Strasburg, 22 lipca 2003 r.

Szanowna Pani,

W dniu 29 sierpnia 2002 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą udziału małżonków urzędników Komisji pełniących służbę w delegaturach w konkursach rekrutacyjnych organizowanych przez tę instytucję. W dniach 11 września i 8 października 2002 r. przesłał Pan dodatkowe informacje.

W dniu 18 września 2002 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji Europejskiej. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 9 grudnia 2002 r. Przekazałem go Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, które przesłał Pan w dniu 18 lutego 2003 r.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Według skarżącego stan faktyczny sprawy przedstawia się w skrócie następująco:

Skarżący wziął udział w konkursie otwartym COM/C/1/01 zorganizowanym przez Komisję w celu rekrutacji urzędników grupy zaszeregowania C. Po pomyślnym przejściu pierwszego etapu konkursu, będąc jedną z 250 najlepszych kandydatek, została zaproszona do udziału w testach pisemnych, które miały się odbyć w Brukseli (Belgia). Mąż skarżącego jest urzędnikiem UE pracującym dla Komisji. Od stycznia 2002 r. jest zatrudniony w przedstawicielstwie Komisji w Pretorii. Skarżący mieszkał zatem w tym czasie w Republice Południowej Afryki.

Zdaniem skarżącej nie była ona traktowana w taki sam sposób jak urzędnicy UE w odniesieniu do zwrotu kosztów podróży wynikających z udziału w konkursie otwartym. Podczas gdy urzędnicy UE biorący udział w konkursach otwartych mają prawo do pełnego zwrotu kosztów podróży, ich małżonkowie otrzymują jedynie częściową składkę. Zauważyła, że pomimo faktu, iż przeprowadzka do Republiki Południowej Afryki była spowodowana koniecznością dołączenia do męża, który współpracował z delegacją Komisji, instytucja odmówiła pełnego pokrycia kosztów jej podróży. Skarżący uznał to za dyskryminujące. Skarżący zwrócił się o traktowanie go jak urzędników Komisji pełniących służbę za granicą w odniesieniu do kosztów podróży związanych z udziałem w konkursach otwartych. Skarżąca zażądała zatem pełnego zwrotu kosztów podróży, które poniosła w związku z udziałem w konkursie otwartym COM/C/1/01.

Skarżący spodziewał się dziecka w tym czasie. Ze względu na zaawansowany etap ciąży nie mogła udać się do Brukseli, gdzie miały się odbyć testy pisemne konkursu. Zwróciła się o pozwolenie na poddanie się testom w delegaturze Komisji w Republice Południowej Afryki pod nadzorem szefa delegatury. Służby Komisji nie uwzględniły jej wniosku ze względu na ograniczenia budżetowe i względy organizacyjne. Skarżący uznał niechęć administracji do uwzględnienia jej nadużycia równych szans dla kobiet. Domagała się rekompensaty finansowej w przypadku, gdyby Komisja nie zmieniła swojego stanowiska.

W dniu 8 października 2002 r. skarżący skierował pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich. Wyjaśniła, że w dniu 18 września 2002 r. Komisja podjęła decyzję o zezwoleniu jej na przystąpienie do egzaminów pisemnych konkursu w jej delegaturze w Pretorii. W związku z tym wyraziła chęć wycofania drugiego zarzutu skargi.

W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżąca twierdzi, podsumowując, że powinna być traktowana tak samo jak urzędnicy Komisji w odniesieniu do zwrotu kosztów podróży poniesionych w związku z uczestnictwem w konkursach organizowanych przez Komisję. Twierdzi ona, że zasada ta powinna mieć zastosowanie do kosztów podróży poniesionych przez nią podczas udziału w pierwszym etapie konkursu COM/C/1/01.

