zostały one bezpośrednio zgłoszone Komisji w momencie podejmowania decyzji w tej sprawie.

1.8 W związku z powyższym Rzecznik uznaje za uzasadnioną odpowiedź udzieloną przez Komisję na skargę skarżącego przeciwko Niemcom z dnia 23 stycznia 2005 r. W związku z tym Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania przez Komisję w tej sprawie.

1.9 W odniesieniu do pytania skarżącego dotyczącego tego, co Komisja robi, aby zapewnić przestrzeganie wymaganych praw podstawowych chronionych na mocy art. 7 Traktatu UE, Rzecznik zauważa, że informacje na ten temat zostały przedstawione w komunikacie Komisji, który odnosi się do sieci niezależnych ekspertów (3). Aby uzyskać więcej informacji na ten temat, Rzecznik pragnie zasugerować skarżącemu, aby zwrócił się bezpośrednio do Komisji.

2 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Według skarżącego „[LLAM] składa się z zbiorczego pakietu nadużyć wobec jednostki i jej rodziny popełnionych przez obce struktury w ramach administracji, wymiaru sprawiedliwości i przemysłu. Pełen funkcjonujący LLAM obejmuje zatem współpracę trójstronną, która jest łatwa do zorganizowania na szczeblu gminnym. Atakuje przy użyciu kluczowych parametrów socjologicznych, które dają całkowicie niszczycielskie wyniki i bardzo często prowadzą do samobójstwa ofiary.

(2) COM(2003) 606 wersja ostateczna, dostępny na następującej stronie internetowej: http://eur-lex.europa.eu/en/com/cnc/2003/com2003_0606en01.pdf

(3) Jak zauważono w komunikacie Komisji, więcej informacji można znaleźć na następującej stronie internetowej: http://www.europa.eu/comm/justice_home/cfr_cdf/index_en.htm