De EU-Verdragen vereisen dat alle EU-besluiten zo open en zo dicht mogelijk bij de burger worden genomen. Transparantie en participatie worden bijzonder belangrijk geacht als het gaat om EU-besluitvorming op milieugebied. Als partij bij het Verdrag van Aarhus is de EU vastbesloten te zorgen voor een hoog niveau van toegang van het publiek tot milieu-informatie en inspraak van het publiek in de besluitvorming met betrekking tot het milieu. Om deel te nemen aan de besluitvorming met betrekking tot het milieu, moet het publiek toegang hebben tot actuele informatie over het milieu en het optreden van de EU in dit verband.

Om een beter inzicht te krijgen in de problemen waarmee het publiek wordt geconfronteerd als het gaat om de transparantie van en de deelname aan de besluitvorming van de EU op dit gebied, nodigt de Ombudsman bijdragen uit op basis van de volgende vragen:

Transparantie

1. Beschrijf eventuele problemen die u hebt ondervonden bij het zoeken naar en verkrijgen van informatie of documenten in verband met (besluitvorming over) het milieu waarover de EU-instellingen beschikken.

2. Is de milieu-informatie die de EU openbaar maakt volgens u actueel en nauwkeurig? Zo niet, geef dan voorbeelden.

3. De Aarhus-verordening verplicht de EU-instellingen om openbare databanken op te zetten voor de proactieve en systematische verspreiding van bepaalde milieu-informatie.[1] Wat moeten de EU-instellingen volgens u doen om deze databanken zo volledig en gebruiksvriendelijk mogelijk te maken? Het soort informatie dat de EU-instellingen binnen hun toepassingsgebied moeten opnemen, wordt beschreven in artikel 4 van de Aarhus-verordening. Welke specifieke informatie moet worden verstrekt om aan deze eis te voldoen? Moeten de EU-instellingen ervoor kiezen om verder te gaan dan deze wettelijke verplichting? Op welke manier?

4. In sommige onderzoeken met betrekking tot de toegang van het publiek tot documenten stelde de Ombudsman vast dat de betrokken EU-instelling niet erkende dat “milieu-informatie” op het spel stond en dus niet de hogere transparantienormen toepaste die door de Aarhus-verordening van de EU worden vereist.[2] Bent u deze kwestie tegengekomen? Zo ja, geef dan relevante voorbeelden.

5. De Europese Commissie heeft uitvoeringsbevoegdheden (in het kader van de zogenaamde “comitologieprocedure”) die zij ook gebruikt om besluiten met betrekking tot het milieu vast te stellen, zoals de goedkeuring van werkzame stoffen in pesticiden.[3] De Commissie heeft in 2017 een voorstel tot wijziging van de “comitologieverordening” ingediend, onder meer door de stemmen van vertegenwoordigers van de EU-lidstaten in het comité van beroep openbaar te maken. Het wetgevingsproces met betrekking tot dit voorstel is sindsdien echter tot stilstand gekomen.[4] Ondertussen zegt de Commissie na te denken over de vraag hoe verdere transparantie in de comitologieprocedures kan worden gewaarborgd.[5] Hoe denkt u dat de Commissie de transparantie van de comitologieprocedures, met name op het gebied van milieubesluitvorming, kan verbeteren?

6. Zijn de persoonlijke en/of professionele belangen van externe deskundigen die de Commissie raadpleegt met betrekking tot al dan niet wetgevende milieuvoorstellen volgens u voldoende transparant? Geef een reden voor uw mening.

7. Gelieve eventuele andere kwesties aan de orde te stellen die u hebt opgemerkt in verband met de transparantie van de besluitvorming met betrekking tot het milieu.

Deelname

8. Wat kan de Commissie verbeteren met betrekking tot de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij de voorbereiding en uitvoering van het beleid met gevolgen voor het milieu, bijvoorbeeld in “Civiele dialooggroepen” in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU, of “Interne adviesgroepen” in het kader van de uitvoering van vrijhandelsovereenkomsten?

9. Op grond van de Aarhus-verordening moeten de EU-instellingen het publiek in een vroeg stadium effectieve mogelijkheden bieden om deel te nemen aan de voorbereiding, wijziging of herziening van plannen of programma’s met betrekking tot het milieu en rekening houden met de resultaten van de inspraak van het publiek. ^[6] Bent u op de hoogte van kwesties in dit verband, zoals gevallen waarin de EU-instellingen zich niet naar behoren aan deze verplichting hebben gehouden? Zo ja, geef dan relevante voorbeelden.

10. Wat moet de Commissie doen om een passend niveau van inspraak van het publiek te waarborgen met betrekking tot de in het kader van REPowerEU [7] en het natuurbeschermingspakket [8] vast te stellen maatregelen?

11. Gelieve eventuele andere kwesties aan de orde te stellen die u hebt opgemerkt in verband met de manier waarop de EU-instellingen de inspraak van het publiek in de besluitvorming met betrekking tot het milieu vergemakkelijken.

Hoe een bijdrage te leveren

De termijn voor het indienen van opmerkingen is 15 december 2022. Bijdragen kunnen worden ingediend per e-mail (EOPublicConsult@ombudsman.europa.eu) of per post aan:

Europese Ombudsman
1 avenue du Président Robert Schuman
CS 30403, F - 67001, Straatsburg Cedex
Frankrijk

Geef bij aanvang van uw bijdrage duidelijk SI/5/2022/KR aan.

Bijdragen kunnen worden ingediend in een van de 24 officiële talen van de EU. Het is alleen mogelijk om een selectie van vragen te beantwoorden als dat gewenst is. Gelieve duidelijk aan te geven op welke vragen uw antwoorden betrekking hebben. Gelieve, indien mogelijk, niet meer dan 10 bladzijden voor uw bijdrage te gebruiken, met inbegrip van eventuele bijlagen.

De Ombudsman is ook voornemens deze bijdragen beschikbaar te stellen op haar website. Fysieke personen die van mening zijn dat hun naam overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725 betreffende de bescherming van persoonsgegevens [9] niet mag worden bekendgemaakt, moeten de Ombudsman daarvan in kennis stellen.

Indien u meer informatie wenst, kunt u contact opnemen met de verantwoordelijke onderzoeksfunctionaris, de heer Koen Roovers, op +32 2 284 11 41.

[1] Artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1367/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 6 september 2006 betreffende de toepassing van de bepalingen van het Verdrag van Aarhus betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden op de instellingen en organen van de Unie, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02006R1367-20211028

[2] Zie bijvoorbeeld zaak 311/2021/TE

[3] Zie artikel 79 van Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de Richtlijnen 79/117/EEG en 91/414/EEG van de Raad, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02009R1107-20210327.

[4] Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EU) nr. 182/2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren. Zie: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM%3A2017%3A85%3AFIN

[5] Zie: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/121412.

[6] Zie artikel 9 van de Aarhus-verordening, zie voetnoot 1.

[7] Mededeling van de Europese Commissie van 8 maart 2022, “REPowerEU: Gemeenschappelijk Europees optreden voor betaalbaardere, veiligere en duurzamere energie”, COM(2022) 108 final
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_22_1511.

[8] https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/ip_22_3746

[9] Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG (PB L 295/39).