WNIOSEK

Opinia Komisji Europejskiej

W swojej opinii Komisja przedstawiła w skrócie następujące uwagi:

Komisja wyjaśniła, że konkurs otwarty COM/C/1/01 został zorganizowany w celu utworzenia rezerwy asystentów biurowych w dziedzinie zarządzania finansami i rachunkowości. Skarżący zgłosił się do tego konkursu i został zaproszony do udziału w testach wstępnych, które odbyły się w Brukseli w dniu 12 kwietnia 2002 r. Jako jedna z 250 najlepszych kandydatek w testach wstępnych została poproszona o wypełnienie formularza zgłoszeniowego, zgodnie z pkt 1.5 ogłoszenia o konkursie. Jej kandydatura została rozpatrzona i w dniu 20 września 2002 r. została dopuszczona do egzaminów pisemnych. Ze względu na wyjątkowe okoliczności związane z ciążą skarżąca mogła przystąpić do egzaminu pisemnego w delegacji Pretorii pod osobistym zwierzchnictwem i na odpowiedzialność szefa delegacji.

Jeżeli chodzi o koszty podróży i pobytu, Komisja wskazała, że mające zastosowanie warunki zostały wyjaśnione wszystkim potencjalnym wnioskodawcom w „Przewodniku dla wnioskodawców” opublikowanym wraz z ogłoszeniem o konkursie. W przewodniku tym stwierdzono, że nie należy pokrywać żadnych kosztów podróży i pobytu związanych z testami wstępnymi. Komisja zauważyła, że wobec braku szczegółowych przepisów każda instytucja ma swobodę określenia własnej podstawy zwrotu kosztów podróży. Wszystkie instytucje UE zgodziły się jednak przestrzegać wspólnych zasad określonych przez szefów administracji w konkluzjach 211/95 z dnia 28 marca 1996 r. Ponadto Komisja posiada wewnętrzną dyrektywę wprowadzającą w życie to uzgodnione podejście (wewnętrzna dyrektywa Komisji z dnia 15 kwietnia 1996 r. - obwieszczenia administracyjne z dnia 22 kwietnia 1996 r.).

Zgodnie z tymi zasadami Komisja nie wnosi żadnych wkładów finansowych na pokrycie kosztów podróży i pobytu kandydatów biorących udział w testach wstępnych konkursów otwartych, w przypadku gdy testy te odbywają się oddzielnie od rzeczywistych testów pisemnych. Zdaniem Komisji wniosek o zmianę przepisów przez kandydata, który został o nich poinformowany w zaproszeniu, nie mógł zostać przyjęty.

W odniesieniu do zasad regulujących zwrot kosztów podróży służbowych urzędników Komisja wskazała, że zgodnie z konkluzjami szefów administracji nr 215/97 oraz zgodnie z wewnętrzną dyrektywą Komisji nr 1006 z dnia 25 września 1997 r. urzędnicy, których miejsce zatrudnienia znajduje się poza Wspólnotą, są traktowani do celów udziału w testach konkursów otwartych w taki sam sposób jak urzędnicy odbywający podróże służbowe, z wyłączeniem wszelkich innych zwrotów.

Komisja uznała, że skarżąca nie ma statusu urzędnika, w związku z czym w jej przypadku należy zastosować zasady regulujące zwrot kosztów podróży i pobytu kandydatów zewnętrznych. Jej wniosek o preferencyjne traktowanie w stosunku do wszystkich innych kandydatów zewnętrznych biorących udział w konkursie otwartym nie miał podstawy prawnej. Komisja zauważyła, że uprawnienia wynikające z więzi rodzinnych z urzędnikiem są jasno określone i mają znaczenie przy określaniu rzeczywistej sytuacji rodzinnej urzędnika w takich kwestiach, jak dodatki na gospodarstwo domowe lub roczne koszty podróży.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w pierwotnej skardze.

DECYZJA

1 Dyskryminacja w zakresie zwrotu kosztów związanych z testami wstępnymi w konkursach otwartych

1.1 Skarżąca twierdzi, że powinna być traktowana w taki sam sposób jak urzędnicy Komisji w odniesieniu do zwrotu kosztów podróży poniesionych w związku z udziałem w konkursach organizowanych przez Komisję. Twierdzi ona, że zasada ta powinna mieć zastosowanie do kosztów podróży poniesionych przez nią podczas udziału w pierwszym etapie konkursu COM/C/1/01.

1.2 Komisja twierdzi, że warunki mające zastosowanie do jej konkursów otwartych zostały wyjaśnione wszystkim potencjalnym kandydatom w "Przewodniku dla kandydatów". Zgodnie z obowiązującymi przepisami Komisja nie wnosi żadnych wkładów finansowych na pokrycie kosztów podróży i pobytu kandydatów biorących udział w testach wstępnych konkursów otwartych.

W odniesieniu do zasad regulujących zwrot kosztów podróży służbowych urzędników Komisja zauważa, że zgodnie z konkluzjami szefów administracji nr 215/97 oraz zgodnie z wewnętrzną dyrektywą Komisji nr 1006 z dnia 25 września 1997 r. urzędnicy, których miejsce zatrudnienia znajduje się poza Wspólnotą, otrzymują, do celów udziału w testach konkursów otwartych, takie samo traktowanie jak urzędnicy delegowani, z wyłączeniem wszelkich innych zwrotów.

Instytucja wskazuje, że skarżąca nie miała statusu urzędnika UE, a zatem jej wniosek o preferencyjne traktowanie w stosunku do wszystkich innych kandydatów zewnętrznych nie miał podstawy prawnej.

1.3 Rzecznik zauważa, że przewodnik dla kandydatów opublikowany wraz z ogłoszeniem o konkursie otwartym COM/C/1/01 (1) odnosi się do warunków zwrotu kosztów podróży i pobytu mających zastosowanie do wszystkich kandydatów biorących udział w konkursie. Punkt III.3 stanowi, że:

„[Kandydaci] będą uprawnieni do zryczałtowanej składki na pokrycie kosztów podróży i pobytu oraz [...] zostaną powiadomieni o obowiązujących stawkach i procedurze, którą należy zastosować [...]. Nie zostaną jednak przekazane żadne środki na pokrycie kosztów podróży i pobytu związanych z testami wstępnymi.”

1.4 Skarżący twierdzi, że system ten niesprawiedliwie dyskryminuje małżonków urzędników Komisji, którzy, w przeciwieństwie do samych urzędników, nie są uprawnieni do pełnego zwrotu kosztów podróży i pobytu wynikających z ich udziału w konkursach otwartych.

Zasada niedyskryminacji i równego traktowania jest jedną z podstawowych zasad prawa wspólnotowego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów wspólnotowych wymaga on, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a odmienne sytuacje nie były traktowane jednakowo, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione (2). W celu ustalenia, czy doszło do dyskryminacji, należy porównać traktowanie dwóch kategorii osób, których sytuacja faktyczna i prawna nie wykazuje istotnej różnicy (3).

1.5 Rzecznik zauważa, że urzędnicy i ich małżonkowie to dwie kategorie osób, których sytuacja faktyczna i prawna nie jest identyczna pod każdym względem. Zasada równego traktowania nie stoi zatem na przeszkodzie odmiennemu traktowaniu. Urzędnicy otrzymują wynagrodzenie, podczas gdy ich małżonkowie nie.

Rzecznik nie zna żadnej podstawy prawnej umożliwiającej Komisji pokrycie kosztów podróży małżonków urzędników biorących udział w konkursach otwartych. W związku z tym Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania w przypadku odmowy przez Komisję pokrycia odpowiednich kosztów podróży skarżącego.

Dochodząc do tego wniosku, Rzecznik nie musi rozważać, czy argumenty Komisji uzasadniające zwrot kosztów podróży urzędnikom biorącym udział w konkursach otwartych mają właściwą podstawę prawną.

2 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Dz.U. C 251A z 11.9.2001, s. 1.

(2) Sprawa 203/86 Hiszpania przeciwko Radzie, Rec. 1988, s. 4563, pkt 25; sprawa C-15/95 EARL de Kerlast, Rec. 1997, s. I-1961, pkt 35; sprawa C-150/94 Zjednoczone Królestwo przeciwko Radzie, Rec. 1998, s. I-7235, pkt 97.

(3) sprawa T-225/95 Fotini Chiou przeciwko Komisji, Rec. 1997, s. IA-00423; II-01135, s. 48; sprawy połączone T-18/89 i T-24/89 Harissios Tagaras przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości, Rec. 1991, s. II-00053, s. 68.